Shloka 48
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
प्रक्षोभं परमं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः / संधितास्त्रं भृगुश्रेष्ठं क्रोधसंरक्तलोचनम्
Transliteration
prakṣobhaṃ paramaṃ jagmurdevāsuramahoragāḥ / saṃdhitāstraṃ bhṛguśreṣṭhaṃ krodhasaṃraktalocanam
Translation
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മഹോരഗങ്ങളും പരമമായ കലക്കത്തിലായി. ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ സംധിച്ച അസ്ത്രം കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ കണ്ണുകൾ ക്രോധത്തിൽ രക്തിമമായിരുന്നു.
Word by Word
prakṣobhamagitation
prakṣobham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprakṣobha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; 'agitation, upheaval'
paramamgreat
paramam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; 'supreme/very great' (qualifying prakṣobham)
jagmuḥattained / came to
jagmuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन; 'they went/attained'
deva-asura-mahā-oragāḥthe gods, asuras, and great serpents
deva-asura-mahā-oragāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + uraga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; 'gods, asuras, and great serpents'
saṃdhita-astramthe fixed/aimed weapon
saṃdhita-astram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√dhā (धातु) + astra (प्रातिपदिक)
Formसम्+धा धातोः क्त-प्रत्ययान्त (संधित) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; 'the weapon that had been fixed/aimed'
bhṛgu-śreṣṭhambest of the Bhṛgus
bhṛgu-śreṣṭham:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; 'best among the Bhṛgus' (qualifying astra)
krodha-saṃrakta-locanamwith eyes reddened by anger
krodha-saṃrakta-locanam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrodha (प्रातिपदिक) + saṃrakta (प्रातिपदिक/क्त-कृदन्त) + locana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि—'whose eyes are reddened with anger' (qualifying astra/bhṛguśreṣṭham)