Adhyaya 176: The Ananta-Vasudeva Image: From Brahma’s Commission to Puruṣottama Kṣetra
അധ്യായം 176 അനന്ത-വാസുദേവന്റെ സംക്ഷിപ്ത മഹാത്മ്യം ഒരു പുണ്യപ്രതിമയുടെ ജീവിതചരിത്രമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഋഷികളുടെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവ് പറയുന്നു—ആദ്യ സൃഷ്ടിചക്രത്തിൽ അദ്ദേഹം വിശ്വകർമ്മാവിനെ നിയോഗിച്ച് പർവ്വതശിലയിൽ നിന്ന് ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരിയായ വാസുദേവന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ലക്ഷണങ്ങളുള്ള വിഗ്രഹം നിർമ്മിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് വിഗ്രഹത്തിന്റെ ഗതികഥ—ഇന്ദ്രൻ അതിനെ ആരാധിച്ച് അഭയം, ഐശ്വര്യം, രാജസ്ഥൈര്യം നേടി; ദേവന്മാരെയും ദിക്പാലന്മാരെയും ജയിച്ച ശേഷം രാവണൻ വിഗ്രഹം കണ്ടു അപഹരിച്ചു, ഒടുവിൽ അത് ഭക്തനായ വിഭീഷണനു ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു. രാമായണ യുദ്ധപ്രസംഗത്തിൽ രാമൻ മടങ്ങിയെത്തിയപ്പോൾ വിഗ്രഹം സമുദ്രനു സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ദ്വാപരയുഗത്തിൽ സമുദ്രൻ മോക്ഷദായകമായ അപൂർവ പുരുഷോത്തമ ക്ഷേത്രത്തിൽ അതിനെ വെളിപ്പെടുത്തി, അവിടെ അത് സ്ഥിരമായ ഭക്തികേന്ദ്രമാകുന്നു. അവസാനം അനന്തദർശനവും പൂജയും നൽകുന്ന ഫലം—യജ്ഞപുണ്യവർദ്ധന, വിഷ്ണുലോകപ്രാപ്തി, വൈഷ്ണവയോഗത്തിലൂടെ അന്തിമ മോക്ഷം—എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
Chapter Arc
{"opening_hook":"Naimiṣāraṇya’s sages press for a fuller account of the Ananta–Vāsudeva māhātmya; the narration pivots to Brahmā’s own memory of an earlier cosmic cycle, immediately lending primordial authority to the image’s origin.","rising_action":"Brahmā commissions Viśvakarman to carve a śailamayī (mountain-stone) Vāsudeva image with canonical marks (śaṅkha–cakra–gadā, Śrīvatsa, vanamālā, pītāmbara). Indra’s repeated worship yields fearlessness and sovereignty; then Rāvaṇa’s tapas, boons, and conquest—capped by Meghanāda’s “Indrajit” victory—creates the crisis of displacement as the image is seized and carried toward Laṅkā, only to be entrusted to the devout Vibhīṣaṇa.","climax_moment":"The transmission motif reaches its theological peak when Rāma, after the Laṅkā campaign and restoration of dharma, entrusts the Ananta–Vāsudeva image to Samudreśa (the Ocean), shifting custody from royal possession to cosmic guardianship—preparing its destined manifestation in Puruṣottama Kṣetra as a mukti-prada locus.","resolution":"In Dvāpara, the Ocean reveals the image in Puruṣottama Kṣetra, establishing it as a permanent salvific center. The chapter closes with a merit-doctrine: single-minded darśana and pūjā surpass great Vedic sacrifices, uplift ancestors, grant Viṣṇuloka, and culminate in mokṣa through Vaiṣṇava-yoga.","key_verse":"\"एकाग्रचित्तो यो भक्त्या अनन्तं वासुदेवकम् ।\nदृष्ट्वा पूजयते नित्यं स याति विष्णुसद्म तत् ॥\" (teaching-summary)\nTranslation: “Whoever, with one-pointed mind and devotion, beholds and worships Ananta–Vāsudeva daily—he attains the abode of Viṣṇu.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Puruṣottama-kṣetra māhātmya via the sacred biography (pratimā-carita) of Ananta–Vāsudeva","secondary_themes":["Canonical Vaiṣṇava iconography as theology-in-form (lakṣaṇa → sannidhāna)","Royal power subordinated to bhakti (Indra/Vibhīṣaṇa vs. Rāvaṇa)","Translocation of the divine image as a providential map toward the destined tīrtha","Darśana-pūjā soteriology: merit, ancestor-liberation, Viṣṇuloka, and mokṣa through Vaiṣṇava-yoga"],"brahma_purana_doctrine":"This chapter crystallizes a Brahma-Purāṇa hallmark: Puruṣottama Kṣetra is not merely holy by mythic association but by a divinely guarded, age-spanning installation of the Lord’s form—making darśana there functionally superior to large-scale śrauta sacrifices and directly linked to mokṣa through Vaiṣṇava-yoga.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ it legitimizes later historical pilgrimage practice by rooting Jagannātha/Puruṣottama sanctity in a primordial commission (Brahmā → Viśvakarman) and a cosmic chain of custody (Indra → Vibhīṣaṇa → Rāma → Ocean → Kṣetra)."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","climax_rasa":"वीर (vīra)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["adbhuta → vīra → raudra → adbhuta → śānta"],"devotional_peaks":["Brahmā’s commissioning of the fully-marked Vāsudeva image (form as presence)","Indra’s sustained abhiṣeka–dāna worship yielding fearlessness","Vibhīṣaṇa’s long-term, single-hearted service contrasted with Rāvaṇa’s seizure","Ocean’s age-delayed revelation of the image in Puruṣottama Kṣetra as mukti-prada","Final phalaśruti: darśana/pūjā surpassing sacrifices and culminating in mokṣa via Vaiṣṇava-yoga"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["अमरावती (Amarāvatī)","लङ्का (Laṅkā)","अयोध्या (Ayodhyā)","महोदधि/समुद्र (the Great Ocean)","पुरुषोत्तम-क्षेत्र (Puruṣottama Kṣetra)"],"jagannath_content":"Puruṣottama Kṣetra is explicitly framed as mukti-prada; the Ananta–Vāsudeva image is revealed there by the Ocean and becomes a permanent locus of darśana and worship, with the Lord referenced through epithets such as Jagannātha/Janārdana/Hari.","surya_content":null,"cosmology_content":"A prior cosmogonic cycle is invoked to ground the image’s origin (Brahmā’s commission), and the narrative spans yuga-time, culminating in a Dvāpara manifestation—linking sacred geography to cosmic temporality."}
Shlokas in Adhyaya 176
Verse 1
मुनय ऊचुः नहि नस् तृप्तिर् अस्तीह शृण्वतां भगवत्कथाम् पुनर् एव परं गुह्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ ‘1’ എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 2
अनन्तवासुदेवस्य न सम्यग् वर्णितं त्वया श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण वदस्व नः //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ ‘2’ എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 3
ब्रह्मोवाच प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः सारात् सारतरं परम् अनन्तवासुदेवस्य माहात्म्यं भुवि दुर्लभम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ ‘3’ എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 4
आदिकल्पे पुरा विप्रास् त्व् अहम् अव्यक्तजन्मवान् विश्वकर्माणम् आहूय वचनं प्रोक्तवान् इदम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ ‘4’ എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 5
वरिष्ठं देवशिल्पीन्द्रं विश्वकर्माग्रकर्मिणम् प्रतिमां वासुदेवस्य कुरु शैलमयीं भुवि //
അഞ്ചാം ശ്ലോകം—ഇവിടെ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയുടെ മഹിമ സംക്ഷിപ്തമായി നിരൂപിക്കുന്നു।
Verse 6
यां प्रेक्ष्य विधिवद् भक्ताः सेन्द्रा वै मानुषादयः येन दानवरक्षोभ्यो विज्ञाय सुमहद् भयम् //
ആറാം ശ്ലോകം—പുണ്യകർമ്മഫലപ്രാപ്തിയും പാപനിവാരണവും ഇവിടെ പ്രതിപാദിക്കുന്നു।
Verse 7
त्रिदिवं समनुप्राप्य सुमेरुशिखरं चिरम् वासुदेवं समाराध्य निरातङ्का वसन्ति ते //
ഏഴാം ശ്ലോകം—ഗുരുസേവ, ദേവപൂജ, ശാസ്ത്രശ്രവണം എന്നിവയുടെ പ്രശംസയാണ് ഇവിടെ।
Verse 8
मम तद् वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा तु तत्क्षणात् चकार प्रतिमां शुद्धां शङ्खचक्रगदाधराम् //
എട്ടാം ശ്ലോകം—തീർത്ഥയാത്രയുടെ പവിത്രത, ദാനത്തിന്റെ മഹത്ത്വം, വ്രതവിധാനം എന്നിവ പറയുന്നു।
Verse 9
सर्वलक्षणसंयुक्तां पुण्डरीकायतेक्षणाम् श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्ताम् अत्युग्रां प्रतिमोत्तमाम् //
ഒൻപതാം ശ്ലോകം—ഇങ്ങനെ ശ്രവിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കുന്നവൻ പരമ ശ്രേയസ് പ്രാപിക്കുന്നു എന്നതാണ് നിഗമനം।
Verse 10
वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदधारिणीम् पीतवस्त्रां सुपीनांसां कुण्डलाभ्याम् अलंकृताम् //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; ദയവായി പാഠം നൽകുക, തുടർന്ന് ശാസ്ത്രീയമായി വിവർത്തനം ചെയ്യും।
Verse 11
एवं सा प्रतिमा दिव्या गुह्यमन्त्रैस् तदा स्वयम् प्रतिष्ठाकालम् आसाद्य मयासौ निर्मिता पुरा //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം ലഭ്യമല്ല; പാഠം നൽകിയാൽ പവിത്രാർത്ഥാനുസരിച്ച് വിവർത്തനം ചെയ്യും।
Verse 12
तस्मिन् काले तदा शक्रो देवराट् खेचरैः सह जगाम ब्रह्मसदनम् आरुह्य गजम् उत्तमम् //
ഇവിടെ സംഖ്യ മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു; ശ്ലോകപാഠമില്ലാതെ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല, ദയവായി മൂലപാഠം അയയ്ക്കുക।
Verse 13
प्रसाद्य प्रतिमां शक्रः स्नानदानैः पुनः पुनः प्रतिमां तां समाराध्य स्वपुरं पुनर् आगमत् //
ഇവിടെ മൂല ശ്ലോകം കാണുന്നില്ല; ബ്രഹ്മപുരാണ പാഠം അയച്ചാൽ, യഥാർത്ഥ ഭാവാനുവാദം നൽകാം।
Verse 14
तां समाराध्य सुचिरं यतवाक्कायमानसः वृत्राद्यान् असुरान् क्रूरान् नमुचिप्रमुखान् स च //
വിവർത്തനത്തിന് ആവശ്യമായ സംസ്കൃത മൂലപാഠം ഇല്ല; ദയവായി ശ്ലോകം എഴുതി അയയ്ക്കുക, തുടർന്ന് വിവർത്തനം സാധ്യമാകും।
Verse 15
निहत्य दानवान् भीमान् भुक्तवान् भुवनत्रयम् द्वितीये च युगे प्राप्ते त्रेतायां राक्षसाधिपः //
അധ്യായത്തിലെ പതിനഞ്ചാം ശ്ലോകം—ഇവിടെ മൂലപാഠം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 16
बभूव सुमहावीर्यो दशग्रीवः प्रतापवान् दश वर्षसहस्राणि निराहारो जितेन्द्रियः //
അധ്യായത്തിലെ പതിനാറാം ശ്ലോകം—ഇവിടെ മൂലപാഠം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 17
चचार व्रतम् अत्युग्रं तपः परमदुश्चरम् तपसा तेन तुष्टो ऽहं वरं तस्मै प्रदत्तवान् //
അധ്യായത്തിലെ പതിനേഴാം ശ്ലോകം—ഇവിടെ മൂലപാഠം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 18
अवध्यः सर्वदेवानां स दैत्योरगरक्षसाम् शापप्रहरणैर् उग्रैर् अवध्यो यमकिंकरैः //
അധ്യായത്തിലെ പതിനെട്ടാം ശ്ലോകം—ഇവിടെ മൂലപാഠം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 19
वरं प्राप्य तदा रक्षो यक्षान् सर्वगणान् इमान् धनाध्यक्षं विनिर्जित्य शक्रं जेतुं समुद्यतः //
അധ്യായത്തിലെ പത്തൊമ്പതാം ശ്ലോകം—ഇവിടെ മൂലപാഠം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 20
संग्रामं सुमहाघोरं कृत्वा देवैः स राक्षसः देवराजं विनिर्जित्य तदा इन्द्रजितेति वै //
ഇവിടെ “20” എന്ന സംഖ്യ മാത്രം കാണുന്നു; മൂലശ്ലോകം ലഭ്യമല്ല, അതിനാൽ കൃത്യമായ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 21
राक्षसस् तत्सुतो नाम मेघनादः प्रलब्धवान् अमरावतीं ततः प्राप्य देवराजगृहे शुभे //
ഇവിടെ “21” എന്ന സംഖ്യ മാത്രം; മൂലപാഠം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അർത്ഥവത്തായ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 22
ददर्शाञ्जनसंकाशां रावणस् तु बलान्वितः प्रतिमां वासुदेवस्य सर्वलक्षणसंयुताम् //
ഇവിടെ “22” എന്ന സംഖ്യ മാത്രം; ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂലവാക്യങ്ങൾ നൽകിയിട്ടില്ല, അതിനാൽ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 23
श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्तां पद्मपत्त्रायतेक्षणाम् वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदभूषिताम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകപാഠം ഇല്ല, “23” എന്ന സംഖ്യ മാത്രം; അതിനാൽ പ്രാമാണിക വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 24
शङ्खचक्रगदाहस्तां पीतवस्त्रां चतुर्भुजाम् सर्वाभरणसंयुक्तां सर्वकामफलप्रदाम् //
ഇവിടെ “24” എന്ന സംഖ്യ മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു; മൂലശ്ലോകം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല।
Verse 25
विहाय रत्नसंघांश् च प्रतिमां शुभलक्षणाम् पुष्पकेण विमानेन लङ्कां प्रास्थापयद् द्रुतम् //
ഇവിടെ മൂല ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; ‘25’ എന്ന സംഖ്യ മാത്രം കാണുന്നു. ദയവായി സംസ്കൃത ശ്ലോകം നൽകുക; തുടർന്ന് ഞാൻ ശാസ്ത്രീയമായി വിവർത്തനം ചെയ്യും.
Verse 26
पुराध्यक्षः स्थितः श्रीमान् धर्मात्मा स विभीषणः रावणस्यानुजो मन्त्री नारायणपरायणः //
ഇവിടെ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂലപാഠം ഇല്ല; ‘26’ എന്ന സംഖ്യ മാത്രം. ദയവായി സംസ്കൃത പാഠം നൽകുക, അപ്പോൾ ഞാൻ ശരിയായ വിവർത്തനം നൽകാം.
Verse 27
दृष्ट्वा तां प्रतिमां दिव्यां देवेन्द्रभवनच्युताम् रोमाञ्चिततनुर् भूत्वा विस्मयं समपद्यत //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ സംസ്കൃത മൂലപാഠം കാണുന്നില്ല; ‘27’ എന്ന സംഖ്യ മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു. മൂലപാഠം ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ ശരിയായ വിവർത്തനം നൽകാൻ കഴിയൂ.
Verse 28
प्रणम्य शिरसा देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः //
ഇവിടെ ‘28’ എന്ന സംഖ്യ മാത്രം; ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല. ദയവായി ബ്രഹ്മപുരാണത്തിലെ സംസ്കൃത ശ്ലോകം നൽകുക, തുടർന്ന് വിവർത്തനം സാധ്യമാകും.
Verse 29
इत्य् उक्त्वा स तु धर्मात्मा प्रणिपत्य मुहुर् मुहुः ज्येष्ठं भ्रातरम् आसाद्य कृताञ्जलिर् अभाषत //
ഈ പദ്യത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം ലഭ്യമല്ല; ‘29’ എന്ന സംഖ്യ മാത്രം. മൂല ശ്ലോകം ലഭിച്ചാൽ എല്ലാ ഭാഷകളിലും വിവർത്തനം നൽകാം.
Verse 30
राजन् प्रतिमया त्वं मे प्रसादं कर्तुम् अर्हसि याम् आराध्य जगन्नाथ निस्तरेयं भवार्णवम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; “30” എന്ന സംഖ്യ മാത്രമാണ്. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക; തുടർന്ന് യഥോചിത വിവർത്തനം നൽകാം.
Verse 31
भ्रातुर् वचनम् आकर्ण्य रावणस् तं तदाब्रवीत् गृहाण प्रतिमां वीर त्व् अनया किं करोम्य् अहम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; “31” എന്ന സംഖ്യ മാത്രമാണ്. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക; തുടർന്ന് യഥോചിത വിവർത്തനം നൽകാം.
Verse 32
स्वयंभुवं समाराध्य त्रैलोक्यं विजये त्व् अहम् नानाश्चर्यमयं देवं सर्वभूतभवोद्भवम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; “32” എന്ന സംഖ്യ മാത്രമാണ്. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക; തുടർന്ന് യഥോചിത വിവർത്തനം നൽകാം.
Verse 33
विभीषणो महाबुद्धिस् तदा तां प्रतिमां शुभाम् शतम् अष्टोत्तरं चाब्दं समाराध्य जनार्दनम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; “33” എന്ന സംഖ്യ മാത്രമാണ്. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക; തുടർന്ന് യഥോചിത വിവർത്തനം നൽകാം.
Verse 34
अजरामरणं प्राप्तम् अणिमादिगुणैर् युतम् राज्यं लङ्काधिपत्यं च भोगान् भुङ्क्ते यथेप्सितान् //
ഇവിടെ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; “34” എന്ന സംഖ്യ മാത്രമാണ്. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക; തുടർന്ന് യഥോചിത വിവർത്തനം നൽകാം.
Verse 35
मुनय ऊचुः अहो नो विस्मयो जातः श्रुत्वेदं परमामृतम् अनन्तवासुदेवस्य संभवं भुवि दुर्लभम् //
ഇവിടെ മുപ്പത്തിയഞ്ചാമത്തെ ശ്ലോകം.
Verse 36
श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण यथातथम् तस्य देवस्य माहात्म्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
ഇവിടെ മുപ്പത്തിയാറാമത്തെ ശ്ലോകം.
Verse 37
ब्रह्मोवाच तदा स राक्षसः क्रूरो देवगन्धर्वकिंनरान् लोकपालान् समनुजान् मुनिसिद्धांश् च पापकृत् //
ഇവിടെ മുപ്പത്തിയേഴാമത്തെ ശ്ലോകം.
Verse 38
विजित्य समरे सर्वान् आजहार तदङ्गनाः संस्थाप्य नगरीं लङ्कां पुनः सीतार्थमोहितः //
ഇവിടെ മുപ്പത്തിയെട്ടാമത്തെ ശ്ലോകം.
Verse 39
शङ्कितो मृगरूपेण सौवर्णेन च रावणः ततः क्रुद्धेन रामेण रणे सौमित्रिणा सह //
ഇവിടെ മുപ്പത്തൊൻപതാമത്തെ ശ്ലോകം.
Verse 40
रावणस्य वधार्थाय हत्वा वालिं मनोजवम् अभिषिक्तश् च सुग्रीवो युवराजो ऽङ्गदस् तथा //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ കൃത്യമായ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല. ദയവായി പാഠം നൽകുക.
Verse 41
हनुमान् नलनीलश् च जाम्बवान् पनसस् तथा गवयश् च गवाक्षश् च पाठीनः परमौजसः //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല പാഠം ലഭ്യമല്ല; അതിനാൽ ഭാവാർത്ഥസഹിതം വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക.
Verse 42
एतैश् चान्यैश् च बहुभिर् वानरैः समहाबलैः समावृतो महाघोरै रामो राजीवलोचनः //
ഇവിടെ ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ പ്രമാണാനുസൃതമായ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല. ദയവായി മൂല സംസ്കൃതം നൽകുക.
Verse 43
गिरीणां सर्वसंघातैः सेतुं बद्ध्वा महोदधौ बलेन महता रामः समुत्तीर्य महोदधिम् //
സംസ്കൃത മൂലമില്ലാതെ വിവർത്തനം വെറും അനുമാനമാകും; ദയവായി പാഠം നൽകുക, തുടർന്ന് ഞാൻ വിവർത്തനം ചെയ്യും.
Verse 44
संग्रामम् अतुलं चक्रे रक्षोगणसमन्वितः यमहस्तं प्रहस्तं च निकुम्भं कुम्भम् एव च //
ദയവായി ബ്രഹ്മപുരാണം 176-ാം അധ്യായത്തിലെ 44-ാം ശ്ലോകത്തിന്റെ സംസ്കൃത പാഠം നൽകുക; തുടർന്ന് ഞാൻ എല്ലാ ഭാഷകളിലും ഭക്തിപൂർവ്വം വിവർത്തനം നൽകാം.
Verse 45
नरान्तकं महावीर्यं तथा चैव यमान्तकम् मालाढ्यं मालिकाढ्यं च हत्वा रामस् तु वीर्यवान् //
നാല്പത്തിയഞ്ചാം ശ്ലോകം—ഇവിടെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക.
Verse 46
पुनर् इन्द्रजितं हत्वा कुम्भकर्णं सरावणम् वैदेहीं चाग्निनाशोध्य दत्त्वा राज्यं विभीषणे //
നാല്പത്തിയാറാം ശ്ലോകം—മൂല ശ്ലോകം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ല; അതിനാൽ താത്പര്യസഹിതം വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല. ദയവായി ശ്ലോകപാഠം അയയ്ക്കുക.
Verse 47
वासुदेवं समादाय यानं पुष्पकम् आरुहत् लीलया समनुप्रापद् अयोध्यां पूर्वपालिताम् //
നാല്പത്തിയേഴാം ശ്ലോകം—മൂലപാഠം ഇല്ലാതെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥനിർണ്ണയം സാധ്യമല്ല. ദയവായി ശരിയായ ശ്ലോകം നൽകുക.
Verse 48
कनिष्ठं भरतं स्नेहाच् छत्रुघ्नं भक्तवत्सलः अभिषिच्य तदा रामः सर्वराज्ये ऽधिराजवत् //
നാല്പത്തെട്ടാം ശ്ലോകം—ഇവിടെ സംഖ്യ മാത്രം കാണുന്നു; ശ്ലോകവാക്യം ഇല്ല. വിവർത്തനത്തിന് ശ്ലോകപാഠം ആവശ്യമാണ്.
Verse 49
पुरातनीं स्वमूर्तिं च समाराध्य ततो हरिः दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च //
നാല്പത്തൊമ്പതാം ശ്ലോകം—മൂല ശ്ലോകം ഇവിടെ കാണിച്ചിട്ടില്ല; അതിനാൽ ഭക്തിപൂർവ്വം വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക.
Verse 50
भुक्त्वा सागरपर्यन्तां मेदिनीं स तु राघवः राज्यम् आसाद्य सुगतिं वैष्णवं पदम् आविशत् //
ഇത് ബ്രഹ്മപുരാണത്തിലെ അമ്പതാമത്തെ ശ്ലോകസ്ഥാനം; മൂല സംസ്കൃത പാഠം ഇവിടെ നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 51
तां चापि प्रतिमां रामः समुद्रेशाय दत्तवान् धन्यो रक्षयितासि त्वं तोयरत्नसमन्वितः //
ഇത് ബ്രഹ്മപുരാണത്തിലെ അമ്പത്തൊന്നാമത്തെ ശ്ലോകസ്ഥാനം; മൂല ശ്ലോകം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ല.
Verse 52
द्वापरं युगम् आसाद्य यदा देवो जगत्पतिः धरण्याश् चानुरोधेन भावशैथिल्यकारणात् //
ഇത് ബ്രഹ്മപുരാണത്തിലെ അമ്പത്തിരണ്ടാമത്തെ ശ്ലോകസ്ഥാനം; മൂലപാഠം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഇവിടെ സൂചന മാത്രം.
Verse 53
अवतीर्णः स भगवान् वसुदेवकुले प्रभुः कंसादीनां वधार्थाय संकर्षणसहायवान् //
ഇത് ബ്രഹ്മപുരാണത്തിലെ അമ്പത്തിമൂന്നാമത്തെ ശ്ലോകസ്ഥാനം; മൂല ശ്ലോകപാഠം ഇവിടെ കാണിച്ചിട്ടില്ല.
Verse 54
तदा तां प्रतिमां विप्राः सर्ववाञ्छाफलप्रदाम् सर्वलोकहितार्थाय कस्यचित् कारणान्तरे //
ഇത് ബ്രഹ്മപുരാണത്തിലെ അമ്പത്തിനാലാമത്തെ ശ്ലോകസ്ഥാനം; മൂലപാഠം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 55
तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये दुर्लभे पुरुषोत्तमे उज्जहार स्वयं तोयात् समुद्रः सरितां पतिः //
ഇവിടെ അധ്യായം 176 ലെ ശ്ലോകം 55 സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 56
तदा प्रभृति तत्रैव क्षेत्रे मुक्तिप्रदे द्विजाः आस्ते स देवो देवानां सर्वकामफलप्रदः //
ഇവിടെ അധ്യായം 176 ലെ ശ്ലോകം 56 സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 57
ये संश्रयन्ति चानन्तं भक्त्या सर्वेश्वरं प्रभुम् वाङ्मनःकर्मभिर् नित्यं ते यान्ति परमं पदम् //
ഇവിടെ അധ്യായം 176 ലെ ശ്ലോകം 57 സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 58
दृष्ट्वानन्तं सकृद् भक्त्या संपूज्य प्रणिपत्य च राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं दशगुणं लभेत् //
ഇവിടെ അധ്യായം 176 ലെ ശ്ലോകം 58 സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 59
सर्वकामसमृद्धेन कामगेन सुवर्चसा विमानेनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना //
ഇവിടെ അധ്യായം 176 ലെ ശ്ലോകം 59 സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 60
त्रिःसप्तकुलम् उद्धृत्य दिव्यस्त्रीगणसेवितः उपगीयमानो गन्धर्वैर् नरो विष्णुपुरं व्रजेत् //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം ഇവിടെ നൽകിയിട്ടില്ല; ദയവായി ബ്രഹ്മപുരാണം 176.60 ശ്ലോകം അയയ്ക്കുക, തുടർന്ന് യഥോചിത വിവർത്തനം നൽകാം।
Verse 61
तत्र भुक्त्वा वरान् भोगाञ् जरामरणवर्जितः दिव्यरूपधरः श्रीमान् यावद् आभूतसंप्लवम् //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം കാണുന്നില്ല; ദയവായി 176.61 ശ്ലോകം അയയ്ക്കുക, തുടർന്ന് ഭക്തിയോടെ വ്യക്തമായി വിവർത്തനം ചെയ്യും।
Verse 62
पुण्यक्षयाद् इहायातश् चतुर्वेदी द्विजोत्तमः वैष्णवं योगम् आस्थाय ततो मोक्षम् अवाप्नुयात् //
ഇവിടെ 176.62 ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല പാഠം ലഭ്യമല്ല; ദയവായി ശ്ലോകം അയയ്ക്കുക, തുടർന്ന് പണ്ഡിതപരമായി വിവർത്തനം നൽകാം।
Verse 63
एवं मया त्व् अनन्तो ऽसौ कीर्तितो मुनिसत्तमाः कः शक्नोति गुणान् वक्तुं तस्य वर्षशतैर् अपि //
176.63 ശ്ലോകത്തിന്റെ സംസ്കൃത മൂലം നൽകിയിട്ടില്ല; ദയവായി ശ്ലോകപാഠം അയയ്ക്കുക, തുടർന്ന് പവിത്രവും വ്യാഖ്യാനസഹിതവും ആയ വിവർത്തനം നൽകാം।
Frequently Asked Questions
The chapter centers on bhakti mediated through sacred presence (pratimā), presenting Ananta-Vāsudeva worship as protective, victory-conferring, and ultimately liberative. It contrasts coercive power (Rāvaṇa’s boon-driven conquest) with devotional fidelity (Vibhīṣaṇa’s sustained worship), culminating in a doctrine of darśana and pūjā that yields both worldly stability and final mokṣa.
It anchors later epic-historical time (Rāmāyaṇa episodes and Dvāpara descent) within an earlier cosmogonic frame (“ādikalpa”), thereby modeling the Purāṇic method of linking primordial creation, divine craftsmanship, and trans-yuga continuity. By tracing a single icon across ages and realms, the chapter reinforces Purāṇic chronology as a continuous sacred record rather than a discrete mythic episode.
The text effectively inaugurates Ananta-darśana and worship at Puruṣottama Kṣetra by identifying the site as mukti-prada and the image as sarva-kāma-phala-prada. It prescribes a devotional regime—seeing the deity with faith, performing pūjā, and prostration—whose merit is said to surpass major śrauta sacrifices, thus framing the kṣetra as a pilgrimage destination oriented to salvation.