Adhyaya 19

Verse 1

इति श्री ब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे नक्षत्रश्राद्धं नाम अष्टादशो ऽध्यायः // १८// शंयुरुवाच किं स्विद्दत्तं पितॄणां तु तृप्तिदं वदतां वर / किंस्वित्स्याच्चिररात्राय किं वानन्त्याय कल्पते

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിലെ ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ‘നക്ഷത്രശ്രാദ്ധം’ എന്ന പേരിലുള്ള അഷ്ടാദശ അധ്യായം. ശംയു പറഞ്ഞു—വചനശ്രേഷ്ഠാ! പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്ന ദാനം ഏത്? ഏത് ദാനം ദീർഘകാല ഫലം നൽകും, ഏത് അനന്തഫലത്തിന് കാരണമാകും?

Verse 2

बृहस्पतिरुवाच हवीषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुः / तानि मे शृणु सर्वाणि फलं चैषां यथातथम्

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ശ്രാദ്ധവിദർ അറിയുന്ന ഹവിസ്സുകൾ (അർപ്പണീയ ഭോഗങ്ങൾ) ഏവയോ, അവയെല്ലാം എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക; അവയുടെ ഫലവും യഥാതഥമായി പറയുന്നു.

Verse 3

तिलैर्व्रीहियवैमाषैरद्भिर्मूलफलैस्तथा / दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन हि पितामहाः

എള്ള്, അരി, യവം, മാഷം (ഉഴുന്ന്), ജലം, കൂടാതെ മൂലഫലങ്ങൾ മുതലായവകൊണ്ട് ശ്രാദ്ധത്തിൽ ദാനം ചെയ്താൽ പിതാമഹർ ഒരു മാസം സന്തുഷ്ടരായിരിക്കും.

Verse 4

मत्स्यैः प्रीणन्ति द्वौ मासौ त्रीन्मासान्हारिणेन तु / शाशेन चतुरो मासान्पञ्च प्रीणाति शाकुनैः

മത്സ്യങ്ങളാൽ അവർ രണ്ട് മാസം, ഹരിണമാംസത്താൽ മൂന്ന് മാസം, ശശം (മുയൽ) മാംസത്താൽ നാല് മാസം, പക്ഷിമാംസത്താൽ അഞ്ച് മാസം വരെ പ്രസന്നരാകും.

Verse 5

वाराहेण तु षण्मासाञ्छागलं सप्तमासिकम् / अष्टमासिकमित्युक्तं यच्च पार्वतकं भवेत्

വരാഹമാംസത്താൽ പിതൃകൾ ആറുമാസം തൃപ്തരാകുന്നു; ആടിന്റെ മാംസത്താൽ ഏഴുമാസം. പർവതക (പർവതദേശ) മാംസം എട്ടുമാസത്തെ തൃപ്തി നൽകുന്നതായി പറയുന്നു।

Verse 6

रौरवेण तु प्रीयन्ते नव मासान्पितामहाः / गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी

റൗരവമാംസത്താൽ പിതാമഹർ ഒൻപത് മാസം പ്രീതരാകുന്നു; ഗവയമാംസത്താൽ പത്ത് മാസത്തെ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 7

औरभ्रेण च मांसेन मासानेकादशैव तु / श्राद्धे च तृप्तिदं गव्यं पयः संवत्सरं द्विजाः

ഔരഭ്രമാംസത്താൽ പതിനൊന്ന് മാസം തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു; ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഗോവിന്റെ പാൽ ഒരു വർഷം തൃപ്തിദായകമാണ്।

Verse 8

आनन्त्याय भवेत्तद्वत्खड्गमांसं पितृक्षये / पायसं मधुसर्पिर्भ्यां छायायां कुञ्जरस्य च

പിതൃക്ഷയ സമയത്ത് ഖഡ്ഗ (ഗണ്ഡമൃഗം) മാംസവും അതുപോലെ അനന്തഫലദായകമാകുന്നു. തേനും നെയ്യും ചേർത്ത പായസം, കൂടാതെ ആനയുടെ നിഴലിൽ (നടത്തുന്ന ശ്രാദ്ധം)യും തൃപ്തിദായകമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 9

कृष्णच्छागस्य मासेन तृप्तिर्भवति शाश्वती / अत्र गाथाः पितृगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः

കൃഷ്ണഛാഗ (കറുത്ത ആട്) മാംസത്താൽ ശാശ്വത തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു. ഇവിടെ പിതൃഗീതങ്ങളായ ഗാഥകൾ പുരാവിദർ കീർത്തിക്കുന്നു।

Verse 10

तास्ते ऽहं कीर्त्तयिष्यामि यथावत्सन्निबोध मे / अपि नः स कुले यायाद्यो नो दद्यात् त्रयोदशीम्

അവയെല്ലാം ഞാൻ യഥാവിധി കീർത്തിക്കും; എന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക. ഞങ്ങൾക്ക് ത്രയോദശീദാനം നൽകാത്തവൻ നമ്മുടെ കുലത്തിൽ ജനിക്കാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 11

आजेन सर्वलोहेन वर्षासु च मघासु च / एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् / गौरीं वाप्युद्वहेद्भार्यां नालं वा वृषमुत्सृजेत्

ആടിനെയും സർവ്വലോഹദാനത്തെയും, വർഷകാലത്തും മഘാ നക്ഷത്രത്തിലും—അനേകം പുത്രന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കണം; കാരണം അവരിൽ ഒരാളെങ്കിലും ഗയയിലേക്കു പോകുകയാണെങ്കിൽ മതി. അല്ലെങ്കിൽ ഗൗരീസ്വരൂപിണിയായ ഭാര്യയെ വിവാഹം കഴിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ‘നാലം’ എന്ന വൃഷഭത്തെ മോചിപ്പിക്കണം.

Verse 12

शंयुरुवाच गयादीनां फलं तात ब्रूहि मे परिपृच्छतः / दातॄणां चैव यत्पुण्यं निखिलेन प्रवीहि मे

ശംയു പറഞ്ഞു—താതാ! ഗയ മുതലായ തീർത്ഥങ്ങളുടെ ഫലം ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; എനിക്ക് പറയുക. ദാതാക്കളുടെ പുണ്യവും മുഴുവനായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കൂ.

Verse 13

बृहस्पतिरुवाच गयायामक्षयं श्राद्धञ्जपहोमतपांसि च / पितृक्षये हि तत्पुत्र तस्मात्तत्राक्षयं स्मृतम्

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—മകനേ! ഗയയിൽ ശ്രാദ്ധം, ജപം, ഹോമം, തപസ്—ഇവയെല്ലാം അക്ഷയഫലം നൽകുന്നു. അവിടെ പിതൃക്ലേശം ക്ഷയിക്കുന്നതിനാൽ, അതിനെ ‘അക്ഷയം’ എന്നു സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 14

पूर्णायामेकविंशं तु गौर्यामुत्पादितः सुतः / महामहांश्च जुहुयादिति तस्य फलं स्मृतम् / फलं वृषस्य वक्ष्यामि गदतो मे निबोधत

പൂർണയിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകൾ വരെ, ഗൗരിയിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ ‘മഹാമഹ’ മുതലായ പിതൃകൾക്കായി ഹോമം ചെയ്യുന്നു—ഇതാണ് അതിന്റെ ഫലമെന്ന് സ്മരിക്കുന്നു. ഇനി വൃഷഭദാനത്തിന്റെ ഫലം ഞാൻ പറയും; എന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക.

Verse 15

वृषोत्स्रष्टा पुनात्येव दशातीतान्दशावरान्

വൃഷോത്സർഗം ചെയ്യുന്നവൻ പത്ത് തലമുറ മേലും പത്ത് തലമുറ കീഴും ഉള്ളവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 16

यत्किञ्चित्स्पृशते तोयमवतीर्णो नदीजले / वृषोत्सर्ग्गत्पितॄणां तु ह्यक्षयं समुदाहृतम्

നദിജലത്തിൽ ഇറങ്ങിയവൻ സ്പർശിക്കുന്ന ഏതു ജലവും, വൃഷോത്സർഗം മൂലം പിതൃകൾക്കു അക്ഷയഫലമെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 17

येनयेन स्पृशेत्तोयं लाङ्गूलादिभिरङ्गशः / सर्वं तदक्षयं तस्य पितॄणां नात्र संशयः

വാൽ മുതലായ അവയവങ്ങളാൽ അവൻ ഏത് ജലത്തെ സ്പർശിച്ചാലും, അതെല്ലാം അവന്റെ പിതൃകൾക്കു അക്ഷയമാണ്; സംശയമില്ല.

Verse 18

शृङ्गैः खुरैर्वा भूमिं यामुल्लिखत्यनिशं वृषः / मधुकुल्याः पितॄंस्तस्य ह्यक्षयाश्च भवन्ति वै

കാള കൊമ്പുകളാലോ കുളമ്പുകളാലോ നിരന്തരം ഏതു ഭൂമിയെ കുഴിച്ചെടുക്കുന്നുവോ, അവന്റെ പിതൃകൾക്കു ‘മധുകുല്യാ’ എന്ന അക്ഷയ തൃപ്തി ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 19

सहस्रनल्वमात्रेण तडागेन यथास्रुतिः / तृप्तिस्तु या पितॄणां वै सा वृषेणेह कल्पते

ശ്രുതിപ്രകാരം സഹസ്ര നല്വ-പരിമാണമുള്ള തടാകം പിതൃകൾക്കു നൽകുന്ന തൃപ്തി, ഇവിടെ കാളയാൽ തന്നെയും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 20

यो ददाति गुडोन्मिश्रतिलानि श्राद्धकर्मणि / मधु वामधुमिश्रं वा सर्वमेवाक्षयं भवेत्

ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ശർക്കര ചേർത്ത എള്ളോ, അല്ലെങ്കിൽ തേൻ അല്ലെങ്കിൽ തേൻ ചേർത്ത ദ്രവ്യമോ ദാനം ചെയ്യുന്നവന് ആ ദാനം മുഴുവനും അക്ഷയഫലമായിത്തീരും.

Verse 21

न ब्राह्मणं परिक्षेत सदा देयं हि मानवैः / दैवेकर्मणि पित्र्ये च श्रूयते वै परीक्षणम्

ബ്രാഹ്മണനെ പരീക്ഷിക്കരുത്; മനുഷ്യർ സദാ ദാനം ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ദൈവകർമ്മത്തിലും പിതൃകർമ്മത്തിലും മാത്രമേ ‘പരീക്ഷണം’ എന്നു ശ്രുതിയുള്ളൂ.

Verse 22

सर्ववेदव्रतस्नाताः पङ्क्तीनां पावना द्विजाः / ये च भाषाविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः

സർവ്വവേദവ്രതങ്ങളിൽ സ്നാതരായവർ പംക്തികളെ പാവനമാക്കുന്ന ദ്വിജർ; ചിലർ ഭാഷാവിദർ, ചിലർ വ്യാകരണത്തിൽ രതർ.

Verse 23

अधीयते पुराणं वै धर्मशास्त्रमथापि च / त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निः स सौपर्णः षडङ्गवित्

പുരാണവും ധർമ്മശാസ്ത്രവും കൂടി അധ്യയനം ചെയ്യുന്നവൻ; ത്രിണാചികേതൻ, പഞ്ചാഗ്നി, സൗപർണൻ, ഷഡംഗവിദ് എന്നിങ്ങനെ ശാസ്ത്രസമ്പന്നൻ.

Verse 24

ब्रह्मदेवसुतश्चैव च्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः / पुण्येषु यश्च तीर्थेषु कृतस्नानः कृतव्रतः

ബ്രഹ്മദേവന്റെ പുത്രനുമായും, ഛന്ദോഗനുമായും, ജ്യേഷ്ഠ സാമഗനുമായും ഉള്ളവൻ; പുണ്യ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചവൻ.

Verse 25

मखेषु ये च सर्वेषु भवन्त्यवभृथाप्लुताः / ये च सत्यव्रता नित्यं स्वधर्मनिरताश्च ये

എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും അവഭൃതസ്നാനം ചെയ്യുന്നവരും, നിത്യം സത്യവ്രതരും സ്വധർമ്മനിരതരുമായവരും.

Verse 26

अक्रोधना लोभपरास्ताञ्छ्राद्धेषु निमन्त्रयेत् / एतेभ्यो दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः

ക്രോധരഹിതരും ലോഭമുക്തരുമായവരെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ക്ഷണിക്കണം; അവർക്കു നൽകിയ ദാനം അക്ഷയമാകുന്നു—അവരാണ് പംക്തിപാവനർ.

Verse 27

श्राद्धीया ब्रह्मणा ये तु योगव्रतसुनिष्ठिताः / त्रयो ऽपि पूजितास्तेन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

ശ്രാദ്ധയോഗ്യരായ ബ്രാഹ്മണർ യോഗവ്രതത്തിൽ ദൃഢനിഷ്ഠരായാൽ, അവരെ പൂജിക്കുന്നതിലൂടെ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ—മൂവരും പൂജിതരാകുന്നു.

Verse 28

पितृभिः सह लोकाश्च यो ह्येतान्पूजयेन्नरः / पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम्

പിതൃകളോടൊപ്പം ഈ ലോകങ്ങളെ ആരെങ്കിലും പൂജിച്ചാൽ, അവൻ പവിത്രങ്ങളിൽ പരമപവിത്രവും മംഗളങ്ങളിൽ പരമമംഗളവും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 29

प्रथमः सर्वधर्माणां योगधर्मो निगद्यते / अपाङ्क्तेयान्प्रवक्ष्यमि गदतो मे निबोधत

സകലധർമ്മങ്ങളിലും ആദ്യം യോഗധർമ്മം എന്നു പറയുന്നു; ഇനി അപാംക്തേയർ (അയോഗ്യർ) ആരെന്നു ഞാൻ പറയും—എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക.

Verse 30

कितवो मद्यपो यश्च पशुपालो निराकृतः / ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको ह्यापणो वणिजस्तथा

ചൂതാട്ടക്കാരൻ, മദ്യപൻ, തള്ളപ്പെട്ട പശുപാലകൻ, ഗ്രാമദൂതൻ, പലിശക്കാരൻ, കടക്കാരൻ, വ്യാപാരിയും കൂടെ।

Verse 31

अगार दाही गरदो वृषलो ग्रामयाजकः / काण्डपृष्ठो ऽथ कुण्डाशी मधुपः सोमविक्रयी

വീട് കത്തിക്കുന്നവൻ, വിഷം കൊടുക്കുന്നവൻ, നീചൻ, ഗ്രാമയാജകൻ, പുറകിൽ മുറിവുള്ളവൻ, കുണ്ടത്തിൽ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, മധുപാനി, സോമം വിൽക്കുന്നവൻ।

Verse 32

समुद्रान्तरितो भृत्यः पिशुनः कूटसाक्षिकः / पित्रा विवदमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे

കടൽക്കപ്പുറം കഴിയുന്ന ഭൃത്യൻ, ചാടിക്കാരൻ, കള്ളസാക്ഷി, പിതാവിനോട് വഴക്കിടുന്നവൻ, കൂടാതെ വീട്ടിൽ പരപുരുഷൻ (ഉപപതി) ഉള്ളവൻ।

Verse 33

अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवति / स्तवकः सूपकारश्च यश्च मित्राणि निन्दति

ശപിക്കപ്പെട്ട/ആരോപിതൻ, കള്ളൻ, ശിൽപവൃത്തിയിൽ ജീവിക്കുന്നവൻ, ചാട്ടുകാരൻ, പാചകക്കാരൻ, സുഹൃത്തുകളെ നിന്ദിക്കുന്നവനും।

Verse 34

काणश्च खञ्जकश्चैव नास्तिको वेदवर्जितः / उन्मत्तो ऽप्यथ षण्ढश्च भ्रूणहा गुरुतल्पगः

കണ്ണില്ലാത്തവനും മുടന്തനും, വേദം ഉപേക്ഷിച്ച നാസ്തികൻ, ഉന്മത്തൻ, ഷണ്ഢൻ, ഭ്രൂണഹന്താവ്, ഗുരുപത്നീഗാമിയും।

Verse 35

भिषग्जीवी प्राशनिकः परस्त्रीं यश्च सेवते / विक्रीणाति च यो ब्रह्मव्रतानि नियमांस्तथा

വൈദ്യവൃത്തിയാൽ ജീവിക്കുന്നവൻ, പരാന്നം ഭുജിക്കുന്നവൻ, പരസ്ത്രീസേവനം ചെയ്യുന്നവൻ; അതുപോലെ ബ്രഹ്മവ്രതങ്ങളും നിയമങ്ങളും വിൽക്കുന്നവൻ.

Verse 36

नष्टं स्यान्नास्तिके दत्तं व्रतघ्ने चापवर्जितम् / यच्चवाणिजके दत्तं नेह नामुत्र संभवेत्

നാസ്തികനു നൽകിയ ദാനം നശിക്കുന്നു; വ്രതം തകർക്കുന്നവനു നൽകിയതും ഫലരഹിതം. വ്യാപാരബുദ്ധിയുള്ളവനു നൽകിയ ദാനം ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ഫലിക്കുകയില്ല.

Verse 37

निक्षेपहारके चैव कृतघ्ने विदवर्जिते / तथा पाणविके वै च कारुके धर्मवर्जिते

നിക്ഷേപം കവർന്നെടുക്കുന്നവൻ, കൃതഘ്നൻ, വിദ്യയും ധർമ്മവും ഇല്ലാത്തവൻ; അതുപോലെ ചൂതാട്ടക്കാരനും ധർമ്മരഹിതനായ കരകൗശലക്കാരനും (അവർക്കു നൽകിയ ദാനവും ഫലരഹിതം).

Verse 38

क्रीणाति यो ह्यपण्यानि विक्रीणाति प्रशंसति / अन्यत्रास्य समाधानं न वणिकूछ्राद्धमर्हति

വിൽപ്പനയ്ക്കു അയോഗ്യമായ വസ്തുക്കൾ വാങ്ങുകയും വിൽക്കുകയും അവയെ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന്—മറ്റൊരു പ്രായശ്ചിത്തം ഉണ്ടായേക്കാം; എന്നാൽ അവൻ വൈശ്യോചിത ശ്രാദ്ധത്തിന് അർഹനല്ല.

Verse 39

भस्मनीव हुतं हव्यं दत्तं पौनर्भवे द्विजः / षष्टिं काणः शतं षण्ढः श्वित्री पञ्चशतान्यपि

ഹേ ദ്വിജാ! പൗനർഭവന്‍ (പുനർവിവാഹിതന്‍) നൽകിയ ദാനം ഭസ്മത്തിൽ ഹവ്യം ഹോമം ചെയ്തതുപോലെ. കാണൻ അറുപത്, ഷണ്ഢൻ നൂറ്, ശ്വിത്രി അഞ്ചുനൂറ് (മടങ്ങ്) ഫലം നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 40

पापरोगी सहस्रं वै दातुर्नाशयते फलम् / भ्रश्येद्धि स फलात्तस्मात्प्रदाता यस्तु बालिशः

ആയിരം പാപരോഗികൾ ദാതാവിന്റെ പുണ്യഫലം നശിപ്പിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ദാനത്തിൽ ബാലിശനായ ദാതാവ് ആ ഫലത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നു.

Verse 41

यद्विष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः / सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते यच्च दत्तमसत्कृतम्

തല മൂടി ഭക്ഷിക്കുന്നത്, തെക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് ഭക്ഷിക്കുന്നത്, ചെരിപ്പിട്ട് ഭക്ഷിക്കുന്നത്, അപമാനത്തോടെ നൽകിയ ദാനം—ഇവയൊക്കെയും ദോഷകരമാണ്.

Verse 42

सर्वं तदसुरेद्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत् / श्वा चैव ब्रह्महा चैव नावेक्षेत कथञ्चन

അവയൊക്കെയും അസുരേന്ദ്രനു വേണ്ടി ബ്രഹ്മാവ് ഒരു പങ്കായി നിശ്ചയിച്ചു; നായയെയും ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്തവനെയും ഒരിക്കലും നോക്കരുത്.

Verse 43

तस्मात्परिवृतैर्दद्यात्तिलैश्चान्नं विकीर्य च / राक्षसानां तिलाः प्रोक्ताः शुनां परिवृतास्तथा

അതുകൊണ്ട് (ദാനം) ചുറ്റിവെച്ച് നൽകുകയും എള്ള് വിതറി അന്നം പകരുകയും വേണം; എള്ള് രാക്ഷസർക്കുള്ളതെന്നും ചുറ്റിവെച്ചത് നായകൾക്കുള്ളതെന്നും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 44

दर्शनात्सूकरो हन्ति पक्षवातेन कुक्कुटः / रजस्वलायाः स्पर्शेन क्रुद्धोयश्च प्रयच्छति

പന്നി ദർശനമാത്രത്തിൽ (പുണ്യം) ഹരിക്കുന്നു, കോഴി ചിറകിന്റെ കാറ്റാൽ; രജസ്വലയെ സ്പർശിച്ചതാൽ, കൂടാതെ കോപത്തോടെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനും (ഫലം) നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 45

नदीतीरेषु रम्येषु सरित्सु च सरस्सु च / विविक्तेषु च प्रीयन्ते दत्तेनेह पितामहाः

മനോഹരമായ നദീതീരങ്ങളിലും, നദികളിലും തടാകങ്ങളിലും, ഏകാന്തസ്ഥലങ്ങളിലും—ഇവിടെ നൽകിയ ദാനത്താൽ പിതാമഹന്മാർ (പിതൃകൾ) പ്രസന്നരാകുന്നു।

Verse 46

नासव्यंपातयेज्जानु न युक्तो वाचमीरयेत् / तस्मात्परिवृतेनेह विधिवद्दर्भपाणिना

ഇടത് മുട്ട് താഴെയിടരുത്; അയോഗ്യാവസ്ഥയിൽ വാക്ക് ഉച്ചരിക്കരുത്; അതിനാൽ ഇവിടെ വിധിപ്രകാരം ദർഭ കൈയിൽ പിടിച്ച് ആവൃതനായി കർമ്മം ചെയ്യണം।

Verse 47

पित्रोराराधनं कार्यमेवं प्रीणयते पितॄन् / अनुमान्य द्विजान्पूर्वमर्गौं कुर्याद्यथाविधि

പിതൃകളുടെ ആരാധന നിർബന്ധമാണ്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ പിതൃകൾ തൃപ്തരാകും. ആദ്യം ദ്വിജന്മാരെ ആദരിച്ചു, പിന്നെ വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം।

Verse 48

पितॄणां निर्वपेद्भूमौ सूर्ये वा दर्भसंस्तरे / शुक्लपक्षे च पूर्वाङ्णे श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि

പിതൃകൾക്കായി ഭൂമിയിൽ അല്ലെങ്കിൽ സൂര്യസന്നിധിയിൽ ദർഭവിരിപ്പിൽ പിണ്ഡനിർവാപണം ചെയ്യണം; ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പൂർവാഹ്നത്തിൽ വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തണം।

Verse 49

कृष्णपक्षे ऽपरङ्णे तु रौहिणं वै न लङ्घयेत् / एवमेते महात्मानो महायोगा महौजसः

കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ അപരാഹ്നത്തിൽ ‘റൗഹിണ’ (നക്ഷത്ര/കാലം) ലംഘിക്കരുത്; ഇങ്ങനെ അവർ മഹാത്മാക്കളും മഹായോഗികളും മഹൗജസ്സുള്ളവരുമാകുന്നു।

Verse 50

सदा वै पितरः पूज्याः सं प्राप्तौ देशकालयोः / पितृभक्त्यैव तु नरो योगं प्राप्नोति दुर्ल्लभम्

ദേശവും കാലവും അനുയോജ്യമായപ്പോൾ പിതൃകൾ സദാ പൂജ്യർ; പിതൃഭക്തിയാൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ ദുർലഭമായ യോഗം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 51

ध्यानेन मोक्षं गच्छेद्धि हित्वा कर्म शुभाशुभम् / यज्ञहेतोस्तदुद्धृत्य मोहयित्वा जगत्तथा

ധ്യാനത്തിലൂടെ തന്നെ ശുഭാശുഭ കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു; യജ്ഞഹേതുവായി അതിനെ ഉയർത്തി ലോകത്തെയും അങ്ങനെ മോഹിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 52

गुहायां निहितं ब्रह्म कश्यपेन महात्मना / अमृतं गुह्यमुद्धृत्य योगे योगविदां वराः

മഹാത്മാവ് കശ്യപൻ ഗുഹയിൽ ബ്രഹ്മത്തെ നിക്ഷേപിച്ചു; യോഗവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠർ ആ ഗൂഢ അമൃതം എടുത്തുയർത്തി യോഗത്തിൽ സ്ഥിരപ്പെട്ടു।

Verse 53

प्रोक्तः सनत्कुमारेण महातो ब्रह्मणः पदम् / देवानां परमं गुह्यमृषीणां च परायणम्

സനത്കുമാരൻ മഹാ ബ്രഹ്മന്റെ ആ പദം പ്രസ്താവിച്ചു; അത് ദേവന്മാരുടെ പരമ ഗൂഢവും ഋഷികളുടെ പരമാശ്രയവും ആകുന്നു।

Verse 54

पितृभक्त्या प्रयत्नेन प्राप्य ते तन्मनीषिभिः / पितृभक्तः समासेन पितृपूर्वपरश्च यः

അത് പിതൃഭക്തിയും പരിശ്രമവും കൊണ്ട് മേധാവികൾ പ്രാപിക്കുന്നു; സംക്ഷേപത്തിൽ പിതൃഭക്തൻ എന്നത് പിതൃകളുടെ മുൻപും പിന്നെയും (പരമ്പരയും) ആദരിക്കുന്നവൻ।

Verse 55

अयत्नात्प्राप्नुयादेव सर्वमेतन्न संशयः

അയത്നത്താൽ തന്നെ ഇതെല്ലാം ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 56

बृहस्पतिरुवाच यस्मैश्राद्धानि देयानि यच्च दत्तं महत्फलम् / येषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च गुहासु च

ബൃഹസ്പതി അരുളിച്ചെയ്തു—ആർക്കു ശ്രാദ്ധം നൽകേണ്ടതും, എവിടെ നൽകിയ ദാനം മഹാഫലം തരുന്നതും; കൂടാതെ ഏത് തീർത്ഥങ്ങളിലും ഗുഹകളിലും ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം അക്ഷയമാകുന്നതും.

Verse 57

येषु स्वर्गमवाप्नोति तत्ते प्रोक्तं ससंग्रहम् / श्रुत्वेमं श्राद्धकल्पं च न कुर्याद्यस्तु मानवः

ഏതൊക്കെയാൽ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കുമോ, അതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു സംഗ്രഹമായി പറഞ്ഞു; ഈ ശ്രാദ്ധവിധാനം കേട്ടിട്ടും ചെയ്യാത്ത മനുഷ്യൻ.

Verse 58

स मज्जेन्नरके घोरे नास्तिकस्तमसावृते / परिवादो न कर्त्तव्यो योगिनां तु विशेषतः

ആ നാസ്തികൻ തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ട ഭീകര നരകത്തിൽ മുങ്ങും; പ്രത്യേകിച്ച് യോഗികളെ നിന്ദിക്കരുത്.

Verse 59

परिवादात्क्रिमिर्भूत्वा तत्रैव परिवर्त्तते / योगान्परिवदेद्यस्तु ध्यानिनो मोक्षकाङ्क्षिणः

നിന്ദയുടെ ഫലമായി അവൻ പുഴുവായി അവിടെയേ തന്നെ ചുറ്റിത്തിരിയും; ധ്യാനികളായും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായ യോഗികളെ നിന്ദിക്കുന്നവൻ.

Verse 60

स गच्छेन्नरकं घोरं श्रोताप्यस्य न संशयः / आवृतं तमसः सर्वं नरकं घोरदर्शनम् / योगीश्वरपरीवादान्न स्वर्गं याति मानवः

യോഗീശ്വരന്മാരെ നിന്ദിക്കുന്നവനും അത് കേൾക്കുന്നവനും സംശയമില്ലാതെ ഘോരനരകത്തിൽ പതിക്കുന്നു. ആ നരകം ഇരുൾ നിറഞ്ഞതും കാണാൻ ഭയങ്കരവുമാണ്. യോഗികളെ നിന്ദിക്കുന്നതുകൊണ്ട് മനുഷ്യന് സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കുന്നില്ല.

Verse 61

योगेश्वराणामा क्रोशं शृणुयाद्यो यतात्मनाम् / सहि कालं चिरं मज्जेन्नरके नात्र संशयः / कुंभीपाकेषु पच्यन्ते जिह्वाच्छेदे पुनः पुनः

ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള യോഗീശ്വരന്മാരുടെ നിന്ദ കേൾക്കുന്നവൻ സംശയമില്ലാതെ ദീർഘകാലം നരകത്തിൽ മുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. അവർ കുംഭീപാക നരകത്തിൽ പാകം ചെയ്യപ്പെടുകയും അവരുടെ നാവുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മുറിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 62

समुद्रे च यथा लोषटस्तद्बत्सीदन्ति ते नराः / मनसा कर्मणा वाचा द्वेषं योगेषु वर्जयेत् / प्रोत्यानन्तं फलं भुङ्क्त इह वापि न संशयः

കടലിൽ മൺകട്ട മുങ്ങുന്നതുപോലെ, ആ മനുഷ്യർ അധഃപതിക്കുന്നു. മനസ്സാ വാചാ കർമ്മണാ യോഗികളോടുള്ള വിദ്വേഷം ഉപേക്ഷിക്കണം. അവരെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യൻ ഇഹത്തിലും പരത്തിലും അനന്തമായ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 63

न पारगो विन्दति परमात्मनस्त्रिलोकमध्ये चरति स्वकर्ममिः / ऋचो यजुः साम तदङ्गपारगे ऽविकारमेतं ह्यनवाप्य सीदति

കേവലം ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പാണ്ഡിത്യമുള്ളവൻ പരമാത്മാവിനെ കണ്ടെത്തുന്നില്ല; അവൻ സ്വന്തം കർമ്മങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അലയുന്നു. ഋഗ്, യജുർ, സാമ വേദങ്ങളിലും അവയുടെ അംഗങ്ങളിലും അറിവുണ്ടെങ്കിലും, ആ മാറ്റമില്ലാത്ത അവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചില്ലെങ്കിൽ അവൻ ദുഃഖിക്കുന്നു.

Verse 64

विकारपारं प्रकृतेश्च पारगस्त्रयीगुणाना त्रिगुणस्य पारगः / यः स्याच्चतुर्विशतितत्त्वपारगः स पारगो नाध्ययनस्य पारगः

വികാരങ്ങൾക്കും പ്രകൃതിക്കും ത്രിഗുണങ്ങൾക്കും അപ്പുറം കടന്നവനും, ഇരുപത്തിനാല് തത്വങ്ങളെ അതിജീവിച്ചവനും ആരോ, അവനാണ് യഥാർത്ഥ 'പാരഗൻ' (കരകണ്ടവൻ), അല്ലാതെ കേവലം പഠനത്തിൽ പാരഗനല്ല.

Verse 65

कृत्स्नं यथावत्समुपैति तत्परस्तथैव भूयः प्रलयत्वमात्मनः / प्रत्याहरेद्योगपथं न यो द्विजो न सर्वपार क्रमपारगोचरः

തത്പരനായ ദ്വിജൻ സമസ്തവും യഥാവിധി പ്രാപിക്കുന്നതുപോലെ, വീണ്ടും തന്റെ ആത്മാവിന്റെ പ്രളയഭാവവും പ്രാപിക്കുന്നു. യോഗപഥത്തിൽ പ്രത്യാഹാരം ചെയ്യാത്തവൻ സർവ്വപാരവും ക്രമപാരവും ആയ ഗമ്യം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 66

वेदस्य वेदितव्यं च वेद्यं विन्दति योगवित् / तं वै वेदविदः प्राहुस्तमाहुर्वेदपारगम्

യോഗവിദൻ വേദത്തിന്റെ ‘വേദിതവ്യം’യും ‘വേദ്യം’യും രണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നു. അവനെയേ വേദവിദർ ‘വേദവിദ്’ എന്നും ‘വേദപാരഗൻ’ എന്നും പറയുന്നു.

Verse 67

वेदं च वेदितव्यं च विदित्वा वै यथास्थितः / एवं वेदविदः प्राहुरन्यं वै वेदपारगम्

വേദവും വേദിതവ്യവും രണ്ടും അറിഞ്ഞ് സ്വസ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനെ, വേദവിദർ ഇങ്ങനെ ‘വേദപാരഗൻ’ എന്നതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനായ മറ്റൊരാളായും പറയുന്നു.

Verse 68

यज्ञान्वेदांस्तथा कामांस्तपांसि विविधानि च / प्राप्नोत्यायुः प्रजाश्चैव पितृभक्तो न सशयः

യജ്ഞങ്ങൾ, വേദങ്ങൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ, വിവിധ തപസ്സുകൾ—ഇവയുടെ ഫലം പിതൃഭക്തന് ലഭിക്കുന്നു; അവൻ ആയുസ്സും സന്തതിയും പ്രാപിക്കുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 69

श्रद्धया श्राद्धकल्पं तु यस्त्विमं नियतः पठेत् / सर्वाण्येतानि वाप्नोति तीर्थदानफलानि च

നിയമത്തോടെ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ ശ്രാദ്ധകൽപം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ഇവയൊക്കെയും, തീർത്ഥദാനഫലങ്ങളും കൂടി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 70

स पङ्क्तिपावनश्चैव द्विजानामग्रभुग्भवेत् / आश्राव्य च द्विजान्सो ऽथ सर्वकामानवाप्नुयात्

അവൻ പംക്തിയെ പാവനമാക്കുന്നവനായി, ദ്വിജന്മാരിൽ അഗ്രഭാഗഭോക്താവാകുന്നു. ദ്വിജന്മാർക്ക് ഇത് ശ്രാവ്യമാക്കി, പിന്നെ സർവകാമങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 71

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यम न्यांश्च श्रावयेद्द्विजः / अनसूयुर्जितक्रोधो लोभमोहविवर्जितः

ഇത് നിത്യമായി ശ്രവിക്കുകയും മറ്റു ദ്വിജന്മാർക്കും ശ്രാവ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദ്വിജൻ—അസൂയരഹിതൻ, ക്രോധജിതൻ, ലോഭമോഹവിവർജിതൻ ആകുന്നു.

Verse 72

तीर्थादीनां फलं प्राप्य दानादीनां च सर्वशः / मोक्षोपायं लभेच्छ्रेष्ठं स्वर्गोपायं न संशयः / इह चापि परा पुष्ठिस्तस्मात्कुर्वीत नित्यशः

അവൻ തീർത്ഥസേവനാദികളുടെ ഫലവും ദാനാദികളുടെ സർവ്വഫലവും പ്രാപിക്കുന്നു. മോക്ഷത്തിനുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ഉപായവും സ്വർഗ്ഗോപായവും സംശയമില്ലാതെ ലഭിക്കുന്നു. ഇഹലോകത്തും പരമ പുഷ്ടി ഉണ്ടാകുന്നു; അതിനാൽ ഇത് നിത്യമായി ചെയ്യണം.

Verse 73

इमं विधिं यो हि पठेदतन्द्रितः समाहितः संसदि पर्वसंधिषु / अपत्यभागी च परेण तेजसा दिवौकसां स व्रजते सलोकताम्

ഈ വിധിയെ ആലസ്യമില്ലാതെ, ഏകാഗ്രചിത്തനായി, സഭയിലും പർവ്വസന്ധികളിലും പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ പരമ തേജസ്സാൽ ദീപ്തനായി സന്താനഭാഗ്യവും പ്രാപിച്ച് ദേവലോകവാസികളോടൊപ്പം സലോകതയും നേടുന്നു.

Verse 74

येन प्रोक्तस्त्वयं कल्पो नमस्तस्मै स्वयंभुवे / महायोगेश्वरेभ्यश्च सदा च प्रणतो ऽस्म्यहम्

ഈ കല്പം പ്രസ്താവിച്ച സ്വയംഭുവിന് നമസ്കാരം. മഹായോഗേശ്വരന്മാർക്കും ഞാൻ എപ്പോഴും പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.