Sarga 53

Verse 1

स तं वृक्षं समासाद्य सन्ध्यामन्वास्यपश्चिमाम्।रामो रमयतां श्रेष्ठ इति होवाच लक्ष्मणम्।।।।

ເມື່ອເຖິງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ພຣະຣາມາໄດ້ປະກອບພິທີສັນທະຍາຍາມແລງ ໂດຍຫັນໜ້າໄປທາງຕາເວັນຕົກ; ແລ້ວພຣະຣາມາ ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນຜູ້ປະທານຄວາມຊື່ນບານ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະລັກສະມະນະ។

Verse 2

अद्येयं प्रथमा रात्रिर्याता जनपदाद्बहिः।या सुमन्त्रेण रहिता तां नोत्कण्ठितुमर्हसि।।।।

ມື້ນີ້ແມ່ນຄືນທຳອິດທີ່ພວກເຮົາຕ້ອງພັກຢູ່ນອກເຂດຊຸມຊົນ ແລະບໍ່ມີສຸມັນຕຣະ; ແຕ່ເຈົ້າບໍ່ຄວນໃຫ້ໃຈກະວົນກະວາຍເພາະເຫດນັ້ນ.

Verse 3

जागर्तव्यमतन्द्रिभ्यामद्यप्रभृति रात्रिषु।योगक्षेमौ हि सीताया वर्तेते लक्ष्मणावयोः।।।।

ໂອ ພຣະລັກສະມະນະ ນັບແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ພວກເຮົາທັງສອງຈະຕ້ອງເຝົ້າຍາມກາງຄືນໂດຍບໍ່ປະມາດ ເພາະຄວາມປອດໄພ ແລະຄວາມຜາສຸກຂອງນາງສີຕາ ຂຶ້ນຢູ່ກັບພວກເຮົາທັງສອງ.

Verse 4

रात्रिं कथञ्चिदेवेमां सौमित्रे वर्तयामहे।अपावर्तामहे भूमावास्तीर्य स्वयमार्जितैः।।।।

ໂອ ສໍາມິດຣີ (ລັກສະມະນະ) ຄືນນີ້ເຮົາຈະຕ້ອງຝືນໃຫ້ຜ່ານໄປໃຫ້ໄດ້; ເຮົາຈະນອນລົງເທິງດິນ ແລະປູສິ່ງທີ່ເຮົາເກັບຫາໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ

Verse 5

स तु संविश्य मेदिन्यां महार्हशयनोचितः।इमाः सौमित्रये रामो व्याजहार कथाः शुभाः।।।।

ແມ່ນແຕ່ພຣະຣາມຜູ້ຄວນແກ່ການນອນເທິງຕຽງອັນລໍ້າຄ່າ ກໍຍັງເອນກາຍລົງເທິງດິນ ແລະກ່າວຖ້ອຍຄໍາອັນເປັນມົງຄຸນແລະເກື້ອກູນແກ່ ສໍາມິດຣີ (ລັກສະມະນະ)

Verse 6

ध्रुवमद्य महाराजो दुःखं स्वपिति लक्ष्मण।कृतकामा तु कैकेयी तुष्टा भवितुमर्हति।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ ຄືນນີ້ມະຫາຣາຊາຄົງນອນຢູ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າ; ແຕ່ໄກເກຍີ ເມື່ອຄວາມປາຖະໜາສໍາເລັດແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ສຶກພໍໃຈ

Verse 7

सा हि देवी महाराजं कैकेयी राज्यकारणात्।अपि न च्यावयेत्प्राणान् दृष्ट्वा भरतमागतम्।।।।

ເພາະພຣະນາງໄກເກຍີ—ເນື່ອງດ້ວຍລາຊະອານາຈັກ—ເມື່ອເຫັນພຣະພາຣະຕະກັບມາ ອາດຈະບໍ່ຍັບຍັ້ງແມ່ນແຕ່ການເຮັດໃຫ້ພຣະຊີວິດຂອງມະຫາຣາຊາຕົກຢູ່ໃນອັນຕະລາຍ

Verse 8

अनाथश्च हि वृद्धश्च मया चैव विनाकृतः।किं करिष्यति कामात्मा कैकेयी वशमागतः।।।।

ພຣະອົງຊະລາແລ້ວ ແລະເມື່ອຖືກແຍກອອກຈາກຂ້າພະເຈົ້າ ກໍເຫມືອນຜູ້ບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງ; ກະສັດຜູ້ຖືກກາມຕັນຫານໍາພາ ແລະຕົກຢູ່ໃຕ້ອໍານາດໄກເກຍີ ຈະທໍາອັນໃດໄດ້ອີກ

Verse 9

इदं व्यसनमालोक्य राज्ञश्च मतिविभ्रमम्।काम एवार्थधर्माभ्यां गरीयानिति मे मतिः।।।।

ເມື່ອເຫັນວິບັດນີ້ ແລະຄວາມຫຼົງຜິດໃນດຸນພິນິດຂອງພະຣາຊາ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງສະຫຼຸບວ່າ ກາມຕັນຫາແຕ່ຢ່າງດຽວ ໜັກຍິ່ງກວ່າທັງຊັບສິນ ແລະທັມມະ.

Verse 10

को ह्यविद्वानपि पुमान् प्रमदायाः कृते त्यजेत्।छन्दानुवर्तिनं पुत्रं तातो मामिव लक्ष्मण।।।।

ໂອ ພຣະລັກສະມະນະ, ຊາຍຄົນໃດເລີຍ—ແມ່ນແຕ່ຜູ້ບໍ່ຮູ້ຫນັງສື—ຈະຍອມປະຖິ້ມລູກຊາຍຜູ້ນອບນ້ອມເຊື່ອຟັງເຊັ່ນຂ້າ ເພາະເຫດແຫ່ງນາງຜູ້ຍິງ ເຫມືອນທີ່ພໍ່ຂ້າໄດ້ເຮັດ?

Verse 11

सुखी बत सभार्यश्च भरतः केकयीसुतः।मुदितान् कोसलानेको यो भोक्ष्यत्यधिराजवत्।।।।

ພຣະພະຣະຕະ ລູກຂອງນາງໄກເກຍີ ຜູ້ມີຄວາມສຸກພ້ອມພຣະຊາຍາ ຈະໄດ້ເສວຍໂກສະລະແຕ່ຜູ້ດຽວ ທ່າມກາງປະຊາຊົນຜູ້ຊື່ນບານ ດຸດດັ່ງພຣະຈັກກະພັດ।

Verse 12

स हि सर्वस्य राज्यस्य मुखमेकं भविष्यति।ताते च वयसाऽतीते मयि चारण्यमास्थिते।।।।

ເພາະວ່າເຂົານັ້ນຈະເປັນປະມຸກພຽງຜູ້ດຽວແຫ່ງອານາຈັກທັງປວງ—ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ພໍ່ຂ້າຊະລາພາບແລ້ວ ແລະຂ້າໄດ້ເຂົ້າສູ່ຊີວິດໃນປ່າດົງ।

Verse 13

अर्थधर्मौ परित्यज्य य काममनुवर्तते।एवमापद्यते क्षिप्रं राजा दशरथो यथा।।।।

ກະສັດຜູ້ລະທິ້ງອັດຖະແລະທຳ ແລ້ວຕາມກາມຕັນຫາ ຍ່ອມຕົກສູ່ພິບັດໄວ—ດັ່ງທີ່ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະໄດ້ປະສົບ.

Verse 14

मन्ये दशरथान्ताय मम प्रव्राजनाय च।कैकेयी सौम्य सम्प्राप्ता राज्याय भरतस्य च।।।।

ໂອ້ ລັກສະມະນະຜູ້ອ່ອນໂຍນ, ຂ້າຄິດວ່າ ໄກເກຍີ ມານີ້ເພື່ອຄວາມພິນາດຂອງທະສະຣະຖະ, ເພື່ອການເນລະເທດຂອງຂ້າ, ແລະເພື່ອໃຫ້ພະຣະຕະໄດ້ຂຶ້ນຄອງຣາຊະບັນລັງ.

Verse 15

अपीदानीं तु कैकेयी सौभाग्यमदमोहिता।कौसल्यां च सुमित्रां च सम्प्रबाधेत मत्कृते।।।।

ແລ້ວບັດນີ້ ໄກເກຍີ—ຜູ້ຫຼົງມົວເມົາໃນຄວາມໂຊກດີຂອງຕົນ—ຈະບໍ່ທຳຮ້າຍພຣະນາງເກົາສັລຍາ ແລະພຣະນາງສຸມິຕຣາ ເພາະຂ້າດອກຫຼື?

Verse 16

मा स्म मत्कारणाद्देवी सुमित्रा दुःखमावसेत्।अयोध्यामित एव त्वं काल्ये प्रविश लक्ष्मण।।।।

ລັກສະມະນະ, ຢ່າໃຫ້ພຣະນາງສຸມິຕຣາເທວີຕ້ອງເສົ້າໂສກເພາະຂ້າ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງກັບຈາກທີ່ນີ້ເລີຍ ແລະເຂົ້າອະໂຍທະຍາໃນຕອນເຊົ້າມື້ອື່ນ.

Verse 17

अहमेको गमिष्यामि सीतया सह दण्डकान्।अनाथाया हि नाथस्त्वं कौशल्याया भविष्यसि।।।।

ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປພຽງລຳພັງກັບນາງສີຕາເຂົ້າສູ່ປ່າທັນດະກະ; ທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງພຣະນາງໂກສັລຍາ ຜູ້ຈະເຫຼືອໄຮ້ທີ່ພຶ່ງ.

Verse 18

क्षुद्रकर्मा हि कैकेयी द्वेष्यमन्याय्यमाचरेत्।परिदद्याहि धर्मज्ञे भरते मम मातरम्।।।।

ເນື່ອງຈາກໄກເກຍີຜູ້ມີການກະທຳຕ່ຳຊ້າ ແລະໂຫດຮ້າຍ ອາດດ້ວຍຄວາມອາຄາດຈະກະທຳສິ່ງນ່າຊັງ ແລະອະຍຸດຕິທຳ; ດັ່ງນັ້ນຈົ່ງຝາກມານດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ກັບພຣະພະຣະຕ ຜູ້ຮູ້ທຳ.

Verse 19

नूनं जात्यन्तरे कस्मिन् स्त्रियः पुत्रैर्वियोजिताः।जनन्या मम सौमित्रे तस्मादेतदुपस्थितम्।।।।

ໂອ ລັກຊະມະນະ ບຸດແຫ່ງສຸມິຕຣາ, ແນ່ນອນໃນຊາດກ່ອນໃດຊາດໜຶ່ງ ມານດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄົງເຄີຍແຍກສະຕຣີອອກຈາກລູກຊາຍຂອງນາງ; ດັ່ງນັ້ນເຫດຮ້າຍນີ້ຈຶ່ງມາປະສົບນາງໃນບັດນີ້.

Verse 20

मया हि चिरपुष्टेन दुखसंवर्धितेन च।विप्रयुज्यत कौशल्या फलकाले धिगस्तु माम्।।।।

ພຣະນາງໂກສັລຍາໄດ້ບຳລຸງລ້ຽງດູຂ້າພະເຈົ້າມາດົນນານ ແລະລ້ຽງໃຫຍ່ທ່າມກາງຄວາມທຸກ; ແຕ່ເມື່ອເຖິງເວລາແຫ່ງຜົນສຸກ ນາງກັບຕ້ອງພັດພາກຈາກຂ້າພະເຈົ້າ—ຂໍໃຫ້ຄວາມອັບອາຍຕົກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ!

Verse 21

मा स्म सीमन्तिनी काचिज्जनयेत्पुत्रमीदृशम्।सौमित्रे योऽहमम्बाया दद्मि शोकमनन्तकम्।।।।

ໂອ ລັກຊະມະນະ ບຸດແຫ່ງສຸມິຕຣາ, ເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າເປັນລູກຊາຍຜູ້ນຳຄວາມໂສກອັນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດໃຫ້ແມ່ຂອງຕົນ, ຂໍຢ່າໃຫ້ສະຕຣີໃດໆເກີດລູກຊາຍເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ.

Verse 22

मन्ये प्रीतिविशिष्टा सा मत्तो लक्ष्मण शारिका।यस्यास्तच्छ्रूयते वाक्यं शुक पादमरेर्दश।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ, ຂ້າເຫັນວ່າ ນົກໄມນາຂອງແມ່ຂ້າ ແມ່ນນາງຮັກຍິ່ງກວ່າຂ້າ; ເພາະຈາກປາກມັນໄດ້ຍິນຄໍາວ່າ “ໂອ ນົກແກ້ວ, ຈົ່ງຈິກກັດຕີນຂອງສັດຕູ!”

Verse 23

शोचन्त्या अल्पभाग्याया न किञ्चिदुपकुर्वता।पुत्रेण किमपुत्राया मया कार्यमरिन्दम।।।।

ໂອ ຜູ້ປະຫັດປະຫານສັດຕູ, ສໍາລັບແມ່ຂ້າຜູ້ໂສກເສົ້າແລະອາພັບ, ລູກຊາຍເຊັ່ນຂ້າຜູ້ບໍ່ອາດຊ່ວຍໄດ້ເລີຍ ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດ—ປານດັ່ງນາງໄຮ້ລູກ?

Verse 24

अल्पभाग्या हि मे माता कौशल्या रहिता मया।शेते परमदुःखार्ता पतिता शोकसागरे।।।।

ແມ່ຂ້າ ພຣະນາງເກົາສັນຍາ, ເມື່ອຂາດຂ້າໄປ ຍ່ອມເປັນຜູ້ອາພັບແທ້; ຖືກທຸກຂ໌ອັນໜັກຫນ່ວງຄອບງໍາ ນາງຄົງນອນຢູ່ປານດັ່ງຕົກລົງໃນມະຫາສະມຸດແຫ່ງຄວາມໂສກ

Verse 25

एको ह्यहमयोध्यां च पृथिवीं चापि लक्ष्मण।तरेयमिषुभिः क्रुद्धो ननु वीर्यमकारणम्।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ, ຖ້າຂ້າໂກດກຽວ ຂ້າແຕ່ຜູ້ດຽວກໍສາມາດປະຫັດອະໂຍທະຍາ—ແມ່ນກະທັ້ງແຜ່ນດິນທັງປວງ—ດ້ວຍລູກສອນຂອງຂ້າໄດ້; ແຕ່ການສະແດງພະລັງວິລະກໍາໂດຍບໍ່ມີເຫດອັນຊອບທໍາ ບໍ່ຄວນເລີຍ

Verse 26

अधर्मभयभीतश्च परलोकस्य चानघ।तेन लक्ष्मण नाद्याह मात्मानमभिषेचये।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ອະທັມ ແລະຍັງລະລຶກເຖິງໂລກໜ້າດ້ວຍ ດັ່ງນັ້ນວັນນີ້ ຂ້າຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຕົນເອງຮັບພິທີຣາຊາພິເສກ

Verse 27

एतदन्यश्च करुणं विलप्य विजने वने।अश्रुपूर्णमुखो रामो निशि तूष्णीमुपाविशत्।।।।

ຄໍາຄວນໄຫ້ດັ່ງນັ້ນ ແລະດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອັນເສົ້າສະເທືອນອື່ນໆ ໃນປ່າອັນວຽງວ່າງນັ້ນ ພຣະຣາມຜູ້ມີພຣະພັກເຕັມໄປດ້ວຍນ້ໍາຕາ ໄດ້ນັ່ງນິ່ງງຽບໃນຍາມຄ່ໍາຄືນ.

Verse 28

विलप्योपरतं रामं गतार्चिषमिवानलम्।समुद्रमिव निर्वेगमाश्वासयत लक्ष्मणः।।।।

ເມື່ອພຣະຣາມຢຸດຄໍາຄວນໄຫ້—ດຸດໄຟທີ່ເປວດັບສິ້ນ ແລະດຸດທະເລທີ່ສົງບງຽບໄຮ້ຄື້ນ—ພຣະລັກສະມະນະຈຶ່ງປອບໂຍນພຣະອົງ.

Verse 29

ध्रुवमद्य पुरी राजन्नयोध्यायुधिनां वर।निष्प्रभा त्वयि निष्क्रान्ते गतचन्द्रेव शर्वरी।।।।

ຂໍກາບທູນ ພຣະຣາຊາ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຫມູ່ນັກຮົບຜູ້ຖືອາວຸດ ແນ່ນອນວ່າວັນນີ້ ນະຄອນອະໂຍທະຍາ ເມື່ອພຣະອົງເສດຈາກໄປແລ້ວ ກໍໄຮ້ສະຫວ່າງສົດໃສ ດຸດຄືນທີ່ປາດສະຈາກດວງຈັນ.

Verse 30

नैतदौपयिकं राम यदिदं परितप्यते।विषादयसि सीतां च मां चैव पुरुषर्षभ।।।।

ໂອ ພຣະຣາມ ຄວາມໂສກເສົ້າແບບນີ້ບໍ່ສົມຄວນແກ່ພຣະອົງເລີຍ. ໂອ ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດ ດ້ວຍການຄໍາຄວນໄຫ້ແບບນີ້ ພຣະອົງເຮັດໃຫ້ນາງສີຕາທໍ້ໃຈ ແລະເຮັດໃຫ້ຂ້າພະອົງທໍ້ໃຈດ້ວຍ.

Verse 31

न च सीता त्वया हीना न चाहमपि राघव।मुहूर्तमपि जीवावो जलान्मत्स्याविनोद्धृतौ।।।।

ໂອ ຣາຄະວະ! ທັງສີຕາເມື່ອຂາດທ່ານ ແລະຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ ກໍບໍ່ອາດມີຊີວິດໄດ້ແມ່ນແຕ່ຊົ່ວຂະນະ ດັ່ງປາຖືກຍົກອອກຈາກນ້ຳ.

Verse 32

नहि तातं न शत्रुघ्नं न सुमित्रां परन्तप।द्रष्टुमिच्छेयमद्याहं स्वर्गं चापि त्वया विना।।।।

ໂອ ປະຣັນຕະປະ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ! ຖ້າບໍ່ມີທ່ານ ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາດຖະນາຈະເຫັນທັງພໍ່ ທັງຊັດຣຸຄະນະ ຫຼືສຸມິຕຣາ—ແມ່ນແຕ່ສະຫວັນກໍບໍ່ປາດຖະນາ.

Verse 33

ततस्तत्र सुखासीनौ नातिदूरे निरीक्ष्य ताम्।न्यग्रोधे सुकृतां शय्यां भेजाते धर्मवत्सलौ।।।।

ຕໍ່ມາ ທັງສອງຜູ້ຮັກທຳ ນັ່ງຢູ່ຢ່າງສຸກສະບາຍທີ່ນັ້ນ ແລ້ວເຫັນບໍ່ໄກມີທີ່ນອນຈັດໄວ້ຢ່າງດີໃຕ້ຕົ້ນໄຊ ຈຶ່ງເອົາກາຍນອນລົງເທິງທີ່ນັ້ນ.

Verse 34

स लक्ष्मणस्योत्तमपुष्कलं वचोनिशम्य चैवं वनवासमादरात्।समाः समस्ता विदधे परन्तपःप्रपद्य धर्मं सुचिराय राघवः।।।।

ຣາຄະວະ (ຣາມ) ຜູ້ປະຫານສັດຕູ ໄດ້ຟັງດ້ວຍຄວາມເມດຕາ ຄຳແນະນຳອັນປະເສີດແລະຄົບຖ້ວນຂອງລັກສະມະນະ; ແລ້ວນ້ອມຮັບທຳອັນຄວນແກ່ການຢູ່ປ່າ ແລະປະທານໃຫ້ຢູ່ໃນປ່າຈົນຄົບທຸກປີ ເປັນເວລາຍາວນານ.

Verse 35

ततस्तु तस्मिन् विजने वने तदामहाबलौ राघववंशवर्धनौ।न तौ भयं सम्भ्रममभ्युपेयतुर्यथैव सिंहौ गिरिसानुगोचरौ।।।।

ຕໍ່ມາ ໃນປ່າອັນໂດດດ່ຽວນັ້ນ ທັງສອງຜູ້ມີພະລັງຍິ່ງ ຜູ້ທຳໃຫ້ວົງສາຣາຄະວະເຈີຣິນ ບໍ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມຢ້ານກົວ ຫຼືຄວາມຕື່ນຕະໜົກ ດັ່ງສິງສອງຕົວທ່ອງໄປຕາມໄຫຼ່ພູ.