Adhyaya 22: Kuvalayashva’s Death through Daitya-Deceit and Madalasa’s Self-Immolation

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे कुवलयाश्वीयॆ मदालसापरिणयनं नामैकविंशोऽध्यायः । द्वाविंशोऽध्यायः । पुत्रावूचतुः । ततः काले बहुतिथे गते राजा पुनः सुतम् । प्राह गच्छाशु विप्राणां त्राणाय चर मेदिनीम् ॥

ດັ່ງນີ້ໃນມາຣະກັນເດຍະປູຣານະອັນນ່າເຄົາລົບ ໃນພາກຄຸວະລະຍາສະວະ ບົດທີ 21 ຊື່ “ການອະພິເສກຂອງມະດາລະສາ” ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 22. “ບຸດທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ:” ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປດົນ ກະສັດໄດ້ກ່າວອີກຄັ້ງແກ່ບຸດຂອງຕົນວ່າ: “ຈົ່ງໄປໂດຍໄວ ເພື່ອຄຸ້ມຄອງພຣາຫມະນະ; ຈົ່ງທ່ອງໄປທົ່ວແຜ່ນດິນ.”

Verse 2

अश्वमेनं समारुह्य प्रातः प्रातर्दिने दिने । अबाधा द्विजमुख्यानामन्वेष्टव्या सदैव हि ॥

ຈົ່ງຂຶ້ນຂີ່ມ້ານີ້ ທຸກມື້ ເຊົ້າແລ້ວເຊົ້າອີກ. ເຈົ້າຈົ່ງຮັກສາໃຫ້ພວກພຣະລະສີພຣາຫມັນ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງອັນສູງສຸດ ບໍ່ໃຫ້ຖືກອັນຕະລາຍ ແລະບໍ່ໃຫ້ຖືກລົບກວນ.

Verse 3

दुर्वृत्ताः सन्ति शतशो दानवाः पापयोनयः । तेभ्यो न स्याद्यथा बाधा मुनीनां त्वं तथा कुरु ॥

ມີດານະວະຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍນັບຮ້ອຍ ເກີດຈາກມູນເຫດແຫ່ງບາບ. ຈົ່ງປະພຶດໃຫ້ເປັນໄປໃນທາງທີ່ບໍ່ໃຫ້ພວກພຣະລະສີໄດ້ຮັບອັນຕະລາຍເນື່ອງຈາກພວກນັ້ນ.

Verse 4

स यथोक्तस्ततः पित्रा तथा चक्रे नृपात्मजः । परिक्रम्य महीं सर्वां ववन्दे चरणौ पितुः ॥

ເມື່ອໄດ້ຮັບຄຳສອນຈາກພໍ່ແລ້ວ ເຈົ້າຊາຍກໍໄດ້ປະພຶດຕາມນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ. ເມື່ອໄດ້ໄປວຽນຮອບດິນແດນທັງປວງ ລາວກໍກົ້ມກາບທີ່ພຣະບາດຂອງພໍ່.

Verse 5

अहन्यहन्यनुप्राप्ते पूर्वाह्ने नृपनन्दनः । ततश्च शेषं दिवसं तया रेमे सुमध्यया ॥

ທຸກມື້ ເມື່ອເຖິງເວລາກ່ອນທ່ຽງ ລູກຊາຍຂອງກະສັດກໍໄດ້ປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງຕົນ; ແລ້ວໃນເວລາທີ່ເຫຼືອຂອງມື້ ລາວກໍສະໜຸກສະໜານກັບນາງຜູ້ມີແອວງາມນັ້ນ.

Verse 6

एकदा तु चारन् सोऽथ ददर्श यमुनातटे । पातालकेतोरनुजं तालकेतुं कृताश्रमम् ॥

ຄັ້ງໜຶ່ງ ໃນຂະນະທີ່ລາວທ່ອງທ່ຽວ ລາວໄດ້ເຫັນທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳຢະມຸນາ ຕາລະເກຕຸ ນ້ອງຊາຍຂອງ ປາຕາລະເກຕຸ ຜູ້ໄດ້ສ້າງອາສຣົມໄວ້.

Verse 7

मायावी दानवः सोऽथ मुनिरूपं समास्थितः । स प्राह राजपुत्रं तं पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥

ດານະວະນັ້ນ ຊໍານານໃນມາຍາ ໄດ້ແປງຮູບເປັນດຸດສີ. ລະລຶກຄວາມອາຄາດເກົ່າ ແລ້ວເວົ້າກັບເຈົ້າຊາຍ.

Verse 8

राजपुत्र ब्रवीमि त्वां तत् कुरुष्व यदीच्छसि । न च ते प्रार्थनाभङ्गः कार्यः सत्यप्रतिश्रव ॥

ເຈົ້າຊາຍເອີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບອກເຈົ້າ—ຖ້າເຈົ້າປາດຖະໜາ ກໍເຮັດເຖີດ. ແຕ່ຜູ້ມີສັດຈະເປັນປະຕິຍານ, ຢ່າລະເມີດຄໍາຂໍເດັດຂາດ.

Verse 9

यक्ष्ये यज्ञेन धर्माय कर्तव्याश्च तथेष्टयः । चितयस्तत्र कर्तव्या नास्ति मे दक्षिणा यतः ॥

ຂ້າພະເຈົ້າຈະບູຊາດ້ວຍຍັດຍະ (yajña) ເພື່ອທຳມະ, ແລະພິທີອັນຖືກຕ້ອງຕ້ອງຖືກປະຕິບັດ. ຈະຕ້ອງສ້າງຈິຕະຍາ (citayā) ຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ເປັນຄ່າພຣາຫມະນ໌.

Verse 10

अतः प्रयच्छ मे वीर हिरण्यार्थं स्वभूषणम् । यदेतत् कण्ठलग्नं ते रक्ष चेमं माश्रमम् ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ວິລະຊົນ, ຈົ່ງໃຫ້ເຄື່ອງປະດັບຂອງເຈົ້າແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອເອົາຄໍາ—ອັນນີ້ທີ່ຫ້ອຍຢູ່ຄໍຂອງເຈົ້າ. ແລະຈົ່ງປົກປ້ອງອາສຣົມຂອງຂ້າພະເຈົ້ານີ້ດ້ວຍ.

Verse 11

यावदन्तर्जले देवं वरुणं यादसां पतिम् । वैदिकैर्वारुणैर्मन्त्रैः प्रजानां पुष्टिहेतुकैः ॥

ຈົນກວ່າ (ເຂົາຈະບູຊາ) ໃນນ້ໍາ ພຣະວະຣຸນະ, ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດນ້ໍາ, ດ້ວຍມັນຕຣາວະຣຸນະແຫ່ງເວດ ອັນເປັນເຫດໃຫ້ເກີດການຫຼ້ຽງຊີບ ແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງປະຊາຊົນ—

Verse 12

अभिष्टूय त्वरायुक्तः समभ्येमीति वादिनम् । तं प्रणम्य ततः प्रादात् स तस्मै कण्ठभूषणम् ॥

ເມື່ອໄດ້ສັນລະເສີນທ່ານແລ້ວ ແລະຖືກກະຕຸ້ນໂດຍຄວາມຮີບດ່ວນ ລາວໄດ້ກ່າວວ່າ “ຂ້ອຍຈະເຂົ້າໄປໃກ້/ຈະເຂົ້າໄປຫາ.” ແລ້ວກໍກົ້ມຄຳນັບ ແລະມອບເຄື່ອງປະດັບສາຍຄໍໃຫ້ທ່ານ।

Verse 13

प्राह यैनं भवान् यातु निर्व्यलीकेन चेतसा । स्थास्यामि तावदत्रैव तवाश्रमसमीपतः ॥

ລາວກ່າວວ່າ: “ຂໍໃຫ້ທ່ານໄປເຖິງ ດ້ວຍໃຈທີ່ປາດສະຈາກການຫລອກລວງ. ຂ້ອຍຈະຢູ່ທີ່ນີ້ຊົ່ວຄາວ ໃກ້ອາສຣົມຂອງທ່ານ.”

Verse 14

तवादेशान्महाभाग यावदागमनं तव । न ते 'त्र कश्चिदाबाधां करिष्यति मयि स्थिते । विश्रब्धश्चात्वरन् ब्रह्मन् कुरुष्व त्वं मनोगतम् ॥

ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາ, ຕາມຄຳສັ່ງຂອງທ່ານ ຈົນກວ່າທ່ານຈະກັບຄືນ ໃນຂະນະທີ່ຂ້ອຍປະຈຳຢູ່ທີ່ນີ້ ຈະບໍ່ມີໃຜກ່ອກກວນທ່ານໄດ້. ດ້ວຍຄວາມໝັ້ນໃຈ ແລະບໍ່ຊັກຊ້າ, ໂອ ພຣາຫມັນ, ຈົ່ງເຮັດຕາມທີ່ທ່ານຕັ້ງໃຈໄວ້.

Verse 15

पुत्रावूचतुः एकमुक्तस्ततस्तेन स ममज्ज नदीजले । ररक्ष सो 'पि तस्यैव मायाविहितमाश्रमम् ॥

ບຸດທັງສອງໄດ້ກ່າວ; ແລ້ວເມື່ອຄຳກ່າວໜຶ່ງສິ້ນສຸດ ລາວກໍດຳລົງລົງໄປໃນນ້ຳແມ່ນ້ຳ. ລາວເອງກໍປົກປ້ອງອາສຣົມນັ້ນ ທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍອຳນາດມະນຕຣາ-ມາຍາ.

Verse 16

गत्वा जलाशयात् तस्मात् तालकेतुश्च तत्परम् । मदालसायाः प्रत्यक्षमन्येषाञ्चैतदुक्तवान् ॥

ແລ້ວຕໍ່ມາ ຕາລາເກຕຸ ອອກຈາກອ່າງນ້ຳນັ້ນ ແລະໄດ້ກ່າວເລື່ອງນີ້ທັນທີ ຕໍ່ໜ້າມາດາລາສາ ແລະຜູ້ອື່ນໆ.

Verse 17

तालकेतुरुवाच वीरः कुवलयाश्वो 'सौ ममाश्रमसमीपतः । केनापि दुष्टदैत्येन कुर्वन् रक्षां तपस्विनाम् ॥

ຕາລາເກຕຸ ກ່າວວ່າ: «ວິລະຊົນ ກຸວະລະຍາສະວາ ຢູ່ໃກ້ອາສຣົມຂອງຂ້ອຍ ຄຸ້ມຄອງນັກຕະປະສະຍາ ແຕ່ເນື່ອງຈາກໄດຕະຍະຜູ້ຊົ່ວ…»

Verse 18

युध्यमानो यथाशक्ति निघ्नन् ब्रह्मद्विषो युधि । मायामाश्रित्य पापेन भिन्नः शूलेन वक्षसी ॥

ລາວຕໍ່ສູ້ຕາມກຳລັງຂອງຕົນ ຟັນຟາດໃນສົງຄາມຜູ້ທີ່ເກຽດຊັງພຣະພຣະຫມັນທຳ; ແຕ່ຜູ້ບາບນັ້ນອາໄສມາຍາ ໄດ້ແທງອົກລາວດ້ວຍຕຣິສູນ (ຫອກສາມງ່າ).

Verse 19

म्रियमाणेन तेनिदं दत्तं मे कण्ठभूषणम् । प्रापितश्चाग्निसंयोगं स वने शूद्रतापसैः ॥

ເມື່ອລາວກຳລັງຈະສິ້ນຊີວິດ ລາວໄດ້ມອບສາຍຄໍປະດັບນີ້ໃຫ້ຂ້ອຍ. ແລະໃນປ່າ ນັກຕະປະສະຍາຊູດຣະ ໄດ້ນຳລາວໃຫ້ສຳຜັດກັບໄຟ.

Verse 20

कृतार्तहरेषाशब्दो वै त्रस्तः साश्रुविलोचनः । नीतः सो 'श्वश्च तेनैव दानवेन दुरात्मना ॥

ພ້ອມກັບສຽງຮ້ອງແລະສຽງຮ້ອງຮີນຂອງມ້າດ້ວຍຄວາມທຸກທ້ອນ ດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ ນ້ຳຕາເຕັມຕາ—ທັງລາວແລະມ້າ ຖືກດານະວະຈິດຊົ່ວນັ້ນພາໄປ.

Verse 21

एतन्मया नृशंसनेन दृष्टं दुष्कृतकारिणा । यदत्रानन्तरं कृत्यं क्रियतां तदकाळिकम् ॥

ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ຂ້ອຍເຫັນດ້ວຍຕາຕົນເອງ—ແມ່ນແມ່ນຂ້ອຍຈະໂຫດຮ້າຍ ແລະເຮັດຊົ່ວກໍຕາມ. ສິ່ງໃດທີ່ຄວນເຮັດຕໍ່ໄປໃນເລື່ອງນີ້ ຂໍໃຫ້ເຮັດໃນທັນທີ ຢ່າຊັກຊ້າ.

Verse 22

हृदयाश्वासनञ्चैतद् गृह्यतां कण्ठभूषणम् । नास्माकं हि सुवर्णेन कृत्यमस्ति तपस्विनाम् ॥

«ຂໍໃຫ້ຮັບສາຍຄໍນີ້ເປັນການປອບໃຈ. ເພາະພວກເຮົາຜູ້ບຳເນັດພຣະທຳ ບໍ່ມີປະໂຫຍດຈາກຄຳ»।

Verse 23

पुत्रावूचतुः इत्युक्त्वोत्सृज्य दत्त्वा भूमौ स जगाम यथागतम् । निपपात जनः सोऽथ शोकार्तो मूर्च्छयातुरः ॥

ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ລູກຊາຍທັງສອງໄດ້ປ່ອຍມັນລົງ ແລະວາງໄວ້ເທິງດິນ ແລ້ວຈາກໄປດັ່ງທີ່ໄດ້ມາ. ຕໍ່ມາ ຜູ້ນັ້ນ/ພວກນັ້ນ ຖືກຄວາມໂສກເສົ້າກົດທັບ ແລະມືດສະຕິ ກໍລົ້ມລົງ.

Verse 24

तत्क्षणात् चेतनां प्राप्य सर्वास्ता नृपयोषितः । राजपत्नीश्च राजा च विलेपुरतिदुःखिताः ॥

ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ເມື່ອຟື້ນສະຕິຄືນມາ ບັນດານາງຫຼວງທັງໝົດ—ທັງພຣະມະເຫສີຂອງກະສັດ ແລະກະສັດເອງ—ກໍຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນ ດ້ວຍຄວາມໂສກອັນທ່ວມທົ່ນ.

Verse 25

मदालसा तु द् दृष्ट्वा तदीयं कण्ठभूषणम् । तत्याजाशु प्रियान् प्राणान् श्रुत्वा च निहन्त पतिम् ॥

ແຕ່ ມາດາລາສາ ເມື່ອເຫັນສາຍຄໍນັ້ນ ແລະໄດ້ຍິນວ່າຜົວຂອງນາງຖືກສັງຫານ ນາງກໍລະທິ້ມລົມຫາຍໃຈອັນຮັກຂອງນາງຢ່າງວ່ອງໄວ.

Verse 26

ततस्तथा महाक्रन्दः पौराणां भवनेष्वभूत् । यथैव तस्य नृपतेः स्वगेहे समवर्तत ॥

ຕໍ່ມາ ການຮ້ອງໄຫ້ອັນໃຫຍ່ຫຼວງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນເຮືອນຂອງຊາວເມືອງດ້ວຍ—ເຊັ່ນດຽວກັນກັບທີ່ເກີດໃນພຣະຣາຊວັງຂອງກະສັດ.

Verse 27

राजा च तां मृतां दृष्ट्वा विना भर्त्रा मदालसाम् । प्रत्युवाच जनं सर्वं विमृश्य सुस्थमानसः ॥

ພະຣາຊາເຫັນມາດາລາສາເສຍຊີວິດ ແລະບໍ່ມີຜົວ ຈຶ່ງຕອບຕໍ່ປະຊາຊົນທັງປວງ ໂດຍໄດ້ພິຈາລະນາດ້ວຍໃຈໝັ້ນຄົງ។

Verse 28

न रोदितव्यं पश्यामि भवतामात्मनस्तथा । सर्वेषामेव संचित्य सम्बन्धानामनित्यताम् ॥

“ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເຫດໃດໃຫ້ພວກເຈົ້າຮ້ອງໄຫ້ເພື່ອຕົນເອງແບບນີ້—ເມື່ອພິຈາລະນາວ່າ ຄວາມສຳພັນທັງປວງຂອງທຸກຄົນ ລ້ວນບໍ່ຖາວອນ” ດັ່ງນີ້.

Verse 29

किंनु शोचामि तनयं किंनु शोचाम्यहं स्नुषाम् । विमृश्य कृतकृत्यत्वाम्नम्येऽशोच्यावुभावपि ॥

“ຂ້າພະເຈົ້າຈະໂສກເສົ້າເພື່ອໃຜແທ້—ລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຫຼືລູກໃພ້? ເມື່ອພິຈາລະນາແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້ານ້ອມຄຳນັບຕໍ່ຄວາມຈິງວ່າ ທັງສອງບໍ່ຄວນໂສກເສົ້າ ເພາະໄດ້ສຳເລັດກິດທີ່ຄວນເຮັດແລ້ວ” ດັ່ງນີ້.

Verse 30

मच्छ्रु श्रुपुर्मद्वचनाद्द्विजरक्षणतत्परः । प्राप्तो मे यः सुतो मृत्युं कथं शोच्यः स धीमताम् ॥

“ລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເຊື່ອຟັງຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ແລະອຸທິດຕົນໃນການປົກປ້ອງຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ພຣາຫມັນ) ຈຶ່ງພົບຄວາມຕາຍ. ນັກປັນຍາຈະໂສກເສົ້າເພື່ອເຂົາໄດ້ແນວໃດ?”

Verse 31

अवश्यं याति यद्देहं तद्द्विजानां कृते यदि । मम पुत्रेण संत्यक्तं नन्वभ्युदयकारि तत् ॥

“ຖ້າຮ່າງກາຍຈະຕ້ອງຈາກໄປ (ພິນາດ) ຢ່າງຫຼີກບໍ່ພົ້ນ, ເມື່ອລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະຫຼະມັນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຫດແຫ່ງຄວາມສຸກດີ ແລະການຍົກສູງດອກຫຼື?”

Verse 32

इयञ्च सत्कुलोत्पन्ना भर्तर्येवमनुव्रताम् । कथन्नु शोच्या नारीणां भर्तुरन्यन्न दैवतं ॥

ນາງເກີດໃນຕະກູນດີ ແລະດ້ວຍເຫດນັ້ນ ນາງຈຶ່ງອຸທິດຕົນຮັບໃຊ້ຜົວດ້ວຍຄວາມສັດຊື່. ນາງແບບນີ້ຈະຄວນໃຫ້ສົງສານໄດ້ແນວໃດ—ເພາະສໍາລັບແມ່ຍິງ ບໍ່ມີເທວະອື່ນນອກຈາກຜົວ.

Verse 33

अस्माकं बान्धवानाञ्च तथान्येषां दयावताम् । शोच्या ह्येषा भवेदेवं यदि भर्त्रा वियोगिनी ॥

ສໍາລັບຍາດພີ່ນ້ອງຂອງພວກເຮົາ—ແລະສໍາລັບຜູ້ມີໃຈເມດຕາອື່ນໆດ້ວຍ—ນາງຈະເປັນຜູ້ນ່າສົງສານແທ້ໆໃນທາງນີ້ ຖ້ານາງຖືກແຍກອອກຈາກຜົວ.

Verse 34

या तु भर्तुर्वधं श्रुत्वा तत्क्षणादेव भामिनी । भर्तारमनुयातेयं न शोच्यातो विपश्चिताम् ॥

ແຕ່ແມ່ຍິງຜູ້ກ້າຫານນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າຜົວຖືກຂ້າ ນາງກໍຕາມຜົວໄປໃນທັນທີ—ຜູ້ຮູ້ທັນບໍ່ຄວນໂສກເສົ້າເພາະນາງ.

Verse 35

ताः शोच्या या वियोगिन्यो न शोच्या या मृताः सह । भर्त्रा वियोगस्त्वनया नानुभूतः कृतज्ञया ॥

ແມ່ຍິງທີ່ດໍາລົງຊີວິດໃນຄວາມແຍກຈາກກັນ ຄວນໃຫ້ສົງສານ; ຜູ້ທີ່ຕາຍພ້ອມກັນ (ກັບຜົວ) ບໍ່ຄວນໃຫ້ສົງສານ. ເພາະແມ່ຍິງຜູ້ຮູ້ຄຸນນີ້ ບໍ່ໄດ້ປະສົບການແຍກຈາກຜົວ.

Verse 36

दातारं सर्वसौख्यानामिह चामुत्र चोभयोः । लोकयोः का हि भर्तारं नारी मन्येत मानुषम् ॥

(ຜົວ) ແມ່ນຜູ້ປະທານຄວາມສຸກທັງປວງ ໃນທີ່ນີ້ແລະໃນພາຍໜ້າ ໃນສອງໂລກ. ແມ່ຍິງຄົນໃດຈະເຫັນຜົວເປັນແຕ່ມະນຸດທຳມະດາໄດ້ແນວໃດ?

Verse 37

नासौ शोच्यो न चैवेयं नाहं तज्जननी न च । त्यजता ब्राह्मणार्त्थाय प्राणान् सर्वे स्म तारिताः ॥

“ບໍ່ຄວນໂສກເສົ້າເຂົາ ຫຼືນາງ; ບໍ່ຄວນໂສກເສົ້າຂ້ອຍ; ແລະຂ້ອຍກໍບໍ່ແມ່ນແມ່ໃນນັຍແຫ່ງການສູນເສຍ. ເພາະເຂົາສະຫຼະຊີວິດເພື່ອພຣາຫມະນະ ພວກເຮົາທັງໝົດຈຶ່ງພົ້ນໄພ.”

Verse 38

विप्राणं मम धर्मस्य गतः स हि महामतिः । आनृण्यमर्धभुक्तस्य त्यागाद् देहस्य मे सुतः ॥

“ຜູ້ໃຈໃຫຍ່ນັ້ນໄດ້ໄປເປັນທີ່ພຶ່ງແກ່ພຣາຫມະນະ ແລະແກ່ທຳມະຂອງຂ້ອຍ. ລູກຊາຍຂອງຂ້ອຍ ໄດ້ເສວຍພຽງຄື່ງໜຶ່ງຂອງອາຍຸທີ່ກຳນົດ ແລ້ວບັນລຸຄວາມບໍ່ມີໜີ້ ໂດຍການສະຫຼະກາຍ.”

Verse 39

मातुः सतीत्वं मद्वंशवैमल्यं शौर्यमात्मनः । संग्रामे संत्यजन् प्राणान् नात्यजद् द्विजरक्षणम् ॥

“(ເຂົາໄດ້ຮັກສາ) ພຣະຈັນທະຂອງແມ່, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງວົງສາຂອງຂ້ອຍ, ແລະຄວາມກ້າຫານຂອງຕົນ. ແມ່ນແຕ່ເຂົາສະຫຼະຊີວິດໃນສົງຄາມ ກໍບໍ່ໄດ້ລະທິ້ງການປົກປ້ອງຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ພຣາຫມະນະ).”

Verse 40

पुत्रावूचतुः ततः कुवलयाश्वस्य माता भर्तुरनन्तरम् । श्रुत्वा पुत्रवधं तादृक् प्राह दृष्ट्वा तु तं पतिम् ॥

“ແລ້ວລູກຊາຍທັງສອງໄດ້ກ່າວ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ແມ່ຂອງກຸວະລະຍາສະວະ ຫຼັງຈາກຜົວຕາຍໃນທັນທີ ໄດ້ຍິນເລື່ອງການຖືກຂ້າຂອງລູກຊາຍດັ່ງນັ້ນ ແລະໄດ້ເວົ້າເມື່ອເຫັນຜົວຂອງນາງ.”

Verse 41

मातोवाच न मे मात्रा न मे स्वस्त्रा प्राप्ता प्रीतिर्नृपेदृशी । श्रुत्वा मुनिपरित्राणे हतं पुत्रं यथा मया ॥

“ແມ່ໄດ້ກ່າວວ່າ: ‘ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍໄດ້ຄວາມຍິນດີເຊັ່ນນີ້ຈາກການເປັນແມ່ ຫຼືຈາກການເປັນເອື້ອຍ, ເທົ່າກັບຄວາມຍິນດີທີ່ຂ້ອຍໄດ້ຍິນວ່າ ລູກຊາຍຂອງຂ້ອຍຖືກຂ້າໃນຂະນະທີ່ປົກປ້ອງລະສີ.’”

Verse 42

शोचतां बान्धवानां ये निःश्वसन्तोऽतिदुःखिताः । म्रियन्ते व्याधिना क्लिष्टास्तेषां माता वृथाप्रजा ॥

ຜູ້ໃດທີ່ເມື່ອຍາດພີ່ນ້ອງກໍາລັງໂສກເສົ້າ ກັບຕາຍໃນຄວາມທຸກທໍລະມານ—ຫາຍໃຈຄໍາຄວນ ທຸກຫນັກ ຖືກໂຣກໄພບີບຄັ້ນ—ສໍາລັບຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ຄວາມເປັນແມ່ຂອງແມ່ກໍເປັນໄປໂດຍປະໂຫຍດບໍ່ມີ।

Verse 43

संग्रामे युध्यमाना येऽभीता गोद्विजरक्षणे । क्षुण्णाः शस्त्रैर्विपद्यन्ते त एव भुवि मानवाः ॥

ຜູ້ໃດທີ່ຕໍ່ສູ້ໃນສະໜາມຮົບໂດຍບໍ່ມີຄວາມຢ້ານ ເພື່ອປົກປ້ອງງົວ ແລະ ພຣາຫມັນ ແລ້ວລົ້ມຕາຍ—ຖືກອາວຸດຟັນລົງ—ຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນແມ່ນຊາຍແທ້ໃນແຜ່ນດິນ।

Verse 44

अर्थिनां मित्रवर्गस्य विद्विषाञ्च पराङ्मुखः । यो न याति पिता तेन पुत्री माता च वीरसूः ॥

ພໍ່ຜູ້ໃດທີ່ບໍ່ “ອອກໄປ” —ຫັນຫນ້າຫນີຈາກຜູ້ມາຂໍ ຈາກວົງເພື່ອນ ແລະ ຈາກຄູ່ອະຄອນ—ສໍາລັບພໍ່ນັ້ນ ແມ່ນແມ່ນມີລູກສາວກໍດີ ແລະ ມີແມ່ຜູ້ໃຫ້ກໍາເນີດວີລະຊົນກໍດີ ກໍເຫມືອນສູນເສຍໄປໂດຍບໍ່ບັນລຸເປົ້າໝາຍ ແລະ ນ່າອັບອາຍ।

Verse 45

गर्भक्लेशः स्त्रियो मन्ये साफल्यं भजते तदा । यदारिविजयी वा स्यात् संग्रामे वा हतः सुतः ॥

ຂ້ອຍເຫັນວ່າ ຄວາມລໍາບາກໃນການຖືພາຂອງແມ່ຍິງ ຈະສໍາເລັດສົມບູນແທ້ ເມື່ອລູກຊາຍກາຍເປັນຜູ້ພິຊິດສັດຕູ—ຫຼືຖືກສັງຫານໃນສະໜາມຮົບ।

Verse 46

पुत्रावूचतुः ततः स राजा संस्कारं पुत्रपत्नीमलम्भयत् । निर्गम्य च बहिः स्नातो ददौ पुत्राय चोदकम् ॥

ແລ້ວລູກຊາຍທັງສອງໄດ້ເວົ້າ; ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ກະສັດໄດ້ຈັດພິທີກໍາຕາມຈາຣີດໃຫ້ແກ່ເມຍຂອງລູກຊາຍ. ພຣະອົງອອກໄປຂ້າງນອກ ແລະ ອາບນ້ໍາ ຈາກນັ້ນກໍໄດ້ຖວາຍນ້ໍາບູຊາ (udaka) ແກ່ລູກຊາຍຂອງພຣະອົງດ້ວຍ।

Verse 47

तालकेतुश्च निर्गम्य तथैव यमुनाजलात् । राजपुत्रमुवाचेदं प्रणयान्मधुरं वचः ॥

ແລະ ຕາລະເກຕຸ ກໍໄດ້ອອກມາຈາກນ້ຳແມ່ນ້ຳຢະມຸນາ ແລ້ວເວົ້າຖ້ອຍຄຳອັນຫວານຊື່ນນີ້ແກ່ເຈົ້າຊາຍ ດ້ວຍຄວາມເມດຕາຮັກໃຄ່।

Verse 48

गच्छ भूपालपुत्र ! त्वं कृतार्थोऽहं कृतस्त्वया । कार्यं चिराभिलषितं त्वय्यत्राविचले स्थिते ॥

ໄປເຖີດ ໂອ ເຈົ້າຊາຍ. ຂ້ອຍໄດ້ຮັບຄວາມເຕັມພໍໂດຍເຈົ້າ; ວຽກທີ່ປາຖະໜາມາດົນ ໄດ້ສຳເລັດແລ້ວ ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າຢືນຢັນຢ່າງໝັ້ນຄົງຢູ່ນີ້.

Verse 49

वारुणं यज्ञकार्यञ्च जलेशस्य महात्मनः । तन्मया साधितं सर्वं यन्ममासीदभीप्सितम् ॥

ໜ້າທີ່ບູຊາຍັນທີ່ກ່ຽວກັບ ວະຣຸນະ—ພິທີຂອງພຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງນ້ຳ—ຂ້ອຍໄດ້ປະກອບສຳເລັດຢ່າງຄົບຖ້ວນ; ທຸກສິ່ງທີ່ຂ້ອຍປາຖະໜາ ກໍໄດ້ບັນລຸແລ້ວ.

Verse 50

प्रणिपत्य स तं प्रायाद्राजपुत्रः पुरं पितुः । समारुह्य तमेवाश्वं सुपर्णानिलविक्रमम् ॥

ເມື່ອໄດ້ກໍາບັງຄົມເຂົາແລ້ວ ເຈົ້າຊາຍກໍອອກເດີນທາງໄປຫານະຄອນຂອງພຣະບິດາ ໂດຍຂຶ້ນຂີ່ມ້າຕົວນັ້ນເອງ ທີ່ວ່ອງໄວດັ່ງຄຣຸດ ແລະດັ່ງລົມໃນກ້າວຍ່າງ.