Adhyaya 5

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) चतुर्थो ऽध्यायः व्यास उवाच एतावदुक्त्वा भगवान् योगिनां परमेश्वरः / ननर्त परमं भावमैश्वरं संप्रदर्शयन्

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉപരിവിഭാഗത്തിൽ, ഈശ്വരഗീതകളിലെ നാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇത്രയും പറഞ്ഞ ശേഷം യോഗികളുടെ പരമേശ്വരനായ ഭഗവാൻ പരമ ഐശ്വര്യഭാവം പ്രകടിപ്പിച്ചു ദിവ്യനൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 2

तं ते ददृशुरीशानं तेजसां परमं निधिम् / नृत्यमानं महादेवं विष्णुना गगने ऽमले

അവർ ഈശാനനായ മഹാദേവനെ—സകല തേജസ്സുകളുടെ പരമ നിധിയെ—നിർമലമായ ആകാശത്തിൽ വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനായി ദർശിച്ചു।

Verse 3

यं विदुर्योगतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः / तमीशं सर्वभूतानामाकशे ददृशुः किल

യോഗതത്ത്വജ്ഞരും നിയന്ത്രിതമനസ്സുള്ള യോഗികളും ആരെ അറിയുന്നുവോ—ആ സകലഭൂതാധിപനായ ഈശ്വരനെ അവർ സത്യമായും ആകാശത്തിൽ ദർശിച്ചു।

Verse 4

यस्य मायामयं सर्वं येनेदं प्रेर्यते जगत् / नृत्यमानः स्वयं विप्रैर्विश्वेशः खलु दृश्यते

ആർക്കു വേണ്ടി ഇതെല്ലാം മായാമയമാണോ, ആരാൽ ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് പ്രേരിതമാകുന്നുവോ—ആ വിശ്വേശ്വരൻ ബ്രാഹ്മണ ഋഷികൾക്ക് സ്വയം നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനായി സത്യമായും ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 5

यत् पादपङ्कजं स्मृत्वा पुरुषो ऽज्ञानजं भयम् / जहति नृत्यमानं तं भूतेशं ददृशुः किल

ആരുടെ പാദപങ്കജം സ്മരിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ അജ്ഞാനജന്യമായ ഭയം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു—ആ നൃത്തമാടുന്ന ഭൂതേശനായ ശിവനെ അവർ സത്യമായി ദർശിച്ചു.

Verse 6

यं विनिद्रा जितश्वासाः शान्ता भक्तिसमन्विताः / ज्योतिर्मयं प्रपश्यन्ति स योगी दृश्यते किल

നിദ്രാരഹിതരും ശ്വാസജയികളും ശാന്തരും ഭക്തിസമന്വിതരുമായ യോഗികൾ ജ്യോതിര്മയ രൂപമായി ആരെ ദർശിക്കുന്നുവോ—അവനെയാണ് സത്യയോഗി എന്നു അറിയുന്നത്.

Verse 7

यो ऽज्ञानान्मोचयेत् क्षिप्रं प्रसन्नो भक्तवत्सलः / तमेव मोचकं रुद्रमाकाशे ददृशुः परम्

പ്രസന്നനായി ഭക്തവത്സലനായി വേഗത്തിൽ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നവൻ—ആ പരമ മോചകനായ രുദ്രനെ അവർ ആകാശത്തിൽ ദർശിച്ചു.

Verse 8

सहस्रशिरसं देवं सहस्रचरणाकृतिम् / सहस्रबाहुं जटिलं चन्द्रार्धकृतशेखरम्

ഞാൻ ആ ദേവാധിദേവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു—സഹസ്രശിരസ്സുള്ളവൻ, സഹസ്രചരണാകൃതിയുള്ളവൻ, സഹസ്രബാഹുവുള്ളവൻ, ജടാധാരി, അർദ്ധചന്ദ്രനെ ശിരോഭൂഷണമായി ധരിച്ചവൻ.

Verse 9

वसानं चर्म वैयाघ्रं शूलासक्तमहाकरम् / दण्डपाणिं त्रयीनेत्रं सूर्यसोमाग्निलोचनम्

വ്യാഘ്രചർമ്മം ധരിച്ച്, ശൂലസഹിതമായ മഹാരൂപം ഉള്ളവൻ, കൈയിൽ ദണ്ഡം ധരിച്ചവൻ—ത്രിനേത്രൻ; അവന്റെ നേത്രങ്ങൾ സൂര്യ-സോമ-അഗ്നി—അവനെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു.

Verse 10

ब्रह्माण्डं तेजसा स्वेन सर्वमावृत्य च स्थितम् / दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं सूर्यकोटिसमप्रभम्

സ്വതേജസ്സാൽ സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും വ്യാപിച്ചു മൂടി അവൻ അവിടെ നിലകൊണ്ടു—ദംഷ്ട്രകളാൽ ഭയങ്കരൻ, അജേയൻ, കോടി സൂര്യസമപ്രഭൻ।

Verse 11

अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमभ्यन्तरं परम् / सृजन्तमनलज्वालं दहन्तमखिलं जगत् / नृत्यन्तं ददृशुर्देवं विश्वकर्माणमीश्वरम्

അവർ ദേവനായ ഈശ്വരനെ, വിശ്വകർമ്മാവിനെ ദർശിച്ചു—അവൻ അണ്ഡത്തിനകത്തും അണ്ഡത്തിന് പുറത്തും വസിക്കുന്നവൻ; പരമൻ, ബാഹ്യവും അന്തരവും ആയവൻ; അഗ്നിജ്വാലകൾ സൃഷ്ടിച്ച് സർവ്വജഗത്തെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ; സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ ശില്പിയായ प्रभുവായി നൃത്തം ചെയ്യുന്നവൻ।

Verse 12

महादेवं महायोगं देवानामपि दैवतम् / पशूनां पतिमीशानं ज्योतिषां ज्योतिरव्ययम्

ഞാൻ മഹാദേവനെ നമസ്കരിക്കുന്നു—മഹായോഗി, ദേവന്മാരുടെയും ദൈവം; ഈശാനൻ, സർവ്വജീവികളുടെ അധിപതി പശുപതി; ജ്യോതിസ്സുകളുടെ ജ്യോതി, അവ്യയമായ പ്രകാശം।

Verse 13

पिनाकिनं विशालाक्षं भेषजं भवरोगिणाम् / कालात्मानं कालकालं देवदेवं महेश्वरम्

ഞാൻ മഹേശ്വരനെ നമസ്കരിക്കുന്നു—പിനാകധാരി, വിശാലാക്ഷൻ; ഭവരോഗികൾക്കുള്ള ഔഷധം; കാലസ്വരൂപൻ, കാലത്തിന്റെയും കാലൻ, ദേവദേവൻ।

Verse 14

उमापतिं विरूपाक्षं योगानन्दमयं परम् / ज्ञानवैराग्यनिलयं ज्ञानयोगं सनातनम्

ഞാൻ ഉമാപതി വിരൂപാക്ഷനെ ആരാധിക്കുന്നു—പരമൻ, യോഗാനന്ദമയൻ; ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും നിവാസമാക്കുന്ന ആധാരം; സനാതനമായ ജ്ഞാനയോഗസ്വരൂപൻ।

Verse 15

शाश्वतैश्वर्यविभवं धर्माधारं दुरासदम् / महेन्द्रोपेन्द्रनमितं महर्षिगणवन्दितम्

യാരുടെ മഹിമ ശാശ്വത ഐശ്വര്യവിഭവത്തിന്റെ പ്രകാശമാണ്, അവൻ ധർമ്മത്തിന്റെ അധാരവും ദുർലഭനും അജേയനും; മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഉപേന്ദ്രൻ (വിഷ്ണു) നമസ്കരിക്കുന്നവൻ, മഹർഷിഗണങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവൻ।

Verse 16

आधारं सर्वशक्तीनां महायोगेश्वरेश्वरम् / योगिनां परमं ब्रह्म योगिनां योगवन्दितम् / योगिनां हृदि तिष्ठन्तं योगमायासमावृतम्

അവൻ സർവശക്തികളുടെ അധാരവും, മഹായോഗികളുടെ പോലും ഈശ്വരനും, യോഗൈശ്വര്യത്തിന്റെ അധിപതിയും ആകുന്നു. യോഗികൾക്കു അവൻ പരബ്രഹ്മം—യോഗത്തിലൂടെയേ വന്ദിക്കപ്പെടുന്നവൻ. യോഗികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ചിട്ടും അവൻ തന്റെ യോഗമായയാൽ ആവൃതനായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 17

क्षणेन जगतो योनिं नारायणमनामयम् / ईश्वरेणैकतापन्नमपश्यन् ब्रह्मवादिनः

ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ബ്രഹ്മവാദികളായ ഋഷിമാർ ജഗത്തിന്റെ യോനി, അനാമയനായ നാരായണനെ—ഈശ്വരനോടു തത്ത്വത്തിൽ ഏകമായവനായി—ദർശിച്ചു।

Verse 18

दृष्ट्वा तदैश्वरं रूपं रुद्रनारायणात्मकम् / कृतार्थं मेनिरे सन्तः स्वात्मानं ब्रह्मवादिनः

റുദ്ര-നാരായണ ഏകാത്മസ്വരൂപമായ ആ ഈശ്വരരൂപം ദർശിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മവാദികളായ സന്ന്യാസി ഋഷിമാർ തങ്ങളുടെ ആത്മാവ് കൃതാർത്ഥമായതായി, ലക്ഷ്യം സിദ്ധിച്ചതായി, കരുതി।

Verse 19

सनत्कुमारः सनको भृगुश्च सनातनश्चैव सनन्दनश्च / रुद्रो ऽङ्गिरा वामदेवाथ शुक्रो महर्षिरत्रिः कपिलो मरीचिः

സനത്കുമാരൻ, സനകൻ, ഭൃഗു, കൂടാതെ സനാതനനും സനന്ദനനും; രുദ്രൻ, അങ്ഗിരസ്, വാമദേവൻ, ശുക്രൻ; മഹർഷി അത്രി, കപിലൻ, മരീചി—ഇവരാണ് പൂജ്യരായ ഋഷികൾ.

Verse 20

दृष्ट्वाथ रुद्रं जगदीशितारं तं पद्मनाभाश्रितवामभागम् / ध्यात्वा हृदिस्थं प्रणिपत्य मूर्ध्ना बद्ध्वाञ्जलिं स्वेषु शिरःसु भूयः

അപ്പോൾ ലോകങ്ങളെ ഭരിക്കുന്ന ജഗദീശ്വരനായ രുദ്രനെ ദർശിച്ച്—അവന്റെ വാമഭാഗത്ത് പദ്മനാഭൻ (വിഷ്ണു) ആശ്രിതനായിരിക്കെ—അവനെ ഹൃദയസ്ഥനായി ധ്യാനിച്ചു; ശിരസ്സ് നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത്, വീണ്ടും ചേർത്ത കൈകൾ സ്വന്തം ശിരസ്സുകളിൽ വെച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു।

Verse 21

ओङ्कारमुच्चार्य विलोक्य देवम् अन्तःशरीरे निहितं गुहायाम् / समस्तुवन् ब्रह्ममयैर्वचोभिर् आनन्दपूर्णायतमानसास्ते

ഓംകാരമുച്ചരിച്ച്, അന്തഃശരീരത്തിലെ ഹൃദയഗുഹയിൽ നിഹിതനായ ദേവനെ ദർശിച്ച്, ബ്രഹ്മമയമായ വചനങ്ങളാൽ അവർ സ്തുതിച്ചു; അവരുടെ മനസ്സുകൾ ആനന്ദം നിറഞ്ഞ് വിശാലമായി।

Verse 22

मुनय ऊचुः त्वामेकमीशं पुरुषं पुराणं प्राणेश्वरं रुद्रमनन्तयोगम् / नमाम सर्वे हृदि सन्निविष्टं प्रचेतसं ब्रह्ममयं पवित्रम्

മുനികൾ പറഞ്ഞു—നീ തന്നെയാണ് ഏക ഈശ്വരൻ, പുരാതന പുരുഷൻ, പ്രാണങ്ങളുടെ അധിപൻ, അനന്തയോഗസമ്പന്നനായ രുദ്രൻ. ഹൃദയത്തിൽ സന്നിവിഷ്ടനായ ആ പവിത്ര ബ്രഹ്മമയ ചേതനയ്ക്ക് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 23

त्वां पश्यन्ति मुनयो ब्रह्मयोनिं दान्ताः शान्ता विमलं रुक्मवर्णम् / ध्यात्वात्मस्थमचलं स्वे शरीरे कविं परेभ्यः परमं तत्परं च

ദാന്തരും ശാന്തരുമായ മുനികൾ നിന്നെ ബ്രഹ്മയോനി, വിമലൻ, സ്വർണവർണൻ എന്നായി ദർശിക്കുന്നു. സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ അചലനായ ആത്മസ്ഥനായി നിന്നെ ധ്യാനിച്ച്, നിന്നെ എല്ലാറ്റിനും അതീതനായ പരമൻ, കവി-ദ്രഷ്ടാവ്, കൂടാതെ പരമ ലക്ഷ്യം തന്നെയെന്ന് അവർ അറിയുന്നു।

Verse 24

त्वत्तः प्रसूता जगतः प्रसूतिः सर्वात्मभूस्त्वं परमाणुभूतः / अणोरणीयान् महतो महीयां- स्त्वामेव सर्वं प्रवदन्ति सन्तः

നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ ലോകത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം സംഭവിക്കുന്നു; നീ സർവ്വാത്മാവാണ്, പരമാണുവിലും നീ തന്നെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അണുവിലും അണുവായും മഹത്തിലും മഹാനായും—സന്തന്മാർ പറയുന്നു: നീ തന്നെയാണ് എല്ലാം।

Verse 25

हिरण्यगर्भो जगदन्तरात्मा त्वत्तो ऽधिजातः पुरुषः पुराणः / संजायमानो भवता विसृष्टो यथाविधानं सकलं ससर्ज

ഹിരണ്യഗർഭൻ—ജഗത്തിന്റെ അന്തരാത്മാവ്—നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ ജനിച്ച ആദിപുരുഷൻ. നിനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട്, വിധിപ്രകാരം സമസ്ത സൃഷ്ടിയും അവൻ നിർമ്മിച്ചു.

Verse 26

त्वत्तो वेदाः सकलाः संप्रसूता- स्त्वय्येवान्ते संस्थितिं ते लभन्ते / पश्यामस्त्वां जगतो हेतुभूतं नृत्यन्तं स्वे हृदये सन्निविष्टम्

നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ എല്ലാ വേദങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അവസാനം അവ നിനക്കുള്ളിലേയ്ക്ക് തന്നെ ലയിച്ച് ആശ്രയം നേടുന്നു. ജഗത്തിന്റെ കാരണമായ നിന്നെ ഞങ്ങൾ ദർശിക്കുന്നു—നൃത്തമാടിയും നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായി.

Verse 27

त्वयैवेदं भ्राम्यते ब्रह्मचक्रं मायावी त्वं जगतामेकनाथः / नमामस्त्वां शरणं संप्रपन्ना योगात्मानं चित्पतिं दिव्यनृत्यम्

നിനക്കാലാണ് ഈ ബ്രഹ്മചക്രം ചുറ്റുന്നത്. മായാധാരി നീ തന്നേ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഏകനാഥൻ. ശരണാഗതരായി ഞങ്ങൾ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു—യോഗസ്വരൂപൻ, ചിത്‌പതി, ദിവ്യനർത്തകൻ.

Verse 28

पश्यामस्त्वां परमाकाशमध्ये नृत्यन्तं ते महिमानं स्मरामः / सर्वात्मानं बहुधा सन्निविष्टं ब्रह्मानन्दमनुभूयानुभूय

പരമാകാശത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നിന്നെ ഞങ്ങൾ ദർശിക്കുന്നു; അവിടെ നിന്റെ മഹിമ നൃത്തമാടുന്നതുപോലെ—പുനഃപുനഃ സ്മരിക്കുന്നു. നീ സർവ്വാത്മാവ്, പലവിധമായി എല്ലായിടത്തും അധിഷ്ഠിതൻ; ഞങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ബ്രഹ്മാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 29

ओङ्कारस्ते वाचको मुक्तिबीजं त्वमक्षरं प्रकृतौ गूढरूपम् / तत्त्वां सत्यं प्रवदन्तीह सन्तः स्वयंप्रभं भवतो यत्प्रकाशम्

ഓംകാരമാണ് നിന്റെ വാചകം, മോക്ഷത്തിന്റെ ബീജം. നീ അക്ഷരൻ, പ്രകൃതിയിൽ ഗൂഢരൂപമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ. ഇവിടെ സന്മാർഗ്ഗികൾ നിന്നെ സത്യമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു—സ്വയംപ്രഭൻ; നിന്റെ പ്രകാശത്താൽ എല്ലാം പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 30

स्तुवन्ति त्वां सततं सर्ववेदा नमन्ति त्वामृषयः क्षीणदोषाः / शान्तात्मानः सत्यसंधा वरिष्ठं विशन्ति त्वां यतयो ब्रह्मनिष्ठाः

സകലവേദങ്ങളും നിരന്തരം നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു; ദോഷക്ഷയം പ്രാപിച്ച ഋഷിമാർ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ശാന്തചിത്തരും സത്യസങ്കൽപ്പരുമായ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠ യതികൾ—ഹേ ശ്രേഷ്ഠാ—നിന്നിൽ ലയിക്കുന്നു.

Verse 31

एको वेदो बहुशाखो ह्यनन्तस् त्वामेवैकं बोधयत्येकरूपम् / वेद्यं त्वां शरणं ये प्रपन्ना- स्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम्

വേദം ഒന്നുതന്നെ, അതിന് അനന്ത ശാഖകളുണ്ടെങ്കിലും; അത് ഏകസ്വരൂപ പരതത്ത്വമായി നിന്നെയേ ബോധിപ്പിക്കുന്നു. നിന്നെ ജ്ഞേയപരമമെന്ന് അറിഞ്ഞ് നിന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർക്ക് ശാശ്വത ശാന്തി; മറ്റുള്ളവർക്ക് അല്ല.

Verse 32

भवानीशो ऽनादिमांस्तेजोराशिर् ब्रह्मा विश्वं परमेष्ठी वरिष्ठः / स्वात्मानन्दमनुभूयाधिशेते स्वयं ज्योतिरचलो नित्यमुक्तः

അവൻ ഭവാനീശൻ (ശിവൻ)—അനാദി, തേജസ്സിന്റെ കൂമ്പാരം; അവൻ തന്നെ ബ്രഹ്മാ, അവൻ തന്നെ വിശ്വം, പരമേഷ്ഠി, ശ്രേഷ്ഠൻ. സ്വാത്മാനന്ദം അനുഭവിച്ച് അവൻ സ്വയംതന്നിൽ അധിശയിക്കുന്നു—സ്വയംജ്യോതി, അചലൻ, നിത്യമുക്തൻ.

Verse 33

एको रुद्रस्त्वं करोषीह विश्वं त्वं पालयस्यखिलं विश्वरूपः / त्वामेवान्ते निलयं विन्दतीदं नमामस्त्वां शरणं संप्रपन्नाः

നീ തന്നെയാണ് ഏക രുദ്രൻ; ഇവിടെ നീ തന്നെ വിശ്വം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, വിശ്വരൂപനായി സകല ജഗത്തെയും പാലിക്കുന്നു. അവസാനം ഈ ലോകം നിന്നിലേയ്ക്ക് തന്നെ ആശ്രയം കണ്ടെത്തുന്നു. ഞങ്ങൾ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു—നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 34

त्वामेकमाहुः कविमेकरुद्रं प्राणं बृहन्तं हरिमग्निमीशम् / इन्द्रं मृत्युमनिलं चेकितानं धातारमादित्यमनेकरूपम्

നിന്നെയേ ഏക കവി, ഏക രുദ്രൻ എന്നു പറയുന്നു; നീ തന്നെ പ്രാണൻ, ബൃഹത്, ഹരി, അഗ്നി, ഈശ്വരൻ. നീ തന്നെ ഇന്ദ്രൻ, മൃത്യു, അനിലൻ; സർവ്വജ്ഞ ചേതന; ധാതാവും ആദിത്യനും—അനേകരൂപമായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ആ ഒരുവൻ.

Verse 35

त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् / त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता सनातनस्त्वं पुरुषोत्तमो ऽसि

നീ അക്ഷരൻ, പരമൻ, അറിയപ്പെടേണ്ടവൻ; നീയേ ഈ സമസ്ത വിശ്വത്തിന്റെ പരമാശ്രയവും അന്തിമ നിധിയും. നീ അവ്യയൻ, ശാശ്വതധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകൻ; നീ സനാതനൻ—നിശ്ചയം നീ പുരുഷോത്തമൻ.

Verse 36

त्वमेव विष्णुश्चतुराननस्त्वं त्वमेव रुद्रो भगवानधीशः / त्वं विश्वनाभिः प्रकृतिः प्रतिष्ठा सर्वेश्वरस्त्वं परमेश्वरो ऽसि

നീ തന്നെയാണ് വിഷ്ണു; നീ തന്നെയാണ് ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാ; നീ തന്നെയാണ് രുദ്രൻ—ഭഗവാൻ, അധീശ്വരൻ. നീ വിശ്വനാഭി, പ്രകൃതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയും ആധാരവും; നീ സർവേശ്വരൻ—നിശ്ചയം നീ പരമേശ്വരൻ.

Verse 37

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराण- मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् / चिन्मात्रमव्यक्तमचिन्त्यरूपं खं ब्रह्म शून्यं प्रकृतिं निर्गुणं च

നിനെയാണ് ഏകമായ പുരാണപുരുഷൻ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നത്—സൂര്യവർണ്ണപ്രഭ, അജ്ഞാനതമസ്സിന് അപ്പുറം. നീ ചിന്മാത്രം; അവ്യക്തൻ, അചിന്ത്യരൂപൻ. നിന്നെ ‘ഖം/ആകാശം’, ‘ബ്രഹ്മം’, ‘ശൂന്യം’, ‘പ്രകൃതി’, ‘നിർഗുണം’ എന്നും വിളിക്കുന്നു.

Verse 38

यदन्तरा सर्वमिदं विभाति यदव्ययं निर्मलमेकरूपम् / किमप्यचिन्त्यं तव रूपमेतत् तदन्तरा यत्प्रतिभाति तत्त्वम्

ഏതിനുള്ളിൽ ഈ സകലവും പ്രകാശിക്കുന്നു—അത് അവ്യയം, നിർമലം, ഏകരൂപം—അതേ നിന്റെ രൂപം, സത്യത്തിൽ അചിന്ത്യം. അതിന് പുറമെ യാതൊരു തത്ത്വവും സത്യമായി പ്രകാശിക്കുന്നില്ല.

Verse 39

योगेश्वरं रुद्रमनन्तशक्तिं परायणं ब्रह्मतनुं पवित्रम् / नमाम सर्वे शरणार्थिनस्त्वां प्रसीद भूताधिपते महेश

ഞങ്ങൾ യോഗേശ്വരനായ രുദ്രനെ—അനന്തശക്തിയുള്ളവനെ, പരമാശ്രയത്തെ, ബ്രഹ്മതനുവായ പരിശുദ്ധനെ—നമസ്കരിക്കുന്നു. ശരണാർത്ഥികളായ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു; പ്രസാദിക്കണമേ, ഹേ മഹേശ, ഭൂതാധിപതേ.

Verse 40

त्वत्पादपद्मस्मरणादशेष- संसारबीजं विलयं प्रयाति / मनो नियम्य प्रणिधाय कायं प्रसादयामो वयमेकमीशम्

നിന്റെ പദ്മപാദസ്മരണയാൽ സംസാരബന്ധത്തിന്റെ മുഴുവൻ ബീജവും ലയിക്കുന്നു. മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ദേഹത്തെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി, ഭക്തിസമാധിയോടെ ഞങ്ങൾ ഏകേശ്വരനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 41

नमो भवायास्तु भवोद्भवाय कालाय सर्वाय हराय तुभ्यम् / नमो ऽस्तु रुद्राय कपर्दिने ते नमो ऽग्नये देव नमः शिवाय

ഭവസ്വരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവകാരണമാകുന്ന ഭവോദ്ഭവനേ, നമസ്കാരം; കാലസ്വരൂപാ, സർവ്വസ്വരൂപാ, ഹരസ്വരൂപാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. കപർദീ രുദ്രനേ, നമസ്കാരം; ദേവ അഗ്നിയേ, നമസ്കാരം—പുനഃപുനഃ ശിവനു നമസ്കാരം.

Verse 42

ततः स भगवान् देवः कपर्दी वृषवाहनः / संहृत्य परमं रूपं प्रकृतिस्थो ऽभवद् भवः

അപ്പോൾ ആ ഭഗവാൻ ദേവൻ—കപർദി, വൃഷവാഹനൻ—തന്റെ പരമരൂപം സംഹരിച്ച് പ്രകൃതിയിൽ സ്ഥാപിതനായി; ഇങ്ങനെ ഭവൻ (ശിവൻ) സ്വാഭാവികമായ അന്തർവ്യാപക നിലയിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 43

ते भवं भूतभव्येशं पूर्ववत् समवस्थितम् / दृष्ट्वा नारायणं देवं विस्मिता वाक्यमब्रुवन्

ഭൂതഭവ്യേശനായ ഭവൻ മുൻപുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നതു കണ്ടു, നാരായണദേവനെ ഭവസ്വരൂപമായി ദർശിച്ച് അവർ വിസ്മയത്തോടെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 44

भगवन् भूतभव्येश गोवृषाङ्कितशासन / दृष्ट्वा ते परमं रूपं निर्वृताः स्म सनातन

ഹേ ഭഗവൻ! ഭൂതഭവ്യേശാ, ഗോയും വൃഷഭവും അടയാളമായ ശാസനമുള്ളവനേ—ഹേ സനാതനാ! നിന്റെ പരമരൂപം ദർശിച്ച് ഞങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തിയും നിർവൃതിയും പ്രാപിച്ചു.

Verse 45

भवत्प्रसादादमले परस्मिन् परमेश्वरे / अस्माकं जायते भक्तिस्त्वय्येवाव्यभिचारिणी

നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഹേ നിർമല പരമേശ്വരാ, ഞങ്ങളിൽ നിനക്കേ മാത്രം വഴുതാത്ത അവ്യഭിചാരിണീ ഭക്തി ഉദിക്കുന്നു।

Verse 46

इदानीं श्रोतुमिच्छामो माहात्म्यं तव शङ्कर / भूयो ऽपि तव यन्नित्यं याथात्म्यं परमेष्ठिनः

ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ നിന്റെ മഹാത്മ്യം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഹേ ശങ്കരാ; വീണ്ടും നിന്റെ നിത്യ യാഥാർത്ഥ്യസ്വരൂപം—പരമേഷ്ഠിയുടെ തത്ത്വം—കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 47

स तेषां वाक्यमाकर्ण्य योगिनां योगसिद्धिदः / प्राहः गम्भीरया वाचा समालोक्य च माधवम्

ആ യോഗികളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, യോഗസിദ്ധി ദാതാവായ പ്രഭു ഗംഭീരമായ വാണിയിൽ പറഞ്ഞു; എല്ലാവരും മാധവനെ നോക്കി।