Shloka 17
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
ददृशुश्च महात्मानं कपिलं दीप्ततेजसम् / वृद्धं पद्मासनासीनं नासाग्रन्यस्तलोचनम्
Transliteration
dadṛśuśca mahātmānaṃ kapilaṃ dīptatejasam / vṛddhaṃ padmāsanāsīnaṃ nāsāgranyastalocanam
Translation
അവർ മഹാത്മാവായ കപിലനെ കണ്ടു—ദീപ്തതേജസ്സോടെ, വൃദ്ധനായി, പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, നാസാഗ്രത്തിൽ ദൃഷ്ടി നിശ്ചലമാക്കിയവനെ।
Word by Word
dadṛśuḥthey saw
dadṛśuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
mahātmānamthe great-souled one
mahātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā-ātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘mahān ātmā’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
kapilamKapila
kapilam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkapila (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; proper name
dīpta-tejasamof blazing splendor
dīpta-tejasam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīpta (कृदन्त) + tejas (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘dīptaṃ tejaḥ yasya/tejas’ as descriptive); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
vṛddhamaged, venerable
vṛddham:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛddha (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
padma-āsana-āsīnamseated on a lotus-seat
padma-āsana-āsīnam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpadma (प्रातिपदिक) + āsana (प्रातिपदिक) + āsīna (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: ‘padmāsane āsīnaḥ’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘āsīna’ = क्त-प्रत्ययान्त/निष्ठा-रूप used adjectivally
nāsā-agra-nyasta-locanamwith eyes fixed on the tip of the nose
nāsā-agra-nyasta-locanam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnāsā (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक) + nyasta (कृदन्त) + locana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष sense: ‘nāsāgre nyastaṃ locanaṃ yasya’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन