Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे योगिप्रशंसा नाम चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच कथं जघान राजानं क्षुपं पादेन सुव्रत दधीचः समरे जित्वा देवदेवं जनार्दनम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗ മഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘യോഗിപ്രശംസ’ എന്ന മുപ്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുവ്രത, ദധീചി സമരത്തിൽ ദേവദേവനായ ജനാർദനനെ ജയിച്ച് രാജാവ് ക്ഷുപനെ പാദത്തോടെ എങ്ങനെ വീഴ്ത്തി?

Verse 2

वज्रास्थित्वं कथं लेभे महादेवान्महातपाः वक्तुमर्हसि शैलादे जितो मृत्युस्त्वया यथा

ഹേ ശൈലാദാ, മഹാതപസ്വീ! മഹാദേവനിൽ നിന്ന് നീ വജ്രസമമായ അചഞ്ചലസ്ഥൈര്യം എങ്ങനെ നേടി? നീ മരണത്തെയേയും ജയിച്ച വിധം പറയാൻ നീ തന്നെയാണ് യോഗ്യൻ।

Verse 3

शैलादिरुवाच ब्रह्मपुत्रो महातेजा राजा क्षुप इति स्मृतः अभून्मित्रो दधीचस्य मुनीन्द्रस्य जनेश्वरः

ശൈലാദി പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ മഹാതേജസ്വിയായ ഒരു രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു; ‘ക്ഷുപ’ എന്നായിരുന്നു അവന്റെ പേര്. ആ ജനേശ്വരൻ മുനീന്ദ്രനായ ദധീചി മഹർഷിയുടെ സുഹൃത്തായി.

Verse 4

चिरात्तयोः प्रसंगाद्वै वादः क्षुपदधीचयोः अभवत् क्षत्रियश्रेष्ठो विप्र एवेति विश्रुतः

ദീർഘകാല സഹവാസം മൂലം ക്ഷുപനും ദധീചിയും തമ്മിൽ വാദം ഉണ്ടായി—“ഇവൻ ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠനോ?” അല്ലെങ്കിൽ “ഇവൻ സത്യത്തിൽ വിപ്രൻ (ബ്രാഹ്മണൻ) തന്നെയോ?” എന്ന്. ആ തർക്കം പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 5

अष्टानां लोकपालानां वपुर्धारयते नृपः तस्मादिन्द्रो ह्ययं वह्निर् यमश् च निरृतिस् तथा

ഹേ രാജാവേ, നൃപൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ അഷ്ട ലോകപാലകരുടെ തേജോമയ രൂപം ധരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഭരണത്തിൽ അവൻ ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, യമൻ, കൂടാതെ നിരൃതിയെന്നപോലെ അവരുടെ അധികാരകർമ്മങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 6

वरुणश्चैव वायुश् च सोमो धनद एव च ईश्वरो ऽहं न संदेहो नावमन्तव्य एव च

“ഞാൻ വരുണനും, വായുവും, സോമനും, ധനദൻ (കുബേരൻ)യും തന്നെയാണ്. ഞാൻ ഈശ്വരൻ—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അതിനാൽ എന്നെ അവമാനിക്കരുത്.”

Verse 7

महती देवता या सा महतश्चापि सुव्रत तस्मात्त्वया महाभाग च्यावनेय सदा ह्यहम्

യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘മഹാൻ’ ആയ ദേവത തന്നെയാണ് പരമ മഹത്ത്വം, ഹേ സുവ്രത. അതിനാൽ ഹേ മഹാഭാഗ ച്യാവനേയ, എന്നെ സദാ നിന്റെ മുഖേന—ഉപായരൂപത്തിൽ—ആരാധിക്കണം.

Verse 8

नावमन्तव्य एवेह पूजनीयश् च सर्वथा श्रुत्वा तथा मतं तस्य क्षुपस्य मुनिसत्तमः

ഇവിടെ അവനെ ഒരിക്കലും അവമതിക്കരുത്; അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പൂജനീയൻ. തപസ്വി ക്ഷുപന്റെ ആ നിശ്ചയം കേട്ട മുനിശ്രേഷ്ഠൻ അതിനെ യുക്തമെന്ന് അംഗീകരിച്ചു.

Verse 9

दधीचश् च्यावनिश् चोग्रो गौरवादात्मनो द्विजः अताडयत्क्षुपं मूर्ध्नि दधीचो वाममुष्टिना चिछेद वज्रेण च तं दधीचं बलवान् क्षुपः

ച്യാവനന്റെ ഉഗ്രപുത്രൻ ദധീചി, സ്വഗൗരവത്തിൽ മദിച്ചവനായി, ക്ഷുപന്റെ തലയിൽ പ്രഹരിച്ചു. പിന്നെ ദധീചി ഇടത് മുഷ്ടിയാൽ അവനെ അടിച്ചു; എന്നാൽ ബലവാൻ ക്ഷുപൻ വജ്രസമ ആയുധംകൊണ്ട് ദധീചിയെ വെട്ടിവീഴ്ത്തി.

Verse 10

ब्रह्मलोके पुरासौ हि ब्रह्मणः क्षुतसंभवः लब्धं वज्रं च कार्यार्थं वज्रिणा चोदितः प्रभुः

പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ, ബ്രഹ്മന്റെ ക്ഷുധയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ പ്രഭു, ദൈവകാര്യസിദ്ധിക്കായി, വജ്രിയായ ഇന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയാൽ വജ്രം ലഭിച്ചു.

Verse 11

स्वेच्छयैव नरो भूत्वा नरपालो बभूव सः तस्माद्राजा स विप्रेन्द्रम् अजयद्वै महाबलः

അവൻ സ്വേച്ഛയാൽ മനുഷ്യനായി, മനുഷ്യരുടെ രക്ഷകനായ രാജാവായി. അതിനാൽ ആ മഹാബല രാജാവ് ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ വിപ്രേന്ദ്രനെയും ജയിച്ചു.

Verse 12

यथा वज्रधरः श्रीमान् बलवांस्तमसान्वितः पपात भूमौ निहतो वज्रेण द्विजपुङ्गवः

വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ ശ്രീമാനും ബലവാനും ആയിട്ടും തമസ്സാൽ മൂടപ്പെടുന്നതുപോലെ, ആ ദ്വിജപുംഗവൻ വജ്രാഘാതത്തിൽ നിഹതനായി ഭൂമിയിൽ വീണു।

Verse 13

सस्मार च तदा तत्र दुःखाद्वै भार्गवं मुनिम् शुक्रो ऽपि संधयामास ताडितं कुलिशेन तम्

അപ്പോൾ അവിടെ തന്നേ ദുഃഖപീഡിതനായി അവൻ ഭാർഗവ മുനിയെ സ്മരിച്ചു; ശുക്രനും വജ്രത്താൽ താഡിതനായ അവനെ സംധാനം ചെയ്ത് പൂർണ്ണനാക്കി।

Verse 14

योगादेत्य दधीचस्य देहं देहभृतांवरः संधाय पूर्ववद्देहं दधीचस्याह भार्गवः

യോഗശക്തിയാൽ ദേഹധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭാർഗവൻ ദധീചിയുടെ ദേഹത്തോട് ചേർന്ന്, ദധീചിയുടെ ശരീരം മുൻപുപോലെ സംധാനം ചെയ്ത് പുനഃസ്ഥാപിച്ചു।

Verse 15

भो दधीच महाभाग देवदेवमुमापतिम् सम्पूज्य पूज्यं ब्रह्माद्यैर् देवदेवं निरञ्जनम्

ഹേ മഹാഭാഗ ദധീചി! ഉമാപതിയായ ദേവദേവനെ യഥാവിധി സമ്പൂജിക്ക; ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരാലും പൂജ്യനായ ദേവദേവൻ, നിരഞ്ജനൻ ആകുന്നു।

Verse 16

अवध्यो भव विप्रर्षे प्रसादात्त्र्यम्बकस्य तु मृतसंजीवनं तस्माल् लब्धमेतन्मया द्विज

ഹേ വിപ്രർഷേ! ത്ര്യംബകൻ (ശിവൻ) പ്രസാദത്താൽ നീ അവധ്യനാകുക; കാരണം അവന്റെ കൃപയാൽ തന്നെയാണ് എനിക്ക് ഈ മൃതസംജീവനി—ജീവനദായിനി വിദ്യ—ലഭിച്ചത്, ഹേ ദ്വിജ।

Verse 17

नास्ति मृत्युभयं शंभोर् भक्तानामिह सर्वतः मृतसंजीवनं चापि शैवमद्य वदामि ते

ശംഭുവിന്റെ ഭക്തർക്കു ഈ ലോകത്ത് എവിടെയും മരണഭയം ഇല്ല. ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കു ‘മൃതസംജീവനം’ എന്ന ശൈവഗുഹ്യം പറയുന്നു—പതി പരമേശ്വരന്റെ ശരണത്തിലൂടെ ജീവശക്തി ഉണരുന്നതു.

Verse 18

त्रियंबकं यजामहे त्रैलोक्यपितरं प्रभुम् त्रिमण्डलस्य पितरं त्रिगुणस्य महेश्वरम्

ഞങ്ങൾ ത്ര്യമ്പകനെ—ത്രിനേത്രനായ പ്രഭുവിനെ—ആരാധിക്കുന്നു; അവൻ ത്രിലോകങ്ങളുടെ അധിപനും പിതാവും, ത്രിമണ്ഡലത്തിന്റെ പിതാവും, ത്രിഗുണങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാതാവായ മഹേശ്വരനും ആകുന്നു.

Verse 19

त्रितत्त्वस्य त्रिवह्नेश् च त्रिधाभूतस्य सर्वतः त्रिवेदस्य महादेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्

ഞാൻ മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നു—അവൻ ത്രിതത്ത്വത്തിന്റെ ആധാരം, ത്രിവിധ പവിത്രാഗ്നികളുടെ അധീശൻ, സർവത്ര വ്യാപിക്കുന്ന ത്രിധാഭൂതങ്ങളുടെ മൂലം; ത്രിവേദസാരം, മംഗളസുഗന്ധി, പുഷ്ടിവർധകൻ.

Verse 20

सर्वभूतेषु सर्वत्र त्रिगुणे प्रकृतौ तथा इन्द्रियेषु तथान्येषु देवेषु च गणेषु च

അവൻ സർവത്ര, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു; ത്രിഗുണമയമായ പ്രകൃതിയിലും; ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലും മറ്റു ശക്തികളിലും; ദേവന്മാരിലും ഗണസമൂഹങ്ങളിലും കൂടെ.

Verse 21

पुष्पेषु गन्धवत्सूक्ष्मः सुगन्धिः परमेश्वरः पुष्टिश् च प्रकृतिर्यस्मात् पुरुषस्य द्विजोत्तम

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! പരമേശ്വരൻ പുഷ്പങ്ങളിൽ ഗന്ധംപോലെ സൂക്ഷ്മമായി വസിക്കുന്നു—അവൻ തന്നെയാണ് സുഗന്ധി. അവൻ പുരുഷന്റെ പുഷ്ടിശക്തിയും പ്രകൃതിയും ആകയാൽ, ദേഹധാരികളുടെ അന്തസ്സാരമായി പോഷിക്കുന്നു.

Verse 22

महदादिविशेषान्तविकल्पस्यापि सुव्रत विष्णोः पितामहस्यापि मुनीनां च महामुने

ഹേ സുവ്രതാ! മഹത് മുതൽ വിശേഷാന്തം വരെ വ്യാപിക്കുന്ന ഈ മുഴുവൻ വികൽപപ്രപഞ്ചവും പൂർണ്ണമായി എണ്ണിപ്പറയാനതീതം; വിഷ്ണുവിനും പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) നും മുനിമാർക്കും പോലും, ഹേ മഹാമുനേ, അതുപോലെ തന്നേ. അതിനാൽ പരമ പതി ശിവൻ സർവ്വ തത്ത്വങ്ങളെയും മനോവികൽപങ്ങളെയും അതിക്രമിച്ചവൻ.

Verse 23

इन्द्रस्यापि च देवानां तस्माद्वै पुष्टिवर्धनः तं देवममृतं रुद्रं कर्मणा तपसा तथा

ഇന്ദ്രനും എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും അവൻ തന്നെയാണ് നിശ്ചയമായി പുഷ്ടിയും ബലവും വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ. ആ അമരദേവനായ രുദ്രനെ പുണ്യകർമ്മത്താലും തപസ്സാലും സമീപിച്ച് ആരാധിക്കണം.

Verse 24

स्वाध्यायेन च योगेन ध्यानेन च यजामहे सत्येनानेन मुक्षीयान् मृत्युपाशाद् भवः स्वयम्

സ്വാധ്യായം, യോഗസാധന, ധ്യാനം എന്നിവയാൽ ഞങ്ങൾ പ്രഭുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. ഈ സത്യത്തിന്റെ ബലത്തിൽ സ്വയം ഭവൻ (ശിവൻ) ഞങ്ങളെ മൃത്യുപാശത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 25

बन्धमोक्षकरो यस्माद् उर्वारुकमिव प्रभुः मृतसंजीवनो मन्त्रो मया लब्धस्तु शङ्करात्

പ്രഭു ബന്ധമോക്ഷം നൽകുന്നവൻ—പഴുത്ത ഉർവാരുകം (വെള്ളരിക്ക) തണ്ടിൽ നിന്ന് സ്വാഭാവികമായി വേർപെടുന്നതുപോലെ—അതുകൊണ്ട് മൃതസഞ്ജീവനീ മന്ത്രം എനിക്ക് ശങ്കരനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു.

Verse 26

जप्त्वा हुत्वाभिमन्त्र्यैवं जलं पीत्वा दिवानिशम् लिङ्गस्य संनिधौ ध्यात्वा नास्ति मृत्युभयं द्विज

മന്ത്രം ജപിച്ച്, ഹോമം നടത്തി, ഇങ്ങനെ ജലം മന്ത്രാഭിമന്ത്രിതമാക്കി, അത് പകലും രാത്രിയും കുടിക്കണം. ഹേ ദ്വിജാ! ശിവലിംഗത്തിന്റെ സന്നിധിയിൽ ധ്യാനിച്ചാൽ മരണഭയം ഇല്ല.

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तपसाराध्य शङ्करम् वज्रास्थित्वम् अवध्यत्वम् अदीनत्वं च लब्धवान्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അദ്ദേഹം തപസ്സിലൂടെ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു; പ്രഭുവിന്റെ കൃപയാൽ വജ്രസമമായ ദൃഢദേഹം, അവധ്യതയും, അദീന—അചഞ്ചല ധൈര്യവും—ലഭിച്ചു।

Verse 28

एवमाराध्य देवेशं दधीचो मुनिसत्तमः प्राप्यावध्यत्वमन्यैश् च वज्रास्थित्वं प्रयत्नतः

ഇങ്ങനെ ദേവേശനെ ആരാധിച്ച മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ദധീചി ദൃഢപ്രയത്നത്തോടെ മറ്റുള്ളവർക്ക് അവധ്യനാകുന്ന വരം നേടി; അവന്റെ അസ്ഥികൾ വജ്രസമമായി കഠിനമായി।

Verse 29

अताडयच्च राजेन्द्रं पादमूलेन मूर्धनि क्षुपो दधीचं वज्रेण जघानोरसि च प्रभुः

അപ്പോൾ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അവൻ പാദതളത്തോടെ രാജാവിന്റെ ശിരസ്സിൽ അടിച്ചു; ശക്തിമാൻ പ്രഭു ദധീചി വജ്രംകൊണ്ട് (പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ) വക്ഷസ്സിൽ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 30

नाभून्नाशाय तद्वज्रं दधीचस्य महात्मनः प्रभावात्परमेशस्य वज्रबद्धशरीरिणः

പരമേശ്വരന്റെ പ്രഭാവത്താൽ വജ്രബന്ധിത ദേഹമുള്ള മഹാത്മാവ് ദധീചിക്കു ആ വജ്രം നാശകാരണമാവുകയില്ലായിരുന്നു।

Verse 31

दृष्ट्वाप्यवध्यत्वमदीनतां च क्षुपो दधीचस्य तदा प्रभावम् आराधयामास हरिं मुकुन्दम् इन्द्रानुजं प्रेक्ष्य तदांबुजाक्षम्

ദധീചിയുടെ അവധ്യതയും അദീനതയും പ്രഭാവവും കണ്ട ക്ഷുപൻ അപ്പോൾ താമരക്കണ്ണനായ ഇന്ദ്രാനുജൻ, മോക്ഷദായകൻ മുകുന്ദൻ ഹരിയെ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി।