Adhyaya 141
अत्रेः तपोबलप्रकाशः तथा च्यवनस्य सोमाधिकारः (Atri’s Illumination by Tapas; Cyavana and Soma-Entitlement)
Upa-parva: Ṛṣi-karmānukīrtana (Exempla of Sage-Acts: Atri and Cyavana)
This adhyāya is presented as a narrated instruction: after a prompt to “listen” (śṛṇu), the account first depicts devas and dānavas engaged amid oppressive darkness (tamas), with Svarbhānu striking the Moon and Sun, resulting in the devas’ vulnerability. The devas encounter the ascetic Atri in the forest and petition protection; Atri, described as self-controlled and tranquil, generates illumination through tapas, restoring visibility and enabling the devas’ strategic recovery against the opposing host. The discourse then pivots to Cyavana: he insists that the Aśvins be permitted to drink Soma alongside the devas. Indra objects on grounds of exclusion and non-recognition; Cyavana threatens coercive consequence and initiates ritual action. Indra advances with a mountain and vajra but is immobilized by Cyavana’s ascetic potency; Cyavana manifests a formidable ‘Mada’ (intoxicating force) that compels the devas to negotiate. Indra submits; the Aśvins gain Soma-rights. Finally, Cyavana retracts and apportions ‘mada’ into gambling, hunting, drinking, and sexual excess, concluding with an explicit warning that these lead to human ruin and should be avoided. The chapter thus links cosmic order, ritual entitlement, and personal ethics through exemplary jurisprudence and restraint.
Chapter Arc: युधिष्ठिर का प्रश्न उठता है—हव्य-कव्य के प्रतिग्रह और नाना प्रकार के भोज्य पदार्थों के सेवन/ग्रहण में ब्राह्मणों पर जो पाप-छाया पड़ती है, उससे मुक्ति का निश्चित प्रायश्चित्त क्या है? → भीष्म क्रमशः उन पदार्थों की सूची और उनके अनुसार शुद्धि-विधान बताते हैं—कहीं त्रिसंध्या स्नान, कहीं जप-होम, कहीं विशेष शान्ति; और यह भी कि श्राद्ध-अन्न, कृष्णपक्ष, अपराह्न-काल आदि के नियम क्यों नियत हैं। नियमों की सूक्ष्मता बढ़ती जाती है, क्योंकि एक ही ‘भोजन’ अलग संदर्भ में पुण्य भी बन सकता है और दोष भी। → निर्णायक बिंदु यह है कि प्रतिग्रह/भोजन का दोष ‘वस्तु’ से उतना नहीं, जितना ‘संदर्भ’ (कर्ता-जाति, काल, विधि, उद्देश्य) से बनता है—इसीलिए गन्ना-तेल-कुश जैसे प्रतिग्रह पर त्रिकाल स्नान, शूद्र-सहभोजन/अशौच-स्पर्श जैसी स्थितियों पर शान्तिहोम और गायत्री, रैवत-साम, पवित्रेष्टि, कृष्णमाण्ड-अनुवाक, अघमर्षण-जप आदि का विधान आता है; और कुछ दानों/प्रतिग्रहों को सुवर्ण-दान तुल्य प्रायश्चित्त से समतुल्य ठहराया जाता है। → भीष्म प्रायश्चित्त-विधि को ‘व्यवहार-धर्म’ की तरह व्यवस्थित कर देते हैं—कौन-सा प्रतिग्रह/भोजन किस शुद्धि से शुद्ध होता है, श्राद्ध का अपराह्न-नियम किस अर्थ से जुड़ा है, और प्रायश्चित्त के बाद ब्राह्मण कैसे ‘सिद्धि’ पाकर आपत्ति से बचता है।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें भोज्याभोज्यान्नकथन नामक एक सौ पैंतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १३५ ॥। षट्त्रिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: दान लेने और अनुचित भोजन करनेका प्रायश्षित्त युधिषछ्िर उवाच उक्तास्तु भवता भोज्यास्तथाभोज्याश्व् सर्वश: । अत्र मे प्रश्रसंदेहस्तन्मे वद पितामह
ດັ່ງນີ້ ບົດທີ 135 ຊື່ “ການກ່າວວ່າດ້ວຍອາຫານທີ່ຄວນກິນ ແລະບໍ່ຄວນກິນ” ໃນພາກ “ທານະທັມມະ” ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະຣະວະ ຂອງມະຫາພາຣະຕະ ກໍສິ້ນສຸດລົງ. ບົດທີ 136 ເລີ່ມຕົ້ນ—ວ່າດ້ວຍການຊໍາລະບາບ (ປຣາຍະສະຈິດ) ສໍາລັບການຮັບທານ ແລະການກິນອາຫານອັນບໍ່ຄວນ. ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ທ່ານປິຕາມະຫາ, ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍຢ່າງຄົບຖ້ວນແລ້ວວ່າອັນໃດຄວນຮັບ ແລະອັນໃດບໍ່ຄວນ. ແຕ່ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້າມີຄວາມສົງໄສເກີດຂຶ້ນ—ຂໍທ່ານແກ້ໄຂໃຫ້ຂ້າເຖີດ».
Verse 2
ब्राह्मणानां विशेषेण हव्यकव्यप्रतिग्रहे । नानाविधेषु भोज्येषु प्रायश्चित्तानि शंस मे
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂດຍສະເພາະໃນກໍລະນີຂອງພຣາຫມັນ, ຜູ້ຈໍາເປັນຕ້ອງຮັບເຄື່ອງບູຊາສໍາລັບເທວະ (ຮະວິສ) ແລະສໍາລັບບັນພະບຸຣຸດ (ກະວະຍະ), ແລະອາດຈະໄດ້ຮັບປະທານອາຫານຫຼາຍປະເພດ—ການຊໍາລະບາບ (ປຣາຍະສະຈິດ) ທີ່ກໍານົດໄວ້ມີຫຍັງແດ່? ຂໍທ່ານບອກຂ້າ».
Verse 3
भीष्य उवाच हन्त वक्ष्यामि ते राजन् ब्राह्मणानां महात्मनाम् | प्रतिग्रहेषु भोज्ये च मुच्यते येन पाप्मन:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວໃຫ້ທ່ານຟັງ ເຖິງພຣາຫມັນຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່—ວິທີປະຕິບັດການຊຳລະບາບ (ປຣາຍະຊິດ) ທີ່ເຮັດໃຫ້ພົ້ນຈາກບາບອັນເກີດຈາກການຮັບຂອງຖວາຍ ແລະການຮັບປະທານອາຫານ. ຈົ່ງຟັງເຖີດ».
Verse 4
घृतप्रतिग्रहे चैव सावित्री समिदाहुति: । तिलप्रतिग्रहे चैव सममेतद् युधिष्ठिर
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣ, ເມື່ອພຣາຫມັນຮັບນ້ຳມັນເນີຍ (ghṛta) ເປັນທານ, ພຶງສວດມົນສາວິຕຣີ (ຄາຍະຕຣີ) ແລ້ວຖວາຍໄມ້ຟືນ (ສະມິດທາ) ເຂົ້າໄປໃນໄຟສັກສິດ. ເມື່ອຮັບເມັດງາ (til) ກໍພຶງເຮັດການຊຳລະບາບເຊັ່ນດຽວກັນ. ສອງກໍລະນີນີ້ເທົ່າກັນ».
Verse 5
मांसप्रतिग्रहे चैव मधुनो लवणस्य च । आदित्योदयन स्थित्वा पूतो भवति ब्राह्मण:,फलका गुद्दा, मधु और नमकका दान लेनेपर उस समयसे लेकर सूर्योदयतक खड़े रहनेसे ब्राह्मण शुद्ध हो जाता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າພຣາຫມັນໄດ້ຮັບເນື້ອສັດ, ນ້ຳເຜິ້ງ, ຫຼື ເກືອ ເປັນທານ, ພຶງຢືນຢູ່ດ້ວຍວິນັຍ ຈາກເວລານັ້ນຈົນຮອດຕາເວັນຂຶ້ນ; ແລ້ວຈຶ່ງບໍລິສຸດ.»
Verse 6
काउ्चनं प्रतिगृह्मयाथ जपमानो गुरुश्रुतिम् । कृष्णायसं च विवृतं धारयन् मुच्यते द्विज:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມັນຈະພົ້ນຈາກຄວາມຜິດນັ້ນ ເມື່ອຮັບຄຳ (ທອງ) ຕາມຄວາມຄວນ, ພ້ອມກັບສວດຈຳພຣະຄຳສອນອັນຄູບາອາຈານໄດ້ຖ່າຍທອດ (ຄາຍະຕຣີ), ແລະຖືຄັນທອນເຫຼັກດຳແບບເປີດເຜີຍ; ແລ້ວຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ.»
Verse 7
एवं प्रतिगृहीते5थ धने वस्त्रे तथा स्त्रियाम् । एवमेव नरश्रेष्ठ सुवर्णस्य प्रतिग्रहे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເຊັ່ນນັ້ນແຫຼະ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ, ເມື່ອຜູ້ໃດໄດ້ຮັບຊັບສິນ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ແມ່ນກະທັ້ງຍິງ (ເປັນທານ ຫຼື ໃນສະພາບພຶງພາ) ກໍໃຫ້ຖືຫຼັກດຽວກັນ—ເຊັ່ນໃນກໍລະນີຮັບຄຳ.»
Verse 8
इक्षुतैलपवित्राणां त्रिसंध्ये5प्सु निगनज्जनम्
ພີສະມະ (Bhīṣma) ກ່າວວ່າ: «ຖ້າຜູ້ໃດຮັບອ້ອຍ, ນ້ຳມັນ, ຫຼືຫຍ້າດັບພະ (kuśa) ອັນສັກສິດເປັນຂອງຂວັນ ຄວນອາບນ້ຳຊຳລະໃນນ້ຳຕາມສັນທະຍາສາມເວລາ (ເຊົ້າ ທ່ຽງ ແລງ). ຖ້າຮັບເຂົ້າ/ທັນຍາຫານ, ດອກໄມ້, ໝາກໄມ້, ນ້ຳ, ເຂົ້າຫນົມຫວານ, ໂຈກຂ້າວບາເລ, ຫຼືນົມສົ້ມ (curd) ແລະນົມ ຄວນສວດມົນຕຣາ ກາຍະຕຣີ (Gāyatrī) ໜຶ່ງຮ້ອຍຄັ້ງ»—ເພື່ອໃຫ້ການຮັບ (pratigraha) ຢູ່ໃນຂອບເຂດທຳມະ ດ້ວຍການຊຳລະແລະວິໄນຂອງມົນຕຣາ.
Verse 9
व्रीहौ पुष्पे फले चैव जले पिष्टमये तथा । यावके दधिदुग्धे च सावित्रीं शतशो5न्विताम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າຜູ້ໃດຮັບເຂົ້າ, ດອກໄມ້, ໝາກໄມ້, ນ້ຳ, ອາຫານທີ່ເຮັດຈາກແປ້ງ, ໂຈກບາເລ, ນົມສົ້ມ ຫຼືນົມ ເປັນທານ/ຂອງຂວັນ ຄວນປະກອບການຮັບນັ້ນດ້ວຍການສວດມົນຕຣາ ສາວິຕຣີ (Sāvitrī/ Gāyatrī) ເປັນຮ້ອຍໆຄັ້ງ»। ຄຳສອນນີ້ຊີ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ຂອງທີ່ອະນຸຍາດແລະທົ່ວໄປ ກໍມີນ້ຳໜັກທາງທຳມະ; ຄວາມບໍລິສຸດຮັກສາໄດ້ດ້ວຍສະຕິ ແລະວິໄນເມື່ອຮັບ.
Verse 10
उपानहौ च च्छत्र॑ च प्रतिगृह्मौर्ध्वदेहिके । जपेच्छतं समायुक्तस्तेन मुच्येत पाप्मना
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຮັບສ່ວນທານໃນພິທີອຸຣດວະເທຫິກະ (ūrdhva-dehika) ໃນສຣາດທະ (śrāddha) ຖ້າຮັບເກີບ ແລະຮົ່ມເປັນຂອງຂວັນ ຈົ່ງຮັກສາໃຈໃຫ້ນິ່ງ ແລະສວດມົນຕຣາ ກາຍະຕຣີ (Gāyatrī) ໜຶ່ງຮ້ອຍຄັ້ງ; ດ້ວຍການສວດອັນມີວິໄນນັ້ນ ຈະພົ້ນຈາກບາບທີ່ເກີດຈາກການຮັບ (pratigraha) ໃນກໍລະນີນີ້»។
Verse 11
क्षेत्रप्रतिग्रहे चैव ग्रहसूतकयोस्तथा । त्रीणि रात्राण्युपोषित्वा तेन पापाद् विमुच्यते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າຜູ້ໃດຮັບທີ່ດິນເປັນທານ—ໂດຍສະເພາະໃນເວລາຄຣາສ (eclipse) ຫຼືໃນຊ່ວງສູຕະກະ (sūtaka) ອັນເປັນຄວາມບໍ່ບໍລິສຸດ—ຄວນຊົດໃຊ້ດ້ວຍການອົດອາຫານສາມຄືນ; ດ້ວຍພິທີປະພຶດນັ້ນ ຈະພົ້ນຈາກບາບທີ່ເກີດຈາກການຮັບ»। ຄຳສອນນີ້ຊີ້ວ່າ ທຳມະໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຕໍ່ເວລາແລະຄວາມບໍລິສຸດໃນການໂອນຖ່າຍ ແລະກຳນົດການຊົດໃຊ້ຢ່າງພອດຄວນ ບໍ່ໃຫ້ປະຕິເສດໜ້າທີ່ທາງສັງຄົມໂດຍສິ້ນເຊີງ.
Verse 12
कृष्णपक्षे तु यः श्राद्धं पितृणामश्नुते द्विज: । अन्नमेतदहोरात्रात् पूतो भवति ब्राह्मण:,जो द्विज कृष्णपक्षमें किये हुए पितृश्राद्धका अन्न भोजन करता है, वह एक दिन और एक रात बीत जानेपर शुद्ध होता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດວິຈະ (twice-born) ຜູ້ໃດກິນອາຫານຈາກສຣາດທະ (śrāddha) ທີ່ຖວາຍແກ່ບັນພະບຸລຸດ ໃນຄຣິສນະປັກສະ (ຄືນມືດ/ຄື່ງເດືອນມືດ) ຈະກັບຄືນສູ່ຄວາມບໍລິສຸດ ຫຼັງຈາກຜ່ານໄປໜຶ່ງວັນໜຶ່ງຄືນເຕັມ»។ ຄຳສອນນີ້ຊີ້ວ່າ ອາຫານພິທີມີອຳນາດແລະຖືກກຳກັບດ້ວຍຈັນຍາ: ຮ່ວມກິນໄດ້ ແຕ່ມີຄວາມບໍ່ບໍລິສຸດຊົ່ວຄາວ ທີ່ຖືກລ້າງອອກດ້ວຍເວລາແລະການປະພຶດທີ່ຖືກຕ້ອງ.
Verse 13
न च संध्यामुपासीत न च जाप्य॑ प्रवर्तयेत् । न संकिरेत् तदन्नं च ततः पूर्येत ब्राह्मण:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນວັນທີ່ພຣາຫມັນຮັບປະທານອາຫານທີ່ຖວາຍໃນພິທີ śrāddha, ບໍ່ຄວນປະກອບພິທີ sandhyā, ບໍ່ຄວນເລີ່ມການສວດ japa (ເຊັ່ນ Gāyatrī), ແລະບໍ່ຄວນກິນອີກເທື່ອ. ດ້ວຍການຮັກສາຂໍ້ຫ້າມເຫຼົ່ານີ້ ຄວາມບໍລິສຸດຕາມພິທີຂອງພຣາຫມັນຈະຖືກຟື້ນຟູແລະຮັກສາໄວ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ».
Verse 14
इत्यर्थमपराह्ले तु पितृणां श्राद्धमुच्यते । यथोक्तानां यदश्नीयुरत्रल्यिणा: पूर्वकीर्तिता:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິທີ śrāddha ສໍາລັບພິຕຣະ (Pitṛs) ຈຶ່ງຖືກກໍານົດໃຫ້ເຮັດໃນຕອນບ່າຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນວ່າເໝາະສົມ ແລະມີຄຸນສົມບັດຖືກຕ້ອງ ຈະກິນໄດ້ຕາມວິທີທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້».
Verse 15
मृतकस्य तृतीयाहे ब्राह्मणो योऊन्नमश्रुते । स त्रिवेलं समुन्मज्ज्य द्वादशाहेन शुध्यति
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າພຣາຫມັນຜູ້ໃດຮັບປະທານອາຫານໃນວັນທີສາມຫຼັງການຕາຍຂອງຜູ້ໜຶ່ງ, ຜູ້ນັ້ນຈະບໍລິສຸດໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອຄົບສິບສອງວັນ ໂດຍໄດ້ອາບນ້ໍາຕາມພິທີໃນສາມເວລາທີ່ກໍານົດ».
Verse 16
जिसके घर किसीकी मृत्यु हुई हो, उसके यहाँ मरणाशौचके तीसरे दिन अन्न ग्रहण करनेवाला ब्राह्मण बारह दिनोंतक त्रिकाल स्नान करनेसे शुद्ध होता है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົບສິບສອງວັນແລ້ວ ຜູ້ທີ່ໄດ້ປະຕິບັດພິທີຊໍາລະອະສຸຈິ (śauca) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຈະບໍລິສຸດຢ່າງພິເສດ. ໂດຍຖວາຍ havis—ເຄື່ອງບູຊາ/ອາຫານອັນສັກສິດ—ແກ່ພຣາຫມັນ ຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກມົນທິນແຫ່ງບາບທີ່ເກີດຈາກອະສຸຈິເນື່ອງດ້ວຍຄວາມຕາຍ».
Verse 17
मृतस्य दशरात्रेण प्रायश्चित्तानि दापयेत् सावित्री रैवतीमिष्टिं कृूष्माण्डमघमर्षणम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າໃນຊ່ວງສິບວັນແຫ່ງອະສຸຈິຫຼັງການຕາຍ ຜູ້ໃດໄປກິນອາຫານໃນເຮືອນຄົນອື່ນ, ຄວນໃຫ້ຜູ້ນັ້ນປະຕິບັດການຊໍາລະບາບ. ການແກ້ໄຂຄື ການສວດ Sāvitrī (Gāyatrī), ພິທີ Raivatī, ອິດຕິ (iṣṭi) ອັນເປັນການຊໍາລະ, ສູດ Kūṣmāṇḍa, ແລະບົດສວດ Aghamarṣaṇa—ເພື່ອຊໍາລະຄວາມຜິດແລະຟື້ນຟູຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມທໍາ».
Verse 18
मृतकस्य त्रिरात्रे यः समुद्दिष्टे समश्षुते । सप्त त्रिषवर्णं स्नात्वा पूतो भवति ब्राह्मण:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຖ້າພຣາຫມັນກິນອາຫານທີ່ຖວາຍເນື່ອງຈາກການຕາຍ (ໃນເຮືອນທີ່ຢູ່ໃນອະໂສຈ) ຕິດຕໍ່ກັນສາມຄືນ, ຜູ້ນັ້ນຈະບໍລິສຸດໂດຍອາບນ້ຳໃນສາມຍາມ (ເຊົ້າ ທ່ຽງ ແລງ) ເປັນເວລາເຈັດມື້. ຄຳສອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຫ່ວງໃຍຕາມທຳມະຕໍ່ຄວາມບໍລິສຸດພິທີກຳ ແລະວິທີຟື້ນຟູຫຼັງຈາກສຳຜັດອະບໍລິສຸດຈາກຄວາມຕາຍ.
Verse 19
सिद्धिमाप्रोति विपुलामापदं चैव नाप्रुयात्
ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຳເລັດອັນຫຼາຍ ແລະບໍ່ຕົກຢູ່ໃນພິບັດ—ນີ້ແມ່ນຜົນອັນແນ່ນອນຂອງການປະພຶດຕາມທຳມະທີ່ສອນໄວ້ນີ້.
Verse 20
यह प्रायश्रित्त करनेके बाद उसे सिद्धि प्राप्त होती है और वह भारी आपत्तिमें कभी नहीं पड़ता है ।। यस्तु शूद्रे: समश्रीयाद् ब्राह्मणो5प्येक भोजने । अशौचं विधिवत् तस्य शौचमत्र विधीयते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກປະຕິບັດປຣາຍະຊິຕ (ພິທີແກ້ບາບ) ຕາມທີ່ກຳນົດ, ຄົນນັ້ນຈະໄດ້ຄວາມບໍລິສຸດ ແລະຄວາມສຳເລັດ, ບໍ່ຕົກໃນຄວາມທຸກຍາກອັນໜັກ. ແຕ່ຖ້າແມ່ນພຣາຫມັນກໍຕາມ ໃນການກິນອາຫານຄັ້ງດຽວ ໄປພຶງພາຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງເທົ່າທຽມກັບຊູດຣະ, ຄວາມອະບໍລິສຸດຖືກຖືວ່າເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ; ດັ່ງນັ້ນ ພິທີຊຳລະທີ່ຖືກຕ້ອງຈຶ່ງຖືກບັນຍັດໄວ້ທີ່ນີ້.
Verse 21
जो ब्राह्मण शूद्रोंके साथ एक पंक्तिमें भोजन कर लेता है, वह अशुद्ध हो जाता है। अतः उनकी शुद्धिके लिये शास्त्रीय विधिके अनुसार यहाँ शौचका विधान है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຖ້າແມ່ນພຣາຫມັນກໍຕາມ ກິນອາຫານຮ່ວມແຖວດຽວກັນກັບໄວຊະຍະ (vaiśya), ຍ່ອມເກີດມົນທິນທາງພິທີກຳ. ໂດຍຮັບວິນັຍດິກຊາ (ພິທີຖືວັດ) ສາມຄືນ, ຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກຄວາມຜິດທີ່ເກີດຈາກການກະທຳນັ້ນ. ຄຳສອນນີ້ຍ້ຳເນັ້ນຄວາມຫ່ວງໃຍຂອງສາດສະຕຣາ (śāstra) ຕໍ່ຂອບເຂດການປະພຶດ ແລະວິໄນແກ້ໄຂເພື່ອຟື້ນຟູຄວາມບໍລິສຸດ ແລະລະບຽບສັງຄົມ-ສາສະໜາ.
Verse 22
क्षत्रिय: सह यो5श्रीयाद ब्राह्मणो5प्येकभोजने । आप्लुत: सह वासोभिस्तेन मुच्येत पाप्मना,जो ब्राह्मण क्षत्रियोंके साथ एक पंक्तिमें भोजन करता है, वह वस्त्रोंसहित स्नान करनेसे पापमुक्त होता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ພຣາຫມັນຜູ້ນັ້ນ ທີ່ນັ່ງຮ່ວມແຖວດຽວກັນກັບກະສັດຕຣິຍະ (kṣatriya) ແລະກິນອາຫານຮ່ວມກັນ—ຖ້າຫຼັງຈາກນັ້ນອາບນ້ຳພ້ອມກັບເສື້ອຜ້າ—ກໍຈະພົ້ນຈາກບາບທີ່ເກີດຈາກການນັ້ນ. ຄຳສອນນີ້ວາງການຊຳລະພິທີກຳເປັນວິທີຟື້ນຟູລະບຽບສັງຄົມ ແລະຈັນຍາບັນ ຫຼັງຈາກການລ່ວງເກີນໃນການກິນຮ່ວມ.
Verse 23
शूद्रस्य तु कुलं हन्ति वैश्यस्य पशुबान्धवान् । क्षत्रियस्य श्रियं हन्ति ब्राह्मणस्य सुवर्चसम्
ພີສະມະອະທິບາຍວ່າ ຜົນຮ້າຍທາງສິນທຳແລະສັງຄົມຈາກການປະພຶດບໍ່ຖືກທຳນອງ—ໂດຍສະເພາະການກິນແລະການຄົບຄ້າທີ່ຂັດກັບທຳມະແລະຄວາມບໍລິສຸດ—ຖືກກ່າວວ່າຈະຕົກຕ້ອງຄົນແຕ່ລະຊັ້ນວັນນະຕ່າງກັນ: ມັນທຳລາຍວົງຕະກູນຂອງຊູດຣະ, ທຳລາຍສັດລ້ຽງແລະຍາດພີ່ນ້ອງຂອງໄວຊະ, ທຳລາຍຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງກະສັດຕຣິຍະ, ແລະທຳລາຍລັດສະໝີທາງທຳມະກັບຊື່ສຽງດີຂອງພຣາຫມະນະ.
Verse 24
प्रायश्षित्तं च शान्तिं च जुहुयात् तेन मुच्यते । सावित्री रैवतीमिष्टिं कृूष्माण्डमघमर्षणम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ຄວນປະກອບພິທີໄຖ່ບາບ (ປຣາຍະຊິດຕະ) ແລະການບູຊາເພື່ອຄວາມສະຫງົບ (ຊານຕິ) ໂດຍການຖວາຍໄຟ; ດ້ວຍນັ້ນຈຶ່ງພົ້ນຈາກຄວາມຜິດ. ຄວນຖວາຍອິດຕິ (iṣṭi) ແກ່ສາວິຕຣີ ແລະ ໄຣວະຕີ, ແລະພິທີກູສະມານຑະ ອັນ ‘ຂັດລ້າງ’ ບາບດ້ວຍ.”
Verse 25
इसके लिये प्रायश्रित्त और शान्तिहोम करना चाहिये। गायत्री-मन्त्र, रैवत साम, पवित्रेष्टि, कृष्माण्ड अनुवाक् और अघमर्षण मन्त्रका जप भी आवश्यक है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ຢ່າກິນຂອງເຫຼືອ (ອຸຈຊິດຕະ) ຂອງຜູ້ອື່ນ ແລະຢ່າກິນຮ່ວມກັນໃນທຳນອງທີ່ມີການແບ່ງປັນເຫຼືອກັນໄປມາ—ຂໍ້ຫ້າມນີ້ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ຫຼັງຈາກເຮັດການໄຖ່ບາບຕາມກຳນົດແລ້ວ ຄວນປະພຶດການຊຳລະແລະມົງຄຸນ ເຊັ່ນ ສຳຜັດສານສັກສິດຢ່າງ ໂກໂຣຈະນາ, ຮັກສາຄືນໃຫ້ບໍລິສຸດ, ແລະປະກອບພິທີຊຳລະເຊັ່ນການອາບນ້ຳ ແລະຂໍ້ປະພຶດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.”
Verse 76
अन्नप्रतिग्रहे चैव पायसेक्षुरसे तथा । नरश्रेष्ठ इसी प्रकार धन, वस्त्र, कन्या, अन्न, खीर और ईखके रसका दान ग्रहण करनेपर भी सुवर्ण-दानके समान ही प्रायश्चित्त करे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ! ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຮັບຂອງຂວັນເຊັ່ນ ເງິນທອງ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ບຸດສາວ (ໃນການແຕ່ງງານ), ອາຫານ, ເຂົ້ານົມຫວານ (ພາຍະສະ/ຂີຣ) ແລະນ້ຳອ້ອຍ—ກໍຄວນເຮັດການໄຖ່ບາບເທົ່າກັນກັບທີ່ກຳນົດໄວ້ສຳລັບການຮັບທອງຄຳ.”
Verse 136
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि प्रायश्ित्तविधिनाम षट्त्रिंशयधिकशततमो<्ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກອະນຸຊາສະນະ (Anuśāsana Parva)—ໃນຕອນວ່າດ້ວຍທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ທານ—ບົດທີ 136 ອັນວ່າດ້ວຍວິທີການໄຖ່ບາບ (prāyaścitta-vidhi) ກໍສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.
Frequently Asked Questions
The tension lies between established exclusion (Indra’s refusal of Soma access to the Aśvins) and a dharmic claim to equitable ritual participation, resolved through ascetic authority constrained toward communal order rather than personal gain.
Power—whether royal or ascetic—should be used to restore order and restrain excess; the explicit behavioral guideline is to avoid the four decline-producing channels: gambling, hunting-as-addiction, intoxicating drinking, and uncontrolled sexual indulgence.
No explicit phalaśruti formula appears in this excerpt; instead, the closure functions as normative meta-commentary by stating the inevitable ‘kṣaya’ (ruin) resulting from specified vices and recommending their continual avoidance.