Adhyaya 1

Verse 1

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय जन्माद्यस्य यतोऽन्वयादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञ: स्वराट् तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यत्सूरय: । तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गोऽमृषा धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥

ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ। സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-പ്രളയങ്ങളുടെ ആദികാരണമാകുന്ന, പ്രത്യക്ഷ-പരോക്ഷമായി എല്ലാം അറിയുന്ന, സ്വതന്ത്രനായ ശ്രീകൃഷ്ണ പരമസത്യത്തെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വേദജ്ഞാനം നല്കിയതും, ദേവ-ഋഷിമാരെയും മായയിൽ മോഹിപ്പിക്കുന്നതും, മായാരഹിതമായ സ്വധാമത്തിൽ നിത്യനായി നിലകൊള്ളുന്നതും അവൻ തന്നേ—അവനേ നമസ്കാരം।

Verse 2

धर्म: प्रोज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् । श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वर: सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभि: शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात् ॥ २ ॥

ഈ ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം ഭൗതികലാഭം ലക്ഷ്യമാക്കിയ കപടധർമങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി തള്ളിക്കളഞ്ഞ്, നിർമത്സര സദ്ഭക്തർക്കു ഗ്രാഹ്യമായ പരമസത്യത്തെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഉള്ള യഥാർത്ഥ തത്ത്വം മംഗളപ്രദം; ത്രിതാപങ്ങളെ വേർപെടുത്തി നീക്കുന്നു. മഹാമുനി വ്യാസദേവൻ രചിച്ച ഈ ഭാഗവതം ദൈവസാക്ഷാത്കാരത്തിന് സ്വയം മതിയാകുന്നു; മറ്റുശാസ്ത്രങ്ങൾ എന്തിന്? വിനയത്തോടെ ശ്രവിച്ചാൽ ഉടൻ പ്രഭു ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 3

निगमकल्पतरोर्गलितं फलं शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् । पिबत भागवतं रसमालयं मुहुरहो रसिका भुवि भावुका: ॥ ३ ॥

ഹേ രസികരേ, ഭാവുകരേ! വേദരൂപ കൽപതരുവിന്റെ പാകമായ ഫലം—ശുകദേവന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്നൊഴുകിയ അമൃതരസസമന്വിതം—ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിന്റെ രസം വീണ്ടും വീണ്ടും പാനം ചെയ്യുക।

Verse 4

नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषय: शौनकादय: । सत्रं स्वर्गायलोकाय सहस्रसममासत ॥ ४ ॥

നൈമിഷാരണ്യത്തിലെ പുണ്യമായ അനിമിഷക്ഷേത്രത്തിൽ ശൗനകാദി ഋഷിമാർ, ഭഗവാനെയും അവന്റെ ഭക്തരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുവാൻ സ്വർഗ്ഗലോകപ്രാപ്തിക്കായി ആയിരം വർഷത്തെ സത്രയജ്ഞം ആരംഭിച്ചു.

Verse 5

त एकदा तु मुनय: प्रातर्हुतहुताग्नय: । सत्कृतं सूतमासीनं पप्रच्छुरिदमादरात् ॥ ५ ॥

ഒരു ദിവസം ആ മുനിമാർ പ്രഭാതത്തിൽ യജ്ഞാഗ്നിയിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, ആദരത്തോടെ സൽക്കരിക്കപ്പെട്ട് ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന സൂതഗോസ്വാമിയോട് ഭക്തിപൂർവ്വം ഈ കാര്യങ്ങൾ ചോദിച്ചു.

Verse 6

त्वया खलु पुराणानि सेतिहासानि चानघ । आख्यातान्यप्यधीतानि धर्मशास्त्राणि यान्युत ॥ ६ ॥

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ നിർമലനായ സൂതഗോസ്വാമീ! നിങ്ങൾ പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും കൂടാതെ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും യഥോചിത ഗുരുപരമ്പരയിൽ പഠിച്ച് വ്യാഖ്യാനിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 7

यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायण: । अन्ये च मुनय: सूत परावरविदो विदु: ॥ ७ ॥

ഹേ സൂതഗോസ്വാമീ! വേദവിദ്വാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ ബാദരായണൻ (വ്യാസദേവൻ) എന്നവന്റെ ജ്ഞാനം നിങ്ങൾക്കറിയാം; ഭൗതികവും പരമാർത്ഥവുമായ തത്ത്വങ്ങളിൽ പാരംഗതരായ മറ്റ് മുനിമാരെയും നിങ്ങൾ അറിയുന്നു।

Verse 8

वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् । ब्रूयु: स्‍निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥

ഹേ സൗമ്യാ! അവരുടെ അനുഗ്രഹംകൊണ്ട് നിങ്ങൾ ആ എല്ലാം തത്ത്വതഃ അറിയുന്നു; കാരണം സ്നേഹമുള്ള ഗുരുക്കന്മാർ വിനീതനായ ശിഷ്യനോട് ഗൂഢരഹസ്യവും പറയുന്നു।

Verse 9

तत्र तत्राञ्जसायुष्मन् भवता यद्विनिश्चितम् । पुंसामेकान्तत: श्रेयस्तन्न: शंसितुमर्हसि ॥ ९ ॥

ഹേ ആയുഷ്മാൻ! നിങ്ങൾ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ എളുപ്പമായി ഞങ്ങളോട് പറയുക—സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് പരമവും അന്തിമവുമായ ശ്രേയസ് എന്താണ്?

Verse 10

प्रायेणाल्पायुष: सभ्य कलावस्मिन् युगे जना: । मन्दा: सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुता: ॥ १० ॥

ഹേ സഭ്യാ! ഈ കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർ സാധാരണയായി അല്പായുസ്സുള്ളവർ; അവർ മന്ദരും അതിമന്ദമതികളും ദുർഭാഗ്യവാന്മാരും, എല്ലായ്പ്പോഴും ഉപദ്രവങ്ങളാൽ പീഡിതരുമാണ്।

Verse 11

भूरीणि भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि विभागश: । अत: साधोऽत्र यत्सारं समुद्‍धृत्य मनीषया । ब्रूहि भद्रायभूतानां येनात्मा सुप्रसीदति ॥ ११ ॥

അനവധി ശാസ്ത്രങ്ങളുണ്ട്; അവയിൽ വിഭാഗങ്ങളായി പല കർമ്മവിധാനങ്ങളും ഉണ്ട്, ദീർഘ പഠനത്തിലൂടെയേ അറിയാൻ കഴിയൂ. അതിനാൽ, ഹേ സാധുവേ, എല്ലാറ്റിന്റെയും സാരം തിരഞ്ഞെടുത്തു ജീവികളുടെ മംഗളത്തിനായി പറയുക; അതാൽ ഹൃദയം പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നമാകും.

Verse 12

सूत जानासि भद्रं ते भगवान् सात्वतां पति: । देवक्यां वसुदेवस्य जातो यस्य चिकीर्षया ॥ १२ ॥

ഹേ സൂതാ, നിനക്കു മംഗളം. സാത്വതങ്ങളുടെ പതി ആയ ഭഗവാൻ ഏതു ഉദ്ദേശത്തോടെ ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ വസുദേവന്റെ പുത്രനായി അവതരിച്ചുവെന്നത് നീ അറിയുന്നു.

Verse 13

तन्न: शुश्रूषमाणानामर्हस्यङ्गानुवर्णितुम् । यस्यावतारो भूतानां क्षेमाय च भवाय च ॥ १३ ॥

ഹേ സൂത ഗോസ്വാമീ, ഞങ്ങൾ ശ്രവിക്കാൻ ആകാംക്ഷയോടെ ഇരിക്കുന്നു; മുൻ ആചാര്യർ ഉപദേശിച്ചതുപോലെ ഭഗവാനെയും അവന്റെ അവതാരങ്ങളെയും ഞങ്ങൾക്ക് വിവരിക്കണമേ. അത് പറയുന്നതും കേൾക്കുന്നതും ജീവികൾക്ക് ക്ഷേമവും അഭ്യുദയവും നൽകുന്നു.

Verse 14

आपन्न: संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् । तत: सद्यो विमुच्येत यद्ब‍िभेति स्वयं भयम् ॥ १४ ॥

ജനനമരണങ്ങളുടെ ഭീകരമായ സംസാരവലയത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ജീവൻ, അറിയാതെയെങ്കിലും ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ചാൽ ഉടൻ തന്നെ വിമുക്തനാകും; ആ നാമത്തെ സ്വയം ഭയവും ഭയപ്പെടുന്നു.

Verse 15

यत्पादसंश्रया: सूत मुनय: प्रशमायना: । सद्य: पुनन्त्युपस्पृष्टा: स्वर्धुन्यापोऽनुसेवया ॥ १५ ॥

ഹേ സൂതാ, ഭഗവാന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ പൂർണ്ണാശ്രയം എടുത്ത് ശാന്തിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മുനിമാർ സ്പർശമാത്രത്തിൽ തന്നെ ഉടൻ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; എന്നാൽ സ്വർധുനിയായ ഗംഗാജലം ദീർഘകാല സേവനത്തിലൂടെയേ ശുദ്ധി നൽകൂ.

Verse 16

को वा भगवतस्तस्य पुण्यश्लोकेड्यकर्मण: । शुद्धिकामो न श‍ृणुयाद्यश: कलिमलापहम् ॥ १६ ॥

കലിമലത്തിൽ നിന്നു ശുദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആരാണ്, പുണ്യശ്ലോകനായ ഭഗവാന്റെ പാവന യശസ്സു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്തത്? അത് കലിമലം അകറ്റുന്നു.

Verse 17

तस्य कर्माण्युदाराणि परिगीतानि सूरिभि: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां लीलया दधत: कला: ॥ १७ ॥

അവന്റെ ഉദാരമായ ദിവ്യകർമ്മങ്ങൾ മഹർഷിമാർ പാടിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്ന ഞങ്ങൾക്ക്, ലീലയായി ധരിച്ച അവന്റെ അവതാരകലകൾ വിവരിക്കണമേ.

Verse 18

अथाख्याहिहरेर्धीमन्नवतारकथा: शुभा: । लीला विदधत: स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥

ഹേ ധീമാൻ സൂതാ! ഇനി ഹരിയുടെ ശുഭമായ അവതാരകഥകൾ വിവരിക്കണമേ; പരമേശ്വരൻ തന്റെ അന്തർശക്തിയായ ആത്മമായയാൽ സ്വേച്ഛയായി ഈ മംഗള ലീലകൾ നടത്തുന്നു.

Verse 19

वयं तु न वितृप्याम उत्तमश्लोकविक्रमे । यच्छृण्वतां रसज्ञानां स्वादु स्वादु पदे पदे ॥ १९ ॥

ഉത്തമശ്ലോകനായ ഭഗവാന്റെ വീര്യലീലകൾ കേട്ടിട്ടും ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും തൃപ്തരാകുന്നില്ല; രസജ്ഞർക്ക് കേൾക്കുന്തോറും ഓരോ പദത്തിലും കൂടുതൽ മധുരം അനുഭവപ്പെടുന്നു.

Verse 20

कृतवान् किल कर्माणि सह रामेण केशव: । अतिमर्त्यानि भगवान् गूढ: कपटमानुष: ॥ २० ॥

ഭഗവാൻ കേശവൻ ബലരാമനോടൊപ്പം മനുഷ്യനെന്നപോലെ അഭിനയിച്ച്, തന്റെ ഐശ്വര്യം മറച്ചുവെച്ച്, അനേകം അതിമാനുഷിക കർമങ്ങൾ ചെയ്തു.

Verse 21

कलिमागतमाज्ञाय क्षेत्रेऽस्मिन् वैष्णवे वयम् । आसीना दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणा हरे: ॥ २१ ॥

കലിയുഗം ആരംഭിച്ചതെന്ന് നന്നായി അറിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ ഈ വൈഷ്ണവ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ സമവേതരായിരിക്കുന്നു; ദീർഘസത്രമായി ശ്രീഹരിയുടെ ദിവ്യകഥ ദീർഘമായി ശ്രവിച്ച് യജ്ഞം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 22

त्वं न: सन्दर्शितो धात्रा दुस्तरं निस्तितीर्षताम् । कलिं सत्त्वहरं पुंसां कर्णधार इवार्णवम् ॥ २२ ॥

വിധാതാവിന്റെ ഇച്ഛയാൽ നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് ദർശനമായിരിക്കുന്നു; ദുഷ്കരം ആയ കലി-സമുദ്രം കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് നിങ്ങൾ കപ്പലിന്റെ കർണധാരനായി വരുന്നു, കാരണം കലി മനുഷ്യരുടെ സത്ത്വഗുണം കവർന്നെടുക്കുന്നു।

Verse 23

ब्रूहि योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि । स्वां काष्ठामधुनोपेते धर्म: कं शरणं गत: ॥ २३ ॥

ദയവായി പറയുക—യോഗേശ്വരനും ബ്രാഹ്മണഹിതനും ധർമ്മത്തിന്റെ കവചവുമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ ധർമ്മം ആരുടെ ശരണം പ്രാപിച്ചു?