Adhyaya 122
Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna (Maitreya–Vyāsa Saṃvāda)
Upa-parva: Dāna-Dharma (Gift-Ethics) Instructional Unit — Recipient Qualification and Merit
This chapter presents an embedded exchange in which Maitreya, characterized as devoted to karmic observance, responds after being invited to speak. He acknowledges Vyāsa’s purified, faultless speech aligned with giving and grounded in knowledge and austerity. The discourse then formalizes criteria for brāhmaṇahood—tapas (austerity), śruta (learning), and yoni (lineage)—and argues that supporting the learned and disciplined yields stable merit for the donor. The text extends the logic to cosmic and social reciprocity: when such a recipient is satisfied, ancestors and deities are also satisfied; giving to a worthy ‘field’ is likened to sowing in fertile land. Conversely, it warns that wealth offered where the recipient lacks śruta-vṛtta becomes fruitless, and it employs a sharp ethical caution about the harm associated with an unlearned person consuming offerings. The chapter closes by reaffirming mutuality in merit (giver and receiver) and by identifying learned, pure, ascetic, giving-and-study-oriented brāhmaṇas as enduring guides who establish a reliable path and function as carriers toward heavenly outcomes.
Chapter Arc: दानधर्मपर्व में ‘कीटोपाख्यान’ का आरम्भ होता है—एक जीव, जो पूर्वकृत पापों से कीट-योनि में गिरा है, क्रमशः क्षत्रिय-योनि तक जन्म लेता हुआ व्यास के दर्शन की ओर खिंचता है। → कीट अपने पतन का कारण जानता है और धर्म के प्रति श्रद्धा जगती है; व्यास उसे तपोबल से उद्धार का आश्वासन देते हैं, पर साथ ही यह शर्त उभरती है कि धर्म-प्राप्ति केवल इच्छा नहीं, आचरण और समर्पण से सिद्ध होगी। → व्यास का निर्णायक वचन—‘दर्शनमात्र से, तपोबल द्वारा, मैं तुम्हारा उद्धार कर दूँगा’—और कीट का भीतर से पलटना: पाप-स्वीकृति, धर्म-आकांक्षा, और गुरु-आज्ञा को जीवन-मूल्य से ऊपर रखना। → कीट व्यास की आज्ञा स्वीकार करता है; कथा संकेत देती है कि धर्म-श्रद्धा और गुरु-कृपा से योनि-बंधन टूटता है और जीव पुनः धर्ममार्ग की ओर लौटता है। → कीट आज्ञा मानकर मार्ग में ही प्राण त्याग देता है—उद्धार का फल किस रूप में प्रकट होगा, यह आगे के प्रसंग की ओर कथा को धकेल देता है।
Shlokas
Verse 1
ऑपन-आ प्रात बछ। आर: अ2 अष्टादशाधिकशततमोब<् ध्याय: कीडेका क्रमश: क्षत्रिययोनिमें जन्म लेकर व्यासजीका दर्शन करना और व्यासजीका उसे ब्राह्मण होने तथा स्वर्गसुख और अक्षय सुखकी प्राप्ति होनेका वरदान देना व्यास उवाच शुभेन कर्मणा यद्दै तिर्यग्योनौ न मुहा[से । ममैव कीट तत् कर्म येन त्वं न प्रमुहासे
ວຽສະກ່າວວ່າ: «ໂອ ແມງນ້ອຍ! ກຳດີທີ່ມີອຳນາດໃຫ້ເຈົ້າບໍ່ຫຼົງມົວ ແມ່ນແມ່ນເກີດໃນຍົນີສັດ ນັ້ນແທ້ໆແມ່ນກຳຂອງຂ້ອຍເອງ. ໂດຍອຳນາດແຫ່ງການໄດ້ເຫັນຂ້ອຍ ເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫຼົງ»។
Verse 2
अहं त्वां दर्शनादेव तारयामि तपोबलात् । तपोबलाद्धि बलवद् बलमन्यजन्न विद्यते,मैं अपने तपोबलसे केवल दर्शनमात्र देकर तुम्हारा उद्धार कर दूँगा; क्योंकि तपोबलसे बढ़कर दूसरा कोई श्रेष्ठ बल नहीं है
ວຽສະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍພະລັງແຫ່ງທະປະຂອງຂ້ອຍ ຂ້ອຍຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຈົ້າພົ້ນ ໂດຍພຽງແຕ່ໃຫ້ເຈົ້າໄດ້ເຫັນຂ້ອຍ. ເພາະວ່າ ບໍ່ມີພະລັງໃດໃນໂລກ ທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ ຫຼື ມີອຳນາດກວ່າພະລັງທີ່ເກີດຈາກທະປະ»។
Verse 3
जानामि पापै: स्वकृतैर्गतं त्वां कीट कीटताम् । अवाप्स्यसि पुनर्धर्म धर्म तु यदि मन्यसे
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ວ່າ ເນື່ອງຈາກບາບທີ່ເຈົ້າເຮັດເອງ ເຈົ້າຈຶ່ງຕົກລົງໄປສູ່ສະພາບເປັນໜອນ. ແຕ່ເຈົ້າຈະໄດ້ຮັບທຳມະຄືນອີກ—ຖ້າແທ້ໆແລ້ວ ເຈົ້າຍັງຍອມຮັບທຳມະ ແລະເຫັນວ່າທຳມະເປັນຫຼັກອຳນາດ».
Verse 4
कीट! मैं जानता हूँ, अपने पूर्वकृत पापोंके कारण तुम्हें कीटयोनिमें आना पड़ा है। यदि इस समय तुम्हारी धर्मके प्रति श्रद्धा है तो तुम्हें धर्म अवश्य प्राप्त होगा ।।
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ໜອນ! ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ວ່າ ເນື່ອງຈາກບາບທີ່ເຈົ້າເຄີຍເຮັດໄວ້ໃນອະດີດ ເຈົ້າຈຶ່ງຕ້ອງມາເກີດເປັນໜອນ. ແຕ່ຖ້າໃນຍາມນີ້ ເຈົ້າຍັງມີສັດທາຕໍ່ທຳມະ ເຈົ້າຈະໄດ້ບັນລຸທຳມະແນ່ນອນ. ເທວະ, ມະນຸດ, ແລະສັດທີ່ເກີດໃນພົນສັດ ລ້ວນແຕ່ເສວຍຜົນຂອງກຳທີ່ເຮັດໃນໂລກ—ອັນເປັນທົ່ງແຫ່ງການກະທຳ. ໃນຫມູ່ມະນຸດຜູ້ບໍ່ຮູ້ ແມ່ນແຕ່ ‘ທຳມະ’ ກໍມັກຖືກປະພຶດໂດຍມີຄວາມປາຖະໜາເປັນເປົ້າ; ແລະເຂົາເຈົ້າຮັບເອົາຄຸນຄ່າຕ່າງໆ ເພື່ອໃຫ້ຄວາມປາຖະໜານັ້ນສຳເລັດ».
Verse 5
वाग्बुद्धिपाणिपादैश्व व्यपेतस्य विपश्चित: । कि हास्यति मनुष्यस्य मन्दस्यापि हि जीवत:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຄົນມີປັນຍາ ຖ້າຖືກພາກອອກຈາກຄຳເວົ້າ, ປັນຍາຮູ້ຄິດ, ແລະການໃຊ້ມືກັບຕີນ ແລ້ວຈະສາມາດສຳເລັດຫຍັງໄດ້ໃນຂະນະທີ່ຍັງມີຊີວິດ? ແມ່ນແຕ່ຄົນທຶບທື່ ຕາບໃດທີ່ຍັງມີອຳນາດເຫຼົ່ານີ້ຄົບ ກໍຍັງພໍຈະກະທຳໄດ້ ແລະຮັບມືກັບພາລະຂອງຊີວິດ».
Verse 6
मनुष्य मूर्ख हो या विद्वान, यदि वह वाणी, बुद्धि और हाथ-पैरसे रहित होकर जीवित है तो उसे कौन-सी वस्तु त्यागेगी, वह तो सभी पुरुषार्थोंसे स्वयं ही परित्यक्त है ।।
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຈະໂງ່ຫຼືສະຫຼາດກໍຕາມ ຖ້າຍັງມີຊີວິດແຕ່ຂາດຄຳເວົ້າ, ປັນຍາຮູ້ຄິດ, ແລະການໃຊ້ມືກັບຕີນ ຈະມີຫຍັງມາລະທິ້ງເຂົາອີກ? ເພາະແທ້ໆແລ້ວ ເຂົາຖືກລະທິ້ງໂດຍເປົ້າໝາຍແຫ່ງຊີວິດມະນຸດທັງປວງແລ້ວ. ຍັງມີພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດຊື່ ຈີວະນະ (Jīvana) ຜູ້ບູຊາພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດເປັນນິດ ແລະຍັງເລົ່າເລື່ອງອັນບໍລິສຸດໃຫ້ຜູ້ຄົນຟັງ; ທີ່ນັ້ນແຫຼະ ໂອ ໜອນ, ເຈົ້າຈະໄດ້ເກີດເປັນລູກຊາຍຂອງລາວຕາມການເວລາ».
Verse 7
गुणभूतानि भूतानि तत्र त्वमुपभोक्ष्यसे । तत्र ते5हं विनेष्यामि ब्रह्मा त्वं यत्र वैष्यसि
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນ ເຈົ້າຈະເສວຍສິ່ງທີ່ປະສົບຮູ້ ໂດຍເຫັນວ່າມັນເປັນແຕ່ການແປປ່ຽນຂອງມະຫາທາດທັງຫ້າ ແລະຈະຢູ່ຢ່າງບໍ່ຍຶດຕິດ. ແລ້ວຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປຫາເຈົ້າ ແລະຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ແຫ່ງພຣະພຣະຫມັນ; ແລະໂລກໃດທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາຈະໄປ ຂ້າພະເຈົ້າຈະນຳເຈົ້າໄປສູ່ໂລກນັ້ນເອງ».
Verse 8
स तथेति प्रतिश्रुत्य कीटो वर्त्मन्यतिष्ठत । शकटो व्रजंश्व॒ सुमहानागतश्न यद्च्छया
ເມື່ອຮັບປາກວ່າ «ເປັນດັ່ງນັ້ນ» ແມງນ້ອຍນັ້ນກໍຢືນຢັນຢູ່ກາງທາງ ບໍ່ຂະຍັບ. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ໂດຍບັງເອີນລ້ວນໆ ລົດເກວຽນໃຫຍ່ຫນຶ່ງກໍກິ້ງມາຕາມທາງນັ້ນ—ເປັນການເປີດທາງໃຫ້ຜົນຂອງການຍຶດຫມັ້ນຢູ່ໃນເສັ້ນທາງທີ່ຕົນເລືອກ.
Verse 9
सम्भूत: क्षत्रियकुले प्रसादादमितौजस:
ພຣະວະຍາສະກ່າວວ່າ: “ໂດຍພຣະກຸສົນແຫ່ງຜູ້ມີອານຸພາບຍິ່ງ ລາວໄດ້ເກີດໃນຕະກູນກະສັດ (Kṣatriya). ຫຼັງຈາກນັ້ນ ລາວໄດ້ຜ່ານການເກີດຕໍ່ໆກັນ ໃນຄັນຂອງຜູ້ນອກວັນນະ (śvapāka), ຊູດຣະ, ໄວສະຍະ ແລະກະສັດດ້ວຍ. ເມື່ອທ່ອງທ່ຽວໃນຮູບພົບຫຼາຍປະການແລ້ວ ທ້າຍທີ່ສຸດ ໂດຍພຣະເມດຕາຂອງພຣະວະຍາສະຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງ ລາວໄດ້ເກີດອີກຄັ້ງໃນຕະກູນກະສັດ ແລະໄດ້ໄປເຂົ້າເຝົ້າມະຫາິສີເຫຼົ່ານັ້ນ.”
Verse 10
तमृषिं द्रष्टमगमत् सर्वास्वन्यासु योनिषु । श्वाविद्वोधावराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम्
ພຣະວະຍາສະກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກທ່ອງທ່ຽວໃນຄັນແລະຮູບການເກີດອື່ນໆຫຼາຍປະການ—ໃນພວກເມັ່ນຫນາມ (porcupine), ອູດ, ໝູປ່າ, ແລະດັ່ງດຽວກັນໃນພວກກວາງແລະນົກ; ທັງໃນຄັນຂອງຜູ້ນອກວັນນະ, ຊູດຣະ, ໄວສະຍະ, ແລະກະສັດ—ທ້າຍທີ່ສຸດລາວໄດ້ເກີດໃນຕະກູນກະສັດ. ແລ້ວເມື່ອຜ່ານການເກີດເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງເປັນຂັ້ນເປັນຕອນ ໂດຍພຣະເມດຕາຂອງພຣະວະຍາສະຜູ້ມີອານຸພາບແລະຮັງສີ ລາວຈຶ່ງໄປເຂົ້າເຝົ້າິສີນັ້ນ.
Verse 11
।। स कीट एवमाभाष्य ऋषिणा सत्यवादिना । प्रतिस्मृत्याथ जग्राह पादौ मूर्थ्नि कृताउ्जलि:
ເມື່ອໄດ້ສົນທະນາດັ່ງນັ້ນກັບິສີຜູ້ເວົ້າແຕ່ຄວາມຈິງ ສັດນັ້ນ—ໃນຂະນະນັ້ນຢູ່ໃນຮູບແມງ/ໜອນ—ໄດ້ລະລຶກເຖິງຖ້ອຍຄໍາແລະພຣະກຸນຂອງທ່ານ. ແລ້ວມັນປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະກົ້ມລົງນໍາຫົວໄປວາງໄວ້ທີ່ພຣະບາດຂອງິສີ ເພື່ອສະແດງຄວາມຖ່ອມຕົນ ຄວາມກະຕັນຍູ ແລະການນອບນ້ອມຕໍ່ທຳມະ.
Verse 12
कीट उवाच इदं तदतुलं स्थानमीप्सितं दशभिर्गुणै: । यदहं प्राप्य कीटत्वमागतो राजपुत्रताम्
ແມງ (ຜູ້ເກີດເປັນກະສັດ) ກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ! ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸສະຖານະອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍປາດຖະໜາ—ແມ່ນແຕ່ຈະຕ້ອງລໍຖ້າສິບຊາດກໍຕາມ. ໂດຍພຣະກຸນຂອງພຣະອົງ ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຕົກຕໍ່າເປັນແມງເນື່ອງຈາກຄວາມຜິດຂອງຕົນ ບັດນີ້ກໍໄດ້ມາເຖິງສະຖານະເປັນລູກກະສັດ.”
Verse 13
वहन्ति मामतिबला: कुञ्जरा हेममालिन: । स्यन्दनेषु च काम्बोजा युक्ता: परमवाजिन:
ແມງນ້ອຍນັ້ນກ່າວວ່າ: «ຊ້າງຜູ້ມີກໍາລັງຫນັກ ປະດັບດ້ວຍພວງມາລາຄໍາ ພາຂ້ອຍໄປ; ແລະໃນລົດຮົບຂອງຂ້ອຍ ມີມ້າກຳໂບຊະພັນດີທີ່ສຸດ ຖືກຜູກເຂົ້າ ໄວຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້»។
Verse 14
उष्टाश्वतरयुक्तानि यानानि च वहन्ति माम् । सबान्धव: सहामात्यश्नचाश्रामि पिशितौदनम्,ऊँटों और खच्चरोंसे जुती हुई गाड़ियाँ मुझे ढोती हैं। मैं भाई-बन्धुओं और मन्त्रियोंके साथ मांस-भात खाता हूँ
ແມງນ້ອຍນັ້ນກ່າວວ່າ: «ພາຫະນະທີ່ຜູກດ້ວຍອູດ ແລະ ລາຜະສົມ (mule) ພາຂ້ອຍໄປມາ. ມີຍາດພີ່ນ້ອງລ້ອມຮອບ ແລະມີອໍາມາດຕິດຕາມ ຂ້ອຍກິນເນື້ອ ແລະ ເຂົ້າ»។
Verse 15
गृहेषु स्वनिवासेषु सुखेषु शयनेषु च । वरार्हेषु महाभाग स्वपामि च सुपूजित:,महाभाग! श्रेष्ठ पुरुषोंमें रहने योग्य अपने निवासभूत सुन्दर महलोंके भीतर सुखद शय्याओंपर मैं बड़े सम्मानके साथ शयन करता हूँ
ແມງນ້ອຍນັ້ນກ່າວວ່າ: «ໃນເຮືອນ—ແທ້ຈິງແລ້ວໃນທີ່ພັກຂອງຂ້ອຍເອງ—ເທິງຕຽງທີ່ສະບາຍ, ແມ່ນແຕ່ໃນທີ່ຢູ່ອາໄສທີ່ຄວນແກ່ຜູ້ປະເສີດ, ໂອ ຜູ້ມີກຽດ, ຂ້ອຍນອນຢ່າງໄດ້ຮັບການນັບຖື ແລະການບູຊາ»។
Verse 16
सर्वेष्वपररात्रेषु सूमागधबन्दिन: । स्तुवन्ति मां यथा देवा महेन्द्र प्रियवादिन:
ໃນທຸກໆຄືນ ໃນຊ່ວງທ້າຍຂອງຄືນ ນັກຂັບຮ້ອງ—ສູຕະ, ມາກະທະ, ແລະ ວັນດິນ—ພາກັນສັນລະເສີນຂ້ອຍ, ດັ່ງທີ່ເທວະດາກ່າວຖ້ອຍຄໍາອ່ອນຫວານ ແລະຂັບຮ້ອງຄຸນຂອງມະເຫນທຣ (ອິນທຣ) ຉັນໃດຉັນນັ້ນ.
Verse 17
प्रसादात् सत्यसंधस्य भवतोडमिततेजस: । यदहं कीटतां प्राप्य सम्प्राप्तो राजपुत्रताम्,आप सत्यप्रतिज्ञ हैं, अमित तेजस्वी हैं, आपके प्रसादसे ही आज मैं कीड़ेसे राजपूत हो गया हूँ
ແມງນ້ອຍນັ້ນກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍພຣະກະລຸນາຂອງທ່ານ—ຜູ້ຍຶດຫມັ້ນໃນຄວາມຈິງ ແລະມີລັດສະໝີອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້—ຂ້ອຍຜູ້ເຄີຍຕົກຕໍ່າເປັນແມງຫນອນ ບັດນີ້ໄດ້ບັນລຸສະຖານະເປັນລູກກະສັດ»។
Verse 18
नमस्ते<स्तु महाप्राज्ञ कि करोमि प्रशाधि माम् । त्वत्तपोबलनिर्दिष्टमिदं हृधिगतं मया,महाप्राज्ञ) आपको नमस्कार है, मुझे आज्ञा दीजिये, मैं आपकी क्या सेवा करूँ; आपके तपोबलसे ही मुझे राजपद प्राप्त हुआ है
ແມງນ້ອຍນັ້ນກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນະມັດສະການທ່ານ ຜູ້ມີປັນຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ຂໍທ່ານຈົ່ງສັ່ງ—ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດສິ່ງໃດເພື່ອຮັບໃຊ້ທ່ານ? ໂດຍອຳນາດແຫ່ງຕະປະຂອງທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງກະສັດນີ້; ຄວາມຈິງນີ້ຝັງແນ່ນອນໃນໃຈຂ້າພະເຈົ້າ».
Verse 19
व्यास उवाच अर्चितो5हं त्वया राजन् वाम्भिरद्य यदृच्छया । अद्य ते कीटतां प्राप्य स्मृतिर्जाता जुगुप्सिता
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ມື້ນີ້ເຈົ້າໄດ້ສັນລະເສີນ ແລະ ບູຊາຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍວາຈາຢ່າງດີ ໂດຍບັງເອີນ. ແຕ່ເມື່ອເຈົ້າໄດ້ຮັບສະພາບເປັນແມງ ຄວາມຈື່ຈຳອັນນ່າລັງກຽດແຫ່ງຊາດນັ້ນ—ຄວາມເຄີຍຊິນຢາກກິນເນື້ອ—ຍັງເກີດຂຶ້ນໃນເຈົ້າຢູ່».
Verse 20
न तु नाशो$स्ति पापस्य यस्त्वयोपचित: पुरा । शूद्रेणार्थप्रधानेन नृशंसेनाततायिना,तुमने पूर्वजन्ममें अर्थथरायण, नृशंस और आततायी शूद्र होकर जो पाप संचय किया था, उसका सर्वदा नाश नहीं हुआ है
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ບາບທີ່ເຈົ້າໄດ້ສະສົມໄວ້ແຕ່ກ່ອນ ຍັງບໍ່ໄດ້ຖືກທຳລາຍໝົດສິ້ນ. ເພາະໃນຊາດກ່ອນ ເຈົ້າເຄີຍເປັນຊູດຣະ ຜູ້ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນແກ່ຊັບສິນເປັນຫຼັກ, ໂຫດຮ້າຍໃນການປະພຶດ, ແລະເປັນຜູ້ຮຸກຮານ; ສ່ວນເຫຼືອແຫ່ງກຳຂອງການກະທຳນັ້ນ ຍັງບໍ່ໄດ້ຖືກໃຊ້ໝົດ».
Verse 21
मम ते दर्शन प्राप्तं तच्च वै सुकृतं त्वया । तिर्यग्योनौ सम जातेन मम चाभ्यर्चनात् तथा
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າໄດ້ພົບເຫັນຂ້າພະເຈົ້າ; ນີ້ແມ່ນຜົນບຸນທີ່ເຈົ້າໄດ້ສະສົມໄວ້ຢ່າງສົມຄວນ. ແມ່ນແທ້ວ່າເຈົ້າເກີດໃນຍົນີສັດ, ແຕ່ເຈົ້າບັນລຸສິ່ງນີ້ໄດ້ດ້ວຍການບູຊາຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ».
Verse 22
इतस्तवं राजपुत्रत्वाद् ब्राह्माण्यं समवाप्स्यसि । कीट-योनिमें जन्म लेकर भी जो तुमने मेरा दर्शन किया, उसी पुण्यका यह फल है कि तुम राजपूत हुए और आज जो तुमने मेरी पूजा की, इसके फलस्वरूप तुम इस क्षत्रिय- योनिके पश्चात ब्राह्मणत्वको प्राप्त करोगे ।।
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ຈາກສະພາບນີ້ ເນື່ອງຈາກເຈົ້າໄດ້ເປັນພະຣາຊະບຸດ ໃນການເວລາຂ້າງໜ້າ ເຈົ້າຈະໄດ້ບັນລຸຄວາມເປັນພຣາຫມັນ. ແມ່ນແທ້ວ່າເຈົ້າເຄີຍເກີດໃນຍົນີແມງ, ແຕ່ບຸນທີ່ໄດ້ເຫັນຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນ ໄດ້ໃຫ້ຜົນເຈົ້າເປັນລູກກະສັດ. ແລະເນື່ອງຈາກມື້ນີ້ເຈົ້າໄດ້ບູຊາຂ້າພະເຈົ້າ ຜົນຄືວ່າ ຫຼັງຈາກຊາດກະສັດນີ້ ເຈົ້າຈະໄດ້ສະຖານະເປັນພຣາຫມັນ. ໂອ ພະຣາຊະກຸມານ, ຫຼັງຈາກເສບສຸກໂລກຫຼາຍປະການ ໃນທ້າຍທີ່ສຸດ ເຈົ້າຈະສະຫລະຊີວິດໃນສະໜາມຮົບ ເພື່ອປົກປ້ອງງົວ ແລະ ພຣາຫມັນ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເກີດເປັນພຣາຫມັນ ເຈົ້າຈະປະກອບຍັດຍາກຳດ້ວຍທານດັກຊິນາອັນສົມຄວນ ແລະເສບສຸກແຫ່ງສະຫວັນ. ແລ້ວຕໍ່ມາ ເຈົ້າຈະເປັນດັ່ງພຣະພຣະຫມັນອັນບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ ແລະປະສົບອານັນດອັນບໍ່ຮູ້ຈົບ».
Verse 23
राजपुत्र सुखं प्राप्य क्रतूंश्चैवाप्तदक्षिणान् । अथ मोदिष्यसे स्वर्गे ब्रह्मभूतो5व्यय: सुखी
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເຈົ້າຊາຍ, ເມື່ອເຈົ້າໄດ້ຮັບສຸກໃນໂລກ ແລະໄດ້ປະກອບພິທີຍັດ (ຍັດຍະ) ທີ່ມີການມອບທັກສິນາ (ຄ່າບູຊາແກ່ພຣາຫມະ) ຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ, ເຈົ້າຈະຊື່ນບານໃນສະຫວັນ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ, ເມື່ອເຈົ້າກາຍເປັນໜຶ່ງກັບພຣະພຣະຫມັນ—ອະມະຕະ ແລະສະງົບ—ເຈົ້າຈະປະສົບອານັນອັນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ».
Verse 24
तिर्यग्योन्या: शूद्रताम भ्युपैति शूद्रो वैश्य॑ क्षत्रियत्वं च वैश्य: । वृत्तश्लाघी क्षत्रियो ब्राह्मणत्वं स्वर्ग पुण्यं ब्राह्मण: साधुवृत्त:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ສັດທີ່ເກີດໃນຍົນິສັດ (ຕິຣະຍັກຍົນິ) ເມື່ອມັນຍົກຕົນຂຶ້ນສູ່ທາງສູງ ກ່ອນອື່ນຈະໄດ້ສະຖານະເປັນ ຊູດຣະ (Śūdra)។ ຊູດຣະ ໄດ້ເກີດໃນພວກ ໄວຊະ (Vaiśya); ໄວຊະ ໄດ້ເກີດໃນພວກ ກະສັດຕຣິຍະ (Kṣatriya); ແລະ ກະສັດຕຣິຍະ ຜູ້ຖືກສັນລະເສີນເນື່ອງຈາກຄວາມປະພຶດຊອບ ໄດ້ເກີດເປັນ ພຣາຫມະ (Brāhmaṇa)។ ຈາກນັ້ນ ພຣາຫມະຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນຄຸນຄວາມດີ ຈຶ່ງໄປສູ່ສະຫວັນອັນເປັນບຸນ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ວ່າ “ການຍົກສະຖານະ” ບໍ່ແມ່ນແຕ່ຊື່ຊັ້ນ, ແຕ່ເປັນເສັ້ນທາງທາງສິນທຳ ທີ່ຖືກກຳນົດໂດຍຄວາມປະພຶດ ແລະບຸນກຳທີ່ສະສົມ.
Verse 117
इस प्रकार श्रीमह्या भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें कीटका उपाख्यानविषयक एक सौ सत्रहवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດ ບົດທີ 117 ໃນ «ມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ອະນຸສາສະນະ» ໃນພາກຍ່ອຍ «ທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ (ດານະ-ທຳມະ)» ວ່າດ້ວຍອຸປາຂຽນຂອງແມງ (kīṭaka).
Verse 118
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि कीटोपाख्याने अष्टादशाधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें कीड़ेका उपाख्यानविषयक एक सौ अठारहवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ອະນຸສາສະນະ»—ໂດຍສະເພາະໃນພາກຍ່ອຍ «ທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ (dāna-dharma)»—ອຸປາຂຽນທີ່ເອີ້ນວ່າ «ນິທານແມງ/ໜອນ» (kīṭa-upākhyāna) ສິ້ນສຸດລົງທີ່ນີ້ ແລະບົດທີ 118 ກໍສຳເລັດບໍລິບູນ. ຂໍ້ປິດທ້າຍນີ້ເປັນເຄື່ອງໝາຍປິດບົດຮຽນທີ່ເນັ້ນຄຸນຄ່າທາງຈິດທຳ ແລະທາງສາສະໜາຂອງຄວາມເອື້ອເຟື້ອ.
Verse 836
चक्राक्रमेण भिन्नश्न कीट: प्राणान् मुमोच ह । व्यासजीके इस प्रकार कहनेपर उस कीड़ेने बहुत अच्छा कहकर उनकी आज्ञा स्वीकार कर ली और बीच रास्तेमें जाकर वह ठहर गया। इतनेहीमें वह विशाल छकड़ा अकस्मात् वहाँ आ पहुँचा और उसके पहियेसे दबकर चूर-चूर हो कीड़ेने प्राण त्याग दिये
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ຖືກລໍ້ລົດກົດທັບ ແຕກຢ່າງຫນັກ ແມງນ້ອຍນັ້ນກໍປ່ອຍຊີວິດໄປ»។ ໃນເນື້ອເລື່ອງຮອບຂ້າງ, ສັດນ້ອຍນັ້ນ—ເມື່ອຮັບຄຳສອນຂອງວະຍາສະແລ້ວ—ຢຸດຢືນຢູ່ກາງທາງ; ແລ້ວລົດເກວຽນໃຫຍ່ຄັນໜຶ່ງມາຮອດຢ່າງກະທັນຫັນ, ລໍ້ກໍທັບຜ່ານ ແລະມັນກໍຕາຍ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຕຶງຕັນລະຫວ່າງເຈດຕະນາແລະຜົນທີ່ເກີດ, ພ້ອມທັງຄວາມບາງບອບຂອງຊີວິດຕໍ່ອຳນາດອັນຄາດບໍ່ເຖິງ ແມ້ຈະກະທຳດ້ວຍຄວາມສຸດຈິດກໍຕາມ.
Frequently Asked Questions
That dāna yields dependable fruit when directed to recipients marked by learning and disciplined conduct (śruta-vṛtta), analogous to sowing in a well-prepared field.
The chapter lists tapas (austerity), śruta (learning), and yoni (lineage/origin) as constitutive factors, presenting brāhmaṇical authority as a composite of discipline, knowledge, and social grounding.
Yes. It cautions that gifts become ineffective when the recipient lacks śruta-vṛtta, and it frames the consumption of offerings by the unlearned as ethically harmful, underscoring the need for discernment in charitable acts.