Shloka 64
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
विकारपारं प्रकृतेश्च पारगस्त्रयीगुणाना त्रिगुणस्य पारगः / यः स्याच्चतुर्विशतितत्त्वपारगः स पारगो नाध्ययनस्य पारगः
Transliteration
vikārapāraṃ prakṛteśca pāragastrayīguṇānā triguṇasya pāragaḥ / yaḥ syāccaturviśatitattvapāragaḥ sa pārago nādhyayanasya pāragaḥ
Translation
വികാരങ്ങൾക്കും പ്രകൃതിക്കും ത്രിഗുണങ്ങൾക്കും അപ്പുറം കടന്നവനും, ഇരുപത്തിനാല് തത്വങ്ങളെ അതിജീവിച്ചവനും ആരോ, അവനാണ് യഥാർത്ഥ 'പാരഗൻ' (കരകണ്ടവൻ), അല്ലാതെ കേവലം പഠനത്തിൽ പാരഗനല്ല.
Word by Word
विकारपारम्the far limit of modifications
विकारपारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविकार + पार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (विकाराणां पारम् = end/limit of modifications)
प्रकृतेःof Prakṛti
प्रकृतेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
पारगःone who has crossed over/master
पारगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रयीगुणानाम्of the three guṇas
त्रयीगुणानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रयी + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुषः (त्रयः गुणाः)
त्रिगुणस्यof the tri-guṇa (system)
त्रिगुणस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रिगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः (त्रयः गुणाः)
पारगःa master
पारगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन
चतुर्विशतितत्त्वपारगःknower of the 24 principles
चतुर्विशतितत्त्वपारगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर्विंशति + तत्त्व + पारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (चतुर्विंशतेः तत्त्वानां पारगः)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पारगःis a master
पारगः:
Pratijna (प्रतिज्ञा/predicate)
TypeNoun
Rootपारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (predicate)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
अध्ययनस्यof study/recitation
अध्ययनस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअध्ययन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पारगःa master (merely) of study
पारगः:
Pratijna (प्रतिज्ञा/predicate)
TypeNoun
Rootपारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन