Adhyaya 150
कालयुक्तधर्मविवेकः (Discerning Dharma in Accord with Time)
Upa-parva: Dharma–Kāla-anuśāsana (Instruction on Dharma and the Governance of Time/Timing)
Bhīṣma articulates a technical ethic of reliability in action. He distinguishes deeds done rightly (sat-kṛta) from those done wrongly (asat-kṛta), advising composure after righteous action while warning against trusting outcomes rooted in improper means. Kāla (time) is described as the operative regulator that dispenses restraint and favor, entering the intellect of beings and directing them toward dharma and artha. When one’s बुद्धि becomes dhārmic and meaning-disclosing, one may be steady; yet even with firm intellect, one should not be credulous about morally compromised courses. The chapter defines practical wisdom as pursuing aims with awareness of time and avoiding the ‘double error’ of neglecting either ethical integrity or situational fit. It observes that humans honor others when prosperity is present, but the dhārmika are portrayed as honoring the self through self-discipline. Finally, it asserts that time does not grant dharma through adharma; adharma cannot touch dharma protected by time, and dharma—when timely enacted—becomes victory-bringing and illuminative across the three worlds, while the wise guide conduct through dharma even amid fear and uncertainty.
Chapter Arc: धर्म के सूक्ष्म द्वार पर प्रश्न खड़ा होता है—मनुष्य मन, वाणी और कर्म से बँधता भी है और मुक्त भी होता है; वही त्रिविध साधन स्वर्ग-नरक का द्वार बन जाता है। → श्रोता (देवि/प्रभो संबोधन के साथ) पूछता है—किस शील, किस वृत्त, किन कर्मों और किन सदाचारों से मनुष्य स्वर्ग को प्राप्त होता है? उत्तर में आचरण के अनेक मानदंड खुलते जाते हैं: स्वदार-निष्ठा, ऋतुकाल-धर्म, इन्द्रिय-जय, अहिंसा, और राग-द्वेष-क्षय का मार्ग। → निर्णायक उद्घोष होता है—हिंसात्मा नरक को जाता है, अहिंसक स्वर्ग को; निर्दयता (कीट-पिपीलिका तक पर) नरक का सुनिश्चित पथ है, जबकि ऐसा संयम कि वन में पड़े पराये धन को देखकर भी मन से हिंसा/अपहरण का विचार न उठे—स्वर्गगामिता का शिखर है। → अध्याय स्वर्गमार्ग को ‘देवकृत’ और ‘अकषाय’ (राग-द्वेष रहित) बताकर साधक के लिए स्पष्ट दिशा देता है: त्रिविध साधनों (मन-वाणी-कर्म) को शुद्ध कर, इन्द्रियों को जीतकर, स्वधर्म-पालन और अहिंसा में स्थित होकर बन्धन कटते हैं।
Shlokas
Verse 1
ऑपनआक्रात छा अर: चतुश्नत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: बन्धन-मुक्ति
ອຸມາກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ພຣະເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ, ຜູ້ທີ່ເທວະແລະອະສຸຣະນົບນ້ອມ! ຂໍພຣະອົງໂປຣດບອກໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ເຖິງຮູບລັກຂອງທັມມະແລະອະທັມມະ ເພື່ອໃຫ້ຄວາມສົງໄສຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈາງຫາຍ.»
Verse 2
कर्मणा मनसा वाचा त्रिविधं हि नर: सदा । बध्यते बन्धनै: पाशैर्मुव्यते5प्पयथवा पुन:,मनुष्य मन, वाणी और क्रिया--इन तीन प्रकारके बन्धनोंसे सदा बँधता है और फिर उन बन्धनोंसे मुक्त होता है
ພຣະມະເຫສວຣະກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຖືກຜູກມັດຢູ່ເປັນນິດດ້ວຍພັນທະສາມປະການ—ດ້ວຍການກະທຳ, ດ້ວຍໃຈ, ແລະດ້ວຍວາຈາ; ແລະອີກເທື່ອໜຶ່ງ ດ້ວຍສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເອງ ກໍອາດພົ້ນຈາກພັນທະໄດ້.»
Verse 3
केन शीलेन वृत्तेन कर्मणा कीदृशेन वा । समाचारैर्गुणै: कैर्वा स्वर्ग यान्तीह मानवा:
«ດ້ວຍສິນລະທຳແລະນິໄສແນວໃດ? ດ້ວຍການປະພຶດແນວໃດ? ດ້ວຍການກະທຳປະເພດໃດ? ແລະດ້ວຍຈາຣິຍາອັນດີ ຫຼືຄຸນທຳໃດໆ ມະນຸດໃນໂລກນີ້ຈຶ່ງຖືກຜູກມັດ, ພົ້ນພັນທະ, ແລະໄປສູ່ສະຫວັນ?»
Verse 4
श्रीमहेश्वर उवाच देवि धर्मार्थतत्त्वज्ञे धर्मनित्ये दमे रते । सर्वप्राणिहित: प्रश्न: श्रूयतां बुद्धिवर्धन:
ພຣະສີມະເຫສວຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນຫຼັກທັມມະແລະອັດຖະ, ຜູ້ມັ່ນຄົງໃນທັມມະ ແລະຍິນດີໃນການຂົ່ມໃຈ—ຈົ່ງຟັງບັດນີ້ ຄຳຖາມນີ້ ອັນຖືກຖາມເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງ ແລະເປັນຄຳຖາມທີ່ເພີ່ມພູນປັນຍາ.»
Verse 5
श्रीमहेश्वरने कहा--धर्म और अर्थके तत्त्वको जाननेवाली, सदा धर्ममें तत्पर रहनेवाली, इन्द्रियसंयम-परायणे देवि! तुम्हारा प्रश्न समस्त प्राणियोंके लिये हितकर तथा बुद्धिको बढ़ानेवाला है, इसका उत्तर सुनो ।।
ພຣະສີມະເຫສວຣ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ—ຜູ້ຮູ້ຫຼັກແຫ່ງທຳ (ທັມມະ) ແລະ ອັດຖະ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນທຳເສມອ, ແລະຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນໃນການສຳລວມອິນຊີ—ຄຳຖາມຂອງເຈົ້າເປັນປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງ ແລະເພີ່ມພູນປັນຍາ. ຈົ່ງຟັງຄຳຕອບນີ້. ບຸກຄົນດີທີ່ຍິນດີໃນສັດຈະ ແລະ ທຳ, ຜູ້ພົ້ນຈາກເຄື່ອງໝາຍພາຍນອກທັງປວງຂອງອາສຣົມ ຫຼືສະຖານະ, ແລະຜູ້ເສບສຸກໃນຊັບທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍທຳ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນໄປສູ່ສະຫວັນ».
Verse 6
नाधर्मेण न धर्मेण बध्यन्ते छिन्नसंशया: । प्रलयोत्पत्तितत्त्वज्ञा: सर्वज्ञा: सर्वदर्शिन:
ຜູ້ທີ່ຕັດຂາດຄວາມສົງໄສທັງປວງ, ຜູ້ຮູ້ຫຼັກແຫ່ງການລະລາຍ (ປຣະລະຍະ) ແລະການເກີດຂຶ້ນ (ອຸດປັດຕິ), ເປັນຜູ້ຮູ້ທົ່ວ ແລະເຫັນທົ່ວ—ມະຫາອາດມາເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ຖືກຜູກມັດດ້ວຍທຳ ແລະກໍບໍ່ຖືກຜູກມັດດ້ວຍອະທຳ.
Verse 7
वीतरागा विमुच्यन्ते पुरुषा: कर्मबन्धनै: । कर्मणा मनसा वाचा ये न हिंसन्ति किंचन
ບຸກຄົນຜູ້ທີ່ຄວາມຍຶດຕິດດັບສິ້ນໄປແລ້ວ ຍ່ອມພົ້ນຈາກເຄື່ອງຜູກມັດແຫ່ງກຳ. ຜູ້ທີ່ບໍ່ເຮັດຮ້າຍໃຜເລີຍ ດ້ວຍກາຍ ດ້ວຍໃຈ ຫຼືດ້ວຍວາຈາ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນໄທຈາກພັນທະທີ່ເກີດຈາກການກະທຳ.
Verse 8
ये न सज्जन्ति कम्मिंश्चित् ते न बद्ध्यन्ति कर्मभि: । प्राणातिपाताद विरता: शीलवन्तो दयान्विता:
ມະຫາເທວະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດບໍ່ຍຶດຕິດກັບການກະທຳໃດໆ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ຖືກການກະທຳຜູກມັດ. ພວກເຂົາຫຼີກເວັ້ນຈາກການປິດຊີວິດ, ເປັນຜູ້ມີສິນດີ ແລະມີເມດຕາກະລຸນາ.
Verse 9
सर्वभूतदयावन्तो विश्वास्या: सर्वजन्तुषु
ຜູ້ມີເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ສັດທັງປວງ ຍ່ອມເປັນຜູ້ນ່າເຊື່ອໃຈໃນບັນດາສັດມີຊີວິດທຸກຈຳພວກ.
Verse 10
परस्वे निर्ममा नित्यं परदारविवर्जका:
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາບໍ່ຍຶດຕິດຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງຕໍ່ຊັບສິນຂອງຜູ້ອື່ນເປັນນິດ ແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກພັນລະຍາຂອງຜູ້ອື່ນ»។
Verse 11
मातृवत् स्वसृवच्चैव नित्यं दुहितृवच्च ये
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ເບິ່ງ (ແມ່ຍິງ) ເປັນເຫມືອນແມ່ ເຫມືອນເອື້ອຍ/ນ້ອງສາວ ແລະເຫມືອນລູກສາວ ຢູ່ເປັນນິດ—ຮັກສາຄວາມສຳລວມດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຕະຫຼອດເວລາ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມທຳນຸບຳລຸງທຳມະໃນຊີວິດສັງຄົມ.
Verse 12
परदारेषु वर्तन्ते ते नरा: स्वर्गगामिन: । जो मानव परायी स्त्रीको माता, बहिन और पुत्रीके समान समझकर तदनुरूप बर्ताव करते हैं, वे स्वर्गलोकमें जाते हैं || ११ $ ।।
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ບຸລຸດຜູ້ໃດປະພຶດຕົນຖືກຕ້ອງຕໍ່ພັນລະຍາຂອງຜູ້ອື່ນ—ເຄົາລົບນາງເຫມືອນແມ່ ເຫມືອນເອື້ອຍ/ນ້ອງສາວ ຫຼືເຫມືອນລູກສາວ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ. ພວກເຂົາຍັງຫຼີກເວັ້ນຈາກການລັກຂໂມຍ ແລະພໍໃຈຢູ່ເປັນນິດດ້ວຍຊັບສິນອັນຊອບທຳຂອງຕົນ»។
Verse 13
स्वदारनिरता ये च ऋतुकालाभिगामिन:
ຜູ້ທີ່ຈົ່ງຮັກພັນລະຍາຂອງຕົນ ແລະເຂົ້າໄປຫານາງແຕ່ໃນເວລາອັນຄວນ (ຄື ຢ່າງມີວິໄນຕາມທຳມະ) ເທົ່ານັ້ນ.
Verse 14
परदारेषु ये नित्यं चरित्रावृतलोचना:
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ຈ້ອງມອງຢູ່ເປັນນິດ—ດ້ວຍສາຍຕາທີ່ຖືກປົກຄຸມໂດຍຄວາມປະພຶດຊົ່ວ—ໄປຫາພັນລະຍາຂອງຜູ້ອື່ນ…»
Verse 15
एष देवकृतो मार्ग: सेवितव्य: सदा नरै:
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນທາງທີ່ເທວະດາທັງຫຼາຍໄດ້ສ້າງຕັ້ງໄວ້; ມະນຸດຄວນຕິດຕາມ ແລະ ປະພຶດປະຕິບັດຢູ່ເສມອ».
Verse 16
दानधर्मतपोयुक्त: शीलशौचदयात्मक:
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ອຸທິດຕົນໃນທານ ທຳ ແລະ ຕະປະ—ຜູ້ທີ່ສັນດານເປັນສີນ ຄວາມບໍລິສຸດ ແລະ ຄວາມເມດຕາ».
Verse 17
वृत्त्यर्थ धर्महेतोर्वा सेवितव्य: सदा नरै: ।। स्वर्गवासमभीप्सद्/िर्न सेव्यस्त्वत उत्तर:
ພຣະມະເຫສະວະຣະຜູ້ມີສິຣີກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຄວນຮັບໃຊ້ຢູ່ເສມອ ບໍ່ວ່າເພື່ອປາກທ້ອງ ຫຼື ເພື່ອທຳ. ແຕ່ສຳລັບຜູ້ປາຖະໜາຢູ່ສະຫວັນ ການຮັບໃຊ້ຊະນິດ ‘ສູງ’ (ຄືຊະນິດທີ່ຕ່ຳທາງສິນທຳ ຫຼື ຂັດຂວາງທາງຈິດ) ບໍ່ຄວນເຮັດ».
Verse 18
यह दान, धर्म और तपस्यासे युक्त तथा शील, शौच और दयामय मार्ग है। मनुष्यको जीविका एवं धर्मके लिये सदा ही इस मार्गका सेवन करना चाहिये। जो स्वर्गलोकमें निवास करना चाहता हो, उनके लिये सेवन करनेयोग्य इससे बढ़कर उत्कृष्ट मार्ग नहीं है ।।
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນທາງທີ່ພ້ອມດ້ວຍທານ ທຳ ແລະ ຕະປະ—ມີຄຸນລັກສະນະເປັນສີນ ຄວາມບໍລິສຸດ ແລະ ຄວາມເມດຕາ. ມະນຸດຄວນດຳເນີນຕາມທາງນີ້ຢູ່ເສມອ ທັງເພື່ອປາກທ້ອງ ແລະ ເພື່ອທຳ. ສຳລັບຜູ້ປາຖະໜາຢູ່ສະຫວັນ ບໍ່ມີວິຖີຊີວິດໃດສູງສົ່ງ ແລະ ປະເສີດກວ່ານີ້». ອຸມາກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເທວະ, ດ້ວຍວາຈາແບບໃດຈຶ່ງຖືກຜູກມັດ, ແລະ ດ້ວຍວາຈາແບບໃດຈຶ່ງພົ້ນອອກ? ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບອກການກະທຳເຫຼົ່ານັ້ນແກ່ຂ້າພະອົງ, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ, ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ».
Verse 19
उमाने पूछा--निष्पाप भूतनाथ! महादेव! कैसी वाणी बोलने अथवा उस वाणीद्वधारा कौन-सा कर्म करनेसे मनुष्य बन्धनमें पड़ता या उस बन्धनसे छुटकारा पा जाता है? उन वाचिक कर्मोंका मुझसे वर्णन कीजिये ।।
ພຣະມະເຫສະວະຣະຜູ້ມີສິຣີກ່າວວ່າ: «ບໍ່ວ່າເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ ຫຼື ເພື່ອປະໂຫຍດຜູ້ອື່ນ, ແມ່ນແຕ່ອາໄສການຫົວເຮາະ ແລະ ການຢອກຢ້ານເປັນຂໍ້ອ້າງ, ຜູ້ໃດບໍ່ເວົ້າຄຳຕົວະໃນໂລກນີ້—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ».
Verse 20
वृत्त्यर्थ धर्महेतोर्वा कामकारात् तथैव च । अनृतं ये न भाषन्ते ते नरा: स्वर्गगामिन:,जो आजीविका अथवा धर्मके लिये तथा स्वेच्छाचारसे भी कभी असत्य भाषण नहीं करते हैं, वे मनुष्य स्वर्गगामी होते हैं
ພຣະມະເຫສະວະຣາກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດບໍ່ເວົ້າຄຳບໍ່ຈິງ—ຈະເພື່ອການດຳລົງຊີວິດກໍຕາມ, ຫຼືອ້າງທຳມະເປັນຂໍ້ອ້າງ, ຫຼືເພາະຄວາມຢາກຕາມໃຈຕົນ—ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ມີຊະຕາໄປສູ່ສະຫວັນ.
Verse 21
श्लक्ष्णां वाणी निराबाधां मधुरां पापवर्जिताम् । स्वागतेनाभिभाषणन्ते ते नरा: स्वर्गगामिन:
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດເວົ້າດ້ວຍວາຈາອ່ອນນ້ອມ ລະມຸນລະໄມ, ບໍ່ກະທົບກະເທືອນຜູ້ອື່ນ, ຫວານຊື່ນ ປາສະຈາກບາບ, ແລະເວົ້າດ້ວຍໃຈຕ້ອນຮັບແລະເຄົາລົບ—ຜູ້ນັ້ນສົມຄວນໄປສູ່ສະຫວັນ.
Verse 22
परुषं ये न भाषन्ते कटुक॑ निष्ठुरं तथा । अपैशुन्यरता: सनन््तस्ते नरा: स्वर्गगामिन:
ພຣະມະເຫສະວະຣາປະກາດວ່າ: ຜູ້ໃດບໍ່ເວົ້າຄຳຫຍາບຄາຍ, ບໍ່ເວົ້າຄຳຂົມຂື່ນ ແລະໂຫດຮ້າຍ, ແລະຍິນດີໃນການບໍ່ນິນທາວ່າຮ້າຍ—ເປັນຄົນດີ—ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ສະຫວັນ.
Verse 23
पिशुनां न प्रभाषन्ते मित्रभेदकरीं गिरम् । ऋतं मैत्रं तु भाषन्ते ते नरा: स्वर्गगामिन:
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດບໍ່ເວົ້າຄຳນິນທາທີ່ເຮັດໃຫ້ໝູ່ມິດແຕກກັນ, ແຕ່ເວົ້າຄຳຈິງດ້ວຍໃຈເປັນມິດ—ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ໄປສະຫວັນ.
Verse 24
ये वर्जयन्ति परुषं परद्रोहं च मानवा: । सर्वभूतसमा दान्तास्ते नरा: स्वर्गगामिन:
ພຣະມະເຫສະວະຣາກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດຫຼີກເວັ້ນຄວາມຫຍາບຄາຍ ແລະການຫັກຫຼັງຜູ້ອື່ນ, ມີຄວາມສຳລວມຄວບຄຸມຕົນ, ແລະເບິ່ງສັດທັງປວງດ້ວຍໃຈເທົ່າທຽມ—ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ສະຫວັນ.
Verse 25
जो मानव दूसरोंसे तीखी बातें बोलना और द्रोह करना छोड़ देते हैं, सब प्राणियोंके प्रति समानभाव रखने-वाले और जितेन्द्रिय होते हैं, वे स्वर्गलोकमें जाते हैं ।।
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດລະເວັ້ນຄໍາເວົ້າຫລອກລວງ ແລະຄໍາເວົ້າຮຸນແຮງ ພ້ອມທັງລະທິ້ງຄວາມປະສົງຮ້າຍ, ຫລີກຫນີການຂັດແຍ້ງຕໍ່ຕ້ານ, ແລະເວົ້າດ້ວຍຄໍາອ່ອນໂຍນເປັນນິດ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ມີໃຈເທົ່າທຽມຕໍ່ສັດທັງປວງ ແລະຄວບຄຸມອິນຊີໄດ້ ຈຶ່ງໄປສູ່ໂລກສະຫວັນ.
Verse 26
जिनके मुँहसे कभी शठतापूर्ण बात नहीं निकलती, जो विरोधयुक्त वाणीका त्याग करते हैं और सदा सौम्य (कोमल) वाणी बोलते हैं, वे मनुष्य स्वर्गगामी होते हैं ।।
ຜູ້ໃດແມ່ນແມ່ນໃນຍາມໂກດ ກໍບໍ່ເວົ້າຄໍາທີ່ສະຫຼາຍຫົວໃຈ ແລະກັບເວົ້າແຕ່ຄໍາປອບໂຍນ ແລະປະສານໃຈ ແມ່ນແມ່ນໃນຄວາມໂກດ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ຖືກກ່າວວ່າໄປສູ່ສະຫວັນ. ຂໍ້ທຳຄວາມຄື: ການຄອບຄຸມວາຈາ ໂດຍສະເພາະໃນຍາມຖືກຍຸຍົງ ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງທັມມະ ແລະນໍາໄປສູ່ຊະຕາກຳອັນມົງຄຸນ.
Verse 27
एष वाणीकृतो देवि धर्म: सेव्य: सदा नरै: । शुभ: सत्यगुणो नित्यं वर्जनीयो मृषा बुचै:
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ໂອ ເທວີ, ນີ້ແມ່ນທັມມະທີ່ຖືກປັ້ນແຕ່ງດ້ວຍວາຈາ. ມະນຸດຄວນປະພຶດມັນໃນທຸກເວລາ. ຜູ້ຮູ້ຄວນເວົ້າຄໍາອັນມົງຄຸນ ແລະຄໍາຈິງເປັນນິດ ແລະຄວນລະທິ້ງຄວາມເທັດ.”
Verse 28
उमोवाच मनसा बद्ध्यते येन कर्मणा पुरुष: सदा । तन्मे ब्रूहि महाभाग देवदेव पिनाकधृत्,उमाने पूछा--महाभाग! पिनाकधारी देवदेव! जिस मानसिक कर्मसे मनुष्य सदा बन्धनमें पड़ता है, उसको मुझे बताइये
ອຸມາກ່າວວ່າ: “ໂອ ມະຫາພາກະ, ໂອ ເທວະແຫ່ງເທວະທັງປວງ, ຜູ້ຖືຄັນທະນູປິນາກະ—ຂໍຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າເຖິງການກະທໍາທາງໃຈອັນໃດ ທີ່ເຮັດໃຫ້ມະນຸດຖືກຜູກມັດຢູ່ເລື້ອຍໆ. ຂໍຈົ່ງອະທິບາຍການກະທໍາພາຍໃນຂອງໃຈ ທີ່ກັກຂັງຄົນໃຫ້ຢູ່ໃນພັນທະ.”
Verse 29
श्रीमहेश्वर उवाच मानसेनेह धर्मेण संयुक्ता: पुरुषा: सदा | स्वर्ग गच्छन्ति कल्याणि तन्मे कीर्तयत: शृणु
ພຣະສີຣີມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ຜູ້ຊາຍເຫຼົ່າໃດທີ່ຜູກພັນຢູ່ເສມອກັບທັມມະທາງໃຈໃນໂລກນີ້—ຄືຜູ້ທີ່ໃຈຄິດແລະປະພຶດແຕ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ—ຜູ້ນັ້ນໄປສູ່ສະຫວັນ. ຈົ່ງຟັງເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າປະກາດຄໍາສອນນີ້.”
Verse 30
दुष्प्रणितेन मनसा दुष्प्रणीततरा कृति: । मनो बद्ध्यति येनेह शृणु वाक्यं शुभानने
ເມື່ອໃຈຖືກນໍາພາຜິດ ການກະທໍາຂອງຄົນກໍຍິ່ງຫຼົງທາງ ແລະເປື້ອນປົ່ນ. ໂດຍຄວາມປະພຶດນັ້ນ ໃຈເອງກໍຖືກຜູກມັດໃນໂລກນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ ຈົ່ງຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງຂ້າໃນເລື່ອງນີ້.
Verse 32
जब दूसरेका धन निर्जन वनमें पड़ा हुआ दिखायी दे, उस समय भी जो उसकी ओर मन ललचाकर किसीकी हिंसा नहीं करते, वे मनुष्य स्वर्गमें जाते हैं ।।
ມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດເຫັນຊັບຂອງຄົນອື່ນວາງຢູ່ໃນບ່ອນສະຫງົບ—ຈະໃນບ້ານຫຼືໃນເຮືອນ—ແຕ່ບໍ່ຍິນດີໃນໃຈ ບໍ່ຫວັງຈະເອົາ ແລະບໍ່ກໍ່ຄວາມຮຸນແຮງເພື່ອມັນ ຄົນນັ້ນເປັນຜູ້ໄປສູ່ສະຫວັນ.
Verse 33
तथैव परदारान् ये कामवृत्तान् रहोगतान् | मनसापि न हिंसन्ति ते नरा: स्वर्गगामिन:
ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ຜູ້ຊາຍໃດພົບເມຍຂອງຄົນອື່ນໃນບ່ອນລັບ—ແມ່ນແຕ່ນາງຈະຖືກກະຕຸ້ນໂດຍຕັນຫາ—ແຕ່ໃນໃຈກໍບໍ່ຄິດລ່ວງລະເມີດ ຫຼືເຮັດຜິດຕໍ່ນາງ ຄົນນັ້ນເປັນຜູ້ໄປສູ່ສະຫວັນ.
Verse 34
शत्रुं मित्र च ये नित्यं तुल्येन मनसा नरा: । भजन्ति मैत्रा: संगम्य ते नसः स्वर्गगामिन:
ມະເຫສະວະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດຮັກສາໃຈໃຫ້ເທົ່າທຽມຕໍ່ສັດຕູແລະມິດ ຢູ່ເປັນນິດ ແລະເຂົ້າພົບຜູ້ອື່ນດ້ວຍມິດຕະຈິດ ຄົນນັ້ນໄປສູ່ໂລກສະຫວັນ.
Verse 35
श्रुतवन्तो दयावन्त: शुचय: सत्यसंगरा: । स्वैरर्थ: परिसंतुष्टास्ते नरा: स्वर्गगामिन:,जो शास्त्रज्ञ, दयालु पवित्र, सत्यप्रतिज्ञ और अपने ही धनसे संतुष्ट होते हैं, वे स्वर्गलोकमें जाते हैं
ມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດມີປັນຍາຈາກການຟັງຮຽນຮູ້ ມີເມດຕາກະລຸນາ ດໍາລົງຊີວິດບໍລິສຸດ ຍຶດຫມັ້ນຄວາມຈິງເປັນສັດຈະປະຕິຍານ ແລະພໍໃຈກັບວິທີຫາກິນອັນຖືກທໍາຂອງຕົນ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນໄປສູ່ໂລກສະຫວັນ.
Verse 36
अवैरा ये त्वनायासा मैत्रीचित्तरता: सदा । सर्वभूतदयावन्न्तस्ते नरा: स्वर्गगामिन:
ຜູ້ໃດບໍ່ມີຄວາມພະຍາດພາຍໃນໃຈຕໍ່ໃຜ ຢູ່ຢ່າງສະບາຍບໍ່ລໍາບາກ ມີໃຈເມດຕາເປັນນິດ ແລະມີຄວາມກະລຸນາຕໍ່ສັດທັງປວງເສມອ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ.
Verse 37
श्रद्धावन्तो दयावन्तश्रोक्षाश्षो क्षजनप्रिया: । धर्माधर्मविदो नित्यं ते नरा: स्वर्गगामिन:
ມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ມີສັດທາ ມີກະລຸນາ ແລະອົດທົນ, ຍິນດີໃນການຄົບຫາຄົນດີ, ແລະຮູ້ແຍກທຳມະກັບອະທຳມະເປັນນິດ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ.
Verse 38
जो श्रद्धालु, दयालु, शुद्ध, शुद्धजनोंके प्रेमी तथा धर्म और अधर्मके ज्ञाता हैं, वे मनुष्य स्वर्गगामी होते हैं ।।
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ມີສັດທາ ມີກະລຸນາ ບໍລິສຸດ, ຮັກການຄົບຫາຄົນບໍລິສຸດ, ແລະຮູ້ແຍກທຳມະກັບອະທຳມະ—ຜູ້ເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມເດີນສູ່ທາງສະຫວັນ. ໂອ ເທວີ! ຜູ້ທີ່ເຂົ້າໃຈການສະສົມຜົນຂອງກຳທັງດີແລະຊົ່ວ, ຮູ້ວ່າການກະທຳສຸກງອກເປັນຜົນແນວໃດ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ໂລກສະຫວັນ.
Verse 39
न्यायोपेता गुणोपेता देवद्विजपरा: सदा । समुत्थानमनुप्राप्तास्ते नरा: स्वर्गगामिन:,जो न्यायशील, गुणवान्, देवताओं और द्विजोंके भक्त तथा उत्थानको प्राप्त हैं, वे मानव स्वर्गगामी होते हैं
ຜູ້ທີ່ພ້ອມດ້ວຍຄວາມຍຸດຕິທຳ ແລະຄຸນຄ່າ, ອຸທິດຕົນຕໍ່ເທວະ ແລະຕໍ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ພຣາຫມັນ) ຢ່າງສະເໝີ, ແລະໄດ້ບັນລຸການຍົກຈິດໃຈແລະຄວາມກ້າວໜ້າອັນຖືກທາງ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມມຸ່ງສູ່ສະຫວັນ.
Verse 40
शुभे: कर्मफलैदेवि मयैते परिकीर्तिता: । स्वर्गमार्गपरा भूय: किं त्वं श्रोतुमिहेच्छसि
ມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: ໂອ ເທວີ, ຂ້າໄດ້ພັນລະນາແລ້ວໃນທີ່ນີ້ເຖິງຜົນອັນດີຂອງກຳ ທີ່ນຳໃຫ້ຄົນຢືນຢູ່ໃນເສັ້ນທາງໄປສູ່ສະຫວັນ. ບັດນີ້ ເຈົ້າຍັງປາດຖະນາຟັງຫຍັງອີກ?
Verse 41
उमोवाच महान् मे संशय: कक्रिन्मर्त्यान् प्रति महेश्वर । तस्मात् त्वं नैपुणेनाद्य मम व्याख्यातुमहसि,उमाने पूछा-महेश्वर! मुझे मनुष्योंके विषयमें एक महान् संशय है। आप अच्छी तरह उस संशयका समाधान करें
ນາງອຸມາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະເຫສະວະຣະ! ຄວາມສົງໄສອັນໃຫຍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂ້າ ກ່ຽວກັບມະນຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນວັນນີ້ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງ ດ້ວຍປັນຍາອັນລະອຽດ ອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າຢ່າງແຈ້ງຊັດ ແລະຂັດເຄື່ອນຄວາມສົງໄສນັ້ນ»។
Verse 42
केनायुर्लभते दीर्घ कर्मणा पुरुष: प्रभो । तपसा वापि देवेश केनायुर्लभते महत्,प्रभो! मनुष्य किस कर्मसे दीर्घायु प्राप्त करता है? तथा देवेश्वर! किस तपस्यासे मनुष्यको बड़ी आयु प्राप्त होती है?
«ໂອ ພຣະອົງເຈົ້າ! ມະນຸດໄດ້ອາຍຸຍືນ ດ້ວຍກຳປະເພດໃດ? ແລະ ໂອ ຈອມເທວະດາ! ດ້ວຍຕະປະສະຍາ (ການບຳເນັດພຣະຕະບະ) ປະເພດໃດ ມະນຸດຈຶ່ງໄດ້ຊ່ວງອາຍຸອັນຍິ່ງໃຫຍ່?»
Verse 43
क्षीणायु: केन भवति कर्मणा भुवि मानव: । विपाकं कर्मणां देव वक्तुमर्हस्थनिन्दित,अनिन्द्य महादेव! इस भूतलपर कौन-सा कर्म करनेसे मनुष्यकी आयु क्षीण हो जाती है? आप मुझसे कर्म-विपाकका वर्णन करें
«ດ້ວຍກຳປະເພດໃດ ມະນຸດໃນໂລກນີ້ຈຶ່ງກາຍເປັນຜູ້ອາຍຸສັ້ນ? ໂອ ເທວະ! ຂໍພຣະອົງກ່າວເຖິງການສຸກງອມ (ວິປາກ) ຂອງກຳທັງຫຼາຍໃຫ້ຂ້າ—ໂອ ມະຫາເທວະ, ຜູ້ເຫນືອກວ່າທັງຄວາມຄວນຕຳນິ ແລະຄວາມຄວນສັນລະເສີນ»។
Verse 44
अपरे च महाभाग्या मन्दभाग्यास्तथापरे । अकुलीनास्तथा चान्ये कुलीनाश्न तथापरे,इस जगत्में कुछ लोग महान् भाग्यशाली हैं तो कुछ लोग मन्दभाग्य हैं, कुछ लोग निन्दित कुलमें उत्पन्न हैं तो दूसरे लोग उच्चकुलमें
ມະຫາເທວະ ກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ບາງຄົນມີວາສະນາຍິ່ງໃຫຍ່ ແຕ່ບາງຄົນມີວາສະນານ້ອຍ. ບາງຄົນເກີດໃນຕະກູນທີ່ຖືກດູໝິ່ນ ຫຼືຖືກຕຳນິ ແລະບາງຄົນເກີດໃນຕະກູນສູງສົງ»។
Verse 45
दुर्दर्शा: केचिदा भान्ति नरा: काष्ठमया इव । प्रियदर्शास्तथा चान्ये दर्शनादेव मानवा:
ມະຫາເທວະ ກ່າວວ່າ: «ບາງຄົນເບິ່ງແລ້ວຍາກຈະຈ້ອງ ດັ່ງຄົນທີ່ເຮັດດ້ວຍໄມ້—ເຢັນຊາ ແລະບໍ່ນ່າເຂົ້າໃກ້. ແຕ່ບາງຄົນກໍນ່າເບິ່ງ; ເພີຍແຕ່ໄດ້ເຫັນ ກໍເຮັດໃຫ້ໃຈຊື່ນບານ»។
Verse 46
दुष्प्रज्ञा: केचिदाभान्ति केचिदाभान्ति पण्डिता: । महाप्राज्ञास्तथैवान्ये ज्ञानविज्ञानभाविन:,कुछ लोग दुर्बुद्धि जान पड़ते हैं और कुछ विद्वान् तथा कितने ही ज्ञान-विज्ञानशाली महाप्राज्ञ प्रतीत होते हैं
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ບາງຄົນເບິ່ງຄືມີປັນຍາຕໍ່າ; ບາງຄົນເບິ່ງຄືເປັນນັກຮຽນຮູ້; ແລະບາງຄົນອື່ນອີກກໍເບິ່ງຄືເປັນມະຫາມຸນີ—ພ້ອມດ້ວຍທັງຄວາມຮູ້ ແລະ ປັນຍາຮູ້ແຈ້ງ. ດັ່ງນັ້ນໃນໂລກ ມະນຸດປາກົດຕົນໃນລະດັບປັນຍາ ແລະ ທັດສະນະທີ່ແຕກຕ່າງກັນ».
Verse 47
अल्पाबाधास्तथा केचिन्महाबाधास्तथापरे । दृश्यन्ते पुरुषा देव तन्मे व्याख्यातुमहसि
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ, ບາງຄົນຖືກຂັດຂວາງແຕ່ເລັກນ້ອຍ; ແຕ່ບາງຄົນກັບຖືກລ້ອມຮອບດ້ວຍວິບັດໃຫຍ່. ເມື່ອເຫັນມະນຸດຕົກຢູ່ໃນສະພາບທີ່ບໍ່ເທົ່າກັນ ແລະ ຫຼາກຫຼາຍເຊັ່ນນີ້, ສາເຫດແຫ່ງຄວາມແຕກຕ່າງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຂໍພຣະອົງອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງລະອຽດ».
Verse 48
श्रीमहेश्वर उवाच हन्त ते<हं प्रवक्ष्यामि देवि कर्मफलोदयम् । मर्त्यलोके नर: सर्वो येन स्वफलमश्षुते
ພຣະສີມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ມາເຖີດ ໂອ ເທວີ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າຟັງວ່າ ຜົນແຫ່ງກຳເກີດຂຶ້ນແນວໃດ. ໃນໂລກມະນຸດ ທຸກຄົນຕາມກົດນັ້ນເອງ ຍ່ອມໄດ້ປະສົບ ແລະ ຮັບຜົນຂອງການກະທຳຂອງຕົນ».
Verse 49
प्राणातिपाते यो रौद्रो दण्डहस्तोद्यतः सदा । नित्यमुद्यतशस्त्रश्न हन्ति भूतगणान् नर:
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ຜູ້ໃດດຸຮ້າຍໃນການປິດຊີວິດ—ຢືນພ້ອມຢູ່ເສມອດ້ວຍຄອນຢູ່ໃນມື, ຍົກອາວຸດຢູ່ເສມອ, ແລະຂ້າສັດມີຊີວິດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ໂອ ເທວີ ຍ່ອມຕົກສູ່ນະລົກ».
Verse 50
निर्दय: सर्वभूतानां नित्यमुद्रेगकारक: । अपि कीटपिपीलानामशरण्य: सुनिर्घण:
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ຜູ້ໃດບໍ່ມີເມດຕາຕໍ່ສັດທັງປວງ, ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານ ແລະ ຄວາມຫວັ່ນໄຫວຢູ່ເສມອ, ໂຫດຮ້າຍຈົນແມ່ນແຕ່ແມງໄມ້ ແລະ ມົດກໍບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງພາ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ດ້ວຍສະພາບແບບນັ້ນ ຍ່ອມຕົກສູ່ນະລົກ».
Verse 51
।। विपरीतस्तु धर्मात्मा रूपवानभिजायते
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ມີນິໄສຕົງກັນຂ້າມກັບຄວາມຮຸນແຮງ ຜູ້ນັ້ນເກີດມາເປັນຜູ້ມີຈິດໃຈທຳມະ ແລະມີຄວາມງາມ. ໂອ ເທວີ, ມະນຸດຜູ້ຫຼົງໃນການເຮັດຮ້າຍຜູ້ອື່ນ ເນື່ອງຈາກກຳບາບຂອງຕົນ ຈະກາຍເປັນຜູ້ຄວນຖືກຂ້າ ເປັນທີ່ບໍ່ພໍໃຈຂອງສັດທັງປວງ ແລະມີອາຍຸສັ້ນ».
Verse 52
पापेन कर्मणा देवि वध्यो हिंसारतिर्नर: । अप्रिय: सर्वभूतानां हीनायुरुपजायते
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ໂດຍກຳບາບ ມະນຸດຜູ້ຫຼົງໃນຄວາມຮຸນແຮງ ຈະກາຍເປັນຜູ້ຄວນຖືກຂ້າ; ຖືກສັດທັງປວງຊັງ ແລະເກີດມາມີອາຍຸສັ້ນ».
Verse 53
निरयं याति हिंसात्मा याति स्वर्गमहिंसक: । यातनां निरये रौद्रां स कृच्छां लभते नर:
ຜູ້ທີ່ຈິດໃຈຝັງຢູ່ໃນຄວາມຮຸນແຮງ ຍ່ອມໄປສູ່ນະລົກ; ຜູ້ບໍ່ເຮັດຮ້າຍຜູ້ໃດ ຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ. ຜູ້ຢູ່ໃນນະລົກນັ້ນ ຈະໄດ້ຮັບທຸກທໍລະມານອັນຮ້າຍແຮງ ແລະນ່າຢ້ານຢ່າງຫນັກ.
Verse 54
यः वक्षिन्निरयात् तस्मात् समुत्तरति कर्हिचित् । मानुष्यं लभते चापि हीनायुस्तत्र जायते,यदि कभी कोई उस नरकसे छुटकारा पाता है तो मनुष्ययोनिमें जन्म लेता है, किंतु वहाँ उसकी आयु बहुत थोड़ी होती है
ຜູ້ໃດກໍຕາມ ທີ່ເຄີຍສາມາດລອດພົ້ນຈາກນະລົກນັ້ນໄດ້ ຍ່ອມໄດ້ກຳເນີດເປັນມະນຸດ; ແຕ່ໃນພົນມະນຸດນັ້ນ ກໍເກີດມາມີອາຍຸຫຍໍ້ລົງ ແລະສັ້ນ.
Verse 55
पापेन कर्मणा देवि बद्धो हिंसारतिर्नर: । अप्रिय: सर्वभूतानां हीनायुरुपजायते,देवि! पापकर्मसे बँधा हुआ हिंसापरायण मनुष्य समस्त प्राणियोंका अप्रिय होनेके कारण अल्पायु हो जाता है
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ມະນຸດຜູ້ຖືກຜູກມັດດ້ວຍກຳບາບ ແລະຫຼົງໃນຄວາມຮຸນແຮງ ຈະເປັນທີ່ບໍ່ພໍໃຈຂອງສັດທັງປວງ; ແລະເມື່ອຖືກຊັງຈາກທຸກຝ່າຍ ອາຍຸຂອງເຂົາຍ່ອມສັ້ນລົງ».
Verse 56
यस्तु शुक्लाभिजातीय: प्राणिघातविवर्जक: । निक्षिप्तशस्त्रो निर्दण्डो न हिंसति कदाचन
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: «ແຕ່ຜູ້ຊາຍຜູ້ເກີດມາໃນຕະກູນບໍລິສຸດ ແລະຫຼີກຫ່າງຈາກການຂ້າສັດມີຊີວິດ—ຜູ້ວາງອາວຸດ ແລະລະທິ້ງການລົງໂທດ—ບໍ່ເຄີຍກະທຳຄວາມຮຸນແຮງໃນເວລາໃດເລີຍ»។ ໃນບົດບາດທາງຈິດທຳ ນີ້ແມ່ນການສັນລະເສີນອະຫິງສາ: ຜູ້ບໍ່ເຮັດຮ້າຍ ບໍ່ສັ່ງໃຫ້ເຮັດຮ້າຍ ແລະບໍ່ອະນຸໂມທະນາການເຮັດຮ້າຍ ມີເມດຕາຕໍ່ສັດທັງປວງ ຖືກຍົກຍ້ອງວ່າຈະໄດ້ຮັບສະຖານະເທວະ ແລະເສວຍສຸກບົດບາດທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຕົນເອງໃນໂລກເທວະ.
Verse 57
न घातयति नो हन्ति घ्नन्तं नैवानुमोदते । सर्वभूतेषु सस्नेही यथा55त्मनि तथापरे
ພຣະມະເຫສວະກ່າວວ່າ: «ລາວບໍ່ໃຫ້ຜູ້ອື່ນຂ້າ ບໍ່ຂ້າເອງ ແລະບໍ່ອະນຸໂມທະນາຜູ້ທີ່ຂ້າ. ລາວມີຄວາມຮັກໃຄ່ຕໍ່ສັດທັງປວງ ແລະເບິ່ງຜູ້ອື່ນເທົ່າກັບຕົນເອງ»។ ໃນບົດບາດທາງຈິດທຳ ນີ້ສັນລະເສີນອະຫິງສາຢ່າງຄົບຖ້ວນໃນຄວາມຄິດ ຄຳເວົ້າ ແລະການກະທຳ—ປະຕິເສດທັງການເຮັດຮ້າຍໂດຍກົງ ການຍຸຍົງໂດຍອ້ອມ ແລະແມ່ນແຕ່ການເຫັນດີທາງໃຈ—ອີງໃສ່ຄວາມເຂົ້າໃຈຮ່ວມກັນຕໍ່ສັດທັງປວງ.
Verse 58
ईदृश: पुरुषोत्कर्षो देवि देवत्वमश्रुते । उपपन्नान् सुखान् भोगानुपाश्चाति मुदा युतः:
ພຣະມະເຫສວະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ບຸລຸດຜູ້ຍອດຢ່າງນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບສະຖານະເທວະ. ມີຄວາມຍິນດີເປັນກຳລັງ, ລາວເສວຍສຸກບົດບາດອັນພຶງພໍໃຈ ທີ່ມາເຖິງໂດຍຕົນເອງ—ມາດ້ວຍຄວາມສົມຄວນ—ໃນໂລກເທວະ»។
Verse 59
अथ चेन्मानुषे लोके कदाचिदुपपद्यते । तत्र दीर्घायुरुत्पन्न: स नर: सुखमेधते,अथवा यदि कदाचित् वह मनुष्यलोकमें जन्म लेता है तो वह मनुष्य दीर्घायु और सुखी होता है
ພຣະມະເຫສວະກ່າວວ່າ: «ແລະຖ້າໂດຍບັງເອີນ ລາວໄດ້ເກີດໃນໂລກມະນຸດ, ບຸກຄົນນັ້ນຈະເກີດມາອາຍຸຍືນ ແລະເຈີຣິນໃນຄວາມສຸກ»។
Verse 60
एष दीर्घायुषां मार्ग: सुवृत्तानां सुकर्मिणाम् । प्राणिहिंसाविमोक्षेण ब्रह्मणा समुदीरित:
ນີ້ແມ່ນເສັ້ນທາງຂອງຜູ້ອາຍຸຍືນ—ຂອງຜູ້ມີຄວາມປະພຶດສູງສົ່ງ ແລະກະທຳກຳດີ. ພຣະພຣະຫມາເອງໄດ້ປະກາດທາງນີ້: ມັນບັນລຸໄດ້ໂດຍການພົ້ນຈາກການເຮັດຮ້າຍສັດມີຊີວິດ—ໂດຍການລະທິ້ງຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ສັດທັງປວງ.
Verse 83
तुल्यद्वेष्यप्रिया दान्ता मुच्यन्ते कर्मबन्धनै: । जो कहीं आसक्त नहीं होते
ພຣະມະເຫສະວະຣະ ປະກາດວ່າ ຜູ້ໃດມີໃຈເທົ່າທຽມຕໍ່ທັງຜູ້ທີ່ບໍ່ຖືກໃຈແລະຜູ້ທີ່ຮັກ ແລະມີການຄວບຄຸມຕົນເອງ ຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກພັນທະຂອງກຳທີ່ຕົນເອງກໍ່ຂຶ້ນ. ໂດຍບໍ່ຍຶດຕິດດ້ວຍຄວາມຫຼົງໄຫຼ ແລະຮັກສາຄວາມເທົ່າທຽມຢ່າງມີວິໄນ ພວກເຂົາຈຶ່ງບໍ່ຖືກກຳຜູກມັດ ແລະເຄື່ອນໄປສູ່ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ.
Verse 96
त्यक्तहिंसासमाचारास्ते नरा: स्वर्गगामिन: । जो सब प्राणियोंपर दया करनेवाले, सब जीवोंके विश्वासपात्र तथा हिंसामय आचरणोंको त्याग देनेवाले हैं, वे मनुष्य स्वर्गमें जाते हैं
ພຣະມະຫາເທວະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດລະທິ້ງການປະພຶດຮຸນແຮງ ແລະວິທີການເຮັດຮ້າຍຜູ້ອື່ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເໝາະສົມທີ່ຈະຂຶ້ນສູ່ສະຫວັນ. ຄວາມເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ສັດທັງປວງ ແລະຊີວິດທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຈັບຊ້ຳ ຖືກຍົກຍ້ອງເປັນເສັ້ນທາງຈິດທຳທີ່ນຳໄປສູ່ໂລກສູງ.
Verse 106
धर्मलब्धान्नभोक्तारस्ते नरा: स्वर्गगामिन: । जो दूसरोंके धनपर ममता नहीं रखते, परायी स्त्रीसे सदा दूर रहते और धर्मके द्वारा प्राप्त किये अन्नका ही भोजन करते हैं, वे मनुष्य स्वर्गलोकमें जाते हैं
ພຣະມະຫາເທວະ ປະກາດວ່າ ຜູ້ໃດດຳລົງຊີວິດໂດຍກິນແຕ່ອາຫານທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍທາງທຳ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມມີຊະຕາໄປສູ່ສະຫວັນ. ດ້ານຈິດທຳ ຂໍ້ຄຳນີ້ຍົກຍ້ອງການຫາລ້ຽງຊີບຕາມທຳ—ບໍ່ໂລບຊັບຂອງຜູ້ອື່ນ ແລະຫຼີກຫ່າງຈາກຄວາມສຳພັນຜິດທຳ—ເປັນເຫດໃຫ້ຈິດວິນຍານຍົກສູງ ແລະໄດ້ສະຖານະຫຼັງຄວາມຕາຍອັນດີງາມ.
Verse 126
स्वभाग्यान्युपजीवन्ति ते नरा: स्वर्गगामिन: । जो सदा अपने ही धनसे संतुष्ट रहकर चोरी-चमारीसे अलग रहते हैं तथा जो अपने भाग्यपर ही भरोसा रखकर जीवन-निर्वाह करते हैं, वे मनुष्य स्वर्गगामी होते हैं
ພຣະມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດດຳລົງຊີວິດດ້ວຍສ່ວນທີ່ຕົນໄດ້ຮັບຕາມຊະຕາ, ພໍໃຈກັບສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຕົນໂດຍຊອບທຳ, ແລະຫ່າງໄກຈາກການລັກຂໂມຍຫຼືວິທີຜິດທຳອື່ນໆ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ. ຂໍ້ຄຳນີ້ສັນລະເສີນການຫາລ້ຽງຊີບຢ່າງຊື່ສັດ, ການສຳລວມຕົນ, ແລະຄວາມໄວ້ວາງໃຈໃນສ່ວນຂອງຕົນ ເປັນເສັ້ນທາງທຳທີ່ນຳໄປສູ່ໂລກສູງ.
Verse 133
अग्राम्यसुख भोगाश्च ते नरा: स्वर्गगामिन: । जो अपनी ही स्त्रीमें अनुरक्त रहकर ऋतुकालमें ही उसके साथ समागम करते हैं और ग्राम्य सुख-भोगोंमें आसक्त नहीं होते हैं, वे मनुष्य स्वर्गलोकमें जाते हैं
ພຣະສີຣີມະເຫສະວະຣະ ປະກາດວ່າ: ຜູ້ຊາຍຜູ້ໃດຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ພັນລະຍາຂອງຕົນ, ເຂົ້າຫານາງແຕ່ໃນລະດູການທີ່ເໝາະສົມ, ແລະບໍ່ຍຶດຕິດກັບຄວາມສຸກກາມອັນຫຍາບຄາຍຂອງຊີວິດຊົນນະບົດ, ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນ. ຄຳສອນນີ້ວາງການສຳລວມທາງເພດ ແລະຄວາມຊື່ສັດເປັນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງທຳ ທີ່ຊຳລະການປະພຶດ ແລະນຳໄປສູ່ຊະຕາຫຼັງຄວາມຕາຍອັນເປັນມົງຄຸນ.
Verse 144
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि उमामहेश्व॒रसंवादे चतुश्चत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ—ໂດຍສະເພາະໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳແຫ່ງທານແລະການບໍລິຈາກ—ນີ້ແມ່ນການສິ້ນສຸດຂອງບົດສົນທະນາລະຫວ່າງ ອຸມາ ແລະ ມະເຫສະວະຣະ ເປັນບົດທີ່ໜຶ່ງຮ້ອຍຫ້າສິບ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ເປັນຄຳລົງທ້າຍຢ່າງເປັນທາງການ ເພື່ອຈັດວາງຄຳສອນໃຫ້ຢູ່ໃນກອບຂອງຄຳພີແລະຈັນຍາ: ການສອນເລື່ອງການໃຫ້ທານອັນຊອບທຳ ຜ່ານການສົນທະນາຂອງເທວະດາ.
Verse 146
जितेन्द्रिया: शीलपरास्ते नरा: स्वर्गगामिन: । जो अपने सदाचारके द्वारा सदा ही परायी स्त्रियोंकी ओरसे अपनी आँखें बंद किये रहते हैं, वे जितेन्द्रिय और शीलपरायण मनुष्य स्वर्गमें जाते हैं
ມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: ບຸລຸດທີ່ຊະນະອິນທຣີຍະຂອງຕົນ ແລະຍຶດໝັ້ນໃນຄວາມປະພຶດດີ—ຜູ້ທີ່ດ້ວຍວິໄນທາງສິນທຳອັນໝັ້ນຄົງ ປິດຕາຂອງຕົນໄວ້ຈາກເມຍຂອງຜູ້ອື່ນ—ບຸລຸດຜູ້ຊະນະອິນທຣີຍະ ແລະຮັກສາສິນທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ.
Verse 156
अकषायकृतश्रैव मार्ग: सेव्य: सदा बुध: । यह देवताओंका बनाया हुआ मार्ग है। राग और द्वेषको दूर करनेके लिये इस मार्गकी प्रवृति हुई है। अतः साधारण मनुष्यों तथा विद्वान् पुरुषोंको भी सदा ही इसका सेवन करना चाहिये
“ເສັ້ນທາງນີ້ ທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມບໍ່ມີມົນທິນ ຄວນໃຫ້ຜູ້ຮູ້ທັນປັນຍາປະພຶດຕາມເປັນນິດ. ມັນແມ່ນເສັ້ນທາງທີ່ເທວະດາສ້າງໄວ້. ມັນເກີດຂຶ້ນເພື່ອກຳຈັດຄວາມຍຶດຕິດ (ຣາກະ) ແລະຄວາມຊັງ (ທະເວສະ); ດັ່ງນັ້ນ ທັງຄົນທົ່ວໄປ ແລະຜູ້ຮຽນຮູ້ ຄວນບຳເນົາ ແລະຍຶດໝັ້ນມັນຢູ່ເປັນນິດ.”
Verse 331
अरण्ये विजने न्यस्तं परस्व॑ दृश्यते यदा । मनसापि न हिंसन्ति ते नरा: स्वर्गगामिन:
ເມື່ອຢູ່ໃນປ່າອັນໂດດດ່ຽວ ແລະເຫັນຊັບຂອງຜູ້ອື່ນທີ່ຖືກວາງໄວ້ໂດຍບໍ່ມີຜູ້ເຝົ້າ, ບຸລຸດເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ເຮັດຮ້າຍມັນແມ່ນແຕ່ໃນໃຈ; ຄົນເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມມີຊະຕາໄປສູ່ສະຫວັນ.
Frequently Asked Questions
Whether one should rely on success produced by questionable means: the chapter advises steadiness after righteous action, but distrust of results rooted in asat (improper/adharmic) conduct.
Kāla regulates conditions and influences intellect, but does not convert adharma into dharma; ethical agency remains responsible for choosing timely, discerning, and purified action.
Rather than an explicit phalaśruti, the chapter embeds a consequential claim: dharma, when aligned with kāla, is ‘vijayāvaha’ (conducive to success) and ‘āloka-karaṇa’ (illuminative), indicating the pragmatic and civilizational value of understanding this instruction.