Adhyaya 21
Āvāhāryaka-Śrāddha: Qualifications of Recipients, Paṅkti-Pāvana, and Exclusions
ഉത്തരഭാഗത്തിലെ പിതൃകർമ്മധർമ്മശാസ്ത്രപരമ്പരയിൽ വ്യാസൻ ക്ഷയപക്ഷത്തിൽ സ്നാനവും പിതൃതർപ്പണവും കഴിഞ്ഞ് ചെയ്യേണ്ട ആവാഹാര്യക ശ്രാദ്ധം വിശദീകരിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ‘ആരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം’ എന്ന വിഷയത്തിൽ പാത്രതയുടെ ക്രമം പറയുന്നു: ആദ്യം യോഗികളും സത്യജ്ഞരും, പിന്നെ നിയമശീല സന്ന്യാസികളും സേവാപര തപസ്വികളും, തുടർന്ന് മോക്ഷാഭിമുഖ വൈരാഗ്യമുള്ള ഗൃഹസ്ഥർ, ഉത്തമർ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ശ്രദ്ദാവാൻ സാധകർ. യോഗ്യബ്രാഹ്മണലക്ഷണം—വേദാധ്യയനം, ശ്രൗതാഗ്നി/അഗ്നിഹോത്രം, വേദാംഗജ്ഞാനം, സത്യവ്രതം, ചാന്ദ്രായണാദി വ്രതങ്ങൾ; കൂടാതെ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠ, മഹാദേവഭക്തി, വൈഷ്ണവശുദ്ധി എന്ന ഏകീകരണം. പംക്തിപാവനരെ നിർവചിച്ച് സ്വജനങ്ങളെയും സമഗോത്രരെയും വിളിക്കരുതെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ലഞ്ചം വാങ്ങി വന്നവർ, ആഗ്രഹംകൊണ്ട് തെരഞ്ഞ സുഹൃത്തുകൾ, മന്ത്രജ്ഞാനമില്ലാത്ത ഭോജകർ, കൂടാതെ ബ്രഹ്മബന്ധു, പതിത, പാഷണ്ഡസംഗി, ദുഷ്ചരിത്രൻ, സന്ധ്യ/മഹായജ്ഞങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നവർ മുതലായവർ ശ്രാദ്ധഫലം നശിപ്പിക്കുകയും ധാർമ്മികസംഗതി മലിനമാക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി, അടുത്ത അധ്യായത്തിലെ ശുദ്ധി-വിധി, ഫലപരിണാമ ചർച്ചയ്ക്ക് പീഠികയിടുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे विशो ऽध्यायः व्यास उवाच स्नात्वा यथोक्तं संतर्प्य पितॄंश्चन्द्रक्षये द्विजः / पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यात् सौम्यमनाः शुचिः
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉത്തരവിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകളെ സന്തർപ്പിച്ച്, ചന്ദ്രക്ഷയകാലത്ത് ദ്വിജൻ ശുചിയായി സൗമ്യവും സംയതവുമായ മനസ്സോടെ പിണ്ഡാവാഹാര്യക ശ്രാദ്ധം നടത്തണം।
Verse 2
पूर्वमेव परीक्षेत ब्राह्मणं वेदपारगम् / तीर्थं तद् हव्यकव्यानां प्रदाने चातिथिः स्मृतः
ആദ്യം വേദപാരംഗതനായ ബ്രാഹ്മണനെ പരിശോധിച്ച് ഉറപ്പാക്കണം. ഹവ്യ-കവ്യ ദാനത്തിൽ അവൻ തീർത്ഥസ്വരൂപനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ദാനക്രിയയിൽ അവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ അതിഥി.
Verse 3
ये सोमपा विरजसो धर्मज्ञाः शान्तचेतसः / व्रतिनो नियमस्थाश्च ऋतुकालाभिगामिनः
സോമപാനം ചെയ്യുന്നവർ, രജോധൂളി ഇല്ലാത്തവർ, ധർമ്മജ്ഞർ, ശാന്തചിത്തർ; വ്രതികൾ, നിയമനിഷ്ഠർ, ഋതുകാലത്തിൽ മാത്രമേ ഭാര്യാസംഗമം ചെയ്യുന്നവർ.
Verse 4
पञ्चाग्निरप्यधीयानो यजुर्वेदविदेव च / बह्वृचश्च त्रिसौपर्णस्त्रिमधुर्वाथ यो भवेत्
പഞ്ചാഗ്നി ധരിച്ച് വേദാധ്യയനത്തിൽ നിരതനായ്—യജുർവേദജ്ഞൻ, ഋഗ്വേദപാഠകൻ, കൂടാതെ ത്രിസൗപർണവും ത്രിമധു സൂക്തങ്ങളും അറിയുന്നവൻ—ഇത്തരം വൈദികഗുണങ്ങളാൽ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 5
त्रिणाचिकेतच्छन्दोगो ज्येष्ठसामग एव च / अथर्वशिरसो ऽध्येता रुद्राध्यायी विशेषतः
അവൻ ത്രിണാചികേതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചാന്ദോഗ്യനാകുകയും ജ്യേഷ്ഠ-സാമം പാടുന്ന ഗായകനാകുകയും വേണം; അതർവശിരസ്സിന്റെ അധ്യേതാവായും, പ്രത്യേകിച്ച് രുദ്രാധ്യായങ്ങളുടെ പാരായണത്തിൽ നിരതനായും ഇരിക്കണം।
Verse 6
अग्निहोत्रपरो विद्वान् न्यायविच्च षडङ्गवित् / मन्त्रब्राह्मणविच्चैव यश्च स्याद् धर्मपाठकः
നിത്യ അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ പരനായ പണ്ഡിതൻ, ന്യായത്തിൽ നിപുണൻ, ഷഡംഗ (വേദാംഗ) വിദഗ്ധൻ; മന്ത്രവും ബ്രാഹ്മണഭാഗവും അറിയുന്നവനായി ധർമ്മം പാരായണം ചെയ്യിപ്പാൻ യോഗ്യനാകുന്നു।
Verse 7
ऋषिव्रती ऋषीकश्च तथा द्वादशवार्षिकः / ब्रह्मदेयानुसंतानो गर्भशुद्धः सहस्रदः
ഋഷിവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ, ഋഷീക ശാസനയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, കൂടാതെ ദ്വാദശവർഷീയ വ്രതാനുഷ്ഠാനി; ബ്രഹ്മദേയത്തിന്റെ അഖണ്ഡ പരമ്പര കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന, ഗർഭം മുതൽ ശുദ്ധവംശനായ—അവൻ ‘സഹസ്രദൻ’, അഥവാ സഹസ്രദാനഫലം പ്രാപിക്കുന്നവൻ।
Verse 8
चान्द्रायणव्रतचरः सत्यवादी पुराणवित् / गुरुदेवाग्निपूजासु प्रसक्तो ज्ञानतत्परः
അവൻ ചാന്ദ്രായണവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ, സത്യവാദി, പുരാണവിദ് ആയിരിക്കണം; ഗുരു-ദേവ-അഗ്നി പൂജകളിൽ നിരതനായി, ജ്ഞാനത്തിൽ എപ്പോഴും തത്പരനായിരിക്കണം।
Verse 9
विमुक्तः सर्वतो धीरो ब्रह्मभूतो द्विजोत्तमः / महादेवार्चनरतो वैष्णवः पङ्क्तिपावनः
സകലവിധത്തിലും വിമുക്തനും, എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും ധീരനും, ബ്രഹ്മഭാവത്തിൽ സ്ഥാപിതനുമായ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ മഹാദേവാര്ചനയിൽ രതനാകുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ വൈഷ്ണവനും, തന്റെ സാന്നിധ്യംകൊണ്ടുതന്നെ പംക്തിയെ പാവനമാക്കുന്നവൻ.
Verse 10
अहिंसानिरतो नित्यमप्रतिग्रहणस्तथा / सत्रिणो दाननिरता विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
എവർ നിത്യം അഹിംസയിൽ രതരായി, സ്വാർത്ഥലാഭത്തിനായി പ്രതിഗ്രഹം സ്വീകരിക്കാതെ, സത്രധർമ്മം പാലിച്ച് ദാനത്തിൽ സ്ഥിരനിഷ്ഠരായിരിക്കുമോ—അവരെയാണ് ‘പംക്തിപാവനർ’ എന്നു അറിയേണ്ടത്.
Verse 11
युवानः श्रोत्रियाः स्वस्था महायज्ञपरायणाः / सावित्रीजापनिरता ब्राह्मणाः पङ्क्तिपावनाः
യുവാക്കളായ ശ്രോത്രിയ (വേദജ്ഞ) ബ്രാഹ്മണർ—ആരോഗ്യവാന്മാരായി, സ്വസംയമത്തോടെ, മഹായജ്ഞങ്ങളിൽ പരായണരായി, സദാ സാവിത്രീ (ഗായത്രി) ജപത്തിൽ നിഷ്ഠരായിരിക്കുന്നവർ—അവരാണ് ‘പംക്തിപാവനർ’.
Verse 12
कुलीनाः श्रुतवन्तश्च शीलवन्तस्तपस्विनः / अग्निचित्स्नातका विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
കുലീനരും ശ്രുതി-സമ്പന്നരുമായ, ശീലവാന്മാരും തപസ്വികളുമായ ബ്രാഹ്മണർ—പ്രത്യേകിച്ച് അഗ്നിചയനം ചെയ്തവരും സ്നാതകവ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ വിപ്രരും—‘പംക്തിപാവനർ’ എന്നു തിരിച്ചറിയേണ്ടവർ ആകുന്നു.
Verse 13
मातापित्रोर्हिते युक्तः प्रातः स्नायी तथा द्विजः / अध्यात्मविन्मुनिर्दान्तो विज्ञेयः पङ्क्तिपावनः
മാതാപിതാക്കളുടെ ഹിതത്തിൽ നിയുക്തനായി, പ്രാതഃസ്നാനം ചെയ്യുന്ന ദ്വിജൻ, അധ്യാത്മവിദൻ, മുനിസദൃശൻ, ദാന്തൻ (ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രിതൻ)—അവനെയാണ് ‘പംക്തിപാവനൻ’ എന്നു സ്മരിക്കുന്നത്.
Verse 14
ज्ञाननिष्ठो महायोगी वेदान्तार्थविचिन्तकः / श्रद्धालुः श्राद्धनिरतो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
മോക്ഷദായകമായ ജ്ഞാനത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ള മഹായോഗി, വേദാന്താർത്ഥം വിചിന്തിക്കുന്നവൻ; ശ്രദ്ധയുള്ളവൻ, ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ നിരതൻ—അത്തരം ബ്രാഹ്മണൻ പംക്തി-പാവനൻ ആകുന്നു.
Verse 15
वेदविद्यारतः स्नातो ब्रह्मचर्यपरः सदा / अथर्वणो मुमुक्षुश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
വേദവിദ്യയിൽ നിരതനായി, സ്നാതകസംസ്കാരത്താൽ ശുദ്ധനായ്, സദാ ബ്രഹ്മചര്യപരനായ്, അഥർവണ പരമ്പരയിൽ സ്ഥാപിതനായി, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനായ ബ്രാഹ്മണൻ പംക്തി-പാവനൻ ആകുന്നു.
Verse 16
असमानप्रवरको ह्यसगोत्रस्तथैव च / असंबन्धी च विज्ञेयो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
ഭിന്ന പ്രവരത്തിലുള്ളവൻ, അതേ ഗോത്രക്കാരനല്ലാത്തവൻ, ബന്ധുത്വബന്ധമില്ലാത്തവൻ—അത്തരം ബ്രാഹ്മണനെ പംക്തി-പാവനൻ എന്നു അറിയണം.
Verse 17
भोजयेद् योगिनं पूर्वं तत्त्वज्ञानरतं यतिम् / अलाभे नैष्ठिकं दान्तमुपकुर्वाणकं तथा
ആദ്യം തത്ത്വജ്ഞാനത്തിൽ നിരതനായ യതി-യോഗിയെ ഭോജനിപ്പിക്കണം. അവൻ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ നൈഷ്ഠികനും ദാന്തനും (ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രിതൻ) ആയ സന്ന്യാസിയെയും, ഉപകാരസേവയിൽ ഏർപ്പെട്ടവനെയും ഭോജനിപ്പിക്കണം.
Verse 18
तदलाभे गृहस्थं तु मुमुक्षुं सङ्गवर्जितम् / सर्वालाभे साधकं वा गृहस्थमपि भोजयेत्
അവരും ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ സംഗവിരക്തനായ മോക്ഷാകാംക്ഷിയായ ഗൃഹസ്ഥനെ ഭോജനിപ്പിക്കണം. എല്ലാം ലഭ്യമല്ലാത്തപ്പോൾ സാധകനായ ഗൃഹസ്ഥനെയും ഭോജനിപ്പിക്കാം.
Verse 19
प्रकृतेर्गुणतत्त्वज्ञो यस्याश्नाति यतिर्हविः / फलं वेदविदां तस्य सहस्रादतिरिच्यते
പ്രകൃതിയുടെയും ഗുണങ്ങളുടെയും തത്ത്വം അറിഞ്ഞ യതി ആരുടെ ഹവ്യം ഭുജിക്കുന്നുവോ, അവന്റെ പുണ്യഫലം വെദവിദരുടെ ഫലത്തെക്കാൾ ആയിരമടങ്ങ് അധികമാകുന്നു।
Verse 20
तस्माद् यत्नेन योगीन्द्रमीश्वरज्ञानतत्परम् / भोजयेद् हव्यकव्येषु अलाभादितरान् द्विजान्
അതുകൊണ്ട് ഹവ്യ‑കവ്യ കര്മ്മങ്ങളില് ഈശ്വരജ്ഞാനത്തില് നിഷ്ഠനായ യോഗീന്ദ്രനെ പരിശ്രമത്തോടെ ഭോജിപ്പിക്കണം; അവന് ലഭ്യമല്ലെങ്കില് മാത്രമേ മറ്റു ദ്വിജരെ ഭോജിപ്പിക്കാവൂ।
Verse 21
एष वै प्रथमः कल्पः प्रिदाने हव्यकव्ययोः / अनुकल्पस्त्वयं ज्ञेयः सदा सद्भिरनुष्ठितः
ഹവ്യ‑കവ്യ വിധാനത്തില് ഇതുതന്നെ പ്രഥമ കല്പം, അഥവാ മുഖ്യവിധി. ഇതും അനുകല്പം—അംഗീകൃത ഉപവിധി—എന്നായി അറിയണം; സദ്ജനങ്ങള് ഇതിനെ സദാ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।
Verse 22
मातामहं मातुलं च स्वस्त्रीयं श्वशुरं गुरुम् / दौहित्रं विट्पतिं बन्धुमृत्विग्याज्यौ च भोजयेत्
ശ്രാദ്ധത്തില് മാതാമഹന്, മാതുലന്, സഹോദരിയുടെ പുത്രന്, ശ്വശുരന്, ഗുരു, ദൗഹിത്രന്, സമൂഹത്തിന്റെ തലവന്, ബന്ധു, കൂടാതെ ഋത്വിക്യും യാജ്യനും ഭോജിപ്പിക്കണം।
Verse 23
न श्राद्धे भोजयेन्मित्रं धनैः कार्यो ऽस्य संग्रहः / पैशाची दक्षिणा सा हि नैवामुत्र फलप्रदा
ശ്രാദ്ധത്തില് സുഹൃത്തിനെ ഭോജിപ്പിക്കരുത്; ധനംകൊണ്ട് അവനെ ‘സംഗ്രഹം’ ചെയ്യുകയും അരുത്. അത്തരം ദക്ഷിണ ‘പൈശാചീ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത് പരലോകഫലം നല്കുകയില്ല।
Verse 24
काम श्राद्धे ऽर्चयेन्मित्रं नाभिरूपमपि त्वरिम् / द्विषता हि हविर्भुक्तं भवति प्रेत्य निष्फलम्
ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ സ്വകാമനയുടെ വശത്ത് മിത്രനെയെങ്കിലും, സുന്ദരനും അതിവേഗിയുമായവനെയെങ്കിലും, പാത്രനായി ആദരിക്കരുത്. ദ്വേഷമുള്ളവൻ ഭുജിച്ച ഹവിസ് പരലോകത്തിൽ നിഷ്ഫലമാകുന്നു.
Verse 25
ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति / तस्मै हव्यं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते
സ്വാധ്യായം ചെയ്യാത്ത ബ്രാഹ്മണൻ പുല്ലുതീ പോലെ ശമിച്ചുപോകുന്നു. അതിനാൽ അവനു ഹവ്യം നൽകരുത്; ഭസ്മത്തിൽ ആഹുതി ഒഴിക്കുകയില്ലല്ലോ.
Verse 26
यथेरिणे बीजमुप्त्वा न वप्ता लभते फलम् / तथानृचे हविर्दत्त्वा न दाता लभते फलम्
വറ്റിയ നിർഫലഭൂമിയിൽ വിത്ത് വിതച്ചാൽ വിതച്ചവന് ഫലം ലഭിക്കാത്തതുപോലെ, അയോഗ്യമായ/അശുദ്ധമായ ഋചയോടെ അഗ്നിയിൽ ഹവിസ് അർപ്പിച്ചാൽ ദാതാവിന് പുണ്യഫലം ലഭിക്കില്ല.
Verse 27
यावतो ग्रसते पिण्डान् हव्यकव्येष्वमन्त्रवित् / तावतो ग्रसते प्रेत्य दीप्तान् स्थूलांस्त्वयोगुडान्
ഹവ്യകവ്യ അർപ്പണങ്ങളിൽ നിന്ന് മന്ത്രജ്ഞാനമില്ലാത്തവൻ എത്ര പിണ്ഡങ്ങൾ വിഴുങ്ങുന്നുവോ, അത്രയും ജ്വലിക്കുന്ന കട്ടിയുള്ള ഇരുമ്പുകട്ടകൾ അവൻ മരണാനന്തരം പ്രേതാവസ്ഥയിൽ വിഴുങ്ങേണ്ടിവരും.
Verse 28
अपि विद्याकुलैर्युक्ता हीनवृत्ता नराधमाः / यत्रैते भुञ्जते हव्यं तद् भवेदासुर द्विजाः
വിദ്യയും കുലവും ഉണ്ടായാലും ഹീനവൃത്തിയുള്ള അധമർ ‘ആസുര’ ദ്വിജരാകുന്നു; അവർ ഹവിസ് ഭുജിക്കുന്ന സ്ഥലം (ആ കർമ്മവും) ആസുരമെന്നു കരുതണം, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ.
Verse 29
यस्य वेदश्च वेदी च विच्छिद्येते त्रिपूरुषम् / स वै दुर्ब्राह्मणो नार्हः श्राद्धादिषु कदाचन
ആരുടെ വേദാധ്യയനവും വൈദിക പരമ്പരയും മൂന്നു തലമുറ വരെ മുറിഞ്ഞുപോകുന്നുവോ, അവൻ തീർച്ചയായും ‘ദുർബ്രാഹ്മണൻ’; ശ്രാദ്ധാദി പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ അവൻ ഒരിക്കലും യോഗ്യനല്ല।
Verse 30
शूद्रप्रेष्यो भृतो राज्ञो वृषलो ग्रामयाजकः / बधबन्धोपजीवी च षडेते ब्रह्मबन्धवः
ശൂദ്രന്റെ കല്പനപ്രകാരം സേവിക്കുന്നവൻ, രാജാവിന്റെ വേതനഭൃത്യൻ, പതിതനായ ‘വൃഷലൻ’, ഉപജീവനാർത്ഥം ഗ്രാമയാജകനായി കർമ്മങ്ങൾ നടത്തിക്കുന്നവൻ, കൂടാതെ വധമോ ബന്ധന-കാരാഗാരമോ വഴി ജീവിക്കുന്നവൻ—ഇവർ ആറുപേരും ‘ബ്രഹ്മബന്ധു’ എന്നു പ്രസിദ്ധർ।
Verse 31
दत्तानुयोगान् वृत्यर्थं पतितान् मनुरब्रवीत् / वेदविक्रायिणो ह्येते श्राद्धादिषु विगर्हिताः
ഉപജീവനാർത്ഥം ദത്താനുയോഗങ്ങൾ (പാരിതോഷികം വാങ്ങി കർമ്മം ചെയ്യാനുള്ള നിയോഗം) സ്വീകരിക്കുന്നവരെ മനു ‘പതിതർ’ എന്നു പറഞ്ഞു; അവർ വേദം വിൽക്കുന്നവരായതിനാൽ ശ്രാദ്ധാദി കർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ദ്യരാണ്।
Verse 32
श्रुतिविक्रयिणो ये तु परपूर्वासमुद्भवाः / असमानान् याजयन्ति पतितास्ते प्रकीर्तिताः
ശ്രുതി/വേദം വ്യാപാരമാക്കുന്നവർ, യഥോചിത പൂർവ്വികക്രമത്തിന് പുറത്തുള്ള പരമ്പരയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവർ, കൂടാതെ തങ്ങളോടു സമമല്ലാത്തവർക്കായി യാഗം നടത്തിക്കുന്നവർ—ഇവർ ‘പതിതർ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 33
असंस्कृताध्यापका ये भृत्या वाध्यापयन्ति ये / अधीयते तथा वेदान् पतितास्ते प्रकीर्तिताः
യോഗ്യമായ സംസ്കാരവും ശാസനയും ഇല്ലാതെ വേദം പഠിപ്പിക്കുന്നവർ, ഭൃത്യന്മാരെ/സേവകരെക്കൊണ്ടും വേദം പഠിപ്പിപ്പിക്കുന്നവർ, കൂടാതെ അതേ അയോഗ്യ രീതിയിൽ വേദം അധ്യയനം ചെയ്യുന്നവർ—ഇവർ ‘പതിതർ’ എന്നു പ്രസിദ്ധർ।
Verse 34
वृद्धश्रावकनिर्ग्रन्थाः पञ्चरात्रविदो जनाः / कापालिकाः पाशुपताः पाषण्डा ये च तद्विधाः
വൃദ്ധ ശ്രാവകരും നിർഗ്രന്ഥരും, പാഞ്ചരാത്രവിദർ, കാപാലികർ, പാശുപതർ, ‘പാഷണ്ഡ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ എന്നിവരും തദ്വിധരായ മറ്റുള്ളവരും—ഇവിടെ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 35
यस्याश्नन्ति हवींष्येते दुरात्मानस्तु तामसाः / न तस्य तद् भवेच्छ्राद्धं प्रेत्य चेह फलप्रदम्
ആർക്കുവേണ്ടി അർപ്പിച്ച ഹവിസ് ഇത്തരത്തിലുള്ള താമസ ദുഷ്ടമനസ്സുകാർ ഭക്ഷിച്ചാൽ, ആ വ്യക്തിക്കത് യഥാർത്ഥ ശ്രാദ്ധമാകുകയില്ല; പരലോകത്തും ഇഹലോകത്തും ഫലം നൽകുകയുമില്ല.
Verse 36
अनाश्रमो यो द्विजः स्यादाश्रमी वा निरर्थकः / मिथ्याश्रमी च ते विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिदूषकाः
ആശ്രമമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്ന ദ്വിജൻ, അല്ലെങ്കിൽ ആശ്രമിയെന്ന പേരുണ്ടെങ്കിലും ശാസ്ത്രാനുഷ്ഠാനമില്ലാതെ നിർഫലനായവൻ, കൂടാതെ കള്ള ആശ്രമിയായി നടിക്കുന്നവൻ—ഇത്തരത്തിലുള്ള ബ്രാഹ്മണർ പംക്തിദൂഷകർ, അഥവാ പവിത്ര ഭോജനപംക്തിയെ മലിനമാക്കുന്നവർ എന്നു അറിയണം.
Verse 37
दुश्चर्मा कुनखी कुष्ठी श्वित्री च श्यावदन्तकः / विद्धप्रजननश्चैव स्तेनः क्लीबो ऽथ नास्तिकः
ഇത്തരം ദോഷം മൂലം ദുഷ്ചർമ്മം (ചർമ്മരോഗം), വികൃത നഖങ്ങൾ, കുഷ്ഠം, ശ്വിത്രി, പല്ലുകൾ കറുത്തുപോകൽ, പ്രജനനശക്തി ക്ഷയം—അവസാനം മോഷണം, നപുംസകത, നാസ്തികത എന്നിവയും സംഭവിക്കുന്നു.
Verse 38
मद्यपो वृषलीसक्तो वीरहा दिधिषूपतिः / आगारदाही कुण्डाशी सोमविक्रयिणो द्विजाः
മദ്യപാനം ചെയ്യുന്ന ദ്വിജൻ, ശൂദ്രസ്ത്രീയിൽ ആസക്തൻ, വീരഹന്താവ്, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഭർത്താവുള്ള സ്ത്രീയെ ഭാര്യയാക്കുന്നവൻ, വീടുകൾക്ക് തീ കൊളുത്തുന്നവൻ, കുണ്ഡാഗ്നിക്കായി അർപ്പിക്കാനയോഗ്യമായ അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, സോമം വിൽക്കുന്നവൻ—ഇത്തരത്തിലുള്ള ദ്വിജർ പതിതരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 39
परिवेत्ता तथा हिंस्त्रः परिवित्तिर्निराकृतिः / पौनर्भवः कुसीदी च तथा नक्षत्रदर्शकः
മുതിർന്ന സഹോദരൻ ഉണ്ടായിരിക്കെ മുമ്പേ വിവാഹം ചെയ്യുന്നവൻ, ഹിംസകൻ, ഇളയവൻ വിവാഹം ചെയ്ത് മുതിർന്നവൻ അവിവാഹിതനായി നിൽക്കുന്നവൻ, ബഹിഷ്കൃതൻ, പുനർവിവാഹി, പലിശക്കാരൻ, നക്ഷത്രദർശനത്തിലൂടെ ജീവിക്കുന്നവൻ—ഇവർ നിന്ദ്യരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 40
गीतवादित्रनिरतो व्याधितः काण एव च / हीनाङ्गश्चातिरिक्ताङ्गो ह्यवकीर्णिस्तथैव च
ഗാനം‑വാദ്യങ്ങളിൽ അമിതാസക്തൻ, രോഗി, ഏകനേത്രൻ, അവയവഹീനൻ, അധികാവയവമുള്ളവൻ, കൂടാതെ ‘അവകീർണി’ (വ്രതഭ്രഷ്ടൻ/അശൗചസ്ഥിതൻ)—ഇവർ ഈ പവിത്രാനുഷ്ഠാനത്തിന് അയോഗ്യരെന്ന് പറയുന്നു.
Verse 41
कन्यादूषी कुण्डगोलौ अभिशस्तो ऽथ देवलः / मित्रध्रुक् पिशुनश्चैव नित्यं भार्यानुवर्तकः
കന്യാദൂഷണം ചെയ്യുന്നവൻ, കുണ്ഡ‑ഗോള (അനധികൃത സംഗമ) ജന്മൻ, ജനനിന്ദിതൻ, ദേവലൻ (കൂലിക്കായി വിഗ്രഹസേവ ചെയ്ത് ജീവിക്കുന്ന പുരോഹിതൻ), മിത്രദ്രോഹി, പിശുനൻ, എന്നും ഭാര്യാധീനൻ—ഇവർ പതിതരും നിന്ദ്യരുമെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 42
मातापित्रोर्गुरोस्त्यागी दारत्यागी तथैव च / गोत्रभिद् भ्रष्टशौचश्च काण्डस्पृष्टस्तथैव च
മാതാപിതാക്കളെയോ ഗുരുവെയോ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, ഗോത്രമര്യാദ ലംഘിക്കുന്നവൻ, ആചാര‑ശൗചത്തിൽ ഭ്രഷ്ടനായവൻ, നിരോധിത കർമങ്ങളാൽ സ്പൃഷ്ടനായി മലിനനായവൻ—ഇവർ ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ അശുദ്ധരെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
Verse 43
अनपत्यः कूटसाक्षी याचको रङ्गजीवकः / समुद्रयायी कृतहा तथा समयभेदकः
സന്താനമില്ലാത്തവൻ, കള്ളസാക്ഷി പറയുന്നവൻ, യാചനയെ തൊഴിൽമാക്കുന്നവൻ, നാടകവേദിയിൽ അഭിനയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവൻ, സമുദ്രയാത്ര ചെയ്യുന്നവൻ, കൂലിക്കൊലയാളി, കൂടാതെ കരാർ‑നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നവൻ—ഇവ നിന്ദ്യമായ ജീവിതവൃത്തികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 44
देवनिन्दापरश्चैव वेदनिन्दारतस्तथा / द्विजनिन्दारतश्चैते वर्ज्याः श्राद्धादिकर्मसु
ദേവനിന്ദയിൽ നിരതനായവനും, വേദനിന്ദയിൽ രമിക്കുന്നവനും, ദ്വിജനിന്ദയിൽ ആസക്തനായവനും—ഇവർ ശ്രാദ്ധാദി കർമങ്ങളിൽ ഒഴിവാക്കപ്പെടേണ്ടവർ.
Verse 45
कृतघ्नः पिशुनः क्रूरो नास्तिको वेदनिन्दकः / मित्रध्रुक् कुहकश्चैव विशेषात् पङ्क्तिदूषकाः
കൃതഘ്നൻ, പരദൂഷകൻ, ക്രൂരൻ, നാസ്തികൻ, വേദനിന്ദകൻ, മിത്രദ്രോഹി, കപടൻ—ഇവർ പ്രത്യേകിച്ച് പംക്തിദൂഷകരാണ്.
Verse 46
सर्वे पुनरभोज्यान्नास्त्वदानार्हाश्च कर्मसु / ब्रह्मभावनिरस्ताश्च वर्जनीयाः प्रयत्नतः
ഇവർ എല്ലാവരും വീണ്ടും ഭോജ്യരല്ല; കർമങ്ങളിൽ നിങ്ങളുടെ ദാനത്തിന് അർഹരല്ല. ബ്രഹ്മഭാവന ഉപേക്ഷിച്ചവരെ പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കണം.
Verse 47
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गः संध्योपासनवर्जितः / महायज्ञविहीनश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिदूषकः
ശൂദ്രാന്നരസത്തിൽ ദേഹം പോഷിപ്പിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ, സന്ധ്യോപാസന ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, മഹായജ്ഞവിഹീനൻ—അത്തരം ബ്രാഹ്മണൻ പംക്തിദൂഷകനാകുന്നു.
Verse 48
अधीतनाशनश्चैव स्नानहोमविवर्जितः / तामसो राजसश्चैव ब्राह्मणः पङ्क्तिदूषकः
സ്വാധ്യായം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, സ്നാനവും ഹോമവും ഇല്ലാത്തവൻ, തമസ്-രാജസ് അധീനനായ ബ്രാഹ്മണൻ—അവൻ പംക്തിദൂഷകനാകുന്നു.
Verse 49
बहुनात्र किमुक्तेन विहितान् ये न कुर्वते / निन्दितानाचरन्त्येते वर्जनीयाः प्रयत्नतः
ഇവിടെ അധികം പറയുന്നതെന്തിന്? വിധിക്കപ്പെട്ട കര്ത്തവ്യങ്ങള് ചെയ്യാതെ നിന്ദ്യമായ ആചാരങ്ങള് ചെയ്യുന്നവരെ പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കണം।
Frequently Asked Questions
A prescribed śrāddha performed in the waning moon phase after ritual bath and satisfaction of the Pitṛs, featuring piṇḍa-offerings and careful selection of qualified recipients for havya-kavya efficacy.
Those whose Vedic learning, conduct, vows, and inner steadiness make the communal feeding line ritually pure—especially disciplined Veda-learned brāhmaṇas and truth-knowing yogic types; additionally, eligibility is strengthened by being of different pravara/gotra and not a close relation to the other diners.
Because it claims the śrāddha fruit multiplies when the offering is consumed by ascetics who know truth—particularly those who understand Prakṛti and the guṇas and are devoted to knowledge of the Lord—making recipient-realization a key amplifier of ritual merit.
Neglect of svādhyāya, selling or commodifying Vedic rites, serving for livelihood in censured ways, serious ethical transgressions (violence, illicit relations, deceit), reviling Veda/devas/dvijas, and failure to perform sandhyā and mahāyajñas—such traits are said to defile the paṅkti and void the rite’s fruit.