Adhyaya 102
Dhūpa–Dīpa–Bali Phala Praśna; Nahūṣa–Agastya–Bhṛgu Saṃvāda (Incense, Lamp, and Bali Offerings; the Nahūṣa Dialogue)
Upa-parva: Dāna-Dharma Anuśāsana (Ritual Offerings: Dhūpa, Dīpa, Bali) — Nahūṣa-Itihāsa Frame
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to restate and expand the karmic fruits associated with offering flowers and incense and to explain both the fruit of lamp-offering and the rationale for bali offerings performed by householders. Bhīṣma introduces an ancient itihāsa centered on King Nahūṣa: by prior meritorious action he attains the status of Indra, and in heaven he continues a spectrum of human and divine rites—fire duties, kuśa and samidh usage, floral offerings, bali with grains, incense, and lamp rites—alongside japa and mental sacrifice, honoring deities according to rule. When pride arises due to his new station, his ritual and ethical regimen declines and he becomes weakened; he compels great sages to bear him, and time passes under the domination of arrogance. The narrative shifts to a consultation: Bhṛgu approaches Agastya, protesting Nahūṣa’s disrespect. Agastya explains a constraint created by a boon—whoever enters his sight becomes subject to him—making direct cursing complex; he notes additional protections (including prior gifts such as amṛta). Bhṛgu then declares an intention to counteract Nahūṣa’s arrogance, restore Indra, and, upon being insulted (including being pressed by foot), to curse Nahūṣa to become a serpent and to be cast down to earth. Agastya approves, relieved, closing the chapter’s exemplum setup that will function as a moral-ritual caution about pride undermining disciplined practice.
Chapter Arc: युधिष्ठिर गृहस्थ-धर्म की सूक्ष्म जिज्ञासा लेकर पूछते हैं—धूप-दान और दीप-दान का फल तो सुन लिया; फिर गृहस्थ लोग ‘बलि’ क्यों अर्पित करते हैं, उसका प्रयोजन क्या है? → भीष्म उत्तर को एक पुरातन आख्यान में बाँधते हैं—स्वर्ग में पहुँचे नहुष का वृत्तांत और महर्षि भृगु तथा अगस्त्य का संवाद। नहुष पहले विविध यज्ञ, जप, मनोयज्ञ, धूप-दीप, अन्न-बलि आदि से स्वर्ग में भी धर्म-आचरण करता है; परन्तु ‘मैं ही इन्द्र हूँ’ का अहंकार आते ही उसकी क्रियाएँ क्षीण होने लगती हैं और तेज पर धिक्कार की छाया पड़ती जाती है। → अहंकार से अन्धा नहुष ऋषियों के प्रति अत्याचार/अवमानना की सीमा छूता है; चारों ओर से ‘धिक्’ के शब्दों से आहत होकर भी वह उग्रता दिखाता है—‘हे महामुने, मैं तुम्हारे देखते-देखते इसे धरती पर गिरा दूँगा’—और यहीं ऋषि-शक्ति के प्रतिकार का निर्णायक क्षण बनता है। → भृगु के वचन से अगस्त्य प्रसन्न और निश्चिन्त होते हैं; ऋषि-तेज के सामने नहुष का दर्प टूटता है और उसके पतन/दण्ड का नैतिक निष्कर्ष स्थापित होता है—स्वर्गीय पद भी अहंकार से नष्ट हो जाता है, और गृहस्थ-धर्म की ‘बलि’ जैसी विनय-प्रधान क्रियाएँ मन को दर्प से बचाने वाली मर्यादा हैं। → युधिष्ठिर की जिज्ञासा आगे भी बनी रहती है—‘जो समयोचित कर्तव्य हमें प्राप्त हो, वह बताइये; आप जैसा कहेंगे वैसा ही करेंगे’—अर्थात दान-धर्म के अगले सूक्ष्म नियमों की ओर कथा बढ़ती है।
Shlokas
Verse 1
अत-४#-#कञ नवनवतितमो< ध्याय: नहुषका ऋषियोंपर अत्याचार तथा उसके प्रतीकारके लिये महर्षि भूगु और अगस्त्यकी बातचीत युधिछिर उवाच श्रुतं मे भरतश्रेष्ठ पुष्पधूपप्रदायिनाम् । फलं॑ बलिविधाने च तदू भूयो वक्तुमहसि
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນວົງພາຣະຕະ! ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງແລ້ວເຖິງຜົນບຸນຂອງຜູ້ຖວາຍດອກໄມ້ແລະທູບ. ບັດນີ້ ຂໍທ່ານອະທິບາຍອີກຄັ້ງວ່າ ການຖວາຍ “ບະລິ” (ສ່ວນອາຫານບູຊາ/ເຄື່ອງບູຊາ) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ໄດ້ຜົນອັນໃດ?»
Verse 2
धूपप्रदानस्य फलं प्रदीपस्य तथैव च । बलयश्न किमर्थ वै क्षिप्यन्ते गृहमेधिभि:,धूपदान और दीपदानका फल तो ज्ञात हो गया! अब यह बताइये कि गृहस्थ पुरुष बलि किसलिये समर्पित करते हैं?
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ຜົນຂອງການຖວາຍທູບ ແລະການຖວາຍປະທີບ (ໂຄມໄຟ) ກໍໄດ້ອະທິບາຍແລ້ວ. ບັດນີ້ ຂໍບອກຂ້າພະເຈົ້າວ່າ ເປັນຫຍັງພວກຄົນຄອບຄົວ (ຄະຫັດ) ຈຶ່ງຖວາຍ “ບະລິ” ແລະໂຍນອອກໄປ ຕາມພິທີໃນເຮືອນ?»
Verse 3
भीष्म उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्। नहुषस्य च संवादमगस्त्यस्य भूगोस्तथा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນເລື່ອງນີ້ດ້ວຍ ບັນດາຜູ້ຮູ້ຈັກທັງຫຼາຍ ມັກຍົກປະຫວັດເກົ່າແກ່ມາເປັນຕົວຢ່າງ—ຄື ບົດສົນທະນາກ່ຽວກັບພະຣາຊາ ນະຫຸສະ, ແລະການສົນທະນາຂອງ ອະກັດສະຕະຍະ ກັບ ພຣິກຸ»
Verse 4
नहुषो हि महाराज राजर्षि: सुमहातपा: । देवराज्यमनुप्राप्त: सुकृतेनेह कर्मणा,महाराज! राजर्षि नहुष बड़े भारी तपस्वी थे। उन्होंने अपने पुण्यकर्मके प्रभावसे देवराज इन्द्रका पद प्राप्त कर लिया था
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ນະຫຸສະ ຜູ້ເປັນຣາຊະຣິສີ ເປັນຜູ້ມີຕະປະອັນໃຫຍ່ຫຼາຍ. ໂດຍອານຸພົນແຫ່ງກຸສົນກຳດີທີ່ເຮັດໃນໂລກນີ້ ທ່ານໄດ້ບັນລຸອຳນາດເປັນເຈົ້າແຫ່ງເທວະ—ຄືຕຳແໜ່ງຂອງອິນທຣະ»
Verse 5
तत्रापि प्रयतो राजन् नहुषस्त्रिदिवे वसन् । मानुषीश्रैव दिव्याश्व कुर्वाणो विविधा: क्रिया:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ແມ່ນແຕ່ຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ໃນສະຫວັນ—ນະຫຸສະ ຜູ້ມີໃຈບໍລິສຸດ ແລະມີວິໄນ ກໍຍັງຄົງປະກອບກິດການຫຼາຍປະເພດ ທັງທີ່ເປັນກິດຂອງມະນຸດ ແລະທັງທີ່ເປັນກິດຂອງເທວະ»
Verse 6
मानुष्यस्तत्र सर्वा: सम क्रियास्तस्य महात्मन: । प्रवृत्तास्त्रिदिवे राजन् दिव्याश्वैव सनातना:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນສະຫວັນຕຣິດິວະນັ້ນ ກິດຈະກຳແລະພິທີປະເພນີທີ່ຄ້າຍມະນຸດທັງປວງຂອງນະຫູຊະຜູ້ໃຈໃຫຍ່ ຍັງດຳເນີນຕໍ່ໄປຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ; ແລະພິທີອັນເປັນທິບ ອັນຖາວອນຂອງເທວະດາກໍດຳເນີນຢູ່ເຊັ່ນກັນ»។
Verse 7
अग्निकार्याणि समिध: कुशा: सुमनसस्तथा । बलयश्चान्नलाजाभिर्धूपनं दीपकर्म च
ກິດງານບູຊາໄຟ, ໄມ້ຟືນສຳລັບກໍໄຟ (ສະມິດ), ຫຍ້າກຸສະ, ດອກໄມ້ອັນງາມ; ການຖວາຍບະລິດ້ວຍອາຫານແລະຂ້າວຄົວ (ລາຊາ); ການຖວາຍທູບ ແລະການຈຸດປະທີບ—ທັງໝົດນີ້ ເກີດຂຶ້ນທຸກມື້ໃນເຮືອນຂອງພະຣາຊານະຫູຊະຜູ້ໃຈໃຫຍ່.
Verse 8
सर्व तस्य गृहे राज्ञ: प्रावर्तत महात्मन: । जपयज्ञान्मनोयज्ञांस्त्रिदिवेषपि चकार स:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເຮືອນຂອງພະຣາຊາຜູ້ໃຈໃຫຍ່ນັ້ນ ພິທີທີ່ກຳນົດໄວ້ແລະການຖວາຍບູຊາທັງປວງ ຖືກຮັກສາໃຫ້ດຳເນີນຢູ່ເລື້ອຍໆ. ແມ່ນແຕ່ເມື່ອພຳນັກຢູ່ໃນສະຫວັນ ພຣະອົງກໍຍັງເຮັດຍັດດ້ວຍການສວດມົນ (ຈະປະ) ແລະຍັດໃນໃຈ—ການບູຊາດ້ວຍສະມາທິອັນມີວິໄນ—ໃຫ້ເຫັນວ່າ ທຳມະແທ້ ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ແຕ່ພິທີພາຍນອກ ແຕ່ຢູ່ທີ່ສັດທາພາຍໃນ ແລະການສຳລວມຕົນຢ່າງສະໝໍ້ເສມ»។
Verse 9
देवानभ्यर्चयच्चापि विधिवत् स सुरेश्वर: । सवनिव यथान्यायं यथापूर्वमरिंदम,शत्रुदमन! वे देवेश्वर नहुष विधिपूर्वक सभी देवताओंका पूर्ववत् यथोचितरूपसे पूजन किया करते थे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ນະຫູຊະ—ຜູ້ເປັນຈອມເທວະ—ໄດ້ບູຊາເທວະດາທັງປວງຕາມພິທີທີ່ຖືກຕ້ອງ ໃນເວລາແລະວິທີທີ່ຄວນ ດັ່ງທີ່ເຄີຍປະພຶດມາແຕ່ກ່ອນ»។
Verse 10
अथेन्द्रोड5हमिति ज्ञात्वा अहंकारं समाविशत् । सर्वाश्वैव क्रियास्तस्य पर्यहीयन्त भूपते:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ເມື່ອຄິດວ່າ ‘ຂ້າແມ່ນອິນທຣະ’ ພຣະອົງກໍຖືກອຳນາດແຫ່ງອະຫັງການຄອບງຳ. ຈາກນັ້ນໄປ ໂອ ພະຣາຊາ, ກິດຈະກຳອັນຖືກທຳນອງ ແລະການກະທຳທີ່ເກີດຜົນຂອງຜູ້ປົກຄອງນັ້ນ ເລີ່ມເຫື່ອຍຫາຍ ແລະກາຍເປັນສູນ»។
Verse 11
स ऋषीन् वाहयामास वरदानमदान्वित: । परिहीणक्रियश्वैव दुर्बलत्वमुपेयिवान्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຂົາເມົາມົນດ້ວຍຄວາມຍະໂສທີ່ເກີດຈາກພອນ ເຂົາໄດ້ໃຫ້ບັນດາລິສີເປັນຜູ້ແບກຫາມຂອງຕົນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ເຂົາຫຼຸດຫຼົງຈາກທຳມະ ແລະ ໜ້າທີ່ອັນຄວນປະພຶດ; ຈຶ່ງຕົກສູ່ຄວາມອ່ອນແອ—ຂາດພະລັງທີ່ເກີດຈາກທຳມະ.
Verse 12
तस्य वाहयत: कालो मुनिमुख्यांस्तपो धनान् । अहंकाराभिभूतस्य सुमहानभ्यवर्तत,वे अहंकारसे अभिभूत होकर क्रमश: सभी श्रेष्ठ तपस्वी मुनियोंको अपने रथमें जोतने लगे। ऐसा करते हुए राजाका दीर्घकाल व्यतीत हो गया
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະທີ່ເຂົາຂັບໃຫ້ພວກເຂົາລາກລົດ ເວລາອັນຍາວນານຫຼາຍໄດ້ຜ່ານໄປສຳລັບກະສັດນັ້ນ—ຜູ້ຖືກຄວາມຍະໂສຄອບງຳ—ໃນຂະນະທີ່ເຂົານຳບັນດາລິສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ມີຕະປະອຸດົມ ມາຍົກເປັນສັດລາກລົດຂອງຕົນ.
Verse 13
अथ पर्यायश: सर्वान् वाहनायोपचक्रमे । पर्यायश्चाप्यगस्त्यस्य समपद्यत भारत,नहुषने बारी-बारीसे सभी ऋषियोंको अपना वाहन बनानेका उपक्रम किया था। भारत! एक दिन महर्षि अगस्त्यकी बारी आयी
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ແລ້ວເຂົາເລີ່ມຈັດໃຫ້ລິສີທັງປວງ ຜັດປ່ຽນກັນເປັນພາຫະນະຂອງຕົນ. ແລະ ໂອ ພາຣະຕະ, ໃນການຜັດປ່ຽນນັ້ນ ກໍຮອດຄິວຂອງອະກັສຕະຍະດ້ວຍ.
Verse 14
अथागत्य महातेजा भुगुर्ब्रह्मविदां वर: । अगस्त्यमाश्रमस्थं वै समुपेत्येदमब्रवीत्,उसी दिन ब्रह्मवेत्ताओंमें श्रेष्ठ महातेजस्वी भूगुजी अपने आश्रमपर बैठे हुए अगस्त्यके निकट आये और इस प्रकार बोले--
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣິກຸຜູ້ມີຣັດສະມີອັນຍິ່ງ—ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມັນ—ໄດ້ມາເຖິງ ແລະ ເຂົ້າໄປຫາອະກັສຕະຍະຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນອາສຣົມ ແລ້ວກ່າວຄຳເຫຼົ່ານີ້ແກ່ທ່ານ.
Verse 15
एवं वयमसत्तकार देवेन्द्रस्यास्य दुर्मते: । नहुषस्य किमर्थ वै मर्षयाम महामुने
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ມະຫາມຸນີ, ເຮົາຈະທົນຕໍ່ຄວາມບໍ່ເຄົາລົບອັນຫຍາບຄາຍນີ້ ທີ່ນະຫຸສະຜູ້ມີໃຈຊົ່ວ ໄດ້ກະທຳຕໍ່ອິນທຣະ ຈອມເທວະ ເພື່ອຫຍັງ?”
Verse 16
“महामुने! देवराज बनकर बैठे हुए इस दुर्बुद्धि नहुषके अत्याचारको हमलोग किसलिये सह रहे हैं! ।।
ອະກັດສະຕະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີ, ຂ້ອຍຈະສາບແຊ່ງ ນະຫູຊະ ຜູ້ປັນຍາທຶບນີ້ໄດ້ແນວໃດ, ໃນເມື່ອ ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ປະທານພອນ ໄດ້ປະທານພອນໃຫ້ເຂົາແລ້ວ? ການທີ່ເຂົາໄດ້ຮັບພອນນັ້ນ ທ່ານກໍຮູ້ຢູ່ແລ້ວ»។
Verse 17
यो मे दृष्टिपथं गच्छेत् स मे वश्यो भवेदिति । इत्यनेन वरं देवो याचितो गच्छता दिवम्,स्वर्गलोकमें आते समय इस नहुषने ब्रह्माजीसे यह वर माँगा था कि “जो मेरे दृष्टिपथमें आ जाय, वह मेरे अधीन हो जाय”
«ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ເຂົ້າມາໃນຂອບເຂດສາຍຕາຂອງຂ້ອຍ ຜູ້ນັ້ນຈະຕ້ອງຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງຂ້ອຍ»—ດ້ວຍເຈດຈຳນົງນີ້ ໃນຍາມທີ່ນະຫູຊະກຳລັງເດີນທາງໄປສູ່ສະຫວັນ ເຂົາໄດ້ທູນຂໍພອນນັ້ນຈາກພຣະພຣະຫມາ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ເຂົ້າສູ່ທັດສະນະຂອງເຂົາ ຕ້ອງຕົກຢູ່ໃນການຄອບງຳຂອງເຂົາ.
Verse 18
एवं न दग्ध: स मया भवता च न संशय: । अन्येनाप्यृषिमुख्येन न दग्धो न च पातित:
ດັ່ງນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ຖືກຂ້ອຍເຜົາ ແລະບໍ່ຖືກທ່ານເຜົາ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ແມ່ນແຕ່ລະສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ອື່ນໆ ກໍບໍ່ອາດເຜົາເຂົາໃຫ້ເປັນຖ່ານ ຫຼືຂັບໃຫ້ຕົກຈາກສະຫວັນໄດ້ ເພາະພອນນັ້ນຍັງຂວາງກັ້ນຢູ່.
Verse 19
अमृतं चैव पानाय दत्तमस्मै पुरा विभो । महात्मना तदर्थ च नास्माभिविनिपात्यते
ແລະໃນການກ່ອນ ໂອ ຜູ້ມີລິດ, ພຣະພຣະຫມາຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ເຄີຍປະທານອະມຣິຕະໃຫ້ເຂົາເພື່ອດື່ມ. ເພາະເຫດນັ້ນແຫຼະ ໂອ ທ່ານເຈົ້າ, ພວກເຮົາຈຶ່ງບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຂົາຕົກຈາກສະຫວັນ.
Verse 20
प्रायच्छत वरं देव: प्रजानां दुःखकारणम् । द्विजेष्वधर्मयुक्तानि स करोति नराधम:
ພອນທີ່ພຣະພຣະຫມາເຄີຍປະທານໃຫ້ເຂົານັ້ນ ກັບກາຍເປັນເຫດໃຫ້ປະຊາຊົນເກີດທຸກຂ໌. ຄົນຊົ່ວຜູ້ນັ້ນ ບັດນີ້ປະພຶດອະທຳຕໍ່ພວກພຣາຫມັນ.
Verse 21
वक्ताओंमें श्रेष्ठ भुगुजी! इस समय हमारे लिये जो कर्तव्य प्राप्त हो, वह बताइये। आप जैसा कहेंगे वैसा ही मैं करूँगा; इसमें संशय नहीं है
ອະກັດສະຕະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣຶກຸ ຜູ້ເລີດລ້ຳໃນບັນດານັກກ່າວຄຳ! ຈົ່ງບອກເຮົາເຖິງໜ້າທີ່ທີ່ຕົກມາເຖິງເຮົາໃນຍາມນີ້. ທ່ານກ່າວຢ່າງໃດ ເຮົາຈະເຮັດຕາມນັ້ນແຕ່ຢ່າງດຽວ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ»។
Verse 22
भूगुरुवाच पितामहनियोगेन भवन्तं सो5हमागत: । प्रतिकर्तु बलवति नहुषे दैवमोहिते
ພຣຶກຸ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄຳສັ່ງຂອງພຣະປິຕາມະຫາ (ພຣະພຣົມ) ເຮົາຈຶ່ງມາຫາທ່ານ. ນະຫຸສະ ຜູ້ມີລິດທິແຮງ ຖືກຊະຕາກຳບັງຕາ ແລະຫຼົງທາງ; ບັດນີ້ເຖິງເວລາຈະທວງຄືນຄວາມຍຸດຕິທຳ ສຳລັບການກົດຂີ່ທີ່ເຂົາໄດ້ກະທຳຕໍ່ບັນດາຣິສີ»។
Verse 23
अद्य हि त्वां सुद्दुर्वुद्धी रथे योक्ष्यति देवराट् । अद्यैनमहमुद्वृत्तं करिष्येडनिन्द्रमोजसा
«ມື້ນີ້ແທ້ໆ ຜູ້ມີຈິດໃຈບິດເບືອນຢ່າງຫນັກນັ້ນ ຈະໃຫ້ທ່ານຖືກເຂົາໂຍກເຂົ້າກັບລົດສົງຄາມຂອງເຂົາ, ໂອ ຈອມເທວະ. ດັ່ງນັ້ນ ມື້ນີ້ເຮົາຈະໃຊ້ພະລັງຕະປະສະຍາຂອງເຮົາ ໂຄ່ນລົ້ມນະຫຸສະຜູ້ຫຍິ່ງຍໂສນັ້ນ ໃຫ້ພົ້ນຈາກອຳນາດແຫ່ງອິນທຣະ»។
Verse 24
अद्यन्द्रं स्थापयिष्यामि पश्यतस्ते शतक्रतुम् । संचाल्य पापकर्माणमैन्द्रात् स्थानात् सुदुर्मतिम्
ອະກັດສະຕະຍະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ຕໍ່ໜ້າຕາຂອງທ່ານ ເຮົາຈະຟື້ນຟູຊະຕະກຣະຕຸ (ອິນທຣະ) ໃຫ້ກັບຄືນ. ເຮົາຈະຂັບໄລ່ຜູ້ກະທຳບາບ ຜູ້ມີໃຈຊົ່ວນັ້ນ ອອກຈາກບັນລັງຂອງອິນທຣະ ແລະຕັ້ງອົງຜູ້ຄວນໄວ້ເທິງບັນລັງອີກຄັ້ງ»។
Verse 25
अद्य चासौ कुदेवेन्द्रस्त्वां पदा धर्षयिष्यति । दैवोपहतचित्तत्वादात्मनाशाय मन्दधी:
«ແລະມື້ນີ້ ອິນທຣະປອມຜູ້ຊົ່ວຊ້ານັ້ນ—ເປັນອິນທຣະແຕ່ຊື່—ຈະຫຍາບຄາຍທ່ານ ໂດຍເຕະທ່ານດ້ວຍຕີນ. ເພາະຈິດໃຈຂອງເຂົາຖືກຊະຕາກຳທຳລາຍ; ຜູ້ປັນຍາທຶບນັ້ນ ກຳລັງພຸ່ງໄປສູ່ຄວາມພິນາດຂອງຕົນເອງ»។
Verse 26
व्युत्क्रान्तधर्म तमहं धर्षणामर्षितो भृशम् । अहिर्भवस्वेति रुषा शप्स्ये पापं द्विजद्रुहम्
ອະກັດສະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກຄວາມອະທຳທີ່ເຂົາໄດ້ກະທຳຕໍ່ເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໂກດຮ້າຍເກີນຈະອົດກັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະສາບແຊ່ງຄົນບາບນັ້ນ—ຜູ້ທອດທິ້ງທຳ ແລະຜູ້ຫັກຫຼັງພຣາຫມັນ—ດ້ວຍຄວາມໂກດວ່າ ‘ຈົ່ງເປັນງູ!’»
Verse 27
तत एन सुदर्दुर्बुद्धि धिक्शब्दाभिहतत्विषम् । धरण्यां पातयिष्यामि पश्यतस्ते महामुने
«ແລ້ວຕໍ່ມາ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໂຍນຜູ້ມີໃຈຄົດຄຽວຢ່າງຫາທີ່ສຸດນີ້ລົງສູ່ພື້ນດິນ; ລັດສະໝີຂອງເຂົາຈະຖືກທຳລາຍໂດຍສຽງ ‘ອັບອາຍ!’ ທີ່ດັງຂຶ້ນຮອບດ້ານ—ແລະຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດມັນຕໍ່ໜ້າຕາເຈົ້າເອງ ໂອ ມະຫາມຸນີ.»
Verse 28
नहुषं पापकर्माणमैश्वर्यबलमोहितम् | यथा च रोचते तुभ्यं तथा कर्तास्म्यहं मुने
ອະກັດສະຍະ ກ່າວວ່າ: «ນະຫຸສະ ເປັນຜູ້ກະທຳບາບ ຖືກຫຼອກລວງໂດຍຄວາມເມົາມົນຂອງອຳນາດແລະກຳລັງ. ໂອ ມຸນີ—ມະຫາມຸນີ—ສິ່ງໃດທີ່ເຈົ້າເຫັນວ່າຖືກຄວນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກະທຳຕາມນັ້ນ.»
Verse 29
एवमुक्तस्तु भृगुणा मैत्रावरुणिरव्यय: । अगस्त्य: परमप्रीतो बभूव विगतज्वर:,भगुके ऐसा कहनेपर अविनाशी मित्रावरुणकुमार अगस्त्यजी अत्यंत प्रसन्न और निश्चिन्त हो गये
ເມື່ອ ພຣຶກຸ ກ່າວດັ່ງນັ້ນ ມະຫາລູກຂອງ ມິດຣາ-ວະຣຸນະ ຄື ອະກັດສະຍະ—ຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສູນ—ກໍເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ແລະຄວາມຮ້ອນຮົນໃນໃຈກໍສະຫງົບລົງ.
Verse 99
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि अगस्त्य भूगुसंवादो नाम नवनवतितमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ» ໃນຕອນ «ທຳແຫ່ງການໃຫ້ທານ» ບົດທີ 99 ຊື່ «ບົດສົນທະນາຂອງ ອະກັດສະຍະ ແລະ ພຣຶກຸ» ກໍສິ້ນສຸດລົງເທົ່ານີ້.
Verse 231
तत्र यत्प्राप्तकालं नस्तद् ब्रूहि वदतां वर | भवांश्वापि यथा ब्रूयात् तत्कर्तास्मिन संशय:
ດັ່ງນັ້ນ ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກເຮົາເຖິງສິ່ງທີ່ທັນການ ແລະ ຄວນເຮັດໃນບັດນີ້ ໂອ ຜູ້ເລີດໃນການກ່າວວາຈາ. ສິ່ງໃດທີ່ທ່ານເອງຈະແນະນຳໃນສະພາບເຊັ່ນນີ້—ຈົ່ງເຮັດຕາມນັ້ນ; ໃນຂໍ້ນີ້ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສເລີຍ.
Frequently Asked Questions
How to respond to a ruler’s misuse of authority and disrespect toward sages when protective boons and prior merits complicate direct punitive action—requiring calibrated, dharma-aligned intervention.
That disciplined rites and social duties are not self-sustaining under pride; ethical posture (humility and restraint) is portrayed as necessary for ritual continuity and for the preservation of legitimate authority.
A formal phalaśruti formula is not presented in these verses; instead, ‘phala’ is approached narratively—by showing how merit enables elevation and how deterioration of conduct and rites correlates with weakening and impending downfall.