Adhyaya 2
ब्राह्मणानुयात्रा—शौनकोपदेशः (Brāhmaṇas Follow into Exile and Śaunaka’s Instruction)
Upa-parva: Āraṇyaka-parva: Brāhmaṇa-Anuyāna and Śaunaka-Upadeśa (Forest Departure Discourse)
Vaiśaṃpāyana describes dawn preparations for forest departure, with brāhmaṇas preceding the party. Yudhiṣṭhira states their dispossession and the dangers of the wilderness, urging the brāhmaṇas to return to avoid hardship. The brāhmaṇas refuse, pledging loyalty and self-sufficiency; they offer spiritual support through japa, contemplation, and consoling narratives. Yudhiṣṭhira expresses shame at their potential suffering and condemns the agents of the kingdom’s seizure, yet clarifies that any desire for resources would be solely to maintain dependents. Śaunaka then delivers a systematic upadeśa: grief and fear overwhelm the unwise, not the discerning; mental suffering aggravates bodily suffering; attachment (sneha) is identified as the root of mental distress, generating desire, craving (tṛṣṇā), and the cycle of anxiety. Wealth is analyzed as a persistent source of fear and suffering through acquisition, protection, loss, and expenditure; contentment is framed as the highest ease. The discourse outlines an eightfold dharma path (ijyā, adhyayana, dāna, tapas, satya, kṣamā, dama, alobha), distinguishes orientations (pitṛyāna/devayāna), and recommends disciplined practice, culminating in counsel that Yudhiṣṭhira seek siddhi through tapas for sustaining the brāhmaṇas.
Chapter Arc: पुरवासियों के लौट जाने के बाद वन-प्रवेश की दहलीज़ पर खड़े पाण्डवों के सामने ब्राह्मणों का समूह आता है—और युधिष्ठिर पहली बार निर्वासन को केवल राजनैतिक हार नहीं, आत्म-शिक्षा का अवसर बनाकर बोलते हैं। → युधिष्ठिर अपने हृत-राज्य, हृत-श्री और हृत-सर्वस्व की स्थिति बताते हुए वन के भय—व्याल, सरीसृप, दोष-बहुलता—का स्मरण करते हैं; साथ ही मनुष्य के भीतर प्रतिदिन उगते शोक-भय के असंख्य ‘स्थान’ दिखाकर बताते हैं कि बाहरी वन से अधिक कठिन भीतर का वन है। → वैराग्य-उपदेश का शिखर: ‘मन के दुःख का मूल स्नेह (आसक्ति) है’—और संचय/धन-संग्रह को उपद्रव का कारण बताकर त्याग की घोषणा; फिर तप, शम और योग-सिद्धि की ओर निर्णायक मोड़—‘तपसा सिद्धिमन्विच्छ’—द्विजों के भरण-पोषण और आत्म-मनोरथ की सिद्धि हेतु। → युधिष्ठिर का निष्कर्ष स्थिर होता है: दुःख का उपचार बाह्य साधनों में नहीं, मन-निग्रह, आसक्ति-क्षय, और तप-योग में है; धर्मशील पुरुष के लिए ‘अनिहार्य’ (अनावश्यक) संचय त्याज्य है, और ब्राह्मण-सेवा/भरण का संकल्प तप के साथ जुड़ता है। → वन-जीवन की वास्तविक परीक्षा अभी शेष है—क्या यह वैराग्य-प्रतिज्ञा आने वाले संकटों, याचकों और वन के प्रलोभनों/भयों के बीच अक्षुण्ण रह पाएगी?
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत अरण्यपर्वमें पुरवासियोंके लौटनेसे सम्बन्ध रखनेवाला पहला अध्याय पूरा हुआ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຄືນໄດ້ຜ່ານພົ້ນ ແລະອາລຸນໄດ້ຮຸ່ງຂຶ້ນ ພວກປານດະວະ—ຜູ້ມີວິລະກຳອັນບໍ່ຕ້ອງຝືນຝົນ—ກໍຕຽມອອກເດີນທາງເຂົ້າປ່າ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣາຫມັນຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍທານ ໄດ້ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພວກເຂົາ ພ້ອມຈະຕິດຕາມໄປດ້ວຍ.
Verse 2
तानुवाच ततो राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । वयं हि हृतसर्वस्वा हृतराज्या हृतश्रिय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວພຣະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ ໄດ້ກ່າວກັບພວກເຂົາວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ! ຊັບສິນທັງປວງຂອງພວກເຮົາຖືກຊິງໄປ; ອານາຈັກກໍຖືກຊິງ; ສິຣີລາດຊະສົມບັດກໍຖືກປອດໄປ. ພວກເຮົາຕັ້ງໃຈຈະດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຜົນໄມ້ ຮາກໄມ້ ແລະເຂົ້າທີ່ງ່າຍໆ ແລ້ວຈະເຂົ້າປ່າດ້ວຍຄວາມໂສກ. ປ່ານັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍອັນຕະລາຍ—ມີສັດນ່າຢ້ານນັບບໍ່ຖ້ວນ ເຊັ່ນ ງູ ແລະແມງປ່ອງ.”
Verse 3
फलमूलाशनाहारा वनं गच्छाम दु:ःखिता: । वनं च दोषबहुलं बहुव्यालसरीसूपम्
“ພວກເຮົາທັງຂາດສິ້ນ ແລະໂສກເສົ້າ ກຳລັງອອກເດີນທາງເຂົ້າປ່າ ໂດຍຕັ້ງໃຈຈະກິນຜົນໄມ້ແລະຮາກໄມ້. ແຕ່ປ່ານັ້ນມີທັງຄວາມລຳບາກແລະອັນຕະລາຍຫຼາຍ ເຕັມໄປດ້ວຍສັດດຸຮ້າຍ—ງູ ແລະສັດຄານອື່ນໆ.”
Verse 4
परिक्लेशश्व वो मन्ये ध्रुवं तत्र भविष्यति । ब्राह्मणानां परिक्लेशो दैवतान्यपि सादयेत् । कि पुनर्मामितो विप्रा निवर्तध्वं यथेष्टत:
“ຂ້ອຍເຊື່ອແນ່ວ່າ ຖ້າພວກທ່ານໄປທີ່ນັ້ນ ຈະຕ້ອງປະສົບຄວາມລຳບາກຢ່າງໃຫຍ່ແນ່ນອນ. ຄວາມທຸກທີ່ກະທົບແກ່ພຣາຫມັນ ຍັງອາດນຳໄປສູ່ຄວາມພິນາດແມ່ນແຕ່ເທວະດາ—ແລ້ວຈະກ່າວຫຍັງກັບຄົນເຊັ່ນຂ້ອຍ? ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ຈົ່ງຫັນກັບຈາກທີ່ນີ້ ແລະກັບໄປຕາມປາຖະໜາສູ່ສະຖານທີ່ທີ່ທ່ານປາດຖະໜາ.”
Verse 5
ब्राह्मणा ऊचु गतिर्या भवतां राजंस्तां वयं गन्तुमुद्यता: | ना्हस्यस्मान् परित्यक्तुं भक्तान् सद्धर्मदर्शिन:
ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ! ເສັ້ນທາງ ແລະຊະຕາກຳໃດທີ່ລໍຖ້າພຣະອົງ ພວກເຮົາກໍພ້ອມຈະໄປຕາມນັ້ນກັບພຣະອົງ. ພຣະອົງບໍ່ຄວນລະທິ້ງພວກເຮົາ—ຜູ້ຈົ່ງຮັກພັກດີ ແລະຜູ້ມອງເຫັນທຳອັນດີງາມ.”
Verse 6
अनुकम्पां हि भक्तेषु देवता हापि कुर्वते । विशेषतो ब्राह्म॒णेषु सदाचारावलम्बिषु,देवता भी अपने भक्तोंपर विशेषत: सदाचारपरायण ब्राह्मणोंपर तो अवश्य ही दया करते हैं
ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມມີຄວາມເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ຜູ້ອຸທິດຕົນເປັນສາວົກຂອງພວກເຂົາ; ແລະໂດຍພິເສດ ພວກເຂົາຍ່ອມປະທານຄວາມເມດຕາແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ຍຶດຖືຄວາມປະພຶດດີ ແລະອາໄສວິໄນແຫ່ງທຳມະເປັນຫຼັກ.
Verse 7
युधिछिर उवाच ममापि परमा भक्तित्रह्मणेषु सदा द्विजा: । सहायविपरिभ्रंशस्त्वयं सादयतीव माम्
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງເອີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍມີຄວາມເຄົາລົບສູງສຸດ ແລະສະເໝີມາຕໍ່ພຣາຫມັນ. ແຕ່ການລົ້ມລະລາຍຂອງທຸກສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພຶ່ງ—ການຂາດແຄນຜູ້ຊ່ວຍແລະຊັບພະຍາກອນ—ກັບເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າອ່ອນແຮງ ແລະຈົມຢູ່ໃນຄວາມທຸກໂສກ».
Verse 8
आहरेयुरिमे येडषपि फलमूलमधूनि च । त इमे शोकजेैर्दु:खैर्भ्रातरो मे विमोहिता:
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ເຄີຍອອກໄປນຳອາຫານກັບມາໄດ້—ຜົນໄມ້, ຮາກໄມ້, ແລະນ້ຳເຜິ້ງ—ຄືພີ່ນ້ອງຂອງຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນແຫຼະ ບັດນີ້ກັບຫຼົງມົວ ຖືກຄວາມທຸກທີ່ເກີດຈາກໂສກຄອບງຳ. ແມ່ນວ່າຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພຣາຫມັນດ້ວຍໃຈຈິງ, ແຕ່ການຂາດແຄນທີ່ພຶ່ງແລະຊັບພະຍາກອນນີ້ກົດທັບຂ້າພະເຈົ້າ ແລະພາໃຫ້ຈົມໃນຄວາມທຸກ».
Verse 9
द्रौपद्या विप्रकर्षण राज्यापहरणेन च । दुःखार्दितानिमान् क्लेशैरनईहहं योक्तुमिहोत्सहे
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກການລົບຫຼູ່ດຣາວປະດີ ແລະການຍຶດເອົາອານາຈັກຂອງພວກເຮົາ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ຖືກຄວາມໂສກທຸກທຳລາຍຢູ່ແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາດຖະນາຈະຜູກມັດພວກເຂົາໃຫ້ຮັບຄວາມລຳບາກເພີ່ມອີກ ໂດຍການວາງພາລະໃໝ່».
Verse 10
ब्राह्मणा ऊचु अस्मत्पोषणजा चिन्ता मा भूत् ते हृदि पार्थिव । स्वयमाह्त्य चान्नानि त्वानुयास्यथामहे वयम्
ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຂໍຢ່າໃຫ້ຄວາມກັງວົນເລື່ອງການອຸປະຖຳພວກເຮົາເກີດຂຶ້ນໃນພຣະທັຍຂອງພຣະອົງ. ພວກເຮົາຈະຈັດຫາອາຫານແລະສິ່ງຈຳເປັນດ້ວຍຕົນເອງ ແລະຈະຕິດຕາມພຣະອົງໄປ».
Verse 11
अनुध्यानेन जप्येन विधास्याम: शिवं तव । कथाभिश्चाभिरम्याभि: सह रंस्थामहे वयम्
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂດຍການຄິດຄໍານຶງເຖິງຄວາມຜາສຸກຂອງທ່ານຢ່າງສະເໝີ ແລະໂດຍການສວດມົນອັນສັກສິດ ພວກເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມສຸກມົນຄົງແກ່ທ່ານ. ແລະດ້ວຍເລື່ອງລາວອັນພາໃຫ້ຊື່ນບານ ພວກເຮົາຈະຢູ່ຮ່ວມກັບທ່ານ ພາກັນທ່ອງໄປໃນປ່າດ້ວຍໃຈຮ່າເຮີງຮ່ວມກັນ».
Verse 12
युधिछिर उवाच एवमेतन्न संदेहो रमे5हं सतत द्विजै: । न्यूनभावात् तु पश्यामि प्रत्यादेशमिवात्मन:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແທ້ດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ຂ້ອຍມັກຈະຊື່ນບານເມື່ອຢູ່ກັບຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ພຣາຫມັນ). ແຕ່ບັດນີ້ ເນື່ອງຈາກຂ້ອຍຕົກຢູ່ໃນຄວາມຂາດແຄນ ຂ້ອຍຮູ້ສຶກຮາວກັບວ່າມີການຕໍ່ວ່າຕໍ່ຂານຕໍ່ຕົນເອງ—ເຫມືອນຮອຍອັບອາຍ».
Verse 13
कथं द्रक्ष्यामि व: सर्वान् स््वयमाहृतभोजनान् । मद्धक्त्या क्लिश्यतो<नर्हान् धिक् पापान् धृतराष्ट्रजान्
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍຈະທົນເບິ່ງພວກທ່ານທັງຫມົດ ຕ້ອງໄປຫາອາຫານດ້ວຍຕົນເອງ ແລະກິນສິ່ງທີ່ຕົນເອງເກັບກໍາມາ ໄດ້ແນວໃດ? ພວກທ່ານບໍ່ຄວນຈະທົນທຸກລໍາບາກ ແຕ່ເນື່ອງຈາກຄວາມຮັກແລະຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ຂ້ອຍ ຈຶ່ງອົດທົນຄວາມທຸກນີ້. ຂໍໃຫ້ຄວາມອັບອາຍຕົກແກ່ລູກຊາຍຜູ້ບາບຂອງ ທຣິຕຣາສຖະ!»
Verse 14
वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वा स नृप: शोचन् निषसाद महीतले । तमध्यात्मरतो विद्वान् शौनको नाम वै द्विज:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ກະສັດຜູ້ນັ້ນຖືກຄວາມໂສກເຂົ້າຄອບງໍາ ແລະນັ່ງລົງຢ່າງງຽບໆເທິງພື້ນດິນ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ຮອບຊື່ ສົານະກະ ຜູ້ອຸທິດໃຈໃນການພິຈາລະນາທາງຈິດວິນຍານ ແລະຊໍານານໃນການແຍກແຍະທັງວິທີແຫ່ງການກະທໍາ (karma-yoga) ແລະວິທີແຫ່ງປັນຍາ (sāṅkhya) ໄດ້ກ່າວກັບກະສັດດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາເຫຼົ່ານີ້.
Verse 15
योगे सांख्ये च कुशलो राजानमिदमत्रवीत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສົານະກະ ຜູ້ຊໍານານທັງໃນໂຍຄະ ແລະ ສາງຂະຍະ ໄດ້ກ່າວກັບກະສັດດັ່ງນີ້.
Verse 16
शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च । दिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम्
ມີເຫດໃຫ້ໂສກເສົ້ານັບພັນ ແລະເຫດໃຫ້ຢ້ານກົວນັບຮ້ອຍ. ມັນຈັບກຸມຄົນຫຼົງຜິດທຸກມື້; ແຕ່ບໍ່ອາດກົດຂີ່ຜູ້ມີປັນຍາໄດ້.
Verse 17
न हि ज्ञानविरुद्धेषु बहुदोषेषु कर्मसु । श्रेयोधातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधा:,“अनेक दोषोंसे युक्त, ज्ञानविरुद्ध एवं कल्याणनाशक कर्मोमें आप-जैसे ज्ञानवान् पुरुष नहीं फँसते हैं
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: “ແທ້ແລ້ວ ຜູ້ມີປັນຍາເຊັ່ນທ່ານ ບໍ່ເຂົ້າໄປຕິດພັນໃນການກະທຳທີ່ຂັດກັບຄວາມຮູ້ທີ່ແທ້ ມີໂທດຫຼາຍ ແລະທຳລາຍຄວາມດີງາມອັນເປັນປະໂຫຍດ.”
Verse 18
अष्टाज्जां बुद्धिमाहुर्या सर्वाश्रेयोडभिघातिनीम् । श्रुतिस्मृतिसमायुक्तां राजन् सा त्वय्यवस्थिता
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ປັນຍາອັນປະເສີດນັ້ນ ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ມີອົງປະກອບແປດ’—ພ້ອມດ້ວຍອົງຂອງໂຍຄະ—ແລະມັນທຳລາຍທຸກສິ່ງທີ່ຂັດຂວາງຄວາມດີງາມອັນແທ້. ເມື່ອໄດ້ຮັບການເສີມແຮງດ້ວຍການສຶກສາ ແລະຄຳຊີ້ນຳຈາກ Śruti ແລະ Smṛti, ປັນຍານັ້ນສະຖິດຢູ່ໃນທ່ານ.”
Verse 19
अर्थकृच्छेषु दुर्गेषु व्यापत्सु स्वजनस्य च । शारीरमानसैर्द:खैर्न सीदन्ति भवद्विधा:,“अर्थसंकट, दुस्तर दुःख तथा स्वजनोंपर आयी हुई विपत्तियोंमें आप-जैसे ज्ञानी शारीरिक और मानसिक दु:खोंसे पीडित नहीं होते
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: “ໃນຍາມຂັດສົນທາງຊັບສິນ, ໃນໄພພິບັດທີ່ຍາກຈະຂ້າມຜ່ານ, ແລະໃນຄວາມວິບັດທີ່ຕົກໃສ່ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ, ຜູ້ເຊັ່ນທ່ານ—ຜູ້ມີປັນຍາແລະໝັ້ນຄົງ—ບໍ່ຈົມລົງດ້ວຍທຸກຂ໌ທາງກາຍແລະໃຈ.”
Verse 20
श्रूयतां चाभिधास्यामि जनकेन यथा पुरा । आत्मव्यवस्थानकरा गीता: श्लोका महात्मना
ຈົ່ງຟັງເຖີດ; ຂ້ອຍຈະເລົ່າໃຫ້ຟັງວ່າ ໃນການກ່ອນ ພະຣາຊາຈະນະກະ ຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ຂັບຮ້ອງຄຳກອນບາງບົດ ທີ່ເຮັດໃຫ້ອາຕະມາ ແລະໃຈພາຍໃນ ໝັ້ນຄົງ. ຂ້ອຍຈະບອກຄຳກອນເຫຼົ່ານັ້ນ—ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມໃສ່ໃຈ.
Verse 21
मनोदेहसमुत्थाभ्यां दुःखाभ्यामर्दितं जगत् । तयोव्याससमासा भ्यां शमोपायमिमं शृणु,“सारा जगत् मानसिक और शारीरिक दु:खोंसे पीडित है। उन दोनों प्रकारके दुःखोंकी शान्तिका यह उपाय संक्षेप और विस्तारसे सुनिये
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂລກທັງປວງຖືກບີບຄັ້ນໂດຍທຸກຂ໌ສອງປະເພດ—ທຸກຂ໌ທີ່ເກີດຈາກໃຈ ແລະ ທຸກຂ໌ທີ່ເກີດຈາກກາຍ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງວິທີສະງົບທຸກຂ໌ນັ້ນ ທີ່ຈະອະທິບາຍທັງແບບຫຍໍ້ ແລະ ແບບລະອຽດ».
Verse 22
व्याधेरनिष्टसंस्पर्शाच्छूमादिष्टविवर्जनात् । दुःखं चतुर्भि: शारीरं कारणै: सम्प्रवर्तते
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ທຸກຂ໌ທາງກາຍເກີດຈາກເຫດສີ່ປະການ—ໂລກໄພ, ການສຳຜັດກັບສິ່ງທີ່ບໍ່ພຶງໃຈ, ຄວາມເມື່ອຍລ້າຈາກການອອກແຮງເກີນ, ແລະ ການພັດພາກຈາກສິ່ງທີ່ຮັກ.»
Verse 23
तदा तत्प्रतिकाराच्च सततं चाविचिन्तनात् । आधिव्याधिप्रशमनं क्रियायोगद्धयेन तु
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວ ການແກ້ໄຂຕໍ່ຕ້ານເຫດເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ທັນເວລາ ແລະ ການບໍ່ຫມົດໃຈຄິດຕິດຢູ່ກັບມັນ—ສອງປະການນີ້ແມ່ນ “ກິຣິຍາໂຍກ” ຄືວິໄນແຫ່ງການປະຕິບັດ. ໂດຍສອງນີ້ ຄວາມທຸກໃຈ ແລະ ໂລກໄພທາງກາຍ ຈຶ່ງຖືກສະງົບລົງ.»
Verse 24
मतिमन्तो हातो वैद्या: शमं प्रागेव कुर्वते । मानसस्य प्रियाख्यानै: सम्भोगोपनयैर्नणाम्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໝໍຜູ້ມີປັນຍາ ແລະ ຊຳນານ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ໃຈສະງົບກ່ອນ. ໂດຍຄຳເວົ້າທີ່ຖືກໃຈ, ດ້ວຍເລື່ອງເລົ່າອັນນ່າຟັງ, ແລະ ດ້ວຍການຈັດຫາຄວາມສຸກທີ່ເປັນປະໂຫຍດໃຫ້ຜູ້ຄົນ, ພວກເຂົາເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການບັນເທົາທຸກໃຈ.»
Verse 25
मानसेन हि दुःखेन शरीरमुपतप्यते । अय:पिण्डेन तप्तेन कुम्भसंस्थमिवोदकम्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອທຸກໃຈເກີດຂຶ້ນໃນໃຈ ກາຍກໍຖືກເຜົາຮ້ອນໄປດ້ວຍ—ເຫມືອນນ້ຳທີ່ຢູ່ໃນໝໍ້ ກາຍເປັນຮ້ອນເມື່ອໂຍນກ້ອນເຫຼັກທີ່ເຜົາແດງລົງໄປ.»
Verse 26
मानसं शमयेत् तस्माज्ज्ञानेनाग्निमिवाम्बुना | प्रशान्ते मानसे हास्य शारीरमुपशाम्यति
ດັ່ງນັ້ນ ຄວນປະລະຄວາມທຸກໃນໃຈດ້ວຍປັນຍາອັນແທ້ ເຫມືອນນ້ຳດັບໄຟ. ເມື່ອໃຈສະຫງົບ ແລະຄວາມທຸກໃນໃຈຖືກລະງັບ ຄວາມທຸກທີ່ຮ່າງກາຍຮູ້ສຶກກໍຈະສົມທົບລົງເຊັ່ນກັນ.
Verse 27
मनसो दुःखमूलं तु स्नेह इत्युपलभ्यते । स्नेहात् तु सज्जते जन्तुर्दुःखयोगमुपैति च
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ເຂົ້າໃຈໄດ້ວ່າ ຮາກເຫງົ້າຂອງຄວາມທຸກໃນໃຈ ແມ່ນ ‘ສເນຫະ’ ຄືຄວາມຍຶດຕິດ. ເພາະຄວາມຍຶດຕິດນັ້ນ ສັດມີຊີວິດຈຶ່ງເກາະກ່ຽວກັບສິ່ງຂອງ ແລະຄວາມສຳພັນ ແລ້ວກໍເຂົ້າສູ່ການຮ່ວມທຸກ.”
Verse 28
स्नेहमूलानि दुःखानि स्नेहजानि भयानि च । शोकहर्षो तथा55यास: सर्व स्नेहात् प्रवर्तते
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ຄວາມທຸກມີຮາກຢູ່ທີ່ຄວາມຍຶດຕິດ ແລະຄວາມຢ້ານກໍເກີດຈາກຄວາມຍຶດຕິດ. ຄວາມໂສກ ແລະຄວາມຍິນດີ, ພ້ອມທັງຄວາມເມື່ອຍລ້າ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນ—ທັງໝົດນີ້ເກີດຈາກຄວາມຍຶດຕິດ.”
Verse 29
स्नेहाद भावो<नुरागश्न प्रजज्ञे विषये तथा । अश्रेयस्कावुभावेतौ पूर्वस्तत्र गुरु: स्मृत:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ຈາກຄວາມຍຶດຕິດ (ອັນເກີດຈາກຄວາມຮັກ) ເກີດ ‘ພາວະ’ ຄືຄວາມໂນ້ມໃຈທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ‘ອະນຸຣາກະ’ ຄືຄວາມຫຼົງຮັກອັນແຮງກ້າ ຕໍ່ສິ່ງທີ່ຮັບຮູ້ດ້ວຍປະສາດ. ທັງສອງນີ້ນຳໃຫ້ຫ່າງຈາກຄວາມດີທີ່ແທ້; ແລະໃນສອງນັ້ນ ຄວາມໂນ້ມໃຈທີ່ຕັ້ງໝັ້ນຕໍ່ສິ່ງຂອງ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນເຫດແຫ່ງໂທດທີ່ໜັກກວ່າ.”
Verse 30
कोटराग्निर्यथाशेषं समूलं पादपं दहेत् धर्मार्थो तु तथाल्पो5पि रागदोषो विनाशयेत्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ເຫມືອນໄຟທີ່ລຸກຢູ່ໃນໂພງຕົ້ນໄມ້ ເຜົາຕົ້ນໄມ້ທັງຕົ້ນໃຫ້ໝົດສິ້ນ ພ້ອມທັງຮາກ, ດັ່ງນັ້ນແມ່ນແມ່ນ ຄວາມຍຶດຕິດແມ່ນແຕ່ນ້ອຍນິດ—ອັນເກີດຈາກຕັນຫາແລະໂທສ—ກໍສາມາດທຳລາຍທັງທຳມະ ແລະອັດຖະ ໄດ້.”
Verse 31
विप्रयोगे न तु त्यागी दोषदर्शी समागमे । विरागं भजते जनन््तुर्निर्विरो निरवग्रह:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຢູ່ໄກຈາກອາລົມວັດຖຸແລ້ວຈຶ່ງ ‘ປະຖິ້ມ’ ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ສະຫຼະທີ່ແທ້. ຜູ້ສະຫຼະທີ່ແທ້ ແມ່ນຜູ້ທີ່ ແມ່ນແຕ່ອາລົມວັດຖຸມີຢູ່ຕໍ່ໜ້າ ກໍຍັງເຫັນໂທດຂອງມັນ ແລະປ່ອຍວາງຄວາມຍຶດຕິດ. ຜູ້ນັ້ນບັນລຸວິຣາຄະ; ດ້ວຍບໍ່ມີຄວາມປອງຮ້າຍຕໍ່ໃຜ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດຕູ ແລະບໍ່ຖືກຜູກມັດດ້ວຍການກໍ່ກຽວ.»
Verse 32
तस्मात् स्नेहं न लिप्सेत मित्रेभ्यो धनसंचयात् । स्वशरीरसमुत्थं च ज्ञानेन विनिवर्तयेत्
ດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ຄວນແສວງຫາຄວາມຍຶດຕິດເນື່ອງຈາກມິດສະຫາຍ ຫຼືການສະສົມຊັບສິນ. ແລະຄວາມຍຶດຕິດໃດໆທີ່ເກີດຈາກຮ່າງກາຍຂອງຕົນ—ເກີດຈາກການຍຶດວ່າ “ນີ້ແມ່ນຂ້ອຍ”—ຄວນຖອນຄືນແລະລະງັບດ້ວຍປັນຍາຈໍາແນກ.
Verse 33
ज्ञानान्वितेषु युक्तेषु शास्त्रज्ञेषु कृतात्मसु । न तेषु सज्जते स्नेह: पद्मपत्रेष्विवोदकम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາຜູ້ມີປັນຍາແທ້—ຜູ້ຝຶກຢູ່ໃນໂຍຄະ, ຮູ້ຊາດສະຕຣະ (śāstra), ແລະຄວບຄຸມຕົນເອງ—ຄວາມຍຶດຕິດບໍ່ອາດເກາະຕິດໄດ້. ເຫມືອນນ້ໍາບໍ່ອາດຢູ່ນິ່ງເທິງໃບບົວ, ຄວາມຮັກທີ່ເກີດຈາກການກໍ່ກຽວກໍບໍ່ອາດຝັງລຶກໃນຜູ້ມີໃຈໝັ້ນຄົງໄດ້.»
Verse 34
रागाभिभूत: पुरुष: कामेन परिकृष्यते । इच्छा संजायते तस्य ततस्तृष्णा विवर्धते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອບຸກຄົນຖືກຣາຄະ (ຄວາມຕິດໃຈ) ຄອບງໍາ, ກາມະ (ຄວາມປາຖະໜາ) ຈະລາກເຂົາໄປ. ຈາກນັ້ນ ຄວາມຢາກຈະເສບສົມອາລົມວັດຖຸກໍເກີດຂຶ້ນ; ແລ້ວຕໍ່ມາ ຕຣິສນາ (ຄວາມຫິວໂຫຍ) ກໍເພີ່ມພູນ—ເປັນແຮງໃນໃຈທີ່ກໍ່ໃຫ້ໃຈຫວັ່ນໄຫວ ແລະຜັກດັນໄປສູ່ຄວາມຜິດຢູ່ເລື້ອຍໆ.»
Verse 35
तृष्णा हि सर्वपापिष्ठा नित्योद्वेगकरी स्मृता । अधर्मबहुला चैव घोरा पापानुबन्धिनी
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຕຣິສນາ (tṛṣṇā: ຄວາມຫິວໂຫຍ) ຖືກຈື່ຈໍາວ່າເປັນສິ່ງຊົ່ວຮ້າຍທີ່ສຸດໃນບັນດາບາບທັງປວງ, ເພາະມັນກໍ່ໃຫ້ໃຈຫວັ່ນໄຫວຢູ່ເລື້ອຍ. ມັນເປັນເຫດໃຫ້ເກີດອະທັມມະຢ່າງຫຼາຍ, ແລະດ້ວຍອໍານາດອັນນ່າຢ້ານ ມັນຜູກມັດຄົນໃຫ້ຕິດຕາມຜົນຂອງບາບ.»
Verse 36
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्य॑ति जीर्यत: । योडसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजत: सुखम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕັນຫານັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາຫຼົ່ມຫຼວງລະທິ້ມໄດ້ຍາກຢິ່ງ, ແມ່ນບໍ່ແກ່ເຖົ້າເຖິງແມ່ນກາຍຈະແກ່, ແລະຖືກເວົ້າວ່າເປັນໂລກທຳລາຍຊີວິດ—ຄວາມສຸກເປັນຂອງຜູ້ທີ່ລະທິ້ມຄວາມຫິວນັ້ນໄດ້.
Verse 37
अनाइम्ता तु सा तृष्णा अन्तर्देहगता नृणाम् विनाशयति भूतानि अयोनिज इवानल:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕັນຫານັ້ນ ແມ່ນຢູ່ພາຍໃນກາຍຂອງມະນຸດ ແຕ່ກໍບໍ່ມີຈຸດເລີ່ມ. ດັ່ງໄຟທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍບໍ່ມີແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມັນກິນກວາດສັດທັງຫຼາຍ ແລະນຳໄປສູ່ຄວາມພິນາດ.
Verse 38
यथैध: स्वसमुत्थेन वह्लिना नाशमृच्छति । तथाकृतात्मा लोभेन सहजेन विनश्यति
ດັ່ງໄຟທີ່ເກີດຈາກໄມ້ເອງ ເຜົາໄມ້ນັ້ນໃຫ້ພິນາດ, ສັນໃດກໍສັນນັ້ນ: ຜູ້ທີ່ບໍ່ຝຶກຕົນ ຍ່ອມພິນາດໂດຍຄວາມໂລບອັນເກີດມາພ້ອມກັບກາຍ, ນຳໃຫ້ຕົນເອງຕົກຕ່ຳ.
Verse 39
राजत: सलिलादमन्नेश्षलोरत: स्वजनादपि । भयमर्थवतां नित्यं मृत्यो: प्राणभूतामिव,“धनवान् मनुष्योंको राजा, जल, अग्नि, चोर तथा स्वजनोंसे भी सदा उसी प्रकार भय बना रहता है, जैसे सब प्राणियोंको मृत्युसे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສຳລັບຜູ້ມີຊັບ, ຄວາມຢ້ານກົວມີຢູ່ເປັນນິດ—ຈາກກະສັດ, ຈາກນ້ຳ, ຈາກໄຟ, ຈາກໂຈນ, ແລະແມ່ນແຕ່ຈາກຄົນຂອງຕົນເອງ—ດັ່ງທີ່ສັດທັງປວງຢູ່ພາຍໃຕ້ຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ຄວາມຕາຍອັນມີຢູ່ເປັນນິດ.
Verse 40
यथा ह्यामिषमाकाशे पक्षिश्रि: श्वापदैर्भुवि । भक्ष्यते सलिले मत्स्यैस्तथा सर्वत्र वित्तवान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງຊິ້ນເນື້ອທີ່ຖືກນົກໃນອາກາດຈັບກິນ, ຖືກສັດດຸຮ້າຍໃນພື້ນດິນກັດກິນ, ແລະຖືກປາໃນນ້ຳກິນ—ສັນໃດກໍສັນນັ້ນ, ຜູ້ມີຊັບຖືກຄົນທຸກທິດທຸກທາງຮຸກຮານ ແລະຊອກຫາຜົນປະໂຫຍດຈາກເຂົາຢູ່ເລື້ອຍໆ».
Verse 41
अर्थ एव हि केषांचिदनर्थ भजते नृणाम् | अर्थश्रेयसि चासक्तो न श्रेयो विन्दते नर:
ສໍາລັບມະນຸດບາງຄົນ ຊັບສິນເອງກໍກາຍເປັນເຫດໃຫ້ເກີດອະນັດ. ເພາະຜູ້ທີ່ຕິດພັນຢູ່ໃນ ‘ສຣະເຍະ’ ທີ່ສໍາເລັດດ້ວຍຊັບ—ຄວາມສຸກທາງໂລກ—ຍ່ອມບໍ່ພົບພາກຸສົນທີ່ແທ້ຈິງ.
Verse 42
तस्मादर्थागमा: सर्वे मनोमोहविवर्धना: । कार्पण्यं दर्पमानौ च भयमुद्वेग एव च
ດັ່ງນັ້ນ ວິທີການຫາຊັບທັງປວງ ຍ່ອມເພີ່ມພູນຄວາມຫຼົງໃນໃຈ. ຈາກຊັບ ສໍາລັບຜູ້ມີກາຍ ເກີດຄວາມຕະໜີ, ຄວາມຈອງຫອງແລະອະຫັງການ, ຄວາມຢ້ານ ແລະຄວາມກະວົນກະວາຍ—ທັງໝົດນີ້ ນັກປັນຍາຮູ້ວ່າເປັນທຸກຂ໌ທີ່ເກີດຈາກຊັບ.
Verse 43
अर्थजानि विदु: प्राज्ञा: दुःखान्येतानि देहिनाम् । अर्थस्योत्पादने चैव पालने च तथा क्षये
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນັກປັນຍາຮູ້ວ່າ ນີ້ແມ່ນທຸກຂ໌ທີ່ເກີດຈາກຊັບ ສໍາລັບຜູ້ມີກາຍ. ທັງໃນການຫາຊັບ ໃນການຮັກສາ ແລະໃນການສູນເສຍ ມະນຸດຕ້ອງອົດທົນຄວາມທຸກຢ່າງໜັກ.
Verse 44
सहन्ति च महद् दु:खं घ्नन्ति चैवार्थकारणात् । अर्था दु:खं परित्यक्तुं पालिताश्वैव शत्रव:
ພວກເຂົາອົດທົນທຸກຂ໌ຢ່າງໃຫຍ່ ແລະເພາະຊັບກໍຍັງຂ້າກັນເອງ. ການລະທິ້ງຊັບກໍເປັນທຸກຂ໌ໃຫຍ່; ແລະເມື່ອຮັກສາມັນໄວ້ ມັນກໍປະພຶດດັ່ງສັດຕູ.
Verse 45
दुःखेन चाधिगम्यन्ते तस्मान्नाशं न चिन्तयेत् । असंतोषपरा मूढा: संतोष॑ यान्ति पण्डिता:
ຊັບກໍໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມທຸກ; ດັ່ງນັ້ນບໍ່ຄວນໝົດໃຈຄິດຫາມັນ. ເພາະການກັງວົນເລື່ອງຊັບ ເທົ່າກັບຄິດໄປຫາຄວາມພິນາດຂອງຕົນ. ຄົນໂງ່ຢູ່ໃນຄວາມບໍ່ພໍໃຈເສມໍ; ແຕ່ນັກປັນຍາໄປສູ່ຄວາມສັນໂຕດ.
Verse 46
अन्तो नास्ति पिपासाया: संतोष: परमं सुखम् | तस्मात् संतोषमेवेह परं पश्यन्ति पण्डिता:,“धनकी प्यास कभी बुझती नहीं है; अतः संतोष ही परम सुख है। इसीलिये ज्ञानीजन संतोषको ही सबसे उत्तम समझते हैं
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຄວາມຫິວໂຫຍຂອງຕັນຫາບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ; ຄວາມພໍໃຈເທົ່ານັ້ນແມ່ນຄວາມສຸກສູງສຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນໂລກນີ້ ບັນດິດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເຫັນຄວາມພໍໃຈເປັນຄຸນຄ່າສູງສຸດ»។
Verse 47
अनित्यं यौवनं रूपं जीवितं रत्नसंचय: । ऐश्वर्य प्रियसंवासो गृध्येत् तत्र न पण्डित:
ຄວາມໜຸ່ມ, ຄວາມງາມ, ຊີວິດເອງ, ການສະສົມແກ້ວແຫວນເງິນຄຳ, ອຳນາດໂລກີ, ແລະຄວາມສຸກທີ່ໄດ້ຢູ່ຮ່ວມກັບຜູ້ຮັກ—ທັງໝົດນີ້ລ້ວນບໍ່ທົນຖາວອນ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ຍຶດຕິດດ້ວຍຕັນຫາ ແລະບໍ່ໄລ່ຕາມດ້ວຍຄວາມໂລບ.
Verse 48
त्यजेत संचयांस्तस्मात्तज्जान् क्लेशान् सहेत च | न हि संचयवान् कश्रिद् दृश्यते निरुपद्रव: । अतश्न धार्मिकै: पुंभिरनीहार्थ: प्रशस्पते
ດັ່ງນັ້ນ ຄວນລະທິ້ງການສະສົມກັກຕຸນຊັບສິນ ແລະອົດທົນຕໍ່ຄວາມລຳບາກທີ່ເກີດຈາກການລະນັ້ນ. ເພາະບໍ່ເຄີຍເຫັນຜູ້ມີຊັບສະສົມຫຼາຍຜູ້ໃດຈະປອດຈາກຄວາມວຸ່ນວາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ທຳດີທັງຫຼາຍຈຶ່ງສັນລະເສີນການດຳລົງຊີວິດທີ່ບໍ່ຍຶດກອດ—ຊັບທີ່ມາເອງຕາມການເວລາ ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຍຸດຕິທຳ ແລະອຳນາດແຫ່ງວາສະນາ.
Verse 49
धर्मार्थ यस्य वित्तेहा वरं तस्य निरीहता । प्रक्षालनाद्धि पंकस्य श्रेयो न स्पर्शन॑ नृणाम्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສຳລັບຜູ້ທີ່ປາດຖະໜາຊັບເພື່ອທຳທຳມະ ການບໍ່ມີຄວາມຢາກໄດ້ຊັບກັບດີກວ່າ. ເພາະສຳລັບມະນຸດ ບໍ່ແຕະຕ້ອງຂີ້ຕົມເລີຍ ດີກວ່າເປື້ອນແລ້ວຄ່ອຍລ້າງອອກ.
Verse 50
युधिष्ठिरैवं सर्वेषु न स्पृहां कर्तुमरहसि । धर्मेण यदि ते कार्य विमुक्तेच्छो भवार्थत:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຢຸທິສຖິຣະ, ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ເຈົ້າບໍ່ຄວນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຢາກໄດ້ຕໍ່ສິ່ງໃດໆເລີຍ. ຖ້າເປົ້າໝາຍຂອງເຈົ້າຈະສຳເລັດໄດ້ດ້ວຍທຳມະຢ່າງແທ້ຈິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ລະຄວາມປາດຖະໜາໂດຍແທ້—ພົ້ນຈາກຄວາມຫິວໂຫຍຕໍ່ຊັບ ແລະກຳໄລ»។
Verse 51
युधिछिर उवाच नार्थोपभोगलिप्सार्थमियमर्थेप्सुता मम । भरणार्थ तु विप्राणां ब्रह्मन् काडक्षे न लोभत:
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ! ຄວາມປາຖະໜາໃນຊັບສິນຂອງຂ້າ ບໍ່ແມ່ນເພາະຢາກເສບສຸກຈາກການຄອບຄອງ. ຂ້າສະແຫວງຫາທຶນທຣັບເພື່ອອຸປະຖຳ ແລະ ລ້ຽງດູພຣາຫມັນທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ—ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄວາມໂລບ»។
Verse 52
कथं हा[स्मद्विधो ब्रह्मन् वर्तमानो गृहाश्रमे । भरणं पालन चापि न कुर्यादनुयायिनाम्,विप्रवर! गृहस्थ-आश्रममें रहनेवाला मेरे-जैसा पुरुष अपने अनुयायियोंका भरण- पोषण भी न करे, यह कैसे उचित हो सकता है?
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ! ຄົນເຊັ່ນຂ້າ ຜູ້ດຳລົງຢູ່ໃນອາສຣົມຄົນເຮືອນ ຈະເປັນສິ່ງຖືກຕ້ອງໄດ້ຢ່າງໃດ ຖ້າບໍ່ອຸປະຖຳ ແລະ ບໍ່ປົກປ້ອງຜູ້ທີ່ຕິດຕາມ ແລະ ພຶ່ງພາຂ້າ, ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ!»
Verse 53
संविभागो हि भूतानां सर्वेषामेव दृश्यते । तथैवापचमाने भ्य: प्रदेयं गृहमेधिना
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ເຫັນໄດ້ຊັດວ່າ ສັດມີຊີວິດທັງປວງລ້ວນມີສ່ວນອັນຄວນໄດ້ໃນສິ່ງທີ່ປຸງແຕ່ງ ແລະ ຄອບຄອງ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຄົນເຮືອນຜູ້ດຳລົງພິທີຄົວເຮືອນອັນສັກສິດ ຄວນໃຫ້ອາຫານແກ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ປຸງອາຫານເອງ—ມອບອາຫານທີ່ປຸງສຸກແລ້ວ ເປັນໜ້າທີ່ ແລະ ຄວາມເມດຕາ»។
Verse 54
तृणानि भूमिरुदकं वाक् चतुर्थी च सूनूता । सतामेतानि गेहेषु नोच्छिद्यन्ते कदाचन,आसनके लिये तृण (कुश), बैठनेके लिये स्थान, जल और चौथी मधुर वाणी, सत्पुरुषोंके घरमें इन चार वस्तुओंका अभाव कभी नहीं होता
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ຫຍ້າເພື່ອເປັນບ່ອນນັ່ງ, ບ່ອນໃຫ້ນັ່ງ, ນ້ຳ, ແລະ ປະການທີ່ສີ່—ຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນແລະຈິງໃຈ: ໃນເຮືອນຂອງຄົນດີ ສິ່ງທັງສີ່ນີ້ບໍ່ເຄີຍຂາດ»។
Verse 55
देयमार्तस्य शयनं स्थितश्रान्तस्य चासनम् | तृषितस्य च पानीयं क्षुधितस्य च भोजनम्
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ແກ່ຜູ້ທຸກທ້ອນ ຄວນໃຫ້ທີ່ນອນ; ແກ່ຜູ້ຢືນແລະເມື່ອຍລ້າ ຄວນໃຫ້ບ່ອນນັ່ງ; ແກ່ຜູ້ຫິວນ້ຳ ຄວນໃຫ້ນ້ຳ; ແກ່ຜູ້ຫິວເຂົ້າ ຄວນໃຫ້ອາຫານ. ການບັນເທົາທຸກພື້ນຖານແກ່ຜູ້ທຸກຍາກນີ້ ບໍ່ແມ່ນເລືອກໄດ້ ແຕ່ເປັນໜ້າທີ່ແຫ່ງທຳ—ຄວາມເມດຕາທີ່ປາກົດເປັນການຊ່ວຍເຫຼືອຈິງ»។
Verse 56
चक्षुर्दद्यान्मनो दद्याद् वाचं दद्यात् सुभाषिताम् । उत्थाय चासन दद्यादेष धर्म: सनातन: । प्रत्युत्थायाभिगमन कुर्यानन््यायेन चार्चनम्
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຄວນມອບສາຍຕາຕ້ອນຮັບແກ່ແຂກ, ມອບໃຈດ້ວຍໄມຕີ, ແລະມອບວາຈາອ່ອນໂຍນທີ່ເວົ້າດີ. ລຸກຂຶ້ນແລ້ວຈັດອາສນະໃຫ້—ນີ້ແມ່ນທຳອັນຖາວອນຂອງຄົນຄອບຄົວ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຫັນແຂກມາຮອດ ຈົ່ງລຸກອອກໄປຮັບ ແລະຕ້ອນຮັບດ້ວຍພິທີອັນສົມຄວນ».
Verse 57
अग्निहोत्रमनड्वांश्व॒ ज्ञातयो5तिथिबान्धवा: । पुत्रा दाराश्च भृत्याश्व निर्दहेयुरपूजिता:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າຄົນຄອບຄົວບໍ່ໃຫ້ກຽດແກ່ພິທີອັກນິໂຫຕຣະ (Agnihotra), ບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ງົວໄຖ, ບໍ່ນັບຖືຍາດພີ່ນ້ອງ, ແຂກ ແລະບັນດາຜູ້ຜູກພັນ—ພ້ອມທັງລູກ, ເມຍ, ແລະຄົນຮັບໃຊ້—ເມື່ອຖືກປະມາດ ພວກເຂົາອາດເຜົາເຂົາດ້ວຍໄຟແຫ່ງຄວາມໂກດ. ດັ່ງນັ້ນ ການລະເລີຍການເຄົາລົບໃນເຮືອນ ເປັນອັນຕະລາຍທາງທຳທີ່ກິນກັບຊີວິດແລະກຽດສັກຂອງຕົນ».
Verse 58
आत्मार्थ पाचयेन्नान्नं न वृथा घातयेत् पशून् । न च तत् स्वयमश्रीयाद् विधिवद् यन्न निर्वपेत्
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຢ່າຫຸງອາຫານເພື່ອຕົນເອງຢ່າງດຽວ; ຢ່າຂ້າສັດໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນອັນແທ້. ແລະສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຖວາຍຕາມພິທີອັນຖືກຕ້ອງ—ແກ່ເທວະດາ ແລະຜູ້ຮັບອັນຄວນ—ຢ່າໄດ້ກິນດ້ວຍຕົນເອງ».
Verse 59
श्वभ्यश्न श्वपचेभ्यश्व वयोभ्यश्वावपेद् भुवि । वैश्वदेवं हि नामैतत् सायं प्रातश्न॒ दीयते
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງວາງອາຫານລົງພື້ນໃຫ້ແກ່ໝາ, ໃຫ້ແກ່ຄົນຕໍ່າຊັ້ນ (ຜູ້ກິນເນື້ອໝາ), ແລະໃຫ້ແກ່ນົກ. ນີ້ແມ່ນພິທີໃຫຍ່ຊື່ ໄວສະວະເທວະ (Vaiśvadeva) ທີ່ຄວນຖວາຍທັງເຊົ້າ ແລະແລງ».
Verse 60
विघसाशी भवेत् तस्मान्नित्यं चामृतभोजन: । विघसो भुक्तशेषं तु यज्ञशेषं तथामृतम्
ດັ່ງນັ້ນ ຄົນຄອບຄົວຄວນດຳລົງຊີວິດເປັນ “ວິຄະສາຊິນ” (vighasāśin) ແລະກິນ “ອະມຣິຕະ” (amṛta) ຢ່າງສະເໝີ. ອາຫານທີ່ເຫຼືອຫຼັງຈາກຄົນອື່ນກິນແລ້ວ ເອີ້ນວ່າ “ວິຄະສະ” (vighasa); ແລະອາຫານທີ່ເຫຼືອຫຼັງການຖວາຍບູຊາ (ເຊັ່ນ bali ແລະ vaiśvadeva) ກໍເອີ້ນວ່າ “ອະມຣິຕະ”. ດັ່ງນັ້ນ ທຸກມື້ຄວນກິນຕາມວິໄນນີ້—ໃຫ້ຄົນອື່ນ ແລະໜ້າທີ່ອັນສັກສິດຢູ່ກ່ອນ, ແລ້ວຈຶ່ງເຖິງຕົນເອງທ້າຍສຸດ.
Verse 61
चक्षुर्दद्यान्मनो दद्याद् वाचं दद्याच्च सूनृताम् । अनुव्रजेदुपासीत स यज्ञ: पठचदक्षिण:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຄວນມອບແກ່ແຂກຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ຂອງຂວັນແຫ່ງດວງຕາ—ການເບິ່ງດ້ວຍຄວາມຮັກແລະຄວາມນັບຖື; ຂອງຂວັນແຫ່ງໃຈ—ຄວາມເອົາໃຈໃສ່ດ້ວຍເມດຕາ; ແລະຂອງຂວັນແຫ່ງວາຈາທີ່ເປັນ sūnṛtā—ຄໍາຈິງ ໄພເພາະ ແລະເປັນປະໂຫຍດ. ເມື່ອແຂກຈະຈາກໄປ ຄວນໄປສົ່ງຕາມໄປອີກໄລຍະໜຶ່ງ; ແລະໃນຂະນະທີ່ເຂົາພັກຢູ່ໃນເຮືອນ ຄວນນັ່ງຢູ່ໃກ້ໆເພື່ອຮັບໃຊ້. ນີ້ແມ່ນ ‘ຍັດຍະແຫ່ງແຂກ’ (atithi-yajña) ທີ່ພ້ອມດ້ວຍດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ຫ້າປະການ.»
Verse 62
यो दद्यादपरिक्लिष्टमन्नमध्वनि वर्तते | भ्रान्तायादृष्टपूर्वाय तस्य पुण्यफलं महत्,जो गृहस्थ अपरिचित थके-माँदे पथिकको प्रसन्नतापूर्वक भोजन देता है, उसे महान् पुण्यफलकी प्राप्ति होती है
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດໃນຍາມເດີນທາງ ໃຫ້ອາຫານດ້ວຍໃຈບໍ່ຕະໜີ ແກ່ຜູ້ເດີນທາງທີ່ເມື່ອຍລ້າ—ຫຼົງທາງ ແລະບໍ່ເຄີຍຮູ້ຈັກ—ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນອັນໃຫຍ່.
Verse 63
एवं यो वर्तते वृत्तिं वर्तमानो गृहाश्रमे । तस्य धर्म परं प्राहुः कथं वा विप्र मन्यसे
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າຜູ້ໃດຢູ່ໃນຂັ້ນຄອບຄົວ (gṛhāśrama) ດໍາເນີນຊີວິດແລະຫາລ້ຽງຊີບຕາມວິທີນີ້ ເຂົາກ່າວວ່າ ສໍາລັບຜູ້ນັ້ນ ນີ້ແມ່ນທຳອັນສູງສຸດ. ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້, ທ່ານເຫັນຢ່າງໃດ?»
Verse 64
शौनक उवाच अहो बत महत् कष्ट विपरीतमिदं जगत् | येनापत्रपते साधुरसाधुस्तेन तुष्यति
ຊາວນະກະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້! ນ່າເສົ້າໃຈຢ່າງຍິ່ງ—ໂລກນີ້ດູເໝືອນຖືກກັບຫົວກັບຫາງ. ການກະທໍາອັນໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນດີລະອາຍ ການນັ້ນແຫຼະທີ່ຄົນຊົ່ວພໍໃຈ.»
Verse 65
शिक्षोदरकृते<प्राज्ञ: करोति विघसं बहु | मोहरागवशाक्रान्त इन्द्रियार्थवशानुग:
ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ຖືກຄອບງໍາໂດຍຄວາມຫຼົງແລະຄວາມຕິດພັນ—ເປັນທາດແກ່ອໍານາດຂອງອາລົມວັດຖຸ—ຈຶ່ງສະສົມຄວາມເພີດເພີນຫຼາຍຢ່າງ ໂດຍຖືວ່າເປັນ ‘vighasa’ ຄືເສດເຫຼືອຈາກຍັດຍະ ແຕ່ແທ້ໆແລ້ວເພື່ອອີ່ມແຕ່ປາກແລະທ້ອງຂອງຕົນ.
Verse 66
हियते बुध्यमानो5पि नरो हारिभिरिन्द्रियै: । विमूढसंज्ञो दुष्टाश्वैरुदभ्रान्तैरिव सारथि:
ແມ່ນແຕ່ຄົນມີປັນຍາກໍຍັງຖືກອິນທຣີຍທີ່ລັກໃຈ ລາກໄປຫາວັດຖຸແຫ່ງຄວາມເພີດເພີນ. ໃນຂະນະນັ້ນ ສະຕິຮູ້ຂອງເຂົາຖືກມົວມອງ—ດັ່ງຄົນຂັບລົດສົງຄາມຖືກມ້າດື້ບໍ່ຝຶກ ລາກອອກຈາກທາງຖືກ. ນີ້ແມ່ນສະພາບຂອງຜູ້ຍັງບໍ່ຊະນະອິນທຣີຍ: ມີຄວາມຮູ້ຢູ່ແຕ່ການປະພຶດຖືກແຮງກະຕຸ້ນທີ່ບໍ່ຄວບຄຸມຄອບງໍາ.
Verse 67
षडिन्द्रियाणि विषयं समागच्छन्ति वै यदा । तदा प्रादुर्भवत्येषां पूर्वसंकल्पजं मन:
ເມື່ອອິນທຣີຍທັງຫົກເຄື່ອນໄປຫາວັດຖຸຂອງຕົນ ໃນເວລານັ້ນ ຈິດ—ທີ່ຖືກປັ້ນແຕ່ງໂດຍຄວາມຕັ້ງໃຈແຕ່ກ່ອນ ແລະຮອຍປະທັບທີ່ຊ່ອນຢູ່—ກໍຜຸດຂຶ້ນແລະກະສັບກະສ່າຍ.
Verse 68
मनो यस्येन्द्रियस्पेह विषयान् याति सेवितुम् | तस्यौत्सुक्यं सम्भवति प्रवृत्तिश्नोपजायते
ເມື່ອຈິດທີ່ຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍຄວາມຢາກຂອງອິນທຣີຍ ໄປສະເພາະສະເພີຍວັດຖຸອາລົມ, ຄວາມຮ້ອນຮົນຢາກໄດ້ຕໍ່ວັດຖຸນັ້ນກໍເກີດຂຶ້ນ; ແລ້ວອິນທຣີຍກໍເຂົ້າໄປກະທໍາການເພີດເພີນຢ່າງຄືກຄື້ນ.
Verse 69
ततः संकल्पबीजेन कामेन विषयेषुभि: । विद्धः पतति लोभाग्नौ ज्योतिर्लोभात् पतड़वत्
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຖືກທະນູແຫ່ງວັດຖຸອາລົມທິ່ມແທງ ແລະຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍກາມະທີ່ມີເມັດພັນແມ່ນສັງກັລປະ (ຄວາມຕັ້ງໃຈໃນໃຈ), ຄົນກໍຕົກລົງໃນໄຟແຫ່ງຄວາມໂລບ—ເຫມືອນແມງມອດທີ່ໂລບແສງ ພຸ່ງເຂົ້າຫາເປວໄຟ.
Verse 70
ततो विहारैराहारैमोहितश्न यथेप्सया । महामोहे सुखे मग्नो नात्मानमवबुध्यते,इसके बाद इच्छानुसार आहार-विहारसे मोहित हो महामोहमय सुखमें निमग्न रहकर वह मनुष्य अपने आत्माके ज्ञानसे वंचित हो जाता है
ຈາກນັ້ນ ຖືກຫຼອກລວງໂດຍການເສບສຸກຜ່ານອາຫານແລະການສະໜຸກສະໜານຕາມໃຈປາດຖະໜາ, ຄົນນັ້ນຈົມຢູ່ໃນຄວາມສຸກທີ່ເກີດຈາກມົວມອງອັນໃຫຍ່ ແລະບໍ່ຕື່ນຮູ້ຄວາມຈິງແຫ່ງອາດຕະມັນ.
Verse 71
एवं पतति संसारे तासु तास्विह योनिषु । अविद्याकर्मतृष्णाभि भ्राम्यमाणो5थ चक्रवत्,इस प्रकार अविद्या, कर्म और तृष्णाद्वारा चक्रकी भाँति भ्रमण करता हुआ मनुष्य संसारकी विभिन्न योनियोंमें गिरता है
ດັ່ງນັ້ນ ໃນວົງຈອນແຫ່ງສັງສານ ມະນຸດ—ຖືກອະວິຊາ ກຳ ແລະ ຕັນຫາ ປັ່ນວຽນດັ່ງລໍ້—ຕົກລົງຊ້ຳໆໃນຍົນີຕ່າງໆ ເກີດໃໝ່ຊ້ຳໆໃນຮູບພາບຫຼາກຫຼາຍ.
Verse 72
ब्रह्मादिषु तृणान्तेषु भूतेषु परिवर्तते । जले भुवि तथा55काशे जायमान: पुन: पुन:,फिर तो ब्रह्मासे लेकर तृणपर्यन्त सभी प्राणियोंमें तथा जल, भूमि और आकाशमें वह मनुष्य बारंबार जन्म लेकर चक्कर लगाता रहता है
ເຂົາຍັງຄົງປັ່ນວຽນໃນສັງສານ—ເກີດຊ້ຳໆອີກແລ້ວອີກ ໃນຫມູ່ສັດຕັ້ງແຕ່ພຣະພຣະຫມາ ຈົນເຖິງຫຍ້າໃບນ້ອຍໜຶ່ງ ແລະໃນໂລກແຫ່ງນ້ຳ ແຜ່ນດິນ ແລະຟ້າອາກາດ.
Verse 73
अबुधानां गतिस्त्वेषा बुधानामपि मे शृणु । ये धर्मे श्रेयसि रता विमोक्षरतयो जना:
ນີ້ແມ່ນຄວາມໄປຂອງຜູ້ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້ອຍເຖິງຄວາມໄປຂອງຜູ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍ: ຜູ້ໃດຍິນດີໃນທຳທີ່ນຳໄປສູ່ຄວາມດີສູງສຸດ ແລະມີຄວາມຮັກໃນໂມກສະຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ—ຜູ້ນັ້ນແມ່ນຜູ້ມີປັນຍາ.
Verse 74
तदिदं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति च । तस्माद् धर्मानिमान् सर्वान् नाभिमानात् समाचरेत्
ນີ້ແທ້ແລ້ວແມ່ນພຣະວັດຈະນະແຫ່ງເວດ: “ຈົ່ງເຮັດກຳ” ແລະກໍ “ຈົ່ງລະກຳ” ດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນປະພຶດທຳທັງປວງທີ່ຈະກ່າວຕໍ່ໄປນີ້ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມຖືຕົນ ແລະບໍ່ອວດອ້າງ.
Verse 75
इज्याध्ययनदानानि तप: सत्यं क्षमा दम: । अलोभ इति मार्गो<यं धर्मस्याष्टविध: स्मृत:,यज्ञ, अध्ययन, दान, तप, सत्य, क्षमा, मन और इन्द्रियोंका संयम तथा लोभका परित्याग--ये धर्मके आठ मार्ग हैं
ການບູຊາແລະພິທີຍັດ, ການຮຽນຮູ້ພຣະຄຳພີ, ການໃຫ້ທານ, ຕະປະ, ຄວາມຈິງ, ຄວາມອົດທົນອະໄພ, ການສຳລວມຈິດແລະອິນທຣີ, ແລະການບໍ່ໂລບ—ນີ້ແມ່ນທາງຂອງທຳ 8 ປະການ.
Verse 76
अत्र पूर्वक्षतुर्वर्ग: पितृयाणपथे स्थित: । कर्तव्यमिति यत् कार्य नाभिमानात् समाचरेत्
ໃນທີ່ນີ້ ໜ້າທີ່ສີ່ປະການທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນ ຕັ້ງຢູ່ໃນເສັ້ນທາງທີ່ເອີ້ນວ່າ «ປິຕຣະຍານ» (Pitṛyāna): ຖ້າປະຕິບັດທັງສີ່ນັ້ນດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຜົນ ກໍຈະນໍາໄປຕາມທາງບັນພະບຸລຸດ. ແຕ່ການກະທໍາໃດທີ່ເປັນກຳມະຈໍາເປັນ—ເຊັ່ນ ອັກນິໂຫຕຣະ ແລະ ການບູຊາສັນທະຍາ—ຄວນເຮັດດ້ວຍຈິດສໍານຶກໜ້າທີ່ເທົ່ານັ້ນ ລະທິ້ງຄວາມຍິ່ງຍໍ ແລະ ອັດຕາຕົນ.
Verse 77
उत्तरो देवयानस्तु सद्धिराचरित: सदा । अष्ट ड्रेनैव मार्गेण विशुद्धात्मा समाचरेत्
ຊອນະກະ ກ່າວວ່າ: «ເສັ້ນທາງທີ່ສູງສຸດແມ່ນ ‘ເທວະຍານ’ (Devayāna) ທີ່ຜູ້ດີງາມປະພຶດຢູ່ເປັນນິດ. ໃຫ້ຜູ້ໜຶ່ງຊໍາລະຈິດໃນໃຈໃຫ້ບໍລິສຸດ ໂດຍມັກຄະທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບແປດ ແລະປະພຶດຕາມນັ້ນ—ປະຕິບັດໜ້າທີ່ຈໍາເປັນ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມຫຍິ່ງຍໍວ່າ ‘ຂ້ອຍເປັນຜູ້ກະທໍາ’».
Verse 78
सम्यक्संकल्पसंबन्धात् सम्यक् चेन्द्रियनिग्रहात् । सम्यग्व्रतविशेषाच्च सम्यक् च गुरुसेवनात्
ຊອນະກະ ກ່າວວ່າ: ມະນຸດບັນລຸຄວາມດີສູງສຸດ ໂດຍຜູກຈິດໃຫ້ຖືກຕ້ອງໄວ້ກັບປະຕິຍານອັນດີງາມອັນດຽວ; ໂດຍຂົ່ມຄວບຄຸມອິນຊີໃຫ້ດີ; ໂດຍຮັກສາວັດພິເສດເຊັ່ນ ອະຫິງສາ (ບໍ່ເບັ່ງຮ້າຍ) ຢ່າງລະອຽດ; ແລະໂດຍຮັບໃຊ້ຄູອາຈານ (ກຸຣຸ) ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບສັດຊື່.
Verse 79
सम्यगाहारयोगाच्च सम्यक् चाध्ययनागमात् | सम्यक्कर्मोपसंन्यासात् सम्यक् चित्तनिरोधनात्
ຊອນະກະ ກ່າວວ່າ: ໂດຍຄວາມມີວິໄນໃນອາຫານ ແລະ ວິຖີດໍາລົງຊີວິດ; ໂດຍການສຶກສາຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ການໄດ້ມາຊຶ່ງຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດ; ໂດຍການວາງລົງການກະທໍາຢ່າງຖືກທາງ—ວາງລົງດ້ວຍຈິດສະຫຼະຖວາຍ; ແລະໂດຍການຂົ່ມຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງ—ດ້ວຍວິທີທີ່ຝຶກຝົນດີເຫຼົ່ານີ້ ມະນຸດບັນລຸຄວາມດີສູງສຸດ.
Verse 80
एवं कर्माणि कुर्वन्ति संसारविजिगीषव: । रागद्वेषविनिर्मुक्ता ऐश्वर्य देवता गता:
ບັນດາຜູ້ຮູ້ທີ່ປາຖະໜາຈະຊະນະວົງຈອນແຫ່ງສັງສານ ປະພຶດດັ່ງນີ້ແທ້—ປະຕິບັດໜ້າທີ່ໂດຍພົ້ນຈາກຄວາມຕິດພັນ ແລະ ຄວາມຊັງ (ຣາຄະ-ເທວະສະ). ໂດຍການຮັກສາວິໄນເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນແຕ່ເທວະດາກໍໄດ້ບັນລຸອໍານາດອັນສູງ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງເທວະພາບ.
Verse 81
रुद्रा: साध्यास्तथा55दित्या वसवो5थ तथाश्रिनौ । योगैश्वर्येण संयुक्ता धारयन्ति प्रजा इमा:,रुद्र, साध्य, आदित्य, वसु तथा दोनों अश्विनीकुमार योगजनित ऐश्वर्यसे युक्त होकर इन प्रजाजनोंका धारण-पोषण करते हैं
ເຊົານະກະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະຣຸດຣະ, ພຣະສາດຫຍະ, ພຣະອາດິຕຍະ, ພຣະວະສຸ ແລະ ອັສວິນທັງສອງ—ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອຳນາດອັນເກີດຈາກໂຍຄະ—ຄ້ຳຈຸນ ແລະ ລ້ຽງດູສັດທັງຫມົດນີ້»។
Verse 82
तथा त्वमपि कौन्तेय शममास्थाय पुष्कलम् | तपसा सिद्धिमन्विच्छ योगसिद्धिं च भारत
«ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າດ້ວຍ ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ຈົ່ງສະຖາປະນາຄວາມສະງົບພາຍໃນອັນອຸດົມ ແລະ ຄວບຄຸມໃຈກັບອິນທຣີຍໃຫ້ດີ; ຈົ່ງພາກພຽນດ້ວຍຕະປະເພື່ອບັນລຸສິດທິ—ແລະ ສິດທິແຫ່ງໂຍຄະດ້ວຍ, ໂອ ພາຣະຕະ»។
Verse 83
पितृमातृमयी सिद्धि: प्राप्ता कर्ममयी च ते । तपसा सिद्धिमन्विच्छ द्विजानां भरणाय वै
ເຊົານະກະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າໄດ້ບັນລຸສິດທິທີ່ເກີດຈາກກຳກະທຳແລ້ວ—ສິດທິນັ້ນເປັນປະໂຫຍດແກ່ບິດາມານາ ແລະ ນຳຄວາມຜາສຸກທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ. ບັດນີ້ ຈົ່ງສະແຫວງຫາສິດທິໂຍຄະອັນສູງກວ່ານັ້ນດ້ວຍຕະປະ ເພື່ອໃຫ້ການອຸປະຖຳບຳລຸງດວິຊະ (ພຣາຫມະນ) ເປັນໄປໄດ້ແນ່ນອນ»។
Verse 84
सिद्धा हि यद् यदिच्छन्ति कुर्वते तदनुग्रहात् तस्मात्तप: समास्थाय कुरुष्वात्ममनोरथम्
ເພາະວ່າ ຜູ້ບັນລຸສິດທິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມໄດ້ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ປາຖະໜາ ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງພຣະກະລຸນາທີ່ເກີດຈາກຕະປະຂອງຕົນ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງອາໄສຕະປະອັນມີວິໄນ ແລະ ໃຫ້ຄວາມປາຖະໜາໃນໃຈຂອງເຈົ້າສຳເລັດເຖິງປາຍທາງ.
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira faces a duty-conflict between accepting devoted brāhmaṇas as companions and preventing their foreseeable hardship in the wilderness, balancing compassion, responsibility for dependents, and the ethics of burdening others.
Sorrow is managed by diagnosing its cognitive root: attachment (sneha) generates desire and craving (tṛṣṇā), which amplify fear and suffering; knowledge, restraint, and contentment stabilize the mind, thereby easing both mental and bodily distress.
No explicit phalaśruti is stated; the chapter’s meta-function is prescriptive: it frames tapas and disciplined conduct as pragmatic and soteriologically aligned means to sustain dependents and to prevent grief from governing ethical judgment.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.