Adhyaya 11

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे पितृराज्य कल्पो नाम दशमो ऽध्यायः // १०// बृहस्पतिरुवाच राजतं राजताक्तं वा पितॄणां पात्रमुच्यते / राजतस्य कथावापि दर्शनं दान मेव वा

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ (വായുപ്രോക്തം) മധ്യഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘പിതൃരാജ്യകൽപ’ എന്ന പത്താം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—പിതൃകൾക്കായി വെള്ളിയുടെയോ വെള്ളി പൂശിയതോ ആയ പാത്രം എന്നു പറയുന്നു; വെള്ളിയെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ കേൾക്കുന്നതും, അതിന്റെ ദർശനവും, അതിന്റെ ദാനവും (പുണ്യകരമാണ്).

Verse 2

अनन्तमक्षयं स्वर्गे राजते दानमुच्यते / पितॄनेतेन दानेन सत्पुत्रास्तारयन्त्युत

സ്വർഗത്തിൽ വെള്ളിദാനം അനന്തവും അക്ഷയവുമായ ഫലം നൽകുന്നതായി പറയുന്നു; ഈ ദാനത്താൽ സത്പുത്രന്മാർ പിതൃകളെയും ഉദ്ധരിക്കുന്നു।

Verse 3

राजते हि स्वधा दुग्धा पात्रे तैः पृथिवी पुरा / स्वधां वा पार्थिभिस्तात तस्मिन् दत्तं तदक्षयम्

പുരാതനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ അവർ (പിതൃകൾ) വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ സ്വധയെ ദോഹിച്ചിരുന്നു; താതാ, രാജാക്കന്മാർ ആ പാത്രത്തിൽ സ്വധ ദാനം ചെയ്താൽ അത് അക്ഷയമാകുന്നു।

Verse 4

कृष्णाजिनस्य सांनिध्यं दर्शनं दानमेव च / रक्षोघ्नं ब्रह्म वर्चस्यं पशून्पुत्रांश्च तारयेत्

കൃഷ്ണാജിനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം, അതിന്റെ ദർശനം, അതിന്റെ ദാനം—ഇവ എല്ലാം രക്ഷോഘ്നവും ബ്രഹ്മതേജസ്സു വർധിപ്പിക്കുന്നതും; പശുക്കളെയും പുത്രന്മാരെയും പോലും താരിപ്പിക്കുന്നതുമാകുന്നു.

Verse 5

कनकं राजतं पात्रं दौहित्रं कुतुपस्तिलाः / वस्तूनि पावनीयानि त्रिदण्डीयोग एव वा

സ്വർണം, വെള്ളി, പാത്രം, ദൗഹിത്രദാനം, കുതുപം, എള്ള്—ഇവ ശുദ്ധികരമായ വസ്തുക്കൾ; അല്ലെങ്കിൽ ത്രിദണ്ഡീയോഗാചരണവും (പാവനമാണ്).

Verse 6

श्राद्धकर्मण्ययं श्रेष्ठो विधिर्ब्राह्मः सनातनः / आयुःकीर्तिप्रजैश्वर्यप्रज्ञासंततिवर्द्धनः

ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ഈ ബ്രാഹ്മവും സനാതനവുമായ വിധിയാണ് ശ്രേഷ്ഠം; ഇത് ആയുസ്സ്, കീർത്തി, സന്തതി, ഐശ്വര്യം, പ്രജ്ഞ, വംശപരമ്പര എന്നിവ വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 7

दिशिदक्षिणपूर्वस्यां वेदिस्थानं निवेदयेत् / सर्वतो ऽरत्निमात्रं च चतुरस्रं सुसंस्थितम्

തെക്കുകിഴക്കുദിശയിൽ വേദിസ്ഥാനം നിശ്ചയിക്കണം; അത് എല്ലായിടത്തും ഒരു അരത്നി അളവുള്ളതും, ചതുരാകൃതിയിലും, നന്നായി സ്ഥാപിതവുമായിരിക്കണം.

Verse 8

वक्ष्यामि विधिवत्स्थानं पितॄणामनुशासितम् / धन्यमायुष्यमारोग्यं बलवर्णविवर्द्धनमा

പിതൃകൾ അനുശാസിച്ച വിധിവത്തായ സ്ഥാനത്തെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് മംഗളകരം, ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും നൽകുന്നതും, ബലവും വർണ്ണതേജസ്സും വർധിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.

Verse 9

तत्र गर्तास्त्रयः कायार्स्त्रयो दण्डाश्च खादिराः / अरत्निमात्रास्ते कार्या रजतैः प्रविभूषिताः

അവിടെ മൂന്ന് ഗർത്തങ്ങൾ നിർമ്മിക്കണം; കൂടാതെ ഖദിരമരക്കട്ടയിൽ നിന്നുള്ള മൂന്ന് ദണ്ഡുകളും ഉണ്ടാക്കണം. അവ അരത്നിമാത്രമായിരിക്കയും വെള്ളിയാൽ ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെടുകയും വേണം.

Verse 10

ते वितस्त्यायता गर्त्ताः सर्वतश्चतुरङ्गुलाः / प्राग्दक्षिणमुखान्कुर्यात्स्थिरानशुषिरांस्तथा

ആ ഗർത്തങ്ങൾ ഒരു വിതസ്തി നീളമുള്ളതും എല്ലാദിക്കിലും നാല് അങ്കുല അളവുള്ളതുമാകണം. അവയെ കിഴക്ക്-തെക്ക് മുഖമായി, ഉറപ്പോടെയും രന്ധ്രമില്ലാതെയും നിർമ്മിക്കണം.

Verse 11

अद्भिः पवित्रयुक्ताभिः पावयेत्सततं शुचिः / पयसा ह्याज गव्येन शोधनं चाद्भिरेव च

പവിത്രം ചേർത്ത ജലങ്ങളാൽ ശുചിയായവൻ നിരന്തരം ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം. ആടിന്റെയും പശുവിന്റെയും പാലാൽ, കൂടാതെ ജലത്താലും തന്നെ ശോധനം ചെയ്യണം.

Verse 12

सततं तर्पणं ह्येतत्तृप्तिर्भवति शास्वती / इह वामुत्र य वशी सर्वकामसमन्वितः

ഇത് നിരന്തരമായ തർപ്പണമാകുന്നു; അതിനാൽ ശാശ്വതമായ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വശനായ (സംയമിയായ)വൻ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും സർവകാമസമ്പന്നനാകും.

Verse 13

एवं त्रिषवणस्नातो योर्ऽचयेत्प्रयतः पितॄन् / मन्त्रेण विधिवत्सम्यगश्वमेधफलं लभेत्

ഇങ്ങനെ ത്രിഷവണസ്നാനം ചെയ്ത്, നിയന്ത്രണത്തോടെ മന്ത്രത്താൽ വിധിപൂർവ്വം പിതൃകളെ അർച്ചിക്കുന്നവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 14

तान्स्थापयेदमावास्यां गर्त्तान्वै चतुरङ्गुलान् / त्रिःसप्तसंस्थास्ते यज्ञास्त्रैलोक्यं धार्यते तु यः

അമാവാസ്യയിൽ നാലംഗുല ആഴമുള്ള ആ കുഴികൾ സ്ഥാപിക്കണം. ഇവ ത്രിഃസപ്ത (ഇരുപത്തൊന്ന്) സ്ഥാപനങ്ങളുള്ള യജ്ഞങ്ങൾ; ഇവയാൽ ത്രൈലോക്യം ധരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 15

तस्य पुष्टिस्तथैश्वर्यमायुः संततिरेव च / दिवि च भ्राजतेलक्ष्म्या मोक्षं च लभते क्रमात्

അവന് പോഷണം, ഐശ്വര്യം, ആയുസ്സ്, സന്തതി എന്നിവ എല്ലാം വർധിക്കും. സ്വർഗത്തിൽ ലക്ഷ്മിയുടെ ദീപ്തിയിൽ തിളങ്ങി, ക്രമേണ മോക്ഷവും പ്രാപിക്കും.

Verse 16

पाप्मापहं पावनीयं ह्यश्वमेधफलं लभेत् / अश्वमेधफलं ह्येत्तद्द्विजैः संस्कृत्य पूजितम्

അവൻ പാപനാശകവും പവിത്രവുമായ അശ്വമേധഫലം പ്രാപിക്കും. ഈ അശ്വമേധഫലം ദ്വിജന്മാർ വിധിപൂർവ്വം സംസ്കരിച്ചു പൂജിച്ചതാണ്.

Verse 17

मन्त्रं वक्ष्याम्यहं तस्मादमृतं ब्रह्मनिर्मितम् / देंवतेभ्यः पितृभ्यश्च महायोगिभ्य एव च

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ബ്രഹ്മനിർമ്മിതമായ അമൃതസമമായ മന്ത്രം പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും മഹായോഗികൾക്കും അനുയോജ്യം.

Verse 18

नमः स्वाहयै स्वधायै नित्यमेव भवत्युत / आद्धे ऽवसाने श्राद्धस्य त्रिरावृत्तं जपेत्सदा

‘സ്വാഹാ’ക്കും ‘സ്വധാ’ക്കും നിത്യ നമസ്കാരം. ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും അവസാനംതിലും ഇത് എപ്പോഴും മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം.

Verse 19

पिण्डनिर्वपणे वापि जपेदेतं समाहितः / क्षिप्रमायान्ति पितरो रक्षांसि प्रद्रवन्ति च

പിണ്ഡനിർവപണ സമയത്തും ഏകാഗ്രനായി ഈ മന്ത്രം ജപിക്കുന്നവന്റെ പിതൃകൾ വേഗം വരും; രാക്ഷസങ്ങൾ ഓടിപ്പോകും.

Verse 20

पित्र्यं तु त्रिषु कालेषु मन्त्रो ऽयं तारयत्युत / पठ्यमानः सदा श्राद्धे नियतैर्ब्रह्मवादिभिः

ഈ പിതൃസംബന്ധമായ മന്ത്രം മൂന്നു കാലങ്ങളിലും ജപിക്കപ്പെടുമ്പോൾ തീർച്ചയായും മോചിപ്പിക്കുന്നു; ശ്രാദ്ധത്തിൽ നിയമനിഷ്ഠ ബ്രഹ്മവാദികൾ ഇത് എപ്പോഴും പാരായണം ചെയ്യുന്നു.

Verse 21

राज्यकामो जपेदेतं सदा मन्त्रमतन्द्रितः / वीर्यशौर्यार्थसत्त्वाशीरायुर्बुद्धिविवर्द्धनम्

രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അലസതയില്ലാതെ എപ്പോഴും ഈ മന്ത്രം ജപിക്കണം; ഇത് വീര്യം, ശൗര്യം, സമ്പത്ത്, സത്ത്വം, ആശീർവാദം, ആയുസ്സ്, ബുദ്ധി എന്നിവ വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 22

प्रीयन्ते पितरो येन जपेन नियमेन च / सप्तर्चिषं प्रवक्ष्यामि सर्वकामप्रदं शुभम्

ഏത് ജപവും നിയമവും കൊണ്ടാണ് പിതൃകൾ പ്രീതരാകുന്നത്, ആ ശുഭവും സർവകാമപ്രദവുമായ ‘സപ്തർച്ചിഷ്’ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 23

अमूर्त्तीनां समूर्त्तिनां पितॄणां दीप्ततेजसाम् / नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां योगचक्षुषाम्

അമൂർത്തരും സമൂർത്തരുമായ, ദീപ്തതേജസ്സുള്ള പിതൃകൾക്ക്—ധ്യാനികളും യോഗചക്ഷുസ്സുള്ളവരുമായ അവർക്കു—ഞാൻ സദാ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 24

इन्द्रादीनां च नेतारो दशमारीचयोस्तथा / सप्तर्षीणां पितॄणां च तान्नमस्यामि कामदान्

ഇന്ദ്രാദികളുടെ നേതാക്കളെയും ദശമാരീചികളെയും സപ്തർഷികളുടെ പിതൃദേവന്മാരെയും—കാമദായകരായ അവരെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 25

मन्वादिनां च नेतारः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा / तान्नमस्कृत्य सर्वान्वै पितृमत्सु विधिष्वपि

മന്വാദികളുടെയും സൂര്യചന്ദ്രന്മാരുടെയും നേതാക്കളെ—അവരെല്ലാവരെയും നമസ്കരിച്ച് പിതൃസംബന്ധമായ വിധികളിലും ഞാൻ പ്രവേശിക്കുന്നു।

Verse 26

नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योश्च पितॄनथ / द्यावापृथिव्योश्च सदा नामस्यामि कृताञ्जलिः

നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും ഗ്രഹങ്ങളുടെയും, വായുവിന്റെയും അഗ്നിയുടെയും, ദ്യാവാപൃഥിവിയുടെയും പിതൃദേവന്മാരെ ഞാൻ എപ്പോഴും കൃതാഞ്ജലിയോടെ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 27

देवर्षीणां च नेतारः सर्वलोकनमस्कृताः / त्रातारः सर्वभूतानां नमस्यामि पितामहान्

ദേവർഷികളുടെ നേതാക്കളും സർവ്വലോകം നമസ്കരിക്കുന്നവരും സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ രക്ഷകരുമായ പിതാമഹന്മാരെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 28

प्रजापतेर्गवां वह्नेः सोमाय च यमाय च / योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलिः

പ്രജാപതി, ഗാവുകൾ, അഗ്നി, സോമൻ, യമൻ, കൂടാതെ യോഗേശ്വരന്മാർ—അവരെ ഞാൻ എപ്പോഴും കൃതാഞ്ജലിയോടെ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 29

पितृगणेभ्यः सप्तभ्यो नमो लोकेषु सप्तसु / स्वयंभुवे नमश्चैव ब्रह्मणे योगचक्षुषे

ഏഴ് ലോകങ്ങളിലുമുള്ള ഏഴ് പിതൃഗണങ്ങൾക്ക് നമസ്കാരം. സ്വയംഭുവും യോഗചക്ഷുസ്സും ആയ ബ്രഹ്മാവിനും നമോ നമഃ.

Verse 30

एतदुक्तं च सप्तार्चिर्ब्रह्मर्षिगणसेवितम् / पवित्रं परमं ह्येतच्छ्रीमद्रोगविनाशनम्

ഇത് ‘സപ്താർചി’ എന്നു പ്രസ്തുതമായത്; ബ്രഹ്മർഷിഗണങ്ങൾ സേവിച്ചതാണ്. ഇത് പരമ പവിത്രം, ശ്രീമത്തും രോഗനാശകവും.

Verse 31

एतेन विधिना युक्तस्त्रीन्वरांल्लभते नरः / अन्नमायुः सुताश्चैव ददते पितरो भुवि

ഈ വിധിയോടെ യുക്തനായ മനുഷ്യൻ മൂന്നു വരങ്ങൾ നേടുന്നു. ഭൂമിയിൽ പിതൃകൾ അന്നവും ആയുസ്സും പുത്രന്മാരെയും നൽകുന്നു.

Verse 32

भक्त्या परमया युक्तः श्रद्धधानो जितेन्द्रियः / सप्तार्चि षं जपेद्यस्तु नित्यमेव समाहितः

പരമഭക്തിയോടെ യുക്തനായി, ശ്രദ്ധയോടെ, ഇന്ദ്രിയജയിയായി, നിത്യം സമാഹിതനായി ‘സപ്താർചി’ ജപിക്കുന്നവൻ,

Verse 33

सप्तद्वीपसमुद्रायां पृथिव्यामेकराड् भवेत् / यत्किञ्चित्पच्यते गेहे भक्ष्यं वा भोज्यमेव वा

ഏഴ് ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഉള്ള ഭൂമിയിൽ അവൻ ഏകചക്രവർത്തിയാകും. അവന്റെ വീട്ടിൽ പാകം ചെയ്യുന്നതെന്തായാലും—ഭക്ഷ്യമോ ഭോജ്യമോ—

Verse 34

अनिवेद्य न भोक्तव्यं तस्मिन्नयतने सदा / क्रमशः कीर्तयिष्यामि बलिपात्राण्यतः परम्

ആ അയോഗ്യസ്ഥാനത്തിൽ എപ്പോഴും നിവേദനം ചെയ്യാതെ ഭുജിക്കരുത്; ഇനി ഞാൻ ബലി-പാത്രങ്ങളെ ക്രമമായി പ്രസ്താവിക്കും।

Verse 35

येषु यच्च फलं प्रोक्तं तन्मे निगदतः श्रुणु / पलाशे ब्रह्मवर्चस्त्वमश्वत्थे वसुभावना

ഏതിൽ ഏതു ഫലം പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അത് ഞാൻ പറയുന്നതായി കേൾക്കുക; പലാശത്തിൽ ബ്രഹ്മതേജസ്, അശ്വത്ഥത്തിൽ ധനസമൃദ്ധിയുടെ ഭാവന।

Verse 36

सर्वभूताधिपत्यं च प्लक्षे नित्यभुदात्दृतम् / पुष्टिः प्रजाश्च न्यग्रोधे बुद्धिः प्रज्ञा धृतिः स्मृतिः

പ്ലക്ഷത്തിൽ സർവ്വഭൂതാധിപത്യം നിത്യമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ന്യഗ്രോധത്തിൽ പുഷ്ടിയും സന്തതിയും, കൂടാതെ ബുദ്ധി, പ്രജ്ഞ, ധൃതി, സ്മൃതി।

Verse 37

रशोध्नं च यशस्यं च काश्मरीपात्रमुच्यते / सौभाग्यमुत्तमं लोके माधूके समुदात्दृतम्

കാശ്മരീ-പാത്രം രോഗശമനവും യശോദായകവും എന്നു പറയുന്നു; മാധൂകത്തിൽ ലോകത്തിൽ ഉത്തമ സൗഭാഗ്യം പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 38

फलगुपात्रेषु कुर्वाणः सर्वान्कामानवाप्नुयात् / परां द्युतिमथार्केतु प्राकाश्यं च विशेषतः

ഫലഗു-പാത്രങ്ങളിൽ ആചരണം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കും; അർക്കത്തിൽ പരമ ദ്യുതി, പ്രത്യേക പ്രകാശം ലഭിക്കും।

Verse 39

बैल्वे लक्ष्मीन्तथा मेधां नित्यमायुस्तथैव च / क्षेत्रारामतडागेषु सर्वसस्येषु चैव ह

ബിൽവവൃക്ഷസന്നിധിയിൽ ലക്ഷ്മിയും മേധയും നിത്യായുസ്സും വർധിക്കുന്നു; കൃഷിയിടങ്ങളിലും ഉദ്യാനങ്ങളിലും കുളങ്ങളിലും സർവ്വ ധാന്യശസ്യങ്ങളിലും മംഗളം നിറയും।

Verse 40

वर्षत्य जस्रं पर्जन्यो वेणुपात्रेषु कुर्वतः / एतेष्वेव सुपात्रेषु भोजनाग्रमशेषतः

മുളപ്പാത്രങ്ങളിൽ അന്നനൈവേദ്യം ഒരുക്കുന്നവനു പർജന്യൻ നിരന്തരം മഴ പെയ്യിക്കുന്നു; ഇത്തരത്തിലുള്ള സുപാത്രങ്ങളിൽ ഭോജനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം പൂർണ്ണമായി അർപ്പിക്കണം।

Verse 41

सदा दद्यात्स यज्ञानां सर्वेषां फलमाप्नुयात् / पितृभ्यः पुष्पमाल्यानि सुगन्धानि च तत्परः

എപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വയജ്ഞഫലവും പ്രാപിക്കും; പിതൃകൾക്കായി പുഷ്പമാലകളും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും അർപ്പിക്കാൻ തത്പരനായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 42

सदा दद्यात्क्रियायुक्तः श विभाति दिवाकरः / गुग्गुलादींस्तथा धूपान्पितृभ्यो यः प्रयच्छति

കർമ്മവിധിയോടെ എപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തനാകും; പിതൃകൾക്ക് ഗുഗ്ഗുലു മുതലായ ധൂപങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ।

Verse 43

संयुक्तान्मधुसर्पिर्भ्यं सो ऽग्निष्टोमफलं लभेत् / धूपं गन्धगुणोपेतं कृत्वा पितृपरायणः

തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് അർപ്പിക്കുന്നവൻ അഗ്നിഷ്ടോമയജ്ഞഫലം പ്രാപിക്കും; സുഗന്ധഗുണമുള്ള ധൂപം ഒരുക്കി പിതൃഭക്തിയിൽ പരായണനാകുന്നവൻ।

Verse 44

लभते च सुशर्माणि इह चामुत्र चोभयोः / दद्यादेवं पितृभ्यास्तु नित्यमेव ह्यतन्द्रितः

ആലസ്യം വിട്ട് നിത്യം ഇങ്ങനെ പിതൃദേവന്മാർക്കു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും ഇരുവിടത്തും മംഗലവും സുഖവും നേടുന്നു.

Verse 45

दीपं पितृभ्यः प्रयतः सदा यस्तु प्रयच्छति / गतिं चाप्रतिमं चक्षुस्तस्मात्सलभते शुभम्

ശുദ്ധഭാവത്തോടെ എപ്പോഴും പിതൃദേവന്മാർക്കായി ദീപം അർപ്പിക്കുന്നവൻ, അപരിമിതമായ ഗതിയും ദിവ്യദൃഷ്ടിയും നേടുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവന് ശുഭഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 46

तेजसा यशसा चैव कान्त्या चापि बलेन च / भुवि प्रकाशो भवति ब्राजते च त्रिविष्टपे

തേജസ്സും യശസ്സും കാന്തിയും ബലവും കൊണ്ടു അവൻ ഭൂമിയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) ലും ദീപ്തിയായി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 47

अप्सरोभिः परिवृतो विमानाग्रे च मोदते / गन्धपुष्पैश्च धूपैश्व जपाहुतिभिरेव च

അപ്സരസ്സുകൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി അവൻ വിമാനത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് ആനന്ദിക്കുന്നു; സുഗന്ധം, പുഷ്പം, ധൂപം, ജപം, ആഹുതി എന്നിവയാലും തൃപ്തനാകുന്നു.

Verse 48

फलमूलनमस्कारैः पितॄणां प्रयतः शुचिः / पूजां कृत्वा द्विजान्पश्चात्पूजयेदन्नसंपदा

ശുചിത്വത്തോടും നിയന്ത്രണത്തോടും കൂടി ഫലം, മൂലം, നമസ്കാരം എന്നിവകൊണ്ട് പിതൃദേവന്മാരെ പൂജിക്കണം; പിന്നെ ദ്വിജന്മാരെ പൂജിച്ച് അന്നസമ്പത്താൽ അവരെ ആദരിക്കണം.

Verse 49

श्राद्धकालेषु नियतं वायुभूताः पितामहाः / आविशन्ति द्विजाञ्छ्रेष्ठांस्तस्मादेतद्ब्रवीमि ते

ശ്രാദ്ധകാലങ്ങളിൽ പിതാമഹന്മാർ വായുരൂപരായി നിശ്ചയമായി ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നോട് ഇത് പറയുന്നു।

Verse 50

वस्त्रै रत्नप्रदानैश्च भक्ष्यैः पेयैस्तथैव च / गोभिरश्वैस्तथा ग्रामैः पूजयेद्द्विजसत्तमान्

വസ്ത്രങ്ങൾ, രത്നദാനം, ഭക്ഷ്യവും പാനീയവും, കൂടാതെ പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ മുതലായവകൊണ്ട് ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെ പൂജിക്കണം।

Verse 51

भवन्ति पितरः प्रीताः पूजितेषु द्विजातिषु / तस्माद्यत्नेन विधिवत्पूजयेत द्विजान्सदा

ദ്വിജന്മാർ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ പിതൃകൾ പ്രസന്നരാകുന്നു; അതിനാൽ പരിശ്രമത്തോടെ, വിധിപ്രകാരം, എപ്പോഴും ദ്വിജന്മാരെ പൂജിക്കണം।

Verse 52

सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां कुर्यादुल्लेखनं द्विजाः / प्रोक्षणं च ततः कुर्याच्छ्राद्धकर्मण्यतन्द्रितः

ദ്വിജൻ ഇടത്തും വലത്തും കൈകളാൽ ഉല്ലേഖനം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ അലസതയില്ലാതെ പ്രോക്ഷണവും ചെയ്യണം।

Verse 53

दर्भान्पिण्डांस्तथा भक्ष्यान्पुष्पाणि विविधानि च / गन्धदानमलङ्कारमेकैकं निर्वपेद् बुधः

ദർഭ, പിണ്ഡങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, വിവിധ പുഷ്പങ്ങൾ, ഗന്ധദാനം, അലങ്കാരങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ബുദ്ധിമാൻ ഒരൊന്നായി അർപ്പിക്കണം।

Verse 54

पेषयित्वाञ्जनं सम्यग्विश्वेषामुत्तरोत्तरम् / अभ्यङ्गं दर्भविञ्जूलैस्त्रिभिः कुर्याद्यथाविधि

അഞ്ജനം നന്നായി അരച്ച്, വിശ്വേദേവന്മാർക്കായി ക്രമമായി വിധിപൂർവ്വം കർമ്മം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ദർഭയുടെ മൂന്ന് കെട്ടുകളാൽ യഥാവിധി അഭ്യംഗം ചെയ്യണം.

Verse 55

अपसव्यं वितृभयश्च दद्यादञ्जनमुत्तमम् / निपात्य जानु सर्वेषां वस्त्रार्थं सूत्रमेव वा

അപസവ്യമായി നിന്നുകൊണ്ട് ഭയനിവാരണക്രിയയും ചെയ്ത് ഉത്തമ അഞ്ജനം നൽകണം. തുടർന്ന് എല്ലാവരുടെയും മുമ്പിൽ മുട്ടുകുത്തി, വസ്ത്രാർത്ഥമായി നൂൽ അല്ലെങ്കിൽ വെറും നൂൽത്തണ്ടു തന്നെ നൽകണം.

Verse 56

खण्डनं प्रोक्षणं चैव तथैवोल्लेखनं द्विजः / सकृद्देवपितॄणां स्यात्पितॄणां त्रिभिरुच्यते

ദ്വിജൻ ഖണ്ഡനം, പ്രോക്ഷണം, അതുപോലെ ഉല്ലേഖനം എന്നിവ ചെയ്യണം. ദേവപിതൃകൾക്കായി ഒരിക്കൽ മാത്രം; പിതൃകൾക്കായി മൂന്നു പ്രാവശ്യം എന്നു പറയുന്നു.

Verse 57

एकं पवित्रं हस्तेन पितॄनसर्वान्सकृत्सकृत् / चैलमन्त्रेण पिण्डेभ्यो दत्त्वादर्शाञ्जिने हि तम्

കയ്യിൽ ഒരു പവിത്രം (കുശവളയം) ധരിച്ചു, എല്ലാ പിതൃകളെയും വീണ്ടും വീണ്ടും സ്പർശിക്കണം. തുടർന്ന് ‘ചൈലമന്ത്രം’ ചൊല്ലി പിണ്ഡങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്ത്, അതിനെ ദർശാഞ്ജലിയിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 58

सदा सर्पिस्तिलैर्युक्तांस्त्रीन्पिण्डान्निर्वपेद्भुवि / जानु कृत्वा तथा सव्यं भूमौ पितृपरायणः

പിതൃപരായണനായി, നെയ്യും എള്ളും ചേർന്ന മൂന്ന് പിണ്ഡങ്ങൾ എപ്പോഴും ഭൂമിയിൽ നിവേദിക്കണം. തുടർന്ന് മുട്ടുകുത്തി, സവ്യഭാവത്തോടെ ഭൂമിയിൽ വിധി നടത്തണം.

Verse 59

पितॄन्पितामहांश्चैव तथैव प्रपितामहान् / आहूय च पितॄन्प्राञ्चः पितृतीर्थेन यत्नतः

പിതാവ്, പിതാമഹൻ, പ്രപിതാമഹൻ എന്നീ പിതൃദേവന്മാരെ കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് പിതൃതീർത്ഥംകൊണ്ട് പരിശ്രമത്തോടെ ആഹ്വാനിക്കണം.

Verse 60

पिण्डान्परिक्षिपेत्सम्यगपसव्यमतन्द्रितः / अन्नाद्यैरेव मुख्यैश्चभक्ष्यैश्चैव पृथग्विधैः

അലസതയില്ലാതെ അപസവ്യമായി പിണ്ഡങ്ങൾ ശരിയായി വെച്ച്, പ്രധാനമായ അന്നാദികളും വിവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങളും അർപ്പിക്കണം.

Verse 61

पृथङ्मातामहानां तु केचिदिच्छन्ति मानवाः / त्रीन्पिण्डानानुपूर्व्येण सांगुष्ठान्पुष्टिवर्द्धनान्

ചിലർ മാതാമഹന്മാർക്കായി വേറിട്ട പിണ്ഡങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവർ ക്രമമായി അങ്കുഷ്ഠപ്രമാണമുള്ള, പുഷ്ടിവർദ്ധകമായ മൂന്ന് പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 62

जान्वन्तराभ्यां यत्नेन पिण्डान्दद्याद्यथाक्रमम् / सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां धारार्थं मन्त्रमुच्चरन्

രണ്ട് മുട്ടുകൾക്കിടയിൽ പരിശ്രമത്തോടെ ക്രമമായി പിണ്ഡങ്ങൾ നൽകണം; സവ്യോത്തരമായി ഇരുകൈകളാൽ ധരിച്ചു മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 63

नमो वः पितरः शोषायेति सर्वमतन्द्रितः / दक्षिणस्यां तु पाणिभ्यां प्रथमं पिण्डमुत्सृजेत्

‘നമോ വഃ പിതരഃ ശോഷായ’ എന്ന് അലസതയില്ലാതെ എല്ലാം ചൊല്ലി, വലതുകൈകൊണ്ട് ആദ്യ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.

Verse 64

नमो वः पितरः सौम्यः पठन्नेवमतन्द्रितः / सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां धर्मेर्ऽधं समतन्द्रितः

ഹേ പിതൃഗണങ്ങളേ, നിങ്ങളെ നമസ്കരിക്കുന്നു. സൗമ്യൻ ഇങ്ങനെ മന്ത്രം പാരായണം ചെയ്ത് അലസതയില്ലാതെ ഇരിക്കണം; ഇടത്തെയും ഉയർത്തിയതുമായ ഇരുകൈകളാൽ ധർമ്മകർമ്മത്തിൽ അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.

Verse 65

उलूखलस्य लेखायामुदपात्रावसेचनम् / क्षौमं सूत्रं नवं दद्याच्छाणं कार्पासकं तथा

ഉലൂഖലത്തിന്റെ രേഖയിൽ ജലപാത്രത്തിൽ നിന്ന് ജലം തളിക്കണം. തുടർന്ന് പുതിയ ക്ഷൗമസൂത്രവും, അതുപോലെ ശണംയും കാർപ്പാസം (പഞ്ഞി) സൂത്രവും ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 66

पत्रोर्णं पट्टसूत्रं च कौशेयं परिवर्जयेत् / वर्जयेद्यक्षणं यज्ञे यद्यप्यहतवस्त्रजाम्

പത്രോർണം, പട്ടസൂത്രം, കൗശേയം (പട്ട്) എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. യജ്ഞത്തിൽ അവ ഉപയോഗം വെടിയണം; അവ പുതുതും കഴുകാത്ത വസ്ത്രജന്യവുമെങ്കിലും.

Verse 67

न प्रीणन्ति तथैतानि दातु श्चाप्यहितं भवेत् / श्रेष्ठमाहुस्त्रिककुदमञ्जनं नित्यमेव च

അവ അത്ര പ്രസാദിപ്പിക്കില്ല; ദാതാവിനും അഹിതകരമാകാം. ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നത്—ത്രികകുദ അഞ്ജനം, അതും നിത്യമായി.

Verse 68

कृष्णेभ्यश्च तेलैस्तैलं यत्नात्सुपरिरक्षितम् / चन्दनागुरुणी चोभे तमालोशीरपद्मकम्

കൃഷ്ണർക്കായി (ശ്യാമ ദേവ/പിതൃ) എണ്ണകളിൽ നിന്ന് പരിശ്രമത്തോടെ നന്നായി സംരക്ഷിച്ച എണ്ണ അർപ്പിക്കണം. കൂടാതെ ചന്ദനംയും അഗുരുവും—ഇരണ്ടും; തമാലം, ഉശീരം, പദ്മകം എന്നിവയും.

Verse 69

धूपश्च गुग्गलः श्रेष्टस्तुरुष्कः श्वेत एव च / शुक्लाः सुमनसः श्रेष्ठास्तथा पद्मोत्पलानि च

ധൂപങ്ങളിൽ ഗുഗ്ഗുലു ശ്രേഷ്ഠം; ശ്വേത തുരുഷ്കവും അതുപോലെ. ശ്വേത സുമനപുഷ്പങ്ങൾ ഉത്തമം; പദ്മവും ഉത്പലവും കൂടി.

Verse 70

गन्धरूपोपपन्नानि चारण्यानि च कृत्स्नशः / तथा हि सुमना नाडीरूपिकास्मकुरण्डिका

സുഗന്ധവും രൂപസൗന്ദര്യവും ഉള്ള വനപുഷ്പങ്ങൾ എല്ലാം തന്നെ. അതുപോലെ സുമനാ, നാഡീരൂപികാ, അസ്മകുരണ്ഡികാ എന്നിവയും.

Verse 71

पुष्पाणि वर्जनीयानि श्राद्धकर्मणि नित्यशः / यथा गन्धादपेतानि चोग्रगन्धानि यानि च

ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ നിത്യമായി ചില പുഷ്പങ്ങൾ ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്—സുഗന്ധമില്ലാത്തവയും അത്യന്തം കഠിനഗന്ധമുള്ളവയും.

Verse 72

वर्जनीयानि पुष्पाणि पुष्टिमन्विच्चता सदा / द्विजातयो यथोद्दिष्टा नियताः स्युरुदङ्मुखाः

പുഷ്ടി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കേണ്ട പുഷ്പങ്ങളെ ഒഴിവാക്കണം. നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ ദ്വിജർ നിയമത്തോടെ ഉത്തരമുഖരായി ഇരിക്കണം.

Verse 73

पूजयेद्यजमानस्तु विधिवद्यक्षिणामुखः / तेषामभिमुखो दद्याद्दर्भत्पिण्डांश्च यत्नतः

യജമാനൻ വിധിപ്രകാരം ദക്ഷിണമുഖനായി പൂജ ചെയ്യണം. പിന്നെ അവരുടെ അഭിമുഖമായി പരിശ്രമത്തോടെ ദർഭയോടുകൂടിയ പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 74

अनेन विधिना साक्षादर्चिताः स्युः पितामहाः / हरिता वै स पिञ्जालाः पुष्टाः स्निग्धाः समाहिताः

ഈ വിധിയാൽ പിതാമഹന്മാർ (പൂർവ്വികർ) സാക്ഷാൽ ആരാധിതരാകുന്നു. അവർ ഹരിത-പിഞ്ചള വർണ്ണമുള്ളവരായി, പുഷ്ടരായി, സ്നിഗ്ധരായി, സമാഹിതചിത്തരായി പ്രസന്നരാകും.

Verse 75

रत्निमात्राः प्रमाणेन वितृतीर्थेन संस्मृताः / उपमूले तथा नीला विष्टरार्थं कुशोत्तमाः

രത്നിമാത്ര (കൈയുടെ വീതി) അളവനുസരിച്ച്, ‘വിതൃതീർത്ഥ’മായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. വേരിനടുത്ത് നീലവർണ്ണമായിരിക്കണം; വിസ്താരത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠ കുശ ഉപയോഗിക്കണം.

Verse 76

तथा श्यामाकनीवारा दूर्वा च समुदाहृता / पूर्वं कीर्त्तिमतां श्रेष्ठो बभूवाश्वः प्रजापतिः

അതുപോലെ ശ്യാമാകം, നീവാരം, ദൂർവയും പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് കീർത്തിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ‘അശ്വ’ എന്ന പ്രജാപതി ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 77

तस्य बाला निपतिता भूमौ काशत्वामागताः / तस्माद्देयाः सदा काशाः श्राद्धकर्मसु पूजिताः

അവന്റെ രോമങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ വീണു കാശപ്പുല്ലായി മാറി. അതിനാൽ ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങളിൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്ന കാശ എപ്പോഴും അർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 78

पिण्डनिर्वपणं तेषु कर्त्तव्यं भूतिमिच्छता / प्रजाः पुष्टिद्युतिप्रज्ञाकीर्त्तिकान्तिसमन्विताः

ഭൂതി (ക്ഷേമം) ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവയിൽ പിണ്ഡനിർവപണം നിർബന്ധമായി ചെയ്യണം. അപ്പോൾ പ്രജകൾ പുഷ്ടി, ദ്യുതി, പ്രജ്ഞ, കീർത്തി, കാന്തി എന്നിവയാൽ സമന്വിതരാകും.

Verse 79

भवन्ति रुचिरा नित्यं विपाप्मानो ऽघवर्जिताः / सकृदेवास्तरेद्यर्भान्पिण्डार्थे दक्षिणामुखः

അവർ നിത്യം മനോഹരരും പാപരഹിതരും അഘവರ್ಜിതരുമാകുന്നു. പിണ്ഡാർത്ഥം ദക്ഷിണമുഖനായി ഒരിക്കൽ കുശാദി വിരിക്കണം.

Verse 80

प्राग्दक्षिणाग्रान्नियतो विधि चाप्यत्र वक्ष्यति / न दीनो नापि वा क्रुद्धो न चैवान्यमना नरः / एकत्र चाधाय मनः श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

ഇവിടെ വിധി: കുശയുടെ അഗ്രങ്ങൾ കിഴക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലായി നിശ്ചിതമായിരിക്കണം. മനുഷ്യൻ ദീനനോ ക്രുദ്ധനോ ചിത്ചഞ്ചലനോ ആകരുത്; ഏകാഗ്രനായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം.

Verse 81

निहन्मि सर्वं यदमेध्यवद्भवेद्धतश्च सर्वे सुरदानवा मया / रक्षांसि यक्षाः सपिशाचसंघा हता मया यातुधानाश्च सर्वे

അശുദ്ധിയെന്നപോലെ ഉള്ളതെല്ലാം ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു; എന്റെ കൈയ്യാൽ ദേവവിരോധി ദാനവർ ഹതരായി. രക്ഷസ്സുകൾ, യക്ഷർ, പിശാചസംഘങ്ങൾ, എല്ലാ യാതുധാനരും എന്റെ കൈയ്യാൽ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 82

एतेन मन्त्रेण तु संयतात्मा तां वै वेदिं सकृदुल्लिख्य धीरः / शिवां हि बुद्धिं ध्रुवमिच्छमानः क्षिपेद्द्विचातिर्दिशमुत्तरां गतः

ഈ മന്ത്രത്തോടെ സംയതാത്മാവായ ധീരൻ ആ വേദിയെ ഒരിക്കൽ ഉല്ലിഖിച്ച്, ശിവമായ സ്ഥിരബുദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച്, ഉത്തരദിശയിലേക്കു ചെന്നു രണ്ടുതവണ തളിക്കണം.

Verse 83

एवं पित्र्यं दृष्टमन्त्रं हि यस्यतस्यासुरा वर्जयन्तीह सर्वे / यस्मिन्देशे पठ्यते मन्त्र एष तं वै देशं राक्षसा वर्जयन्ति

ഇങ്ങനെ പിതൃസംബന്ധമായ സിദ്ധമന്ത്രം ആരുടെ പക്കലുണ്ടോ, അവനെ ഇവിടെ എല്ലാ അസുരരും വിട്ടൊഴിയും. ഏത് ദേശത്തിൽ ഈ മന്ത്രം പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നുവോ, ആ ദേശത്തെ രക്ഷസ്സുകളും ഒഴിവാക്കുന്നു.

Verse 84

अन्नप्रकारानशुचीनसाधून्संवीक्षते नो स्पृशंश्वापि दद्यात् / पवित्रपाणिश्च भवेन्न वा हि यः पुमान्न कार्यस्य फलं समश्नुते

അശുദ്ധവും അയോഗ്യവുമായ അന്നവിധങ്ങളെ കാണരുത്, സ്പർശിക്കരുത്; നായ്ക്കും പോലും നൽകരുത്. കൈകൾ പവിത്രമായിരിക്കണം; അങ്ങനെ അല്ലാത്തവൻ കർമഫലം ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 85

अनेन विधिना नित्यं श्राद्धं कुर्याद्धि यः सदा / मनसा काङ्क्षते यद्यत्तत्तद्यद्युः पितमहाः

ഈ വിധിപ്രകാരം ആരെങ്കിലും എപ്പോഴും നിത്യമായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെയും പിതാമഹന്മാർ അവനു നൽകുന്നു.

Verse 86

पितरो हृष्टमनसो रक्षांसि विमनांसि च / भवन्त्येवं कृते श्राद्धे नित्यमेव प्रयत्नतः

ഇങ്ങനെ പരിശ്രമത്തോടെ നിത്യമായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ പിതാക്കൾ സന്തോഷമനസ്സോടെ ഇരിക്കും; രാക്ഷസർ വിഷണ്ണരാകും.

Verse 87

शूद्राः श्राद्धेष्वविक्षीरं बल्वजा उपलास्तथा / विरणाश्चोतुवालाश्च लड्वा वर्ज्याश्च नित्यशः

ശ്രാദ്ധങ്ങളിൽ ശൂദ്രൻ, ചാരാത്ത പാൽ, ബൽവജാ, ഉപലാ, വിരണ, ഓതുവാല, ലഡ്ഡു—ഇവയെല്ലാം നിത്യമായി വർജ്ജ്യമാണ്.

Verse 88

एवमादीन्ययज्ञानि तृणानि परिवर्जयेत् / अञ्जनाभ्यजनं गन्धान्सूत्रप्रणयनं तथा

ഇത്തരത്തിലുള്ള യജ്ഞയോഗ്യമല്ലാത്ത പുല്ലാദികളെ ഒഴിവാക്കണം; കൂടാതെ അഞ്ജനം ഇടൽ, എണ്ണതേച്ചുമസാജ്, സുഗന്ധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കൽ, യജ്ഞോപവീതം ധരിക്കൽ എന്നിവയും (ആ സമയത്ത്) വർജ്ജ്യം.

Verse 89

काशेः पुनर्भवैः कार्यमश्वमेधफलं लभेत् / काशाः पुनर्भवा ये च बर्हिणो ह्युपबर्हिणः

കാശിയിൽ പുനർജന്മം ലഭിച്ചാൽ അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു. കാശിയുടെ പുനർഭവന്മാർ ബർഹിണരും ഉപബർഹിണരും എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 90

इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरः पुनः / पुष्पगन्धविभूषाणामेष मन्त्र उदाहृतः

ഇങ്ങനെ പിതാക്കൾ തന്നെയാണ് ദേവന്മാർ; ദേവന്മാരും വീണ്ടും പിതാക്കൾ തന്നെയാണ്. പുഷ്പ-ഗന്ധ-വിഭൂഷണാർപ്പണത്തിനായുള്ള ഈ മന്ത്രം ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 91

आहृत्य दक्षिणाग्निं तु होमार्थं वै प्रयत्नतः / अन्यार्थे लौकिकं वापि जुहुयात्कर्मसिद्धये

ഹോമത്തിനായി പരിശ്രമത്തോടെ ദക്ഷിണാഗ്നി കൊണ്ടുവന്ന് സ്ഥാപിക്കണം. മറ്റു ആവശ്യങ്ങൾക്കും കർമസിദ്ധിക്കായി ലൗകികാഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കാം.

Verse 92

अन्तर्विधाय समिधस्ततो दीप्तो विधीयते / समाहितेन मनसा प्रणीयाग्निं समन्ततः

സമിധുകൾ അകത്ത് വെച്ച ശേഷം അഗ്നി ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഏകാഗ്രമായ മനസ്സോടെ അഗ്നിയെ ചുറ്റുമെല്ലാം വിധിപൂർവ്വം നടത്തണം.

Verse 93

अग्नये कव्यवाहाय स्वधा अङ्गिरसे नमः / सोमाय वै पितृमते स्वधा अङ्गिरसे पुनः

കവ്യവാഹനായ അഗ്നിക്കു ‘സ്വധാ’യോടെ നമസ്കാരം—അംഗിരസിന് നമഃ. പിതൃമതിയായ സോമനുമ് ‘സ്വധാ’യോടെ നമസ്കാരം—അംഗിരസിന് വീണ്ടും നമഃ.

Verse 94

यमाय वैवस्वतये स्वधानम इति ध्रुवम् / इत्येते होममन्त्रास्तु त्रयाणामनुपूर्वशः

യമ വൈവസ്വതനോടു ‘സ്വധാനമ്’—ഇതു നിശ്ചയം; ഇവ മൂവർക്കും ക്രമമായി ഹോമമന്ത്രങ്ങളാണ്.

Verse 95

दक्षिणेनाग्नये नित्यं सोमायोत्तरतस्तथा / एतयोरन्तरे नित्यं जुहुयाद्वै विवस्वते

തെക്കുവശത്ത് അഗ്നിക്കായി നിത്യം, വടക്കുവശത്ത് സോമനായി അതുപോലെ; ഇവരിരുവരുടെയും ഇടയിൽ നിത്യം വിവസ്വതിനായി ആഹുതി അർപ്പിക്കണം.

Verse 96

उपहारः स्वधाकारस्तथैवोल्लेखनं च यत् / होमजप्ये नमस्कारः प्रोक्षणं च विशेषतः

ഉപഹാരം, ‘സ്വധാ’ ഉച്ചാരണം, അതുപോലെ ഉല്ലേഖനം; ഹോമ-ജപത്തിൽ നമസ്കാരം, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രോക്ഷണം—ഇവയൊക്കെയും വിധികളാണ്.

Verse 97

बहुहव्येन्धने चाग्नौ सुसमिद्धे तथैव च / अञ्जनाब्यञ्जनं चैव पिण्डनिर्वपणं तथा

അനേകം ഹവ്യങ്ങളും ഇന്ധനവും ചേർത്ത് നന്നായി ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ; അഞ്ജന-വ്യഞ്ജനം, പിണ്ഡനിർവപണം എന്നിവയും ചെയ്യണം.

Verse 98

अश्वमेधफलं चैतत्समिद्धे यत्कृतं द्विजैः / क्रिया सर्वा यथोद्दिष्टाः प्रयत्नेन समाचरेत्

സമിദ്ധമായ അഗ്നിയിൽ ദ്വിജന്മാർ ചെയ്ത ഈ കർമ്മം അശ്വമേധഫലം നൽകുന്നതാണ്; അതിനാൽ നിർദ്ദേശിച്ച എല്ലാ ക്രിയകളും പരിശ്രമത്തോടെ ആചരിക്കണം.

Verse 99

बहुहव्येन्धने चाग्नौ सुसमिद्धे विशेषतः / विधूमे लेलिहाने च होतव्यं कर्मसिद्धये

ബഹു ഹവ്യ-ഇന്ധനങ്ങളാൽ പ്രത്യേകമായി നന്നായി ജ്വലിച്ച്, പുകരഹിതമായി ലേലിഹാനമായി ദഹിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ കർമസിദ്ധിക്കായി ഹോമം ചെയ്യണം.

Verse 100

अप्रबुद्धे समिद्धे वा जुहुयाद्यो हुताशने / यजमानो भवे दन्धः सो ऽमुत्रेति हि नः श्रुतम्

പൂർണ്ണമായി ജ്വലിക്കാത്തതോ വെറും കത്തിത്തുടങ്ങുന്നതോ ആയ ഹുതാശനത്തിൽ ആഹുതി ഇടുന്ന യജമാനൻ ദൈന്യവും മൂഢതയും പ്രാപിക്കും; അവൻ പരലോകത്തിൽ പതിക്കും എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 101

अल्पेन्धनो वा रूक्षो ऽग्निर्वस्फुलिङ्गश्च सर्वशः / ज्वालाधूमापसव्यश्च स तु वह्निरसिद्धये

ഇന്ധനം കുറവായോ, വരണ്ടതായോ, എല്ലാടവും ചിങ്ങാരങ്ങൾ ചിതറിക്കൊണ്ടോ, ജ്വാലയും പുകയും അപസവ്യമായി (ഇടത്തോട്ട്) തിരിയുകയോ ചെയ്യുന്ന അഗ്നി—അത് സിദ്ധിക്കായുള്ളതല്ല.

Verse 102

दुर्गन्धश्चैव नीलश्च कृष्णश्चैव विशेषतः / भूमिं वगाहते यत्र तत्र विद्यात्पराभवत्

അഗ്നി ദുർഗന്ധമുള്ളതായോ, നീലമായോ, പ്രത്യേകിച്ച് കറുത്തതായോ, എവിടെ അത് ഭൂമിയിലേക്ക് മുങ്ങുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നുവോ—അവിടെ പരാഭവം, അശുഭഫലം, എന്ന് അറിയണം.

Verse 103

अर्चिष्मान् पिण्डितशिखः सर्प्पिकाञ्जनसन्निभः / स्निग्धः प्रदक्षिणश्चैव वह्निः स्यात्कार्यसिद्धये

ദീപ്തിമാനായി, കട്ടിയുള്ള ശിഖയോടെ, ഘൃതമിശ്രിത അഞ്ജനത്തെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, സ്നിഗ്ധമായി, പ്രദക്ഷിണമായി (വലത്തോട്ട്) ചലിക്കുന്ന വഹ്നി പ്രവർത്തിസിദ്ധി നൽകും.

Verse 104

नरनारीगणेभ्यश्च पूजां प्राप्नोति शाश्वतीम् / अक्षयं पूजितास्तेन भवन्ति पितरो ऽग्नयः

അവൻ നര-നാരീ സമൂഹത്തിൽ നിന്നു ശാശ്വതമായ പൂജ ലഭിക്കുന്നു; അവനാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട പിതൃദേവന്മാരും അഗ്നിദേവനും അക്ഷയഫലദായകരാകുന്നു.

Verse 105

बिल्वोदुंबरपत्राणि फलानि समिधस्तथा / श्राद्धे महापवित्राणि मेध्यानि च विशेषतः

ബില്വവും ഉദുംബരവും ഇലകൾ, ഫലങ്ങൾ, സമിധകൾ എന്നിവ—ശ്രാദ്ധത്തിൽ മഹാപവിത്രവും പ്രത്യേകമായി ശുദ്ധികരവുമെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 106

पवित्रं च द्विजश्रेष्ठाः शुद्धये जन्मकर्मणाम् / पात्रेषु फलमुद्दिष्टं यन्मया श्राद्धकर्मणि

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ജന്മകർമങ്ങളുടെ ശുദ്ധിക്കായി പവിത്രദ്രവ്യവും, പാത്രങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കേണ്ട ഫലവും—ഇവയെ ഞാൻ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 107

तदेव कृत्स्नं विज्ञेयं समित्सु च यथाक्रमम् / कृत्वा समाहितं चित्तमाग्नेयं वै करोम्यहम्

അതേ കാര്യം സമിധകളിലും ക്രമാനുസൃതമായി പൂർണ്ണമായി അറിയണം; ചിത്തം ഏകാഗ്രമാക്കി ഞാൻ അഗ്നേയവിധി തന്നെയാണ് അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്.

Verse 108

अनुज्ञातः कुरुष्वेति तथैव द्विजसत्तमैः / घृतमादाय पात्रे च जुहुयाद्धव्यवाहने

ദ്വിജസത്തമന്മാർ ‘ചെയ്യൂ’ എന്നു അനുമതി നൽകിയാൽ, പാത്രത്തിൽ ഘൃതം എടുത്ത് ഹവ്യവാഹന അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം.

Verse 109

पलाशप्लक्षन्यग्रोधप्लक्षाश्वत्थविकङ्कताः / उदुंबरस्तथाबिल्वश्चन्दनो यज्ञियाश्च ये

പലാശം, പ്ലക്ഷം, ന്യഗ്രോധം (വട), പ്ലക്ഷം, അശ്വത്ഥം, വികങ്കടം, ഉദുംബരം, ബില്വം, ചന്ദനം എന്നിവയും യജ്ഞയോഗ്യമായ വൃക്ഷങ്ങളും.

Verse 110

सरलो देवदारुश्च शालश्च कदिरस्तथा / समिदर्थे प्रशस्ताः स्युरेते वृक्षा विशेषतः

സരളം, ദേവദാരു, ശാല, ഖദിര—ഇവ വൃക്ഷങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് സമിധയ്ക്കായി പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.

Verse 111

ग्राम्याः कण्टकिनश्चैव याज्ञिया ये च केचन / पूजिताः समिदर्थं ते पितॄणां वचनं यथा

ഗ്രാമ്യമായവ, മുള്ളുള്ളവ, കൂടാതെ ഏതെങ്കിലും യാജ്ഞിക വൃക്ഷങ്ങൾ—സമിധയ്ക്കായി അവ പിതൃവചനപ്രകാരം പൂജിതമാകുന്നു.

Verse 112

समिद्भिः षट्फलेयाभिर्जुहुयाद्यो हुताशनम् / फलं यत्कर्मणस्तस्य तन्मे निगदतः शृणु

ഷട്ഫലേയ സമിധകളാൽ ഹുതാശനനിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കുന്നവന്റെ കർമഫലം എന്തെന്നു ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കുക.

Verse 113

अक्षयं सर्वकामीयमश्वमेधफलं हि तत् / श्लेष्मान्तको नक्तमालः कपित्थः शाल्मलिस्तथा

ആ ഫലം അക്ഷയം, സർവകാമപ്രദം; സത്യത്തിൽ അത് അശ്വമേധഫലത്തോടു തുല്യം. (സമിധ:) ശ്ലേഷ്മാന്തക, നക്തമാല, കപിത്ത, ശാല്മലി എന്നിവയും.

Verse 114

नीपो विभीतकश्चैव श्राद्धकर्मणि गर्हिताः / चिरबिल्वस्तथा कोलस्तिदुकः श्राद्धकर्मणि

ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ നീപവും വിഭീതകവും നിന്ദ്യമാണ്; അതുപോലെ ചിരബില്വം, കോലം, തിദുകവും ശ്രാദ്ധത്തിൽ വർജ്യം.

Verse 115

बल्वजः कोविदारश्च वर्जनीयाः समन्ततः / शकुनानां निवासांश्च वर्जयेत महीरुहान्

ബല്വജവും കോവിദാരവും എല്ലാതരത്തിലും വർജ്യം; പക്ഷികൾ താമസിക്കുന്ന മഹാവൃക്ഷങ്ങളെയും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 116

अन्यांश्चैवंविधान्सर्वान्नयज्ञीयांश्च वर्जयेत् / स्वधेति चैव मन्त्राणां पितॄणां वचनं यथा / स्वाहेति चैव देवानां यज्ञकर्मण्युदाहृतम्

ഇതുപോലെ യജ്ഞയോഗ്യമല്ലാത്ത മറ്റു എല്ലാം ഒഴിവാക്കണം. പിതൃമന്ത്രങ്ങളിൽ ‘സ്വധാ’ എന്നും, ദേവന്മാരുടെ യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ ‘സ്വാഹാ’ എന്നും ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു.