Adhyaya 57

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे गङ्गानयनं नाम षट्पञ्चशत्तमो ऽध्यायः जैमिनिरुवाच ततः शुष्कसुमित्राद्या मुनयः शंसितव्रताः / ययुर्दिदृक्षवो रामं महेन्द्रमचलं प्रति

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ (വായുപ്രോക്തം) മധ്യമാഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘ഗംഗാനയനം’ എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പത്താറാം അധ്യായം. ജൈമിനി പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ശുഷ്കസുമിത്രാദി പ്രശംസിതവ്രത മുനിമാർ, രാമനെ ദർശിക്കുവാൻ മഹേന്ദ്രപർവതത്തേക്കു പോയി।

Verse 2

अतीत्य सुबहून्देशान्वनानि सरितस्तथा / आसेदुरचलश्रेष्ठं क्रमेण मुनिपुङ्गवाः

അനേകം ദേശങ്ങളും വനങ്ങളും നദികളും കടന്ന്, ആ മുനിപുംഗവർ ക്രമേണ ആ ശ്രേഷ്ഠ പർവതത്തെ എത്തി।

Verse 3

तमारुह्य शनैस्तस्यख्यातमाश्रममण्डलम् / प्रशान्तक्रूरसत्त्वाढ्यं शुभं मध्ये तपोवनम्

ആ പർവതം പതുക്കെ കയറി അവർ അതിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ആശ്രമമണ്ഡലത്തിലെത്തി; നടുവിൽ മംഗളമായ തപോവനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അവിടെ ക്രൂര ജീവികളും ശാന്തരായിരുന്നു।

Verse 4

सर्वर्त्तुफलपुष्पाढ्यतरुखण्डमनोहरम् / स्निग्धच्छायमनौपम्यं स्वामोदिसुखमारुतम्

ആ ആശ്രമപ്രദേശം എല്ലാ ഋതുക്കളിലെയും ഫലപുഷ്പങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ മനോഹര വൃക്ഷഖണ്ഡങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു; അവിടത്തെ നിഴൽ സ്നിഗ്ധവും അനുപമവും, സ്വസുഗന്ധമുള്ള സുഖകരമായ കാറ്റും വീശി.

Verse 5

तं तदाश्रममासाद्य ब्रह्मघोषेण नादितम् / विविशुर्त्दृष्टमनसो यथावृद्धपुरस्सरम्

ബ്രഹ്മഘോഷം മുഴങ്ങുന്ന ആ ആശ്രമത്തെ സമീപിച്ച്, അവർ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, മുതിർന്നവരെ മുന്നിൽ നിർത്തി ക്രമമായി അകത്തു പ്രവേശിച്ചു.

Verse 6

ब्रह्मासने सुखासीनं मृदुकृष्णाजिनोत्तरे / शिष्यैः परिवृतं शान्तं ददृशुस्ते तपोधनाः

അവർ കണ്ടു—ബ്രഹ്മാസനത്തിൽ സുഖമായി ഇരിക്കുന്ന, മൃദുവായ കൃഷ്ണാജിനം വിരിച്ചിരിക്കുന്ന ആസനത്തിൽ, ശിഷ്യന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന, ശാന്തനായ ആ തപോധനനെ.

Verse 7

कालाग्निमिव लोकांस्त्रीन्दग्ध्वा पूर्वं निजेच्छया / तद्दोषशान्त्यै तपसि प्रवृत्तमिव् देहिनम्

കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ മുമ്പ് സ്വേച്ഛയാൽ ത്രിലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചിട്ട്, ആ ദോഷം ശമിപ്പാൻ പിന്നീട് തപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ച ദേഹധാരിയെപ്പോലെ അവൻ തോന്നി.

Verse 8

ते समेत्य भृगुश्रेष्ठं विनयाचारशालिनः / ववन्दिरे महामौनं भक्तिप्रणतकन्धराः

അവർ വിനയവും സദാചാരവും നിറഞ്ഞവരായി ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠനെ സമീപിച്ച്, ഭക്തിയോടെ കഴുത്ത് കുനിച്ച് ആ മഹാമൗന മുനിയെ വന്ദിച്ചു.

Verse 9

ततस्तानागतान्दृष्ट्वा मुनीन्भृगुकुलोद्वहः / अर्घपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयामास सादरम्

അപ്പോൾ എത്തിയ മുനിമാരെ കണ്ട ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠൻ അർഘ്യം, പാദ്യം മുതലായവകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം ആദരത്തോടെ പൂജിച്ചു।

Verse 10

तानासीनान्कृतातिथ्यानृषीन्देशान्तरागतान् / उवाच भृगुशार्दूलः स्मितपूर्वमिदं वचः

ദേശാന്തരങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ ഋഷിമാരെ ഇരുത്തി അതിഥിസത്കാരം നിർവഹിച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഭൃഗുശാർദൂലൻ മന്ദഹാസത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 11

स्वागतं वो महाभागा यूयं सर्वे समागताः / करणीयं किमस्माभिर्वदध्वमविचारितम्

മഹാഭാഗന്മാരേ! നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും സ്വാഗതം; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇവിടെ സമാഗമിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത് എന്തെന്നു മടിയില്ലാതെ പറയുക।

Verse 12

ततस्ते मुनयो रामं प्रणम्येदमथाब्रुवन् / अवेह्यस्मान्मुनिश्रेष्ठ गोकर्णनिलयान्मुनीन्

അപ്പോൾ ആ മുനിമാർ രാമനെ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു—മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ഗോകർണ്ണത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഞങ്ങളെ മുനിമാരെ തിരിച്ചറിയുക।

Verse 13

खनद्भिः सागरैर्भूमिं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे / सतीर्थं तन्महाक्षेत्रं पतितं सागरांभसि

ഏതോ മറ്റൊരു കാരണത്താൽ സമുദ്രങ്ങൾ ഭൂമിയെ കുഴിച്ചപ്പോൾ, തീർത്ഥസഹിതമായ ആ മഹാക്ഷേത്രം സമുദ്രജലത്തിൽ പതിച്ചു വീണു।

Verse 14

उत्सारितार्मवजलं क्षेत्रं तत्सर्वपावनम् / उपलब्धुमभीप्सामो भवतस्तु न संशयः

സമുദ്രജലം നീക്കപ്പെട്ട ആ ക്ഷേത്രം സർവ്വപാവനമായ തീർത്ഥമാണ്. അത് ലഭിക്കണമെന്നു ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിങ്ങളാൽ ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 15

विष्णोरंशेन संजातो भवान्भृगुकुले किल / तस्मात्कर्तुमशक्यं ते त्रैलोक्ये ऽपि न किञ्चन

നിങ്ങൾ വിഷ്ണുവിന്റെ അംശമായി ഭൃഗുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ. അതിനാൽ ത്രിലോകത്തിലും നിങ്ങള്ക്ക് അസാധ്യം ഒന്നുമില്ല.

Verse 16

वाञ्छितार्थप्रदो लोके त्वमेवेत्यनुशुश्रुम / वयं त्वामागताः सर्वे रामैतदभियाचितुम्

ലോകത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നൽകുന്നവൻ നിങ്ങൾ മാത്രമെന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഹേ രാമാ, ഈ അപേക്ഷ അറിയിക്കാൻ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 17

स त्वमात्मप्रभावेण क्षेत्रप्रवरमद्य तत् / दातुमर्हसि विप्रेन्द्र समुत्सार्यार्मवोदकम्

അതുകൊണ്ട് ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, നിങ്ങളുടെ ആത്മപ്രഭാവത്തോടെ സമുദ്രജലം നീക്കി ഇന്ന് ആ ശ്രേഷ്ഠ ക്ഷേത്രം ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്യണമേ.

Verse 18

राम उवाच एतत्सर्वमशेषण विदितं मे तपोधनाः / करणीयं च वः कृत्यं मया नात्र विचारणा

രാമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ തപോധനന്മാരേ, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് പൂർണ്ണമായി അറിയാം. നിങ്ങൾക്കായി ചെയ്യേണ്ട കൃത്യം ഞാൻ ചെയ്യും; ഇതിൽ ആലോചന വേണ്ട.

Verse 19

किं तु युष्मदभिप्रेतं कर्म लोके सुदारुणम् / शस्त्रसंग्रहणाच्छक्यं मयापि न तदन्यथा

എന്നാൽ നിങ്ങളാൽ അഭിപ്രേതമായ കര്‍മ്മം ലോകത്തിൽ അത്യന്തം ദാരുണമാണ്. അത് ആയുധസംഗ്രഹം കൊണ്ടുമാത്രമേ സാധ്യമാകൂ; എനിക്കും അതിൽ വേറൊരു വഴിയില്ല.

Verse 20

दत्तसर्वाभयो ऽहं वै न्यस्तशस्त्रः शमान्वितः / तपः समास्थितश्चर्तु प्रागेव पितृ शासनात्

ഞാൻ എല്ലാവർക്കും അഭയം നൽകിയിരിക്കുന്നു; ആയുധങ്ങൾ വച്ചൊഴിഞ്ഞു, ശമത്തോടെ സംയമിതനായി. പിതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ മുമ്പേ തന്നെ തപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 21

न जातु शस्त्रग्रहणं करिष्यामीत्यहं पुरा / प्रतिश्रुत्य सतां मध्ये तपः कर्त्तुमिहानघाः

ഹേ അനഘന്മാരേ, ഞാൻ മുമ്പ് സത്സംഗത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ ‘ഞാൻ ഒരിക്കലും ആയുധം കൈക്കൊള്ളുകയില്ല; ഇവിടെ തപസ്സു ചെയ്യും’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിരുന്നു.

Verse 22

शस्त्रग्रहणसाध्यत्वाद्युष्मदीप्सितवस्तुनः / किङ्कर्त्तव्यं मयात्रेति मम डोलायते मनः

നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ആയുധം കൈക്കൊള്ളുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ സാധ്യമാകൂ; അതിനാൽ ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന ചിന്തയിൽ എന്റെ മനസ് ആടിമറയുന്നു.

Verse 23

शुष्क उपाच / सतां संरक्षणार्थाय शस्त्रसंग्रहणं तु यत् / तन्नच्यावयते सत्यद्यथोक्तं ब्रह्मणा पुरा

ശുഷ്കൻ പറഞ്ഞു—സത്സംഗത്തെ സംരക്ഷിക്കാനായി ചെയ്യുന്ന ആയുധസംഗ്രഹം സത്യത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിപ്പോകുന്നില്ല; പൂർവ്വം ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ.

Verse 24

तस्मादस्मद्धितार्थाय भवता ग्राह्यमायुधम् / धर्म एव महांस्तेन चरितस्ते भविष्यति

അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളുടെ ഹിതാർത്ഥം നിങ്ങൾ ഈ ആയുധം സ്വീകരിക്കണം; അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ വഴി മഹത്തായ ധർമ്മാചരണം സംഭവിക്കും.

Verse 25

जैमिनिरुवाच एवं संप्रार्थ्यमानस्तु मुनिभिर्भृगुपुङ्गवः / तमनुद्रुत्य मेधावी धर्ममुद्दिश्य केवलम्

ജൈമിനി പറഞ്ഞു—മുനിമാർ ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠനായ മേധാവി ഋഷി ധർമ്മം മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കി അവനെ പിന്തുടർന്നു.

Verse 26

स तैः सह मुनिश्रेष्ठो दिशं दक्षिणपश्चिमाम् / समुद्दिश्य चचौ राजन्द्रष्टुकामः सरित्पतिम्

അവൻ ആ മുനികളോടൊപ്പം ദക്ഷിണ-പശ്ചിമ ദിശ ലക്ഷ്യമാക്കി, നദികളുടെ അധിപനെ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു യാത്രയായി.

Verse 27

स सह्यमचलश्रेष्ठमवतीर्य भृगूद्वहः / तत्परं सरितां पत्युस्तीरं प्राप महामनाः

ഭൃഗുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാമനസ്സൻ സഹ്യപർവതശ്രേഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ഉടൻ തന്നെ നദികളുടെ അധിപന്റെ തീരം പ്രാപിച്ചു.

Verse 28

स ददर्श महाभागः परितो मारुताकुलम् / आकरं सर्वरत्नानां पूर्यमाणमनारतम्

ആ മഹാഭാഗ്യവാൻ ചുറ്റുമെങ്ങും കാറ്റാൽ കലങ്ങുന്ന, സർവ്വരത്നങ്ങളുടെ ഖനി ഇടവിടാതെ നിറയുന്നതായി കണ്ടു.

Verse 29

अपरिज्ञेयगांभीर्यं महातामिव मानसम् / दुष्पारपारं सर्वस्य विविधग्रहसंहतिम्

അതിന്റെയ ഗാംഭീര്യം അപരിജ്ഞേയമായിരുന്നു, മഹാത്മാക്കളുടെ മനസ്സുപോലെ; എല്ലാവർക്കും ദുഷ്പാരമായ അപാരം, വിവിധ ഗ്രഹങ്ങളുടെ സംഹതിപോലെ.

Verse 30

अप्रधृष्य तमं लोके धातारमिव केवलम् / आत्मानमिव चात्मत्वे न्यक्कृताखिलमुद्धतम्

അത് ലോകത്തിൽ അപ്രധൃഷ്യമായ മഹത്തമം, ഏക ധാതാവുപോലെ; ആത്മത്വത്തിൽ ആത്മാവുപോലെ, സർവ്വ ഉദ്ധതതയും താഴ്ത്തിയതു.

Verse 31

आश्रयं सर्वसत्त्वानामापगानां च पार्थिवः / अत्यर्थचपलोत्तुगतरङ्गशतमालिनम्

ഹേ പാർഥിവാ! അത് സർവ്വസത്ത്വങ്ങൾക്കും നദികൾക്കും ആശ്രയം; അത്യന്തം ചപലമായി, ഉയർന്ന് പൊങ്ങുന്ന നൂറുകണക്കിന് തരംഗമാലകളാൽ അലങ്കൃതം.

Verse 32

उपान्तोपलसंघातकुहरान्तरसंश्रयात् / विशीर्यमाणलहरीशतफेनौघसोभितम्

കരയോടെയുള്ള കല്ലുകൂട്ടങ്ങളുടെ ഗുഹാന്തരങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ചതാൽ, ചിതറിപ്പോകുന്ന നൂറുകണക്കിന് തരംഗങ്ങളുടെ നുരപ്പാച്ചിലാൽ അത് ശോഭിച്ചു.

Verse 33

गंभीरघोषं जलधिं पश्यन्मुनिगणैः सह / संसेव्यमानस्तरलैर्लहरीकणशीतलैः

മുനിഗണങ്ങളോടൊപ്പം ഗാംഭീര്യഘോഷമുള്ള ജലധിയെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ചപലമായ തരംഗകണങ്ങളുടെ ശീതളതയാൽ അവൻ സേവിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 34

मुहूर्त्तमिव राजेन्द्र तीरेनदनदीपतेः / विशश्रमे महाबाहुर्द्रष्टुकामः प्रचेतसम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! നദിയുടെ അധിപതിയുടെ തീരത്ത് മഹാബാഹു രാമൻ പ്രചേതസ് (വരുണൻ) ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു കുറച്ചുനേരം വിശ്രമിച്ചു.

Verse 35

ततो रामः समुत्थाय दक्षिणाभिमुखः स्थितः / मेघगंभिरया वाचा वरुणं वाक्यमब्रवीत्

അപ്പോൾ രാമൻ എഴുന്നേറ്റ് തെക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് നിന്നു; മേഘഗംഭീരമായ വാക്കുകളാൽ വരുണനോട് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 36

अहं मुनिगणैः सार्द्धमागतस्त्वद्दिदृक्षया / तस्मात्स्वरूपधृङ्मह्यं प्रचेतो देहि दर्शनम्

ഞാൻ മുനിഗണങ്ങളോടൊപ്പം നിന്നെ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു വന്നിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഹേ പ്രചേതസ്! സ്വരൂപം ധരിച്ചു എനിക്ക് ദർശനം നല്കുക.

Verse 37

इति श्रुत्वापि तद्वाक्यं वरुणो यादसां पतिः / न चचाल निजस्थानान्नृप धीरतरस्त्वयम्

ഹേ നൃപാ! ആ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും ജലജീവികളുടെ അധിപനായ വരുണൻ തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് നീങ്ങിയില്ല; അവൻ നിന്നേക്കാൾ ധീരനായിരുന്നു.

Verse 38

पुनः पुनश्च रामेण समाहूतो ऽपि तोयराट् / न ददौ दर्शनं तस्मै प्रतिवाच्यं च नाभ्यधात्

രാമൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചിട്ടും ജലരാജനായ വരുണൻ അവനു ദർശനം നല്കിയില്ല; മറുപടിയും അരുളിച്ചെയ്തില്ല.

Verse 39

अलङ्घनीयं तद्वाक्यं वरुणेनावधीरितम् / अत्यन्तमिति कार्यार्थी विदुषा समुपेक्षितम्

വരുണൻ ഉച്ചരിച്ച ആ വാക്ക് ലംഘിക്കാനാവാത്തതായിരുന്നു; എങ്കിലും അത് അവഗണിക്കപ്പെട്ടു. ‘അത്യന്തം’ എന്നു കരുതി കാര്യസിദ്ധി തേടിയ പണ്ഡിതനും അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 40

ततः प्रचेतसा वाक्यं मन्यमानो ऽवधीरितम् / चुकोप तमभिप्रेक्ष्य रामः शस्त्रभृतां वरः

അപ്പോൾ പ്രചേതസ് (വരുണൻ) പറഞ്ഞ വാക്ക് അവമാനിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് കരുതി, അവനെ കണ്ടയുടൻ ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ ക്രോധിച്ചു.

Verse 41

संक्षुब्धसागराकारः स तदा स्वबलाश्रयात् / निस्तोयमर्णवं कर्तुमियेष रुषितो भृशम्

അപ്പോൾ അവൻ ക്ഷുബ്ധസമുദ്രത്തെപ്പോലെ ആയി; സ്വന്തം ബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി സമുദ്രത്തെ ജലശൂന്യമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 42

ततो जलमुपस्पृश्य समीपे विजयं धनुः / ततः प्रणम्य मनसा शर्वं रामो महाद्धनुः

പിന്നീട് ജലം സ്പർശിച്ച് സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന ‘വിജയ’ ധനുസ്സ് എടുത്തു; തുടർന്ന് മഹാധനുർധരനായ രാമൻ മനസ്സോടെ ശർവനെ (ശിവനെ) പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 43

गृहीत्वारोपयामास क्रोधसंरक्तलोचनः / अभिमृश्य धनुःश्रेष्ठं सगुणं भृगुसत्तमः

ക്രോധംകൊണ്ട് ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ള ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠൻ (രാമൻ) അതെടുത്തു ഉയർത്തി; ധനുസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായതിനെ സ്പർശിച്ച് അതിൽ നാരു (പ്രത്യഞ്ച) ഘടിപ്പിച്ചു.

Verse 44

पश्यतां सर्वभूतानां ज्याघोषमकरोत्तदा / ज्याघोषः शुश्रुवे तस्य दिविस्पृगतिनिष्ठुरः

സകലഭൂതങ്ങളും നോക്കിനിൽക്കേ അവൻ അപ്പോൾ ധനുര്ജ്യയുടെ ഭീകരഘോഷം ഉണ്ടാക്കി. അവന്റെ ആ കഠിന ജ്യാഘോഷം ആകാശം തൊടുന്നപോലെ മുഴങ്ങി കേട്ടു.

Verse 45

चचाल निखिलायेन सप्तद्वीपार्मवा मही / ततः सरभसं रामश्चापे कालानलोपमम्

ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമസ്ത ഭൂമി ഒരുമിച്ച് വിറച്ചു. തുടർന്ന് രാമൻ അതിവേഗം തന്റെ ധനുസ്സിനെ കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രചണ്ഡമാക്കി.

Verse 46

सुवर्मपुङ्खं विशिखं संदधे शरसत्तमम् / तस्मिन्नस्त्रं महाघोरं भार्गवं वह्निदैवतम्

സ്വർണ്ണപ്പക്ഷങ്ങളുള്ള, തീക്ഷ്ണമുനയുള്ള ശ്രേഷ്ഠശരം അവൻ ഘടിപ്പിച്ചു. അതിൽ അഗ്നിദേവാധിഷ്ഠിതമായ ഭയങ്കര ഭാര്ഗവാസ്ത്രം സംയോജിപ്പിച്ചു.

Verse 47

युयोज भृगुशार्दूलः समन्त्राभ्यासमोक्षणम् / ततश्चचाल वसुधा सशैलवनकानना

ഭൃഗുശാർദൂലൻ മന്ത്രാഭ്യാസസഹിത അതിന്റെ പ്രയോഗവും വിമോചനവും നടത്തി. അപ്പോൾ പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും കാനനങ്ങളും സഹിതം ഭൂമി വിറച്ചു.

Verse 48

प्रक्षोभं परमं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः / संधितास्त्रं भृगुश्रेष्ठं क्रोधसंरक्तलोचनम्

ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മഹോരഗങ്ങളും പരമമായ കലക്കത്തിലായി. ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ സംധിച്ച അസ്ത്രം കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ കണ്ണുകൾ ക്രോധത്തിൽ രക്തിമമായിരുന്നു.

Verse 49

दृष्ट्वा संभ्रान्तमनसो बभूवुः सचराचराः / सदिग्दाहभ्रपटलैरभवन्संवृता दिशः

അത് കണ്ടു ചരാചരങ്ങളായ എല്ലാ ജീവികളും ഭയത്തോടെ വിറച്ചു. ദിക്കുകൾ ദഹിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള പുകമേഘപ്പടലങ്ങൾ കൊണ്ട് എല്ലാ ദിശകളും മൂടപ്പെട്ടു.

Verse 50

ववुश्च परुषा वाता रजोव्याप्ता महारवाः / मन्दरश्मिरशीतांशुरभूतसंरक्तमण्डलः

കഠിനമായ കാറ്റുകൾ വീശി; പൊടിയാൽ നിറഞ്ഞ ഭയാനക ഗർജ്ജനങ്ങൾ ഉയർന്നു. മന്ദകിരണങ്ങളുള്ള ചന്ദ്രനും രക്തവർണ്ണ മണ്ഡലമായി തോന്നി.

Verse 51

सोल्कापाताशनिर्वृष्टिर्बभूव रुधिरोदका / किमेतदिति संभ्रान्ता धूमोद्गारातिभीषणम्

ഉല്കാപാതവും ഇടിമിന്നൽപാതവും മഴപോലെ പെയ്തു; വെള്ളവും രക്തജലമായി മാറി. ‘ഇതെന്ത്?’ എന്നു പറഞ്ഞു എല്ലാവരും വിറച്ചു; പുകയുടെ ഉച്ച്വാസം അത്യന്തം ഭയാനകമായിരുന്നു.

Verse 52

अधिरोपितदिव्यास्त्रं प्रचकर्ष महाशरम् / धनुर्विकर्षमाणं तं स्फुरज्ज्वालाग्रसायकम्

ദിവ്യാസ്ത്രം അധിരോപിതമായ മഹാശരം അവൻ വലിച്ചു. വില്ല് വലിക്കുമ്പോൾ ജ്വാലാഗ്രമുള്ള അമ്പ് തിളങ്ങി തെളിഞ്ഞു.

Verse 53

ददृशुर्मुनयो रामं कल्पान्तानलसन्निभम् / आकर्णाकृष्टकोदण्डमण्डलाभ्यं तरस्थितम्

മുനിമാർ രാമനെ കല്പാന്താഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തനായി കണ്ടു. അദ്ദേഹം കോദണ്ഡം ചെവിവരെ വലിച്ച്, മഹാവേഗത്തോടെ ഉറച്ചുനിന്നു.

Verse 54

तस्य प्रतिभयाकारं दुष्प्रापमभवद्वपुः / विकृष्टधनुषस्तस्य रूपमुग्रं रवेरिव

അവന്റെ ദേഹം ഭയജനകമായ രൂപം ധരിച്ചു, ലഭിക്കാൻ ദുഷ്കരമായി തോന്നി. വില്ല് വലിച്ച അവന്റെ രൂപം സൂര്യനെപ്പോലെ ഉഗ്രമായിരുന്നു.

Verse 55

कल्पान्ते ऽभ्युदितस्येव मण्डलं परिवेषितम् / कल्पान्ताग्नसमज्वालाभीषणं स्फुरतो वपुः

കൽപാന്തത്തിൽ ഉദിച്ച സൂര്യന്റെ പരിവേഷം ചുറ്റിയ മണ്ഡലംപോലെ തോന്നി. അവന്റെ തിളങ്ങുന്ന ദേഹം പ്രളയാഗ്നിജ്വാലകളെപ്പോലെ ഭീഷണമായിരുന്നു.

Verse 56

तस्यालक्ष्यत चक्रम्य हरेरिव च मण्डलम् / स्फुरत्क्रोधानलज्वालापरीतस्यातिरौद्रताम्

അവന്റെ ചുറ്റും ഹരിയുടെ ചക്രമണ്ഡലംപോലെ ഒരു വലം ദൃശ്യമായി. ക്രോധാഗ്നിയുടെ ജ്വാലകൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ അവന്റെ അതിരൗദ്രത വെളിവായി.

Verse 57

अवाप विष्णोः स तदा नरसिंहाकृतेरिव / वपुर्विकृष्टचापस्य भृकुटीकुटिलाननम्

അപ്പോൾ അവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ നരസിംഹാകൃതിപോലെ ഒരു ദേഹം നേടി. വില്ല് വലിച്ച അവന്റെ മുഖം ഭ്രൂകുടി വളഞ്ഞ് ഭീകരമായി തോന്നി.

Verse 58

रामस्याभूद्भवस्येव दिधक्षोस्त्रिपुरं पुरा / जाज्वल्यमानवपुषं तं दृष्ट्वा सहसा भयात्

രാമന്റെ രൂപം, പണ്ടെ ത്രിപുരം ദഹിപ്പാൻ ഒരുങ്ങിയ ഭവൻ (ശിവൻ) പോലെയായി. ജ്വലിക്കുന്ന ദേഹമുള്ള അവനെ കണ്ടതുമാത്രം എല്ലാവരും പെട്ടെന്ന് ഭയപ്പെട്ടു.

Verse 59

प्रसीद जय रामेति तुष्टुवुर्मुनयो ऽखिलाः / ततो ऽस्त्राग्निस्फुरद्धूमपटलैः शकलीकृतम्

“പ്രസീദ, ജയ രാമ” എന്നു പറഞ്ഞ് എല്ലാ മുനികളും സ്തുതിച്ചു. തുടർന്ന് അസ്ത്രാഗ്നിയുടെ മിന്നുന്ന പുകപ്പടലങ്ങൾ എല്ലാം തകർത്ത് ചിതറിച്ചു.

Verse 60

बभूव च्छन्नमंभोधेरन्तः पुरमशैषतः / ज्वलदस्त्रानलज्वालाप रितापपराहतः

സമുദ്രത്തിനകത്തെ നഗരം എല്ലാടവും പൂർണ്ണമായി മൂടപ്പെട്ടു. ജ്വലിക്കുന്ന അസ്ത്രാഗ്നിജ്വാലകളുടെ ചൂടാൽ അത് അത്യന്തം പീഡിതമായി.

Verse 61

अत्यरिच्यत संभ्रान्तसलिलौघ उदन्वतः / तिमिङ्गिलतिमिग्राहनक्रमत्स्याहिकच्छपाः

സമുദ്രത്തിലെ കലങ്ങിയ ജലപ്രവാഹം അത്യധികമായി ഉയർന്നു. തിമിംഗിലം, തിമിഗ്രാഹം, നക്രം, മത്സ്യം, അഹി, കച്ചപ്പു എന്നിവ അശാന്തരായി.

Verse 62

प्रजग्मुः परमामार्त्तिं प्राणिनः सलिलेशयाः / उत्पतन्निपतत्ताम्यन्नानासत्त्वोद्धतोर्मिभिः

ജലത്തിൽ വസിക്കുന്ന ജീവികൾ പരമ വേദനയിൽ ആകപ്പെട്ടു. പല ജീവികളാൽ ഉന്മത്തമായ തിരകളിൽ അവർ ഉയർന്നു വീണു, ക്ഷീണിച്ച് വ്യാകുലരായി.

Verse 63

प्रक्षोभं भृशमंभोधिः सहसा समुपागमत् / त्रासरासं च विपुलमंभसा प्लवता सह

സമുദ്രം പെട്ടെന്ന് അത്യന്തം കലക്കത്തിലായി. ഒഴുകുന്ന ജലത്തോടൊപ്പം ഭയവും മഹാകോലാഹലവും വൻതോതിൽ ഉയർന്നു.

Verse 64

उद्वेलतामितस्तप्ताः सलिलान्तरचारिणः / ततस्तस्माच्छराज्ज्वालाः फूत्कृताशेष भीषणाः

എങ്ങും ഉലയുന്ന ജലത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച ജീവികൾ ദഹനതാപത്തിൽ കത്തിപ്പൊള്ളിച്ചു. പിന്നെ ആ ശരത്തിൽ നിന്നു ഫൂത്കാരത്തോടെ അതിഭീകരമായ ജ്വാലകൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

Verse 65

निरूपितमिव व्यक्तं निश्चेरुः सर्वतो दिशम् / ततः प्रचण्डपवनैः सर्वतः परिवर्त्तितम्

ആ ജ്വാലകൾ വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷമായതുപോലെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പടർന്നു. പിന്നെ പ്രചണ്ഡമായ കാറ്റുകൾ അതിനെ എല്ലാടവും തിരിച്ചു മറിച്ചു കലക്കി.

Verse 66

अग्निज्वालामयं रक्तवितानाभमलक्ष्यत / प्रलयाब्धेरिवात्यर्थमस्त्राग्निव्याकुलांभसः

അസ്ത്രാഗ്നിയാൽ കലങ്ങിയ ജലരാശി പ്രളയസമുദ്രംപോലെ അത്യന്തം ഭീകരമായി—ചുവന്ന വിതാനത്തെപ്പോലെ, അഗ്നിജ്വാലകളാൽ നിറഞ്ഞതായി ദൃശ്യമായി.

Verse 67

समुद्रिक्ततया तस्य तरङ्गास्तीरमभ्ययुः / अस्त्राग्निविद्धाकुलितजलघोषेण भूयसा

അതിന്റെ അത്യുഗ്രമായ ഉയർച്ചകൊണ്ട് തിരകൾ തീരത്തേക്ക് പാഞ്ഞുവന്നു. അസ്ത്രാഗ്നിയാൽ കുത്തേറ്റ ജലത്തിന്റെ ഭീകരഘോഷം കൂടുതൽ വർധിച്ചു.

Verse 68

ककुभो बधिरीकुवन्नलक्ष्यत पयोनिधिः / परितो ऽस्त्रानलज्वालापरिवीतजलाविलः

ചുറ്റും അസ്ത്രാഗ്നിജ്വാലകളാൽ പൊതിഞ്ഞ്, കലങ്ങിയ ജലത്തിൽ മങ്ങിയ ആ പയോനിധി ദിക്കുകളെ ബധിരമാക്കുന്ന വിധം ദൃശ്യമായി.

Verse 69

जगाम परमामार्त्तिं सह्यः सद्यस्तदाश्रयः / आकर्णाकृष्टकोदण्डं दृष्ट्वा रामं पयोनिधिः

സഹ്യപർവതത്തെ ആശ്രയിച്ച സമുദ്രം, കാതുവരെ വലിച്ച കോദണ്ഡധാരിയായ ശ്രീരാമനെ കണ്ട ഉടൻ പരമ വ്യാകുലതയിൽ ആകപ്പെട്ടു।

Verse 70

विषादमगमत्तीव्रं यमं दृष्ट्वेव पातकी / भयकंपितसर्वाङ्गस्ततो नदनदीपतिः

പാപി യമനെ കണ്ടതുപോലെ അത്യന്തം വിഷാദത്തിലേക്ക് വീണു; നദനദീപതിയായ സമുദ്രം ഭയത്താൽ സർവ്വാംഗവും വിറച്ചു.

Verse 71

विहाय सहजं धैर्यं भीरुत्वं समुपागमत् / ततः स्वरूपमास्थाय सर्वाभरणभूषितः

സഹജമായ ധൈര്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭീരുത്വത്തിലേക്ക് വീണു; പിന്നെ സ്വന്തം സ്വരൂപം ധരിച്ചു, സർവ്വാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 72

उत्तीर्यमाणः स्वजलं वरुणः प्रत्यदृश्यत / कृताञ्जलिः सार्वहस्तः प्रचेता भार्गवान्तिकम्

സ്വജലത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു വരുമ്പോൾ വരുണൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; കൃതാഞ്ജലിയായി, എല്ലാ കൈകളാലും നമസ്കരിച്ച് പ്രചേതാ (വരുണൻ) ഭാർഗവന്റെ അടുക്കലെത്തി।

Verse 73

त्वरयाभ्यायायौ शीघ्रसायकाद्भीतभीतवत् / अभ्येत्याकृष्टधनुषः स तस्य चरणाब्जयोः

വേഗബാണങ്ങളെ ഭയന്ന് ഭീതഭീതനായി അവൻ അതിവേഗം ഓടിവന്നു; വില്ല് വലിച്ചിരുന്ന ശ്രീരാമന്റെ അടുക്കലെത്തി അവന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചു।

Verse 74

अब्रवीच्च भृशं भीतः संभ्रमाकुलिताक्षरम् / रक्ष मां भृगुशार्दूल कृपया शरणागतम्

അവൻ അത്യന്തം ഭീതിയോടെ, വിറയുന്ന അക്ഷരങ്ങളാൽ പറഞ്ഞു— “ഹേ ഭൃഗുശാർദൂലാ! കൃപയാൽ എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ; ഞാൻ ശരണാഗതൻ.”

Verse 75

अपराधमिमं राम मया कृतमजानता / स्थितो ऽस्मि तव निर्देशेशाधि किं करवाणि वै

“ഹേ രാമാ! അറിയാതെ ഞാൻ ഈ അപരാധം ചെയ്തു. ഞാൻ നിന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴിൽ നിൽക്കുന്നു; ഇനി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?”