Adhyaya 53

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उवोद्धातपादे सगरवरिते ऽश्वमोचनं नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५२// जैमिनिरुवाच तेषु तत्र निविष्टेषु वासवेन प्रचोदितः / जहारं तुरगं वायुस्तत्क्षणेन रसातलम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത മധ്യമഭാഗത്തിൽ സഗരചരിതത്തിലെ ‘അശ്വമോചനം’ എന്ന അമ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം. ജൈമിനി പറഞ്ഞു—അവർ അവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) പ്രേരിപ്പിച്ചതാൽ വായു ക്ഷണത്തിൽ അശ്വത്തെ അപഹരിച്ചു രസാതലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി।

Verse 2

अदृष्टमश्वं तैः सर्वैरपहृत्य सदागतिः / अनयत्तत्पथा राजन्कपिलस्यान्तिकं मुनेः

എല്ലാവർക്കും കാണാതായ അശ്വത്തെ അപഹരിച്ചു, സദാ വേഗമുള്ള വായു, ഹേ രാജാവേ, അതേ വഴിയിലൂടെ മുനി കപിലന്റെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി।

Verse 3

ततः समाकुलाः सर्वे विनष्टे ऽश्वे नृपात्मजाः / परीत्य वसुधां सर्वां प्रमार्गन्तस्तुरगमम्

പിന്നീട് അശ്വം നഷ്ടമായപ്പോൾ രാജപുത്രന്മാർ എല്ലാവരും കലങ്ങിപ്പോയി; അവർ മുഴുവൻ ഭൂമിയും ചുറ്റി കുതിരയെ തേടിത്തുടങ്ങി।

Verse 4

विचित्य पृथिवीं ते तु स पुराचलकाननाम् / अपश्यन्तो यज्ञपशुं दुःखं महदवाप्नुवन्

നഗരങ്ങളും പർവതങ്ങളും കാടുകളും ഉൾപ്പെടെ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ അവർ തിരഞ്ഞു; എന്നാൽ യജ്ഞപശുവിനെ കാണാതെ അവർ മഹാദുഃഖം അനുഭവിച്ചു।

Verse 5

ततो ऽयोध्यां समासाद्य ऋषिभिः परिवारिताम् / दृष्ट्वा प्रणम्य पितरं तस्मै सर्वं न्यवेदयन्

പിന്നീട് അവർ ഋഷിമാർ ചുറ്റിനിന്ന അയോധ്യയിൽ എത്തി; പിതാവിനെ കണ്ടു നമസ്കരിച്ചു, സംഭവിച്ച എല്ലാം അവനോട് അറിയിച്ചു।

Verse 6

परीत्य पृथ्वीमस्माभिर्निविष्टे वरुणालये / रक्ष्यमाणो ऽपि पश्यद्भिः केनापि तुरगो हृतः

ഞങ്ങൾ ഭൂമിയെ പരിക്രമിച്ച് വരുണാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കെ, കാവലിലായിരുന്നിട്ടും കണ്ണുമുന്നിൽ ആരോ ആ കുതിരയെ അപഹരിച്ചു।

Verse 7

इत्युक्तस्तै रुषाविष्टस्तानुवाच नृपोत्तमः / प्रयास्यध्वमधर्मिष्ठाः सर्वे ऽनावृत्तये पुनः

ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ ക്രോധാവിഷ്ടനായ ശ്രേഷ്ഠ രാജാവ് അവരോട് പറഞ്ഞു—അധർമികളേ, നിങ്ങളൊക്കെയും ഇനി മടങ്ങിവരാതെ പുറപ്പെടുക।

Verse 8

कथं भवद्भिर्जीवद्भिर्विनष्टो वै दरात्मभिः / तुरगेण विना सत्यं नेहाग मनमस्ति वः

നിങ്ങൾ ജീവിച്ചിരിക്കെ, ഭീരുഹൃദയരേ, അത് എങ്ങനെ നഷ്ടപ്പെട്ടു? സത്യമായി പറയുന്നു—കുതിരയില്ലാതെ നിങ്ങൾ ഇവിടെ മടങ്ങിവരില്ല।

Verse 9

ततः समेत्य तस्मात्ते सप्रयाताः परस्परम् / ऊचुर्न दृश्यते ऽद्यापि तुरगः किं प्रकुमह

പിന്നീട് അവർ അവിടെ നിന്ന് മടങ്ങി വന്ന് തമ്മിൽ കൂടിച്ചേർന്ന് പറഞ്ഞു—ഇന്നും കുതിരയെ കാണുന്നില്ല; ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 10

वसुधा विचितास्माभिः सशैलवनकानना / न चापि दृश्यते वाजी तद्वार्त्तापि न कुत्रचित्

പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും കാനനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ ഞങ്ങൾ തിരഞ്ഞു; എങ്കിലും ആ കുതിരയെ കണ്ടില്ല, അതിന്റെ വാർത്ത പോലും എവിടെയും ഇല്ല।

Verse 11

तस्मादब्धेः समारभ्य पातालावधि मेदिनीम् / विभज्य रवात्वा पातालं विविशाम तुरङ्गमम्

അപ്പോൾ അവർ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് പാതാളപര്യന്തം ഭൂമിയെ വിഭജിച്ച്, പാതാളത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ആ അശ്വത്തെ അന്വേഷിച്ചു।

Verse 12

इति कृत्वा मतिं सर्वे सागराः क्रूरनिश्चयाः / निचख्नुर्भूमिमंबोधेस्तटा दारभ्य सर्वतः

ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച്, ക്രൂരനിശ്ചയമുള്ള അവർ സമുദ്രതീരത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി എല്ലാടവും ഭൂമിയെ കുഴിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 13

तैः खन्यमाना वसुधा ररास भृशविह्वला / चुक्रुशुश्चापि भूतानि दृष्ट्वा तेषां विचेष्टितम्

അവർ കുഴിയ്ക്കുമ്പോൾ വസുധ അത്യന്തം വ്യാകുലമായി നിലവിളിച്ചു; അവരുടെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട ജീവികളും കരഞ്ഞുകൂകി।

Verse 14

ततस्ते भारतं खण्डं खात्वा संक्षिब्य भूतले / भूमेर्योजनसाहस्रं योजयामासुरंबुधौ

പിന്നീട് അവർ ഭാരതഖണ്ഡം കുഴിച്ച് ഭൂതലത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി, ഭൂമിയുടെ ആയിരം യോജന അളവ് സമുദ്രത്തിൽ ചേർത്തു।

Verse 15

आपातालतलं ते तु खनन्तो मेदिनीतलम् / चरन्तमश्वं पाताले ददृशुर्नृपनन्दनाः

ആ രാജകുമാരന്മാർ ഭൂമിയെ കുഴിച്ചുകൊണ്ടു പാതാളതലം വരെ എത്തി; പാതാളത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ അശ്വത്തെ അവർ കണ്ടു।

Verse 16

संप्रहृष्टास्ततः सर्वे समेत्य च समन्ततः / संतोषाज्जहसुः केचिन्ननृतुश्च मुदान्विताः

അപ്പോൾ എല്ലാവരും ചുറ്റുമെത്തി അത്യന്തം ഹർഷിതരായി; സന്തോഷത്തിൽ ചിലർ ചിരിച്ചു, ചിലർ ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 17

ददृशुश्च महात्मानं कपिलं दीप्ततेजसम् / वृद्धं पद्मासनासीनं नासाग्रन्यस्तलोचनम्

അവർ മഹാത്മാവായ കപിലനെ കണ്ടു—ദീപ്തതേജസ്സോടെ, വൃദ്ധനായി, പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, നാസാഗ്രത്തിൽ ദൃഷ്ടി നിശ്ചലമാക്കിയവനെ।

Verse 18

ऋज्वायतशिरोग्रीवं पुरोविष्टब्धवक्षसम् / स्वतेजसाभिसरता परिबूर्णेन सर्वतः

അവന്റെ ശിരസ്സും കഴുത്തും നേരെയും ദീർഘവുമായിരുന്നു; വക്ഷസ്ഥലം മുന്നോട്ട് ഉറച്ചത്; സ്വന്തം തേജസ് എല്ലാടവും നിറഞ്ഞു പരന്നു പ്രകാശിച്ചു।

Verse 19

प्रकाश्यमानं परितो निवातस्थप्रदीपवत् / स्वान्तप्रकाशिताशेषविज्ञानमयविग्रहम्

അവൻ ചുറ്റും കാറ്റില്ലാത്ത ഇടത്തിലെ ദീപംപോലെ പ്രകാശിച്ചു; അവന്റെ രൂപം സ്വാന്തത്തിൽ തെളിഞ്ഞ സമസ്ത വിജ്ഞാനമയമായിരുന്നു।

Verse 20

समाधिगतचित्तन्तु निभृतांभोधिसन्निभम् / आरूढयोगं विधिवद्ध्येयसंलीनमानसम्

അവന്റെ ചിത്തം സമാധിയിൽ നിലകൊണ്ട് ശാന്തസമുദ്രംപോലെ ആയിരുന്നു; യോഗത്തിൽ ആരൂഢനായി, വിധിപൂർവ്വം ധ്യേയത്തിൽ മനസ്സ് ലീനമാക്കി.

Verse 21

च्दृदद्यत्दद्वड्ढ द्यदृ डद्धठ्ठण्थ्र्ठ्ठदड्डठ्ठ-थ्र्ठ्ठड्डण्न्र्ठ्ठडण्ठ्ठग्ठ्ठ योगीन्द्रप्रवरं शान्तं ज्वालामाल मिवानलम् / विलोक्य तत्र तिष्ठन्तं विमृशन्तः परस्परम्

യോഗീന്ദ്രന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ശാന്തനും ജ്വാലാമാലപോലെ അഗ്നിസമാനമായി ദീപ്തനുമായ ആ മുനിയെ അവിടെ നിൽക്കുന്നതായി കണ്ടു അവർ പരസ്പരം ആലോചിച്ചു.

Verse 22

मुहूर्त्तमिव ते राजन्साध्वसं परमं गताः / ततो ऽयमश्वहर्त्तेति सागरा कालचोदिताः

ഹേ രാജാവേ, അവർ ഒരു മുഹൂർത്തംപോലെ പരമഭീതിയിൽ ആകപ്പെട്ടു; പിന്നെ കാലത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ “ഇവനാണ് അശ്വഹർത്താവ്” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 23

परिवव्रुर्दुरात्मानः कपिलं मुनिसत्तमम् / ततस्तं परिवार्योचुश्वोरो ऽयं नात्र संशयः

ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവർ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ കപിലനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി; പിന്നെ അവനെ വളഞ്ഞുനിന്ന് “ഇവൻ കള്ളൻ; സംശയമില്ല” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 24

अश्वहर्त्ता ततो ऽह्येष वध्यो ऽस्माभिर्दुराशयः / तं प्राकृतवदासीनं ते सर्वे हतवुद्धयः

“ഇവനാണ് അശ്വഹർത്താവ്; ദുഷ്ടാശയനായ ഇവൻ ഞങ്ങളാൽ വധിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ.” എന്ന് പറഞ്ഞ്, സാധാരണനെന്നപോലെ ഇരുന്ന ആ മുനിയെ അവർ ബുദ്ധിഹീനർ നോക്കി നിന്നു.

Verse 25

आसन्नमरणाश्चक्रुर्धर्षितं मुनिमञ्जसा / जैमिनिरुवाच ततो मुनिरदीनात्मा ध्यानभङ्गप्रधर्षितः

അവർ ഉടൻ തന്നെ ആ മുനിയെ ആക്രമിച്ച് മരണത്തിനടുത്താക്കി. ജൈമിനി പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ധ്യാനഭംഗം മൂലം ക്ഷോഭിച്ചെങ്കിലും, അദീനാത്മാവായ മുനി (ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു).

Verse 26

क्रोधेन महताऽविष्टश्चुक्षुभे कपिलस्तदा / प्रचचाल दुराधर्षो धर्षितस्तैर् दुरात्मभिः

മഹാ ക്രോധത്തിൽ ആവിഷ്ടനായ കപിലൻ അപ്പോൾ ക്ഷുബ്ധനായി; ആ ദുരാത്മാക്കൾ ധർഷിച്ചതാൽ അജേയനും കുലുങ്ങി।

Verse 27

व्यजृंभत च कल्पान्ते मरुद्भिरिव चानलः / तस्य चार्णवगंभीराद्वपुषः कोपपावकः

കൽപാന്തത്തിൽ കാറ്റുകൾകൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ അവൻ പടർന്നു; സമുദ്രഗംഭീരമായ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ കോപാഗ്നി ഉദിച്ചു।

Verse 28

दिधक्षुरिव पातालांल्लोकान्सांकर्षणो ऽनलः / शुशुभे धर्षणक्रोधपरामर्शविदीपितः

പാതാളലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പാൻ ഒരുങ്ങിയ സംകർഷണാഗ്നിപോലെ; ധർഷണജന്യ കോപസ്പർശത്തിൽ ദീപ്തനായി അവൻ തിളങ്ങി।

Verse 29

उन्मीलयत्तदा नेत्रे वह्निचक्रसमद्युतिः / तदाक्षिणी क्षणं राजन्राजेतां सुभृशारुणे

അഗ്നിചക്രസമ ദീപ്തിയോടെ അവൻ അപ്പോൾ കണ്ണുകൾ തുറന്നു; രാജനേ, അവന്റെ ഇരുകണ്ണുകളും ക്ഷണമേകിൽ അത്യന്തം അരുണമായി തിളങ്ങി।

Verse 30

पूर्वसंव्यासमुदितौ पुष्पवन्ताविवांबरे / ततो ऽप्युद्वर्त्तमानाभ्यां नेत्राभ्यां नृपनन्दनान्

പൂർവസന്ധ്യയിൽ ഉദിച്ച പുഷ്പവന്ത പർവതയുഗളം ആകാശത്തിൽ ഉള്ളതുപോലെ; എങ്കിലും മേലോട്ടു തിരിഞ്ഞ ആ കണ്ണുകളാൽ അവൻ രാജകുമാരന്മാരെ കണ്ടു।

Verse 31

अवैक्षत च गंभीरः कृतान्तः कालपर्यये / क्रुद्धस्य तस्यनेत्राभ्यां सहसा पावकार्चिषः

കാലപര്യായത്തിൽ ഗംഭീരനായ കൃതാന്തൻ ക്രോധത്തോടെ നോക്കി; അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് അഗ്നിജ്വാലകൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു।

Verse 32

निश्चेरुरभिलोदिक्षु कालाग्नेरिव संतताः / सधूमकवलोदग्राः स्फुलिङ्गौघमुचो मुहुः

അവ കാലാഗ്നിയുടെ തുടർച്ചയായ പ്രവാഹംപോലെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പാഞ്ഞു; പുകക്കട്ടകളോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും തീപ്പൊരികളുടെ പ്രളയം ചിതറിച്ചു।

Verse 33

मुनिक्रोधानलज्वालाः समन्ताव्द्यानशुर्दिशः / व्यालोदरौग्रकुहरा ज्वाला स्तन्नेत्रनिर्गताः

മുനിയുടെ ക്രോധാഗ്നിജ്വാലകൾ ചുറ്റുമുള്ള ദിക്കുകളെ ദഹിപ്പിച്ചു; പാമ്പിന്റെ ഉദരംപോലെ ഭീകരമായ ഗുഹകളുള്ള ജ്വാലകൾ അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 34

विरेजुर्निभृतांभोधेर्वडवाग्नेरिवार्चिषः / क्रोधाग्निः सुमहाराज ज्वालावव्याप्तदिगन्तरः

ഹേ സുമഹാരാജാ, അവ ശാന്തസമുദ്രത്തിലെ വഡവാഗ്നിയുടെ ജ്വാലകളെപ്പോലെ ദീപ്തമായി; ക്രോധാഗ്നി ജ്വാലകളാൽ ദിക്കുകളുടെ അറ്റങ്ങൾ മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു।

Verse 35

दग्धांश्चकार तान्सर्वानावृण्वानो नभस्तलम्

ആകാശതലം മൂടിക്കൊണ്ട് അവൻ അവരെ എല്ലാവരെയും ദഹിപ്പിച്ച് ഭസ്മമാക്കി।

Verse 36

सशब्दमुद्भ्रान्तमरुत्प्रकोपविवर्त्तमानानलधूमजालैः / महीरजोभिश्च नितान्तमुद्धतैः समावृतं लोक मभूद्भृशातुरम्

ശബ്ദത്തോടെ ഉന്മത്തമായ കാറ്റിന്റെ പ്രചണ്ഡതയിൽ ചുഴലിച്ച അഗ്നി-ധൂമജാലങ്ങളും, അത്യന്തം ഉയർന്ന ഭൂമിരജസ്സും ചേർന്ന് ലോകം മുഴുവൻ മൂടപ്പെട്ടു; അതി വ്യാകുലമായി।

Verse 37

ततः स वह्निर्विलिखन्निवाभितः समीरवेगाभिहताभिरंबरम् / शिखाभिरुर्वीशसुतानशेषतो ददाह सद्यः सुर विद्विषस्तान्

അപ്പോൾ ആ അഗ്നി, ചുറ്റുമെങ്ങും ആകാശത്തെ ചുരണ്ടുന്നതുപോലെ, കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ അടിക്കപ്പെട്ട ജ്വാലകളാൽ ദേവദ്വേഷികളായ ഉർവീശസുതന്മാരെ ഉടൻതന്നെ നിശ്ശേഷം ദഹിപ്പിച്ചു.

Verse 38

मिषतः सर्वलोकस्य क्तोधाग्निस्तमृते हयम् / सागरांस्तानशेषेण भस्मसादकरोत्स तान्

സകല ലോകവും നോക്കി നിൽക്കേ, ആ കുതിരയെ ഒഴികെ, ക്രോധാഗ്നി സാഗരപുത്രന്മാരെ നിശ്ശേഷം ഭസ്മമാക്കി.

Verse 39

एवं क्रोधाग्निना तेन सागराः पापचेतसः / जज्वलुः सहसा दावे तरवो नीरसा इव

ഇങ്ങനെ ആ ക്രോധാഗ്നിയാൽ പാപചേതസ്സുള്ള സാഗരപുത്രന്മാർ പെട്ടെന്ന്, കാട്ടുതീയിൽ നീരസമായ വൃക്ഷങ്ങൾ കത്തുന്നതുപോലെ, ജ്വലിച്ചു.

Verse 40

दृष्ट्वा तेषां तु निधनं सागराणान्दुरात्मनाम् / अन्योन्यमबुवन्देवा विस्मिता ऋषिभिः सह

ആ ദുഷ്ടാത്മാക്കളായ സാഗരപുത്രന്മാരുടെ നാശം കണ്ടപ്പോൾ, ഋഷികളോടുകൂടെ ദേവന്മാർ വിസ്മയിച്ച് പരസ്പരം സംസാരിച്ചു.

Verse 41

अहोदारुणपापानां विपाको न चिरायितः / दुरन्तः खलु लोके ऽस्मिन्नराणामसदात्मनाम्

അയ്യോ, ഭീകരപാപികളുടെ ഫലം വൈകുന്നില്ല; ഈ ലോകത്തിൽ അസദാത്മാക്കളായ മനുഷ്യരുടെ അന്ത്യം തീർച്ചയായും ദുരന്തമാണ്।

Verse 42

यदि मे पर्वताकारा नृशंसाः क्रूरवुद्धयः / युगपद्विलयं प्राप्ताः सहसैव तृणाग्निवत्

പർവതാകാരമുള്ള, നിർദയരും ക്രൂരബുദ്ധിയുമുള്ളവർ ഒരുമിച്ച് പുല്ലിൽ പിടിച്ച തീപോലെ പെട്ടെന്ന് ലയിച്ചു.

Verse 43

उद्वेजनीया भूतानां सद्भिरत्यन्तगर्हिताः / आजीवान्तमिमे हर्तु दिष्ट्या संक्षयमागताः

ഇവർ സർവ്വജീവികൾക്കും ഭീതിയുണർത്തുന്നവർ, സദ്ജനങ്ങൾ അത്യന്തം നിന്ദിച്ചവർ; ജീവിതാന്തം ഉപദ്രവം ചെയ്യുന്ന ഇവർ, ദൈവവിധിയാൽ, നാശത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 44

परोपतापि नितरां सर्वलोकजुगुप्सितम् / इह कृत्वाशुभं कर्म कःपुमान्विन्दते सुखम्

പരരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ, സർവ്വലോകവും വെറുക്കുന്നവൻ—ഇവിടെ അശുഭകർമ്മം ചെയ്ത് ഏതു മനുഷ്യന് സുഖം ലഭിക്കും?

Verse 45

विक्रोश्य सर्वभूतानि संप्रयाताः स्वकर्मभिः / ब्रह्मदण्डहताः पापा निरयं शाश्वतीः समाः

സകലജീവികളെയും കരയിച്ചും നിലവിളിപ്പിച്ചും അവർ തങ്ങളുടെ കര്‍മ്മങ്ങളോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു; ബ്രഹ്മദണ്ഡം ബാധിച്ച ആ പാപികൾ ശാശ്വത വർഷങ്ങളോളം നരകത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 46

तस्मात्सदैव कर्त्तव्यं कर्म पुंसां मनीपिणाम् / दुरतश्च परित्याज्यमितरल्लोकनिन्दितम्

അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും സത്കർമ്മം ചെയ്യണം; ലോകനിന്ദിതമായ മറ്റെല്ലാം ദൂരത്തുനിന്നേ ഉപേക്ഷിക്കണം।

Verse 47

कर्त्तव्यः श्रेयसे यत्नो यावज्जीवं विजानता / नाचरेत्कस्यचिद्द्रोहमनित्यं जीवनं यतः

ജീവിക്കുന്നത്രയും കാലം ശ്രേയസ്സിനായി പരിശ്രമിക്കേണ്ടതാണെന്ന് അറിയുന്നവൻ പരിശ്രമിക്കണം; ജീവിതം അനിത്യമാകയാൽ ആരോടും ദ്രോഹം ചെയ്യരുത്।

Verse 48

अनित्यो ऽयं सदा देहःसपदश्चातिचञ्चलाः / संसारश्चातिनिस्सारस्तत्कथं विश्वसेद्बुधः

ഈ ദേഹം എപ്പോഴും അനിത്യം; പാദങ്ങൾ അത്യന്തം ചഞ്ചലം; സംസാരവും അത്യന്തം നിസ്സാരം—അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാൻ എങ്ങനെ വിശ്വസിക്കും?

Verse 49

एवं सुरमुनीन्द्रेषु कथयत्सु परस्परम् / मुनिक्रोधेन्धनीभूता विनेशुः सगरात्मजाः

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും മുനീന്ദ്രന്മാരും പരസ്പരം സംസാരിക്കുമ്പോൾ, മുനിയുടെ ക്രോധത്തിന് ഇന്ധനമായ സഗരപുത്രന്മാർ നശിച്ചു।

Verse 50

निर्दगधदेहाः सहसा भुवं विष्टभ्य भस्मना / अवापुर्निरयं सद्यः सागरास्ते स्वकमभिः

അവരുടെ ദേഹങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് ദഹിച്ച് ചാരമായി; ചാരത്തോടെ ഭൂമിയെ മൂടി, സഗരപുത്രന്മാർ തങ്ങളുടെ കർമ്മഫലത്താൽ ഉടൻ നരകത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 51

सागरांस्तानशेषेण दग्धवातत्क्रोधजो ऽनलः / क्षणेन लोकानखिलानुद्यतो दग्धुमञ्जसा

ക്രോധജന്യമായ ആ അഗ്നി ശേഷിപ്പില്ലാതെ എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചു; ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ സർവ്വ ലോകങ്ങളെയും എളുപ്പത്തിൽ ദഹിപ്പിക്കാൻ ഉദ്യതമായി.

Verse 52

भयभीतास्ततो देवाः समेत्य दिवि संस्थिताः / तुष्टुवुस्ते महात्मानं क्रोधाग्निशमनार्थिनः

അപ്പോൾ ഭയഭീതരായ ദേവന്മാർ സ്വർഗത്തിൽ ഒന്നിച്ചുകൂടി, ക്രോധാഗ്നി ശമിപ്പാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ആ മഹാത്മാവിനെ സ്തുതിച്ചു.