Shloka 10
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
वसुधा विचितास्माभिः सशैलवनकानना / न चापि दृश्यते वाजी तद्वार्त्तापि न कुत्रचित्
Transliteration
vasudhā vicitāsmābhiḥ saśailavanakānanā / na cāpi dṛśyate vājī tadvārttāpi na kutracit
Translation
പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും കാനനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ ഞങ്ങൾ തിരഞ്ഞു; എങ്കിലും ആ കുതിരയെ കണ്ടില്ല, അതിന്റെ വാർത്ത പോലും എവിടെയും ഇല്ല।
Word by Word
वसुधाthe earth
वसुधा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विचिताwas searched/examined
विचिता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-चि (धातु)
Formक्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन
सशैलाtogether with mountains
सशैला:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-शैल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: स (=सह) + शैल; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वसुधा-विशेषण
वनकानना(with) forests and groves
वनकानना:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवन-कानन (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व: वनं च काननं च; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वसुधा-विशेषण
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even/also)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे
वाजीthe horse
वाजी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्that (its)
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वार्ता-विशेषण
वार्ताnews/report
वार्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
कुत्रचित्anywhere
कुत्रचित्:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकुत्रचित् (अव्यय)
Formअव्यय, अनिश्चित-देशवाचक (indefinite adverb of place)