Adhyaya 195
Bhīṣma’s Counsel on Reconciliation and Partition (भीष्मोपदेशः—संधि-राज्यविभागविचारः)
Upa-parva: Sambhava Parva (Genealogies and Political Preconditions)
Chapter 195 records Bhīṣma addressing Dhṛtarāṣṭra and, by implication, Duryodhana, articulating a courtly ethics of conflict-avoidance with the Pāṇḍavas. He asserts impartial regard for Pāṇḍu equal to Dhṛtarāṣṭra and frames Kuntī’s sons as to be protected like Gāndhārī’s. The discourse argues that the realm is ancestral to both lines; therefore, negotiated settlement is preferable to escalation. Bhīṣma recommends granting the Pāṇḍavas half the kingdom “madhureṇa” (through conciliatory means), presenting this as beneficial to all (sarvajana-hita) and as reputational risk management: injustice yields collective harm and personal disrepute (akīrti). He elevates kīrti as a ruler’s enduring capital, claiming life without reputation is fruitless. The chapter also contrasts public attribution of blame (Purocana versus Duryodhana), urging alignment with Kuru-appropriate dharma and the precedent of forebears. The closing insistence reiterates: if dharma, affection for elders, and security are valued, a fair share must be allotted to the Pāṇḍavas.
Chapter Arc: यज्ञ, अतिथि-सत्कार और ‘इष्ट–पूर्त’ के विधान का स्मरण कराते हुए कथा एक धर्म-परिभाषा से आरम्भ होती है—मानो विवाह-प्रसंग के भीतर ही धर्म का तराजू रख दिया गया हो। → त्रुपद के यहाँ व्यास का सत्कार होता है; सभा में श्रेष्ठ आसन बिछते हैं। फिर मधुर वाणी से त्रुपद द्रौपदी-विवाह के विषय में प्रश्न उठाते हैं—एक ही स्त्री का पाँच भाइयों से विवाह लोक-वेध-विरोधी प्रतीत होता है, तो इसका धर्म क्या है? → व्यास ‘धर्म की सूक्ष्मता’ का उद्घोष करते हैं—यह विषय इतना गहन है कि धर्म-अधर्म का निश्चय सहज नहीं; पूर्व महात्माओं ने भी ऐसा आचरण सामान्यतः नहीं किया, पर विद्वान को उतावले निर्णय से बचना चाहिए। इसी क्षण सभा का केन्द्र ‘विवाह’ से हटकर ‘धर्म-मीमांसा’ बन जाता है। → व्यास त्रुपद को वह प्राचीन आख्यान/न्याय सुनाने लगते हैं जिसके अनुसार ‘बहूनाम् एकपत्नीता’ (अनेक पुरुषों की एक पत्नी) का धर्म-समर्थन/व्याख्या संभव है—और इस प्रकार द्रौपदी के पंच-पति-धर्म का आधार परम्परा में स्थापित किया जाता है। → व्यास द्वारा कही जाने वाली वह विस्तृत कथा/पूर्ववृत्त—जिससे यह अपवाद-धर्म सिद्ध होता है—आगे के प्रसंगों में पूर्ण रूप से खुलता है।
Shlokas
Verse 1
> स्मृतियोंमें इष्ट और पूर्तका परिचय इस प्रकार दिया गया है-- अन्निहोत्रं तपः सत्यं वेदानां चानुपालनम् | आतिथ्य॑ वैश्वदेवं च इष्टमित्यभिधीयते ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນປະເພນີສະມຣິຕິ ໄດ້ອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ iṣṭa ແລະ pūrta ດັ່ງນີ້—ການບູຊາໄຟປະຈຳວັນ (ອັກນິໂຫຕຣະ), ຕະປະ, ຄວາມສັດຈິງ, ການຮັກສາຄຳສັ່ງໃນເວດະຢ່າງບໍ່ຂາດ, ການຕ້ອນຮັບແຂກ, ແລະພິທີ bali ກັບ vaiśvadeva—ເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ “iṣṭa”. ການຂຸດບໍ່ນ້ຳຂັ້ນ, ບໍ່ນ້ຳ, ໜອງນ້ຳ ແລະອື່ນໆ, ການສ້າງເທວາລະຍະ/ວິຫານແດ່ເທວະ, ການໃຫ້ອາຫານ, ແລະການປູກສວນ—ເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ “pūrta”. ໃນເລື່ອງນີ້ ມີຖ້ອຍຄຳສຣຸຕິທີ່ໂດ່ງດັງກ່າວວ່າ: “ຊາຍຄົນດຽວອາດມີເມຍຫຼາຍ; ແຕ່ຍິງຄົນດຽວບໍ່ມີຜົວຫຼາຍ.” ຕໍ່ມາ ໃນກອບເລື່ອງ ປານະດະວະທັງຫມົດ ພ້ອມກັບກະສັດແຫ່ງປາຍຈາລະ ຜູ້ມີກຽດສູງ ດຣຸປະດະ ໄດ້ລຸກຂຶ້ນ ແລະຖວາຍຄວາມນົບນ້ອມແດ່ ມະຫາຕະມະ ກຣິສນະ ດວຍປາຍະນະ ວຽາສະ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍວ່າເລື່ອງຈະຜັນໄປສູ່ການພິຈາລະນາເກືອບກັບການແຕ່ງງານອັນພິເສດຂອງ ດຣາວປະດີ ແລະເຫດຜົນທາງທຳມະທີ່ນຳມາອ້າງອີງເພື່ອຮອງຮັບມັນ.
Verse 2
प्रतिनन्द्य स तां पूजां पृष्टवा कुशलमन्ततः । आसने काज्चने शुद्धे निषसाद महामना:
ເມື່ອທ່ານໄດ້ຮັບການບູຊານັ້ນດ້ວຍໃຈຍິນດີ ແລະກ່າວຊົມເຊີຍແລ້ວ ທ່ານກໍຖາມໄຖ່ສຸຂະພາບ ແລະຄວາມມົງຄຸນດີຂອງພວກເຂົາໂດຍທົ່ວໜ້າ. ມະຫາຕະມະ ວຽາສະ ໄດ້ນັ່ງລົງເທິງອາສນະອັນບໍລິສຸດ ທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳ.
Verse 3
अनुज्ञातास्तु ते सर्वे कृष्णेनामिततेजसा । आसजनेषु महार्लेंषु निषेदुर्द्धिपदां वरा:,फिर अमित-तेजस्वी व्यासजीकी आज्ञा पाकर वे सभी नरश्रेष्ठ बहुमूल्य आसनोंपर बैठे
ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກ ກຣິສນະ ຜູ້ມີຣັດສະມີຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດເຫຼົ່ານັ້ນ—ຜູ້ດີເລີດໃນຫມູ່ມະນຸດ—ກໍນັ່ງລົງເທິງອາສນະອັນມີຄ່າສູງ. ພາບນີ້ຊູ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຮຽບຮ້ອຍຕາມພິທີ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ໃຫຍ່ກໍຈະນັ່ງໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ ເພື່ອເຄົາລົບລຳດັບ, ການຕ້ອນຮັບ, ແລະຄວາມສຳລວມ.
Verse 4
ततो मुहूर्तान्मधुरां वाणीमुच्चार्य पार्षत: । पप्रच्छ त॑ महात्मान द्रौपद्यर्थ विशाम्पते
ຕໍ່ມາອີກບໍ່ດົນ ພະຣາຊາດຣຸປະດາ ບຸດແຫ່ງພຣິສະຕະ ໄດ້ກ່າວດ້ວຍວາຈາອ່ອນໂຍນ ແລະຖາມພຣະິສີວະຍາສະ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ກ່ຽວກັບນາງດຣາວປະດີ. ພະອົງຖາມວ່າ ຜູ້ຍິງຄົນດຽວຈະເປັນພັນລະຍາຕາມທຳຂອງຊາຍຫຼາຍຄົນໄດ້ແນວໃດ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ເກີດໂທດ “ສັງກະຣະ” (ຄວາມປົນເປື້ອນທາງສັງຄົມແລະສາຍເລືອດ) ແລະຂໍໃຫ້ອະທິບາຍໃຫ້ຊັດເຈນຕາມທຳ.
Verse 5
कथमेका बहूनां स्याद् धर्मपत्नी न संकर: । एतन्मे भगवान् सर्व प्रत्रवीतु यथातथम्
“ຜູ້ຍິງຄົນດຽວຈະເປັນພັນລະຍາຕາມທຳຂອງຊາຍຫຼາຍຄົນໄດ້ແນວໃດ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ເກີດໂທດສັງກະຣະ? ຂໍພຣະຜູ້ເຄົາລົບຈົ່ງອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະອົງຮູ້ທັງໝົດ ຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງຖືກຕ້ອງ.” (ຕໍ່ມາ ພະຣາຊາດຣຸປະດາ ກ່າວດ້ວຍວາຈາອ່ອນໂຍນ ແລະຖາມພຣະິສີວະຍາສະ ກ່ຽວກັບນາງດຣາວປະດີ.)
Verse 6
व्यास उवाच अस्मिन् धर्मे विप्रलब्धे लोकवेदविरोधके । यस्य यस्य मतं यद् यच्छोतुमिच्छामि तस्य तत्
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: “ໃນທຳນີ້ ອັນລຶກລັບຢ່າງຍິ່ງ ແລະຖືກປົກຄຸມໄວ້ດ້ວຍມ່ານແຫ່ງຄຳພີ ຈົນດູເຫມືອນຂັດກັບທັງລະບຽບໂລກ ແລະເວດ—ຜູ້ໃດໃນພວກເຈົ້າມີຄວາມເຫັນແນວໃດ ຂ້າພະອົງປາດຖະໜາຈະຟັງຄວາມເຫັນນັ້ນ.”
Verse 7
दुपद उवाच अधर्मो5यं मम मतो विरुद्धो लोकवेदयो: । न होका विद्यते पत्नी बहूनां द्विजसत्तम
ດຣຸປະດາກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ! ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້າພະອົງ ນີ້ແມ່ນອະທຳ ເພາະຂັດກັບທັງລະບຽບໂລກ ແລະເວດ. ບໍ່ເຄີຍມີປະເພນີໃດທີ່ຊາຍຫຼາຍຄົນຈະມີພັນລະຍາຄົນດຽວ.”
Verse 8
न चाप्याचरित: पूर्वरयं धर्मो महात्मभि: । न चाप्यधर्मो विद्वद्धिश्षरितव्य:ः कथंचन
“ບັນດາມະຫາບຸລຸດໃນອະດີດ ກໍບໍ່ເຄີຍປະພຶດທຳຊະນິດນີ້. ແລະບັນດາຜູ້ຮູ້ທັນ ບໍ່ຄວນປະພຶດອະທຳໃນກໍລະນີໃດໆເລີຍ.”
Verse 9
ततो<हं न करोम्येनं व्यवसायं क्रियां प्रति । धर्म: सदैव संदिग्ध: प्रतिभाति हि मे त्वयम्
ດຣຸປະດະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຮັບເອົາຄຳຕັ້ງໃຈນີ້ ແລະບໍ່ດຳເນີນຕາມທາງການກະທຳນີ້. ເນື່ອງຈາກຄຳທີ່ເຈົ້າໄດ້ກ່າວ ຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມທຳຂອງການກະທຳນີ້ ປາກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່ານ່າສົງໄສຢູ່ເສມອ; ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດນຳອະຈານທີ່ເຫັນຄືຂັດກັບທຳມາໃຊ້ໄດ້».
Verse 10
धष्टहुम्न उवाच यवीयस: कथ॑ भार्या ज्येष्ठो भ्राता द्विजर्षभ | ब्रह्मन् समभिवर्तेत सवृत्त: संसतपोधन
ທຣິດສະຕະດຍຸມນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ໂອ ພຣາຫມັນ ຜູ້ມີທະປະອັນຫຼາຍ—ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ: ພີ່ໃຫຍ່ ແມ່ນແມ່ນຜູ້ປະພຶດດີ ຈະເຂົ້າໄປຫາເມຍຂອງນ້ອງຊາຍຕົນໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 11
न तु धर्मस्य सूक्ष्मत्वाद् गतिं विद्य कथंचन । अधर्मो धर्म इति वा व्यवसायो न शक््यते
ແຕ່ເນື່ອງຈາກທຳ (ດະຣະມະ) ມີສະພາບລະອຽດອ່ອນຢ່າງຍິ່ງ ພວກເຮົາຈຶ່ງບໍ່ອາດຮູ້ເສັ້ນທາງຂອງມັນໄດ້ແທ້. ດັ່ງນັ້ນ ຄົນເຊັ່ນພວກເຮົາຈຶ່ງບໍ່ອາດຕັດສິນໃຫ້ແນ່ນອນໄດ້ວ່າ ການນີ້ເປັນອະທຳ ຫຼື ເປັນທຳ. ເພາະເຫດນີ້ ໂອ ພຣາຫມັນ, ພວກເຮົາບໍ່ອາດໃຫ້ຄຳຍິນຍອມໄດ້ເລີຍວ່າ ເຈົ້າຍິງ ກຣິສນາ (ດຣາວປະດີ) ຄວນເປັນເມຍຕາມທຳຂອງຊາຍຫ້າຄົນ.
Verse 12
कर्तुमस्मद्विधै््रह्मूंस्ततो5यं न व्यवस्यते । पज्चानां महिषी कृष्णा भवत्विति कथंचन
ທຣິດສະຕະດຍຸມນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ຄົນເຊັ່ນພວກເຮົາບໍ່ອາດຕັດສິນເລື່ອງນີ້ໄດ້. ພວກເຮົາບໍ່ອາດຍິນຍອມໃນທາງໃດໆ ໃຫ້ ກຣິສນາ (ດຣາວປະດີ) ເປັນມະເຫສີເອກຂອງຊາຍຫ້າຄົນ. ເພາະທຳມີສະພາບລະອຽດອ່ອນຢ່າງຍິ່ງ ແລະພວກເຮົາບໍ່ຮູ້ເສັ້ນທາງຂອງມັນຢ່າງຄົບຖ້ວນ; ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະກຳນົດວ່າ ການນີ້ເປັນທຳ ຫຼື ອະທຳ».
Verse 13
युधिछिर उवाच न मे वागनृतं प्राह नाधर्मे धीयते मतिः । वर्तते हि मनो मे5त्र नैषो5धर्म: कथंचन
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍເວົ້າຄຳມຸສາ ແລະປັນຍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ເຄີຍເອົາໃຈໄປຢູ່ໃນອະທຳ. ແຕ່ໃນການແຕ່ງງານນີ້ ໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າກັບເອົາໃຈໄປຫາ; ດັ່ງນັ້ນ ມັນຈຶ່ງບໍ່ອາດເປັນອະທຳໄດ້ເລີຍ».
Verse 14
श्रूयते हि पुराणेडपि जटिला नाम गौतमी । ऋषीनध्यासितवती सप्त धर्मभूतां वरा
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ໃນປຸຣານະກໍຍັງໄດ້ຍິນວ່າ ມີນາງສາວໃນສາຍຕະກູນໂຄຕະມະ ຊື່ ຈະຕິລາ—ເປັນຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ຖືທຳ—ໄດ້ຮັບຣິສີເຈັດອົງເປັນສາມີ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມໂນ້ມໃຈຂອງຂ້າຕໍ່ການແຕ່ງງານນີ້ ຈຶ່ງບໍ່ອາດຂັດກັບທຳໄດ້ເລີຍ»។
Verse 15
तथैव मुनिजा वार्क्षी तपोभिभर्भावितात्मन: । संगताभूद् दश भ्रातृनेकनाम्न: प्रचेतस:
ໃນທຳນອງດຽວກັນ ວາຣກສີ (Vārkṣī) ບຸດຣີຂອງມຸນີ ກັນດຸ (Kaṇḍu) ຜູ້ມີຈິດໃນຖືກຊຳລະແລະເຂັ້ມແຂງດ້ວຍຕະປະ ໄດ້ເຂົ້າສູ່ພັນທະການແຕ່ງງານກັບພີ່ນ້ອງປຣະເຈຕະສະ (Pracetas) ສິບອົງ ຜູ້ທີ່ລ້ວນຖືກເອີ້ນດ້ວຍນາມຮ່ວມອັນດຽວ ແລະສາມັກຄີເປັນພີ່ນ້ອງກັນ.
Verse 16
गुरोहि वचन प्राहुर्धर्म्य धर्मज्ञसत्तम । गुरूणां चैव सर्वेषां माता परमको गुरु:,धर्मज्ञोंमें श्रेष्ठ व्यासजी! गुरुजनोंकी आज्ञाको धर्मसंगत बताया गया है और समस्त गुरुओंमें माता परम गुरु मानी गयी है
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ຮູ້ທຳອັນປະເສີດທີ່ສຸດ, ຄຳສັ່ງຂອງອາຈານ ຖືກກ່າວວ່າເປັນສິ່ງຊອບທຳ ແລະສອດຄ່ອງກັບທຳ. ແລະໃນບັນດາອາຈານທັງປວງ ມານດາຖືກນັບຖືວ່າເປັນອາຈານສູງສຸດ»។
Verse 17
सा चाप्युक्तवती वाचं भैक्षवद् भुज्यतामिति । तस्मादेतदहं मन्ये परं धर्म द्विजोत्तम
ນາງກໍໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ: «ຈົ່ງໃຫ້ພວກເຈົ້າທັງຫມົດ ແບ່ງປັນຊື່ນຊົມມັນ ເຫມືອນການແບ່ງປັນທານ (ພິກສາ)»। ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ຂ້າເຫັນວ່າພັນທະແຕ່ງງານນີ້—ທີ່ຈະແບ່ງປັນກັນໃນພວກເຮົາພີ່ນ້ອງຫ້າຄົນ—ແມ່ນທຳອັນສູງສຸດ.
Verse 18
कुन्त्युवाच एवमेतद् यथा प्राह धर्मचारी युधिष्ठिर: । अनृतान्मे भयं तीव्र मुच्येडहमनृतात् कथम्
ກຸນຕີ ກ່າວວ່າ: «ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ດັ່ງທີ່ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ປະພຶດທຳ ໄດ້ກ່າວ. ແຕ່ຂ້າຖືກຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ຄຳບໍ່ຈິງຄອບງຳຢ່າງແຮງ. ຂ້າຈະພົ້ນຈາກບາບແຫ່ງຄວາມບໍ່ຈິງໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 19
व्यास उवाच अनुृतान्मोक्ष्यसे भद्रे धर्मश्लैष सनातन: । नतु वक्ष्यामि सर्वेषां पा्चाल शृणु मे स्वयम्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ສູງສົງ! ເຈົ້າຈະພົ້ນຈາກຄຳເທັດ; ນີ້ແມ່ນທຳອັນອະມະຕະ ທີ່ຜູກພັນກັບຄວາມຖືກຕ້ອງ (ແລະເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ປານດະວະ)។ ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ເວົ້າຕໍ່ໜ້າທຸກຄົນ. ໂອ ກະສັດແຫ່ງປາຍຈາລາ, ຈົ່ງມາ—ຟັງຈາກຂ້າພະເຈົ້າເອງ ໃນທີ່ສະງົບ»។
Verse 20
यथायं विहितो धर्मो यतश्चायं सनातन: । यथा च प्राह कौन्तेयस्तथा धर्मो न संशय:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ຕາມວິທີທີ່ທຳນີ້ຖືກກຳນົດໄວ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະເນື່ອງຈາກມັນສອດຄ່ອງກັບລະບຽບອັນອະມະຕະ ແລະດັ່ງທີ່ບຸດແຫ່ງກຸນຕີໄດ້ອະທິບາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ນີ້ແມ່ນທຳແທ້ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ»។
Verse 21
वैशम्पायन उवाच तत उत्थाय भगवान् व्यासो द्वैपायन: प्रभु: । करे गृहीत्वा राजानं राजवेश्म समाविशत्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ພຣະິສີຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ວະຍາສະ ດວຍປາຍະນະ ຜູ້ມີອຳນາດ ລຸກຂຶ້ນຈາກບ່ອນນັ່ງ; ຈັບມືກະສັດໄວ້ ແລ້ວເຂົ້າໄປໃນພະລາຊະວັງ.
Verse 22
पाण्डवाश्वापि कुन्ती च धृष्टद्युम्नश्न पार्षत: । विविशोर्यत्र तत्रैव प्रतीक्षन्ते सम तावुभौ
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ປານດະວະທັງຫ້າ, ກຸນຕີ, ແລະ ທຣິສຕະດຍຸມນະ ບຸດຂອງປາຣສະຕະ (ດຣຸປະດະ) ເຂົ້າໄປ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ທີ່ເກົ່ານັ້ນ; ພວກເຂົາຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເພື່ອຄອຍຖ້າສອງທ່ານນັ້ນ.
Verse 23
ततो द्वैपायनस्तस्मै नरेन्द्राय महात्मने । आचख्यौ तद् यथा धर्मो बहूनामेकपत्निता
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ດວຍປາຍະນະ (ວະຍາສະ) ໄດ້ອະທິບາຍແກ່ກະສັດຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ວ່າ ກົດແຫ່ງທຳຢືນຢູ່ແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້—ຄືວ່າ ສຳລັບຊາຍຫຼາຍຄົນ ການມີພັນລະຍາພຽງຄົນດຽວ (ຜົວເມຍຄົນດຽວ) ຖືກນັບເປັນຄວາມປະພຶດທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ.
Verse 194
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपरव॑के अन्तर्गत वैवाहिकपर्वमें वेदव्यायके आगमनसे सम्बन्ध रखनेवाला एक सौ चौरानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ່ 194 ໃນ «ອາດິປະຣະວະ» ຂອງ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ໄວວາຫິກະປະຣະວະ» ອັນເກີ່ຍວກັບເຫດການການມາຮອດຂອງ ເວດະວະຍາສະ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງ. ການບັນຍາຍນີ້ເປັນການປິດຕອນຢ່າງເປັນທາງການ ແລະຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຜັນຜ່ານໄປສູ່ເຫດການຕໍ່ໄປ ພ້ອມກັບຄວາມຕໍ່ເນື່ອງຂອງປະຫວັດອັນສັກສິດ.
Verse 195
इति श्रीमहा भारते आदिपर्वणि वैवाहिकपर्वणि व्यासवाक्ये पडञ्चनवत्यधिकशततमो< ध्याय:
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອາດິປະຣະວະ» ແລະ «ໄວວາຫິກະປະຣະວະ» ໃນຕອນທີ່ເອີ້ນວ່າ «ວາຈາຂອງວະຍາສະ» ບົດທີ່ 195 ຈຶ່ງສິ້ນສຸດ. ນີ້ແມ່ນຄໍາລົງທ້າຍຢ່າງເປັນທາງການ ເພື່ອໝາຍການປິດບົດ ແລະກໍານົດຕໍາແໜ່ງຂອງມັນໃນໂຄງສ້າງອັນໃຫຍ່ຂອງມະຫາກາບ.
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether to pursue escalation against the Pāṇḍavas or to enact a lawful, stabilizing settlement—recognizing shared ancestral entitlement while preventing reputational and political deterioration.
Legitimacy and welfare in governance depend on dharma-aligned restraint: equitable treatment of kin, preference for saṃdhi over coercion, and the understanding that kīrti functions as a durable ethical constraint on rulers.
No formal phalaśruti is stated; the chapter’s meta-logic is reputational and civic: preserving kīrti is presented as the practical ‘fruit’ of dharmic conduct, while akīrti is framed as a form of social and political negation.