Shloka 54
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
पितृभक्त्या प्रयत्नेन प्राप्य ते तन्मनीषिभिः / पितृभक्तः समासेन पितृपूर्वपरश्च यः
Transliteration
pitṛbhaktyā prayatnena prāpya te tanmanīṣibhiḥ / pitṛbhaktaḥ samāsena pitṛpūrvaparaśca yaḥ
Translation
അത് പിതൃഭക്തിയും പരിശ്രമവും കൊണ്ട് മേധാവികൾ പ്രാപിക്കുന്നു; സംക്ഷേപത്തിൽ പിതൃഭക്തൻ എന്നത് പിതൃകളുടെ മുൻപും പിന്നെയും (പരമ്പരയും) ആദരിക്കുന്നവൻ।
Word by Word
pitṛ-bhaktyāby devotion to the ancestors
pitṛ-bhaktyā:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + bhakti (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु
prayatnenawith effort
prayatnena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootprayatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (means/effort)
prāpyahaving attained
prāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√āp (आप्)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययभाव (gerund/absolutive in -ya); ‘having attained/obtaining’
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपद (they)
tat-manīṣibhiḥby those wise men
tat-manīṣibhiḥ:
Karaṇa/Sahakārī (करण/सहकारी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + manīṣin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सम्बन्ध: ‘those wise ones’/‘wise regarding that’); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण/सहकारी (by/with the sages)
pitṛ-bhaktaḥone devoted to the ancestors
pitṛ-bhaktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + bhakta (कृदन्त; √bhaj भज्)
Formतत्पुरुष-समास (pitṝṇāṃ bhaktaḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ/विषय (one devoted to ancestors)
samāsenabriefly
samāsena:
Prakāra (प्रकार/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootsamāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (instrument used adverbially: ‘in brief’)
pitṛ-pūrva-paraḥone who puts the ancestors first and last (in all respects)
pitṛ-pūrva-paraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + pūrva (प्रातिपदिक) + para (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (determinative: ‘having ancestors as prior and later’ i.e., respecting them before and after); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of yaḥ
caand
ca:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)