Adhyaya 24
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ–ಈಶ್ವರ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಪವಿತ್ರ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ಲಿಂಗದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಮನು ತನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಪೂಜಾಬಲದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಯೋಗಸ್ವರೂಪ, ತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪ, ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಬಹುನಾಮಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಸನ್ನಿಧಿಯ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗೆ ‘ಸೋಮನಾಥ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ದರ್ಶನವು ಮಹಾತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ಮಹಾಯಾಗಗಳ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಭಕ್ತಿಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ/ವರ್ಜ್ಯ ಪುಷ್ಪ-ಪತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ತಾಜಾತನ, ರಾತ್ರಿ–ಹಗಲು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳೂ ವಿವರವಾಗಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯಲಾಭದ ನಂತರ ಸೋಮನು ಪ್ರಾಸಾದಸಮೂಹ ಮತ್ತು ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣ, ದಾನ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ವೃತ್ತಾಂತ ಬರುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ಕೈಲಾಡುವುದರಿಂದ ಅಶೌಚವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ, ನಾರದಸ್ಮರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಗೌರೀ–ಶಂಕರ ಸಂವಾದದ ತತ್ತ್ವ—ಭಕ್ತಿಯ ಮಹಿಮೆ, ಗುಣಾನುಸಾರ ಸ್ವಭಾವಗಳು, ಮತ್ತು ಶಿವ–ಹರಿಗಳ ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅದ್ವೈತ ಸಂಬಂಧ—ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮವಾರ ವ್ರತದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡಿ, ಗಂಧರ್ವ ಕುಟುಂಬದ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಸೋಮನಾಥೋಪಾಸನೆಯಿಂದ ರೋಗಶಮನ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
देव्युवाच । कस्मिन्काले जगन्नाथ तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम् । कथमाराधनं चक्रे कृतार्थो रोहिणीपतिः
ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ! ಅಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಯಿತು? ಮತ್ತು ಕೃತಾರ್ಥನಾದ ರೋಹಿಣೀಪತಿ (ಚಂದ್ರ) ಅದರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದನು?
Verse 2
ईश्वर उवाच । त्रेतायुगे च दशमे मनोर्वैवस्वतस्य हि । संजातो रोहिणीनाथो युक्तो दुर्वाससा प्रिये
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ದಶಮ (ಕಾಲದಲ್ಲಿ) ರೋಹಿಣೀನಾಥ (ಚಂದ್ರ) ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 3
तस्मिन्काले तदा तत्र गते वर्षसहस्रके । ततः कृत्वा तपश्चायं प्रत्यक्षीकृतशंकरः
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಅವನು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡನು (ದರ್ಶನ ಪಡೆದನು)।
Verse 4
लिंगं प्रतिष्ठयामास ब्रह्मणा लोककर्तॄणा । पुनर्वर्षसहस्रं तु पूजयामास शंकरम्
ಲೋಕಕರ್ತೃ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂಲಕ ಅವನು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ನಂತರ ಪುನಃ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಶಂಕರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು।
Verse 5
ततः संपूज्य विधिना निजकार्यार्थसिद्धये । स्तुतिं चक्रे निशानाथः प्रत्यक्षीकृतशंकरः
ನಂತರ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಶಂಕರನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡ ನಿಶಾನಾಥ ಚಂದ್ರನು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 6
चंद्र उवाच । नास्ति शर्वसमो देवो नास्ति शर्वसमा गतिः । नास्ति शर्वसमो देवो नास्ति शर्वसमा गतिः
ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ಶರ್ವನ ಸಮಾನ ದೇವನು ಇಲ್ಲ, ಶರ್ವನ ಸಮಾನ ಶರಣು ಇಲ್ಲ; ಶರ್ವನ ಸಮಾನ ದೇವನು ಇಲ್ಲ, ಶರ್ವನ ಸಮಾನ ಶರಣು ಇಲ್ಲ।
Verse 7
यं पठंति सदा सांख्याश्चितयंति च योगिनः । परं प्रधानं पुरुषं तस्मै ज्ञेयात्मने नमः
ಯಾವನನ್ನು ಸಾಂಖ್ಯರು ಸದಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಯಾವನನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ— ಆ ಪರಮ ಪ್ರಧಾನ ಪುರುಷನಿಗೆ, ಜ್ಞೇಯಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 8
उत्पत्तौ च विनाशे च कारणं यं विदुर्बुधाः । देवासुरमनुष्याणां तस्मै ज्ञानात्मने नमः
ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರಣನೆಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಯಾರನ್ನು ತಿಳಿಯುವರೋ, ದೇವ-ಅಸುರ-ಮಾನವರ— ಆ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 9
यमव्ययमनाद्यंतं यं नित्यं शाश्वतं ध्रुवम् । निष्कलं परमं ब्रह्म तस्मै योगात्मने नमः
ಅವ್ಯಯನು, ಅನಾದಿ-ಅಂತವಿಲ್ಲದವನು, ನಿತ್ಯನು, ಶಾಶ್ವತನು, ಧ್ರುವನು; ನಿಷ್ಕಲ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಆ ಯೋಗಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 10
यः पवित्रं पवित्राणामादिदेवो महेश्वरः । पुनाति दर्शनादेव तस्मै तीर्थात्मने नमः
ಪವಿತ್ರರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಪವಿತ್ರನು, ಆದಿದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು; ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಆ ತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 11
यतः प्रवर्त्तते सर्वं यस्मिन्सर्वं विलीयते । पालयेद्यो जगत्सर्वं तस्मै सर्वात्मने नमः
ಯಾರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾರು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೋ—ಆ ಸರ್ವಾತ್ಮ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 12
अनिष्टोमादिभिर्यज्ञैर्यं यजंति द्विजातयः । संपूर्णदक्षिणैरेव तस्मै यज्ञात्मने नमः
ದ್ವಿಜಾತಿಗಳು ಅನಿಷ್ಟೋಮಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ, ಸಮ್ಯಕ್ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಾರನ್ನು ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ—ಆ ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 13
ईश्वर उवाच । एवं स संस्तुते यावद्दिवारात्रौ निशाकरः । अब्रवीद्भगवान्प्रीतः प्रहसन्निव शंकरः
ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ—ಇಂತೆ ನಿಶಾಕರ ಚಂದ್ರನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರಲು; ಆಗ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ನಗುವಂತೆ, ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 14
शंकर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन शीतगो । वरं वरय भद्रं ते भूयो यत्ते मनोगतम्
ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವತ್ಸ, ಹೇ ಶೀತಗೋ (ಚಂದ್ರ), ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನೇ ವರವಾಗಿ ಬೇಡು।
Verse 15
चंद्र उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो । सांनिध्यं कुरु देवेश लिंगेऽस्मिन्सर्वदा विभो
ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ದೇವೇಶ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ.
Verse 16
ये त्वां पश्यंति चात्रस्थं भक्त्या परमया युताः । तेषां तु परमा सिद्धिस्त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर
ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೋಡುವವರಿಗೆ, ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 17
शंभुरुवाच । अग्रे तु मम सांनिध्यमस्मिंल्लिंगे महाप्रभो । विशेषतोऽधुना चंद्र तव भक्त्या निरंतरम्
ಶಂಭು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಭೋ, ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ಇತ್ತು; ಆದರೆ ಹೇ ಚಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ನಿರಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈಗ ಅದು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು.
Verse 18
स्थातव्यमद्यप्रभृति क्षेत्रेऽस्मिन्नुमया सह । यस्मात्त्वया प्रभा लब्धा क्षेत्रेऽस्मिन्मत्प्रसादतः । तस्मात्प्रभासमित्येवं नामास्य प्रभविष्यति
ಇಂದಿನಿಂದ ನಾನು ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವೆನು. ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಭಾ (ದೀಪ್ತಿ) ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಸ್ಥಳವು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು.
Verse 19
यस्मात्प्रतिष्ठितं लिंगं त्वया सोम शुभं मम । सोमनाथेति मे नाम तस्मात्ख्यातिं गमिष्यति
ಹೇ ಸೋಮ! ನೀನು ನನ್ನ ಈ ಶುಭ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ‘ಸೋಮನಾಥ’ ಎಂಬ ನನ್ನ ನಾಮವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು.
Verse 20
यन्ममाग्रेतनं नामख्यातं ब्रह्मावसानिकम् । सोमनाथेति च पुनस्तदेव प्रचरिष्यति । द्रक्ष्यंति हि नरा ये मामत्रस्थं भक्तितत्पराः
ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ ನಾಮವು ಬ್ರಹ್ಮಯುಗಾಂತದವರೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು; ಅದೇ ಮತ್ತೆ ‘ಸೋಮನಾಥ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗುವುದು. ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುವ ಜನರು ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವರು.
Verse 21
शृणु तेषां फलं वत्स भविष्यति निशाकर । न तेषां जायते व्याधिर्न दारिद्र्यं न दुर्गतिः । न चेष्टेन वियोगश्च मम चंद्र प्रभावतः
ಹೇ ವತ್ಸ, ಹೇ ನಿಶಾಕರ! ಅವರ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು—ಅವರಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ದಾರಿದ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ, ದುರ್ಗತಿಯಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಚಂದ್ರಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಇಷ್ಟವಾದುದರಿಂದ ವಿಯೋಗವನ್ನೂ ಹೊಂದರು.
Verse 22
यात्रां कुर्वंति ये भक्त्या मम दर्शनकांक्षिणः । पदे पदेश्वमेधस्य तेषां फलमुदाहृतम्
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 23
किं कृतैर्बहुभिर्यज्ञैरुपवासैर्निशाकर । सकृत्पश्यंति मां येऽत्र ते सर्वे लेभिरे फलम्
ಹೇ ನಿಶಾಕರ! ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವಾಸಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ라도 ನೋಡುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 24
एकमासोपवासं तु कुरुते भक्तितत्परः । यावद्वर्षसहस्रं तु एकः पश्यंति मामिह
ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾದ ಭಕ್ತನು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 25
द्वाभ्यामपि फलं तुल्यं नास्ति काचिद्विचारणा
ಎರಡಕ್ಕೂ ಫಲ ಸಮಾನವೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವೂ, ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರಣೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 26
एको भवेद्ब्रह्मचारी यावज्जीवं निशाकर । सकृत्पश्यति मामत्र समं ताभ्यां फलं स्मृतम्
ಹೇ ನಿಶಾಕರಾ! ಒಬ್ಬನು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೂ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಫಲವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 27
एको दानानि सर्वाणि प्रयच्छति द्विजातये । एकः पश्यति मामत्र समं ताभ्यां फलं स्मृतम्
ಒಬ್ಬನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಫಲವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 28
एको व्रतानि सर्वाणि कुरुते मृगलांछन । अन्यः पश्यति मामत्र समं ताभ्यां फलं स्मृतम्
ಹೇ ಮೃಗಲಾಂಛನಾ! ಒಬ್ಬನು ಎಲ್ಲಾ ವ್ರತ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಫಲವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 29
एकस्तीर्थानि कुरुते जपजाप्यानि भूरिशः । अन्यः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्
ಒಬ್ಬನು ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅಪಾರ ಜಪ‑ಪಠಣಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಫಲ ಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 31
एकस्तु भृगुपातेन याति मृत्युं निशाकर । अन्यः पश्यति मामत्र समं ताभ्यां फलं स्मृतम्
ಹೇ ನಿಶಾಕರ (ಚಂದ್ರಶೇಖರ)! ಒಬ್ಬನು ‘ಭೃಗುಪಾತ’ದಿಂದ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಫಲ ಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 32
एकः स्नाति सदा माघं प्रयागे नरसत्तमः । अन्यः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಒಬ್ಬನು ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಘಮಾಸಪೂರ್ತಿ ನಿತ್ಯ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಫಲ ಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 33
एकः पिण्डप्रदानं च पितृतीर्थे समाचरेत् । अन्यः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्
ಒಬ್ಬನು ಪಿತೃತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಫಲ ಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 34
गोसहस्रप्रदो ह्येको ब्राह्मणे वेदपारगे । एकः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्
ಒಬ್ಬನು ವೇದಪಾರಂಗತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಫಲ ಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 35
पञ्चाग्निं साधयेदेको ग्रीष्मकाले सुदारुणे । एकः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्
ಕಠೋರ ಗ್ರೀಷ್ಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ಪಂಚಾಗ್ನಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಫಲ ಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ।
Verse 36
स्नातः सोमग्रहे चन्द्र सोमवारे च भक्तितः । यो मां पश्यति सर्वेषामेतेषां लभते फलम्
ಸೋಮಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಸೋಮವಾರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನ (ಸೋಮನಾಥನ) ದರ್ಶನ ಮಾಡುವವನು—ಈ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 37
सरस्वती समुद्रश्च सोमः सोमग्रहस्तथा । दर्शनं सोमनाथस्य सकाराः पञ्च दुर्ल्लभाः
ಸರಸ್ವತಿ, ಸಮುದ್ರ, ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ), ಸೋಮಗ್ರಹಣ, ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥದರ್ಶನ—ಈ ಐದು ‘ಸ-ಕಾರಗಳು’ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ।
Verse 38
नैरंतर्येण षण्मासान्विधिना यः प्रपूजयेत् । पुण्यं तदेव सफलं लभते विषुवार्चनात्
ಯಾರು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರು ತಿಂಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ವಿಷುವದಿನದ ಅರ್ಚನೆಯಿಂದ ಅದೇ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲಸಹಿತ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 39
एतदेव तु विज्ञेयं ग्रहणे चोत्तरायणे । संक्रांतिदिनच्छिद्रेषु षडशीतिमुखेषु च
ಇದೇ ತತ್ತ್ವವು ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಾಯಣಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳ ಸಂಧಿಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಷಡಶೀತಿ-ಮುಹೂರ್ತ’ ಮೊದಲಾದ ಶುಭಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 40
मासैश्चतुर्भिर्यत्पुण्यं विधिनाऽपूज्य शंकरम् । कार्त्तिक्यां स लभेत्पुण्यं चैत्र्यां तद्द्विगुणं स्मृतम् । पुण्यमेतत्तु फाल्गुन्यामाषाढ्यामेवमेव तु
ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಶಂಕರನ ಪೂಜೆಯಿಂದ ದೊರಕುವ ಪುಣ್ಯವು ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಚೈತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ದ್ವಿಗುಣವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಫಾಲ್ಗುಣ ಹಾಗೂ ಆಷಾಢ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪುಣ್ಯಫಲ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 41
एको दद्याद्गवां लक्षं दोग्ध्रीणां वेदपारगे । एको ममार्चयेल्लिंगं तस्य पुण्यं ततोऽधिकम्
ಒಬ್ಬನು ವೇದಪಾರಗನಾದ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಕ್ಷ ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ನನ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 42
मासेमासे च योऽश्नीयाद्यावज्जीवं सुरेश्वरि । यश्चार्च्चयेत्सकृल्लिंगं सममेतन्न संशयः
ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ! ಯಾರು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಮಾಸ ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ವ್ರತ/ಅನ್ನದಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಮತ್ತು ಯಾರು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೋ—ಇವರಿಬ್ಬರ ಪುಣ್ಯ ಸಮಾನ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 43
तपःशीलगुणोपेते पात्रे वेदस्य पारगे । सुवर्णकोटिं यद्दत्त्वा तत्फलं कुसुमेन तु
ತಪಸ್ಸು, ಶೀಲ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ವೇದಪಾರಗ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಚಿನ್ನ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಫಲ ಯಾವದೋ, ಶಿವನಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೂವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ ಅದೇ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 44
अर्कपुष्पेऽपि चैकस्मिञ्छिवाय विनिवेदिते । दश दत्त्वा सुवर्णानि यत्फलं तदवाप्नुयात्
ಶಿವನಿಗೆ ಒಂದೇ ಅರ್ಕಪುಷ್ಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಹತ್ತು ಚಿನ್ನದ ದಾನದಿಂದ ದೊರಕುವ ಫಲವೇ ಅದೇ ರೀತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 45
अर्कपुष्पसहस्रेभ्यः करवीरं विशिष्यते । करवीर सहस्रेभ्यो द्रोणपुष्पं विशिष्यते
ಸಾವಿರ ಅರ್ಕಪುಷ್ಪಗಳಿಗಿಂತ ಕರವೀರದ ಒಂದು ಪುಷ್ಪ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಮತ್ತು ಸಾವಿರ ಕರವೀರಪುಷ್ಪಗಳಿಗಿಂತ ದ್ರೋಣಪುಷ್ಪ ಇನ್ನೂ ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 46
द्रोणपुष्पसहस्रेभ्यो ह्यपामार्गं विशिष्यते । अपामार्गसहस्रेभ्यः कुशपुष्पं विशिष्यते । कुशपुष्प सहस्रेभ्यः शमीपुष्पं विशिष्यते
ಸಾವಿರ ದ್ರೋಣಪುಷ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಮಾರ್ಗ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಸಾವಿರ ಅಪಾಮಾರ್ಗಪುಷ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಪುಷ್ಪ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಮತ್ತು ಸಾವಿರ ಕುಶಪುಷ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಶಮೀಪುಷ್ಪ ಇನ್ನೂ ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಗಣ್ಯ।
Verse 47
शमीपुष्पं बृहत्याश्च कुसुमं तुल्यमुच्यते । करवीरसमा ज्ञेया जातीविजयपाटलाः
ಶಮೀಪುಷ್ಪವೂ ಬೃಹತೀಪುಷ್ಪವೂ ಸಮಮೌಲ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜಾತೀ, ವಿಜಯ, ಪಾಟಲಾ—ಇವು ಕರವೀರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 48
श्वेतमंदार कुसुमं सितंपद्मसमं भवेत् । नागचंपकपुन्नागधत्तूरकुसुमं स्मृतम्
ಶ್ವೇತ ಮಂದಾರಪುಷ್ಪವು ಶ್ವೇತ ಪದ್ಮಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗಚಂಪಕ, ಪುನ್ನಾಗ ಮತ್ತು ಧತ್ತೂರದ ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ।
Verse 49
केतकीजातिमुक्तं च कन्दयूथीमदन्तिकाः । शिरीषसर्जजंबूककुसुमानि विवर्ज्जयेत्
ಕೇತಕೀ, ಜಾತೀ, ಮುಕ್ತಾ ಹಾಗೂ ಕಂದ, ಯೂಥೀ, ಮದಂತಿಕಾ—ಇವು ಅರ್ಪಣಯೋಗ್ಯ; ಆದರೆ ಶಿರೀಷ, ಸರ್ಜ ಮತ್ತು ಜಂಬೂಕದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು।
Verse 50
आकुलीकुसुमं पत्रं करंजेन्द्रसमुद्भवम् । बिभीतकानि पुष्पाणि कुसुमानि विवर्ज्जयेत्
ಆಕುಲೀ ಪುಷ್ಪ, ಕರಂಜಾದಿ ವೃಕ್ಷಜ ಪತ್ರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಭೀತಕದ ಪುಷ್ಪಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಈ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.
Verse 51
कनकानि कदंबानि रात्रौ देयानि शंकरे । देवशेषाणि पुष्पाणि दिवा रात्रौ च मल्लिका
ಕನಕ ಮತ್ತು ಕದಂಬ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಶಂಕರನಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಬೇರೆ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಉಳಿದ ‘ದೇವಶೇಷ’ ಪುಷ್ಪಗಳು ವರ್ಜ್ಯ; ಆದರೆ ಮಲ್ಲಿಕಾ (ಮಲ್ಲಿಗೆ) ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.
Verse 52
प्रहरं तिष्ठते मल्ली करवीरमहर्निशम् । कीटकेशापविद्धानि रात्रौ पर्युषितानि च
ಮಲ್ಲೀ (ಮಲ್ಲಿಗೆ) ಒಂದು ಪ್ರಹರವರೆಗೆ ತಾಜಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಕರವೀರವು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೀಟಗಳು ಅಥವಾ ಕೂದಲುಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ತಿ ಉಳಿದು ಹಳಸಿದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನೂ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.
Verse 53
स्वयं पतितपुष्पाणि त्यजेदुपहतानि च । तुलसी शतपत्रं च गन्धारी दमनस्तथा
ತಾನೇ ಬಿದ್ದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನೂ, ಹಾನಿಗೊಂಡ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಗೆ ತುಳಸಿ, ಶತಪತ್ರ (ಶತದಳ/ಗುಲಾಬಿ), ಗಂಧಾರೀ ಮತ್ತು ದಮನ ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು.
Verse 54
सर्वासां पत्रजातीनां श्रेष्ठो मरुबकः स्मृतः । एतैः पुष्पविशेषैस्तु पूज्यः सोमेश्वरः सदा
ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮರುಬಕವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 55
यात्रायाः फलमाप्नोति स्वर्गलोके महीयते । एतावदुक्त्वा वचनं तत्रैवान्तरधीयत
ಅವನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು.
Verse 56
चन्द्रमा यक्ष्मणा मुक्तः स्वस्थाननिरतोऽभवत् । आहूय विश्वकर्माणं प्रासादं पर्यकल्पयत् । शुद्धस्फटिकसंकाशं गोक्षीरधवलोज्ज्वलम्
ಯಕ್ಷ್ಮೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು. ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಸಿದನು—ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುತ, ಗೋಕ್ಷೀರದಂತೆ ಧವಳವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು.
Verse 57
प्रासादं मेरुनामानं हेमप्राकारतोरणम् । चतुर्दशान्ये परितः प्रासादाः परिकल्पिताः । तेषां नामानि वक्ष्यामि प्रत्येकं तानि मे शृणु
‘ಮೇರು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವರ್ಣ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ತೋರಣಗಳು ಇದ್ದವು. ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಇನ್ನೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಸಾದಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
Verse 58
केसरी सर्वतोभद्रो नदनो नन्दिशालकः । नन्दीशो मन्दरश्चैव श्रीवृक्षो ह्यमृतोद्भवः
ಕೇಸರಿ, ಸರ್ವತೋಭದ್ರ, ನದನ, ನಂದಿಶಾಲಕ; ನಂದೀಶ ಮತ್ತು ಮಂದರ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀವೃಕ್ಷ, ಅಮೃತೋದ್ಭವ—ಇವು (ಪ್ರಾಸಾದಗಳ) ಹೆಸರುಗಳು.
Verse 59
हिमवान्हेमकूटश्च कैलासः पृथिवीजयः । इन्द्रनीलो महानीलो भूधरो रत्नकूटकः
ಹಿಮವಾನ್, ಹೇಮಕೂಟ, ಕೈಲಾಸ, ಪೃಥಿವೀಜಯ; ಇಂದ್ರನೀಲ, ಮಹಾನೀಲ, ಭೂಧರ, ರತ್ನಕೂಟಕ—ಇವುಗಳೂ (ಪ್ರಾಸಾದಗಳ) ಹೆಸರುಗಳು.
Verse 60
वैडूर्यः पद्मरागश्च वज्रको मुकुटोज्ज्वलः । ऐरावतो राजहंसो गरुडो वृषभस्तथा
ವೈಡೂರ್ಯ, ಪದ್ಮರಾಗ, ವಜ್ರಕ, ಮುಕುಟೋಜ್ಜ್ವಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಐರಾವತ, ರಾಜಹಂಸ, ಗರುಡ, ವೃಷಭ—ಇವುಗಳೂ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಪ್ರಸಾದಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
Verse 61
मेरुः प्रासादराजा च देवानामालयो हि सः । आदौ पञ्चाण्डको ज्ञेयः केसरीनामतः स्थितः
‘ಮೇರು’ ಪ್ರಸಾದಗಳ ರಾಜನು; ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದು ದೇವತೆಗಳ ಆಲಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ‘ಕೇಸರಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಪಂಚಾಂಡಕ’ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 62
चतुर्थांशा च तद्वृद्धिर्यावन्मेरुः प्रकीर्तितः
ಅದರ ವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಚತುರ್ಥಾಂಶದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು, ‘ಮೇರು’ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 63
एवं पृथक्कारयित्वा प्रासादांश्च चतुर्दश । ब्रह्मादीनां देवतानां समीपस्थानवासिनाम्
ಹೀಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪ್ರಸಾದಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ—ಸಮೀಪಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ—ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
Verse 64
दश चान्यान्भूधरादीन्वृषभान्तान्वरानने । आदौ कपर्द्दिनं कृत्वा प्रासादान्पर्यकल्पयत्
ಮತ್ತು ಹೇ ವರಾನನೆ! ಭೂಧರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವೃಷಭಾಂತವರೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಸಾದಗಳನ್ನೂ (ನಿರ್ಮಿಸಿದರು). ಮೊದಲು ಕಪರ್ದ್ದಿನನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರಸಾದಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದನು.
Verse 65
मेरुः प्रासादराजो वै स तु सोमेश्वरे कृतः । त्रेतायुगे तु दशमे मनोवैर्वस्वतस्य च
ಈ ಮೇರು—ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಸಾದಗಳ ರಾಜನು—ಸೋಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ತ್ರೇತಾಯುಗದ ದಶಮ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ವೈವಸ್ವತಪುತ್ರ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು.
Verse 66
कारयित्वा मंडपांश्च प्रतिष्ठाप्य यथाविधि । नदानां तु शतं कृत्वा वापीकूप सहस्रकम्
ಮಂಡಪಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಜಲಪ್ರವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ನೂರು ನದೀ-ನಾಳಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಸಹಸ್ರ ವಾಪಿ ಹಾಗೂ ಕೂಪಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದನು.
Verse 67
गृहाणां तु सहस्राणि दीनानाथाश्रयाणि च । कारयित्वा विधानेन विप्रेभ्यः प्रददौ पृथक्
ಅವನು ಸಹಸ್ರ ಮನೆಗಳನ್ನೂ, ದೀನರು ಹಾಗೂ ಅನಾಥರ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವಿಧಾನದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
Verse 68
निवेश्य नगरं सोमः श्रीसोमेश्वरसन्निधौ । स्वकर्मणां प्रचारार्थमथाभ्यर्थयत द्विजान्
ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನು ಒಂದು ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ದ್ವಿಜರನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದನು.
Verse 69
सोमोऽस्मि भवतां राजा प्रसादात्परमेष्ठिनः । तथापि विनयेनैव भक्त्यां विज्ञापयामि वः
ನಾನು ಸೋಮನು—ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ರಾಜನು. ಆದರೂ ವಿನಯದಿಂದಲೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನಿಮಗೆ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 70
धनं हिरण्यरत्नादि धान्यं व्रीहियवादिकम् । गोमहिष्यादिपशवो वस्त्राणि विविधानि च
ಇಲ್ಲಿ ಧನ—ಹಿರಣ್ಯ, ರತ್ನಾದಿ—ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ, ಅಕ್ಕಿ, ಯವ ಮುಂತಾದವು; ಗೋವು, ಮಹಿಷಿ ಮೊದಲಾದ ಪಶುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧವಿಧವಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳೂ ಇವೆ।
Verse 71
कदलीनालिकेराणि तांबूलीपूगमालिनः । मनोऽभिरामचरमा आरामाः परितः स्थिताः
ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಉದ್ಯಾನಗಳು ನಿಂತಿವೆ—ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವು, ತಾಂಬೂಲ ಹಾಗೂ ಪೂಗದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವು—ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದಕರ, ರಮ್ಯ ಫಲಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ।
Verse 72
जंबूद्वीपाधिपाः सर्वे भवतामत्रवासि नाम् । आदेशं च करिष्यंति शिरस्याधाय शोभनम्
ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲ ರಾಜಾಧಿಪತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವರು; ಅದನ್ನು ಗೌರವಭಾರವೆಂದು ತಿಳಿದು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವರು।
Verse 73
द्वीपांतरादागतैश्च कर्पूरागुरुचंदनैः । अन्यैश्च विविधैर्द्रव्यैः संपूर्णा भवतां गृहाः
ಇತರೆ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ತರಲಾದ ಕರ್ಪೂರ, ಅಗುರು, ಚಂದನ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಿಧವಿಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿರುವವು।
Verse 74
पण्यानां शतसंख्यानां व्यवहारनिदर्शिनः । ब्रह्मोत्तराणि तन्वंति वणिजो लाभकांक्षिणः
ಲಾಭಕಾಂಕ್ಷೆಯುಳ್ಳ, ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ವಣಿಕರು ನೂರಾರು ವಿಧದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮೊದಲಾಗಿ ದೇಯವಾದ ಭಾಗ (ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ತರ)ವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 75
भवत्सु भृत्यभावेन वर्त्तमाना हितैषिणः । ते चान्ये च तथा पौरा नावसीदंति कर्हिचित्
ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಭೃತ್ಯಭಾವದಿಂದ ನಡೆದು ನಿಮ್ಮ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಅವರು—ಮತ್ತು ಇತರ ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳೂ—ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗರು।
Verse 76
एवं संपूर्णविभवैर्भवद्भिः श्रेयसे मम । क्रतुक्रिया वितन्यंतां विधिवद्भूरिदक्षिणाः
ಈ ರೀತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಭವಯುತರಾದ ನೀವು ನನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡಿರಿ; ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ, ಬಹು ದಕ್ಷಿಣಾ-ದಾನಗಳು ನೀಡಲ್ಪಡಲಿ।
Verse 77
ब्रह्मादीनि च सर्वाणि प्रवर्तंतामहर्निशम् । दीनांधकृपणादीनां क्रियतामार्तिनाशनम्
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿ; ದೀನರು, ಅಂಧರು, ದರಿದ್ರರು ಮೊದಲಾದವರ ವೇದನೆ ಕರುಣಾಮಯ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಲಿ।
Verse 78
अभ्यागतानामौचित्यादातिथ्यं च विधीयताम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन समेतानां महात्मनाम्
ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ।
Verse 79
ब्रह्मर्षीणामाश्रमेषु दीयतामाश्रयाः सदा । मयात्र स्थापितं लिंगं सर्वकालं दृढव्रताः
ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ನೆರವು ನೀಡಲ್ಪಡಲಿ। ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಸರ್ವಕಾಲವೂ ದೃಢವ್ರತಿಗಳಾಗಿ ಇರಿರಿ।
Verse 80
पवित्रैरुपचारैश्च पूजयंतु द्विजोत्तमाः । अष्टौ प्रमाणपुरुषाः पौराणां कार्यदर्शिनः
ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಪವಿತ್ರ ಉಪಚಾರಗಳೂ ನೈವೇದ್ಯಗಳೂ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ. ಪುರಾಣಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರೂ ಆದ ಎಂಟು ಪ್ರಮಾಣಪುರುಷರನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಿ.
Verse 81
व्यवहारानवेक्षध्वं स्मृत्याचारविशारदाः । व्यवस्थां मत्कृतामेतां भवंतोऽत्र द्विजोत्तमाः
ಸ್ಮೃತಿ ಹಾಗೂ ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನೂ ವಿವಾದಗಳನ್ನೂ ನೀವು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಿಸಿರಿ. ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀವು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಿರಿ.
Verse 82
धारयंतु महात्मानो दिग्गजा इव मेदिनीम् । एवं प्रभुत्वमास्थाय स्थानेऽस्मिञ्छिवशालिनि
ಮಹಾತ್ಮರು ದಿಗ್ಗಜಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ ಈ ನಾಡನ್ನು ಧರಿಸಲಿ. ಶಿವಶೋಭಿತ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನೂ ನಿಯಮವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಲಿ.
Verse 83
श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तान्धर्मानाचरत द्विजाः । निशम्य सोमस्य वचो विनीतमिति ते द्विजाः
ಸೋಮನ ವಿನೀತ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ದ್ವಿಜರು ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತರಾದರು.
Verse 84
उवाच कौशिकस्तेषु गोत्राणां प्रथमो द्विजः । साधूपदिष्टमस्माकं द्विजराजेन सर्वथा
ಆಮೇಲೆ ಆ ಗೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ದ್ವಿಜನಾದ ಕೌಶಿಕನು ಹೇಳಿದನು— “ದ್ವಿಜರಾಜನು ನಮಗೆ ನೀಡಿದ ಸದುಪದೇಶವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.”
Verse 85
सर्वमेतत्करिष्यामः किंतु किंचिन्निशामय । नियोगतः पूजयतां शिवनिर्माल्यसेविनाम्
ನಾವು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ; ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು ಕೇಳು—ನಿಯೋಗಾನುಸಾರ ಶಿವನ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 86
पातित्यं जायतेऽस्माकं श्रुतिस्मृतिविगर्हितम् । श्रुतिस्मृती हि रुद्रस्य यस्मादाज्ञाद्वयं महत्
ನಮಗೆ ಪಾತಿತ್ಯ (ಪಾಪಪತನ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಂದ ನಿಂದಿತ. ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿ ರುದ್ರನ ಎರಡು ಮಹಾ ಆಜ್ಞೆಗಳು.
Verse 87
कस्तदुल्लंघयेन्मूढः प्राणैः कंठग तैरपि
ಯಾವ ಮೂಢನು ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವನು—ಪ್ರಾಣಗಳು ಕಂಠಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಸಹ?
Verse 88
अष्टमूर्तेः पुनर्मूर्त्तावग्नौ देवमुखे मखान् । कुर्वाणाः श्रुतिमार्गेण प्रीणयामोऽखिलं जगत्
ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಪುನಃ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ದೇವಮುಖ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರುತಿಮಾರ್ಗದಂತೆ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ನಾವು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 89
जगद्भगवतो रूपं व्यक्तमेत त्पुरद्विषः । मिथो विभिन्नमित्येतदभिन्नं पुनरीश्वरात्
ಈ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಜಗತ್ತು ತ್ರಿಪುರದ್ವೇಷಿ ಭಗವಂತನ ರೂಪವೇ; ಪರಸ್ಪರ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ತೋಚಿದರೂ ಇದು ಈಶ್ವರನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ।
Verse 90
अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठते । आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः
ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಆಹುತಿ ಆದಿತ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆದಿತ್ಯನಿಂದ ವೃಷ್ಟಿ, ವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನ್ನ, ಅನ್ನದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು (ಜೀವಿಗಳು) ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 91
श्रुतिस्मृतिपुराणादिसदभ्यासप्रसंगिनाम् । तत्तदर्थेषु पुण्यार्थं प्रवृत्ताखिलकर्मणाम्
ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣಾದಿಗಳ ಸದಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತರಾಗಿ, ತತ್ತದರ್ಥ-ಲಕ್ಷ್ಯಾನುಸಾರ ಪುಣ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿರುವವರಿಗೆ—
Verse 92
अस्माकमवकाशोऽपि विरलो लिंग पूजने । रुद्रजाप्यैर्महायज्ञैर्यजानाश्चैवमीश्वरम्
ನಮಗೂ ಲಿಂಗಪೂಜೆಗೆ ಅವಕಾಶ ವಿರಳ. ರುದ್ರಜಪ ಮತ್ತು ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ರೀತಿಯೇ ನಾವು ಈಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 93
यथाक्षणं यथाकालं लिंगं वेदमुपास्महे । यत्तु तेऽभिमतं सोम श्रीसोमेश्वरपूजनम् । तच्च संपादयिष्यामः सविशेषं महामते
ಯೋಗ್ಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಾವು ಲಿಂಗವನ್ನೂ ವೇದವನ್ನೂ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ. ಓ ಸೋಮ, ನಿನಗೆ ಅಭಿಮತವಾದ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ನಾವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 94
येन त्वदीप्सितं सिध्येत्तमुपायं निशामय । गौरीशंकरसंवादं श्रुत्वा भगवतो मुखात्
ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಭಗವಂತನ ಸ್ವಮುಖದಿಂದ ಗೌರೀ-ಶಂಕರ ಸಂವಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ (ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ).
Verse 95
नारदः प्राह नः पूर्वं कथयामस्तमेव ते । ब्रह्मदेवद्विषः पूर्वं शतशो दैत्यदानवाः । तपोभिरुग्रैर्विविधैः शंकरं प्रतिपेदिरे
ನಾರದನು ನಮಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದ್ದನು; ಅದೇ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವರ ಶತ್ರುಗಳಾದ ನೂರಾರು ದೈತ್ಯ-ದಾನವರು ವಿವಿಧ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಶಂಕರನ ಶರಣು ಸೇರಿದರು.
Verse 96
तेषामत्युग्रतपसामनन्यासक्तचेतसाम् । प्रसादमीश्वरश्चक्रे कारुण्यामृतसागरः
ಅವರ ಅತ್ಯುಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಅನನ್ಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತವನ್ನೂ ಕಂಡು, ಕರುಣಾಮೃತಸಾಗರನಾದ ಈಶ್ವರನು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.
Verse 97
स हि त्रिभुवनस्वामी देवदेवो महेश्वरः । अपेक्षते वरं दातुं भक्तिमेवानपायिनीम्
ತ್ರಿಭುವನಸ್ವಾಮಿ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ವರವನ್ನು ನೀಡುವಾಗ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಚಲವಾದ, ಅಳಿಯದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 98
ददौ स भुवनैश्वर्य्यप्रायानभिमतान्वरान् । तेषां भक्त्यैव संतुष्टो देवब्रह्मद्विषामपि
ದೇವರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ದ್ವೇಷಿಗಳಾದವರಿಗೂ, ಅವರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು—ಅವು ಲೋಕೈಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದವು.
Verse 99
ब्रह्मणा विष्णुना चापि यस्यांतो नाधिगम्यते । तस्यातर्क्यप्रभावस्य को नु वेदाशयं प्रभोः
ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವೂ ಯಾರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲಾರರೋ, ಆ ಅತರ್ಕ್ಯ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಭುವಿನ ಅಂತರಾಶಯವನ್ನು ಯಾರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು?
Verse 100
दुर्वृत्तेभ्योऽपि दैत्येभ्यस्तपोभिर्वरदायिनम् । पप्रच्छ स्वच्छ्हृदया पार्वती परमेश्वरम्
ಶುದ್ಧ ಹೃದಯದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು—ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವರ ನೀಡುವ ನೀನು ದುರ್ವೃತ್ತ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಏಕೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀ?
Verse 101
पार्वत्युवाच । भगवन्प्रसादं ते प्राप्य धृष्यंतो भुवनत्रयम् । उपद्रवंतींद्रमुखान्देवान्संक्षोभयंति च
ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವರು ಧೃಷ್ಟರಾಗಿಹೋಗಿ ತ್ರಿಭುವನವನ್ನು ಕಲಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಮುಖ ದೇವರನ್ನು ಉಪದ್ರವಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 102
वरं ददासि किं तेषां तादृशानां दुरात्मनाम् । जगतः स्वस्तये येषां न मनागपि चेष्टितम्
ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಸ್ತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಪವೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದ ಅಂಥ ದುಷ್ಟಾತ್ಮರಿಗೆ ನೀವು ಏಕೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀರಿ?
Verse 103
त्वया दत्तवरानेतान्दिव्यान्भोगोपभोगिनः । अवधीर्य तवैश्वर्यं कथं विष्णुर्निहंति च
ನೀನು ನೀಡಿದ ದಿವ್ಯ ವರಗಳಿಂದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಇವರು ನಿನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿ—ವಿಷ್ಣು ಇವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲನು?
Verse 104
हतानां च पुनस्तेषां का गतिः स्याद्वद प्रभो
ಮತ್ತೆ ಅವರು ಹತರಾದ ಬಳಿಕ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಗತಿ ದೊರೆಯುವುದು? ಪ್ರಭೋ, ಹೇಳಿರಿ.
Verse 105
ईश्वर उवाच । सात्त्विका राजसाश्चैव तामसाश्चेति वै त्रिधा । भवंति लोकास्तेष्वेते तमःप्राया दुरासदाः
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಲೋಕಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧ: ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ ಮತ್ತು ತಾಮಸ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮೋಗುಣಪ್ರಧಾನರು; ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದುರುಪಾಯರು.
Verse 106
सुरैः सह स्पर्धमानास्तपोभिरपि तामसैः । मां भजंते मुहुर्मोहाज्जगदुत्सादनोद्यताः
ತಾಮಸ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವವರೂ, ಜಗತ್ತಿನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಉದ್ಯತರಾಗಿರುವವರೂ—ಮೋಹವಶದಿಂದ ಮರುಮರು ನನ್ನನ್ನೇ ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 107
वरं ददामि यत्तेषां भक्तिस्तत्र तु कारणम् । अहं हि भक्त्या सुग्राह्यो नात्र कार्या विचारणा
ನಾನು ಅವರಿಗೆ ವರ ನೀಡುವಾಗ, ಅದರ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೇ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗ್ರಾಹ್ಯನು; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 108
तपोनुरूपानासाद्य वरांस्ते पापकारिणः । विष्णुना यन्निहन्यते तच्च देवि निबोध मे
ಆ ಪಾಪಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ವಿಷ್ಣು ಯಾರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೋ—ಹೇ ದೇವಿ—ಅದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೋ.
Verse 109
अहं हरिश्च यद्भिन्नौ गुणभागोऽत्र कारणम् । परमार्थादभिन्नौ च रहस्यं परमं ह्यदः
ಹರಿ ಮತ್ತು ನಾನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳ ವಿಭಾಗವೇ ಕಾರಣ. ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅಭಿನ್ನರು—ಇದೇ ಪರಮ ರಹಸ್ಯ.
Verse 111
वहामि शिरसा भक्त्या त्वदीक्षाशंकितोऽपि सन् । अपि विष्णुस्त्रिभुवनं परित्रातुं व्यवस्थया
ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಶಂಕಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೂ ತ್ರಿಭುವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 112
मामुपास्य चिरं लेभे चक्रं दुष्टनिबर्हणम् । त्वां च तस्य महामायामप्रमेयात्मनो हरेः
ನನ್ನನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಪಾಸಿಸಿ ಅವನು ದುಷ್ಟನಿಬರ್ಹಣ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನೀನೂ ಅಪ್ರಮೇಯಾತ್ಮನಾದ ಆ ಹರಿಯ ಮಹಾಮಾಯೆಯಾಗಿ ಆಯಿತೆ.
Verse 113
आराधयामि तद्भक्त्या त्रिजगजन्मकारणम् । शिरस्याधाय चान्यां मे शक्तिरूपां तथा हरिः
ಆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ತ್ರಿಜಗದ ಜನ್ಮಕಾರಣವಾದ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹರಿಯೂ ನನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಶಕ್ತಿರೂಪವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 114
अजोऽपि जन्मान्यासाद्य लोकरक्षां करोति वै । हंतुं हिरण्यकशिपुं नरसिंहवपुश्च सः
ಅಜನ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಲೋಕರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ನರಸಿಂಹ ವಪುವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.
Verse 115
जगज्जिघांसुः शमितो मया शरभ रूपिणा । मां च बाणपरित्राणे त्रिशूलोद्यमकारिणम्
ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾದಾಗ ನಾನು ಶರಭರೂಪದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದೆ; ಬಾಣನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಎತ್ತಿದ ರೂಪವನ್ನೂ ನಾನು ಧರಿಸಿದೆ.
Verse 116
मानुष्येऽप्यवतारेऽसौ स्तंभयित्वा स लीलया । प्रभावं महिमानं च वर्द्धयन्मामकं हरिः । वरिवस्यति मां नित्यमंतरात्मापि मे विभुः
ಮಾನವಾವತಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಹರಿಯು ಲೀಲೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಿರೋಧವನ್ನು ಸ್ಥಂಭಿಸಿ ನನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮನಾದ ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭು ನನಗೆ ನಿತ್ಯ ಆರಾಧನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 117
अथाहं परमात्मानमेनमाद्यंतवर्जितम् । ध्यानयोगैः समाधौ च भावयामि निरंतरम्
ಆದುದರಿಂದ ನಾನು ಆದ್ಯಂತವರ್ಜಿತನಾದ ಈ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ, ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 119
तदेवं नावयोर्भेदो विद्यते पारमार्थिकः । भेदं च तारतम्यं च मूढा एव वितन्वते
ಹೀಗಾಗಿ ಪರಮಾರ್ಥಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಿಜವಾದ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಭೇದವನ್ನೂ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನೂ ಮೂಢರೇ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 120
मयि भक्त्यवसाने तु हरेः संदर्शनेन च । क्रोधदर्पाभिभूतत्वान्न मुक्तिं प्राप्नुवंति ते
ಆದರೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಅಂತವಾದಾಗ, ಹರಿಯ ದರ್ಶನವಾದರೂ ಅವರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ದರ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಆವರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 121
आवयोस्तु प्रभावेन ते पुनर्द्धौतकल्मषाः । ब्रह्मर्षीणां कुले जन्म संप्राप्ता मुक्तिहेतुकम्
ಆದರೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಪುನಃ ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧರಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಅದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 122
ब्रह्मचारिव्रता दूर्ध्वं योगं पाशुपतं श्रिताः । प्राचीनकर्मसंस्कारात्ते पुनर्मामुपासते
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಪಾಶುಪತಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಾಚೀನ ಕರ್ಮಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನೇ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 123
भक्तियोगेन चास्थाय व्रतं पाशुपतादिकम् । श्मशानवासिनो नग्ना अपरे चैकवाससः
ಭಕ್ತಿಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವರು ಪಾಶುಪತಾದಿ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಕೆಲವರು ಶ್ಮಶಾನವಾಸಿಗಳು, ಕೆಲವರು ನಗ್ನರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು।
Verse 124
भिक्षाभुजो भूतिभृतो मल्लिंगान्यर्च्चयंति ते । तथा मदेकाग्रधियो मद्ध्यानैकदृढव्रताः
ಅವರು ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನನ್ನ ಲಿಂಗಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ, ನನ್ನ ಧ್ಯಾನವನ್ನೇ ಮಾಡುವ ಏಕದೃಢವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।
Verse 125
ये त्वामपि नमस्यंति जगतां मम चेश्वरीम् । देहावसानयोगेन मुक्तिं तेषां ददाम्यहम्
ನಿನ್ನನ್ನೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವರಿಗೆ—ಹೇ ಜಗತ್ತಿನ ಮತ್ತು ನನ್ನದೂ ಆದ ಅಧೀಶ್ವರಿ—ದೇಹಾಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಅಂತಿಮ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 126
सारूप्यसालोक्यमयीं मय्यावेशितचेतसाम् । सायुज्यमुक्तये नायं योगः पाशुपतो यतः । स्मृत्याचारेण मुनिभिः स सद्भिस्तेन गर्हितः
ನನ್ನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಚಿತ್ತವಿರುವವರಿಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಸಾರೂಪ್ಯ, ಸಾಲೋಕ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸಾಯುಜ್ಯ-ಮುಕ್ತಿಗೆ ಪಾಶುಪತಯೋಗ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಸ್ಮೃತಿವಿಹಿತ ಆಚರಣೆಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ಪುರುಷರು ಅದನ್ನು ಗರ್ಹಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 127
द्विजा ऊचुः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तानि होपगतान्द्विजान् । स्वमानमुपनेष्यामो भक्त्यावर्ज्जितमानसान्
ದ್ವಿಜರು ಹೇಳಿದರು—ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದ, ಭಕ್ತಿರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಾವು ಮತ್ತೆ ಆತ್ಮಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆವು।
Verse 128
शुचिभिक्षान्नकौपीनकमण्डल्वादिसत्कृताः । अनन्यकार्य्याः सततमिहागत्य तपस्विनः
ಶುದ್ಧ ಭಿಕ್ಷೆ, ಅನ್ನ, ಕೌಪೀನ, ಕಮಂಡಲು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಸತ್ಕೃತರಾದ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳು—ಬೇರೆ ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ—ನಿತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 129
भवत्प्रदत्तैर्विविधैरुपहारैरतंद्रिताः । तत्त्वतस्तत्त्वसंख्यास्ते शिवधर्मैकतत्पराः
ನೀವು ನೀಡಿದ ವಿವಿಧ ಉಪಹಾರಗಳಿಂದ ಅವರು ದಣಿವಿಲ್ಲದೆ ಪೋಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು, ಶಿವಧರ್ಮದ ಏಕಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ತತ್ಪರರು।
Verse 130
श्रीसोमेश्वरमभ्यर्च्य तव श्रेयोऽभिवर्द्धकाः । मुक्तिमंते गमिष्यंति देवस्यातिसुदुर्ल्लभाम्
ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವನು ನೀಡುವ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವರು।
Verse 131
ततोऽन्येऽथ ततोऽप्यन्ये ततश्चान्ये तपोधना । परीक्षितास्तु तेऽस्माभिर्भवितारो निशापते
ನಂತರ ಇನ್ನವರು, ಮತ್ತೆ ಅವರ ನಂತರವೂ ಇನ್ನವರು—ತಪೋಧನರಾದ ಅನೇಕರು—ಬರುವರು; ಓ ನಿಶಾಪತೇ, ಅವರನ್ನೂ ನಾವು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವೆವು।
Verse 132
द्विजा ऊचुः । इत्याह भगवान्देव्या पृष्टः स च त्रिलोचनः । तत्रैव नारदः सर्वं संवादं शिवयेरितम्
ದ್ವಿಜರು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂವಾದವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
Verse 133
श्रुत्वा नः कथयामास कथां गोष्ठीषु पृच्छताम् । तव चास्माभिरधुना सर्वमेतदुदीरितम्
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾರದನು ನಮ್ಮ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇಳಿದಾಗ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ಈಗ ನಾವು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Verse 134
एवमुक्तस्तु तैः प्रीतः सोमः स्वभवनं ययौ । तदाज्ञया च तत्सर्वं यथोक्तं तेऽपि कुर्वते
ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸೋಮನು ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರೂ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 135
देव्युवाच । एवं प्रभावो देवेशः सोमेशः पापनाशनः । केनोपायेन तुष्येत व्रतेन नियमेन वा
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ದೇವೇಶನಾದ ಸೋಮೇಶ್ವರನು ಪಾಪನಾಶಕ; ಇಂತಹದೇ ಅವನ ಮಹಿಮೆ. ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅವನು ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಯಾವ ವ್ರತದಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವ ನಿಯಮದಿಂದ?
Verse 136
ईश्वर उवाच । कथयामि स्फुटं धर्म्मं मानुषाणां हिताय वै । स येन तुष्यते देवः शृणु त्वं सुरसुन्दरि
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಮಾನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಓ ಸುರಸುಂದರಿ, ದೇವನು ಯಾವದರಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳು.
Verse 137
नित्योपवासनक्तानि व्रतानि विविधानि च । तीर्थे दानानि सर्वाणि पात्रे दत्तान्यशेषतः
ನಿತ್ಯ ಉಪವಾಸ, ನಕ್ತವ್ರತ ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ವ್ರತಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ಸರ್ವ ದಾನಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಕರ ಸಾಧನೆಗಳು।
Verse 138
तपश्च तप्तं तेनैव स्नातं तेनैव पुष्करे । केदारे तु जलं तेन गत्वा पीतं तु निश्चितम्
ಅವನಿಂದಲೇ ನಿಜವಾದ ತಪಸ್ಸು ನೆರವೇರಿತು; ಅವನಿಂದಲೇ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಸಂಪನ್ನವಾಯಿತು; ಕೇದಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಅವನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾನಮಾಡಿದನು।
Verse 139
तेन दृष्टं वरारोहे ज्योतिर्लिंगं महाप्रभम् । सोमवारव्रतं दिव्यं येन चीर्णं तु संश्रये
ಹೇ ವರಾರೋಹೆ! ಅವನಿಂದಲೇ ಮಹಾಪ್ರಭ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನವಾಯಿತು; ಅವನಿಂದಲೇ ದಿವ್ಯ ಸೋಮವಾರವ್ರತವು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು—ಇದನ್ನು ನಾನು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 140
किमन्यैर्बहुभिर्दानैर्दत्तैः पात्रेषु सुन्दरि
ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದಾನಗಳೇನು ಅಗತ್ಯ—ಅವು ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ನೀಡಿದರೂ ಸಹ?
Verse 141
पूजितं येन भावेन सोमवारदिनाष्ट कम् । तेन सर्वं कृतं देवि चीर्णं तत्र महाव्रतम्
ದೇವಿ, ಎಂಟು ಸೋಮವಾರಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವನು—ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದವನೇ; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾವ್ರತವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದಂತೆಯೇ।
Verse 142
इतिहासमिमं पूर्वं कथयामि तव प्रिये । यथावृत्तं महादेवि सोमवारव्रतं प्रति
ಪ್ರಿಯೆ, ಮಹಾದೇವಿ! ಸೋಮವಾರ ವ್ರತದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಡೆದಂತೆ ಯಥಾವೃತ್ತವಾಗಿ ಈಗ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 143
ईश्वर उवाच । कैलासस्य महेशानि उत्तरे च व्यवस्थिता । निषधोपरि विस्तीर्णा पुरी नाम स्वयंप्रभा
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹೇಶಾನೀ! ಕೈಲಾಸದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಷಧ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ‘ಸ್ವಯಂಪ್ರಭಾ’ ಎಂಬ ನಗರಿಯಿದೆ।
Verse 144
नानारत्नसुशोभाढ्या नानागन्धर्वसंकुला । सर्वावयवसंपूर्णा शक्रस्येवामरावती
ಆ ನಗರಿ ನಾನಾರತ್ನಗಳ ಕాంతಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ನಾನಾ ಗಂಧರ್ವಸಮೂಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನ—ಶಕ್ರನ ಅಮರಾವತಿಯಂತೆಯೇ ಇತ್ತು।
Verse 145
घनवाहननामा च गन्धर्वस्तत्र तिष्ठति । भुंक्ते तत्र महाभोगान्देवैरपि सुदुर्लभान्
ಅಲ್ಲಿ ಘನವಾಹನನೆಂಬ ಗಂಧರ್ವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ; ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೂ ಸಿಗಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಮಹಾಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ।
Verse 146
नवयौवनसंयुक्ता भार्या तस्य मनोहरा । प्रौढवाक्या सुशीला च पीनोन्नतपयोधरा
ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮನೋಹರಳಾಗಿದ್ದಳು—ನವಯೌವನಸಂಯುಕ್ತೆ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢತೆ ಹೊಂದಿದವಳು, ಸುಶೀಲಳೂ, ಪೀನೋನ್ನತಸ್ತನಯುಕ್ತ ಸുലಕ್ಷಣೆಯೂ ಆಗಿದ್ದಳು।
Verse 147
तया सार्द्धं तु सम्भोगान्भुंक्ते गंधर्वनायकः । उत्पन्ना तस्य कालेन पुत्री पुत्राष्टकोपरि
ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಗಂಧರ್ವನಾಯಕನು ದಾಂಪತ್ಯಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು; ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಎಂಟು ಪುತ್ರರ ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಪುತ್ರಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು।
Verse 148
सर्वावयवसंपन्ना सर्वविज्ञानवेदिनी । गंधर्वसेना विख्याता नाम्ना सा परमेश्वरि
ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ! ಆಕೆ ಸರ್ವಾಂಗಸಂಪನ್ನಳಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯಾವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣಳಾಗಿದ್ದಳು; ‘ಗಂಧರ್ವಸೇನಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು।
Verse 149
कन्यानां तु सहस्रेषु प्रवरा रूपशालिनी । कौतूहलेन सा पित्रा प्रोक्ता क्रीडस्व भामिनि
ಸಾವಿರ ಕನ್ಯೆಯರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾಗಿ ರೂಪಶಾಲಿನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಸ्नेಹಪೂರ್ಣ ಕೌತೂಹಲದಿಂದ ತಂದೆ ಹೇಳಿದರು— ‘ಕ್ರೀಡಿಸು, ಹೇ ಭಾಮಿನಿ!’
Verse 150
उद्याने रमणीयेऽत्र नानाद्रुमलताकुले । वृक्षैरनेकैः संकीर्णे फलपुष्पसमन्विते
ಇಲ್ಲಿ ಈ रमಣೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷಲತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ, ಫಲಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ।
Verse 151
एवं सा रमते नित्यं कन्यापरिवृता सदा । एवं दृष्ट्वा क्रीडमाना माता भर्तारमब्रवीत्
ಹೀಗೆ ಆಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ಆನಂದಿಸುತ್ತ, ಸದಾ ಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಹೀಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ತಾಯಿ ಗಂಡನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು।
Verse 152
जीवितं निष्फलं स्वामिन्मम ते सह बांधवैः । यस्येदृशी गृहे कन्या तिष्ठते भर्तृवर्ज्जिता
ಸ್ವಾಮೀ! ಇಂತಹ ಕನ್ಯೆ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಭರ್ತೃವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ತನಕ ನನ್ನದು, ನಿಮ್ಮದು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳ ಜೀವನ ನಿಷ್ಫಲವೇ.
Verse 153
इत्युक्तः स तु गंधर्वो भार्यां वचनमब्रवीत् । अन्वेषयामि भर्त्तारं पुत्र्यर्थे तु मनोहरम्
ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ಗಂಧರ್ವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಮನೋಹರನೂ ಯೋಗ್ಯನೂ ಆದ ವರನನ್ನು ನಾನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇನೆ.”
Verse 154
इत्युक्त्वाऽह्वाप यामास पुत्रीं तां घनवाहनः । आहूता पितृमातृभ्यां त्वरिताऽगत्य सुन्दरि
ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಘನವಾಹನನು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿದನು. ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಕರೆಯಲು ಆ ಸುಂದರಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದಳು.
Verse 155
अनुक्रमेण सर्वेषां पतिता पादयोः शुभा । आदेशं देहि मे तात कि नु कार्यं मयाऽधुना
ಆ ಶುಭ ಕನ್ಯೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು—“ತಾತಾ, ನನಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿ; ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?”
Verse 156
उक्तं च घनवाहेन हर्षितेन वचस्ततः । हे पुत्रि तव यः कश्चिद्वरः संप्रति रोचते । दिव्यं द्रक्ष्ये त्वत्सदृशं गंधर्वाणां शिरोमणिम्
ಆಮೇಲೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಘನವಾಹನನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಪುತ್ರಿ! ಈಗ ನಿನಗೆ ಯಾವ ವರನು ಇಷ್ಟವೋ, ನಿನಗೆ ಸಮಾನವಾದ ದಿವ್ಯನೂ ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿಯಾದವನನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ.”
Verse 157
इत्युक्ता क्रोधताम्राक्षी पितरं वाक्यमब्रवीत् । मम रूपस्य कोट्यंशे किं कोप्यस्ति जगत्त्रये । तच्छ्रुत्वा चाद्भुतं वाक्यं पिता माता च मोहितौ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಕನ್ಯೆ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ರೂಪದ ಕೋಟಿಯೊಂದಂಶವನ್ನಾದರೂ ಹೊಂದಿರುವವನು ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದಾನೆಯೇ?” ಆ ಅದ್ಭುತ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದರು।
Verse 158
सर्वे विषादमापन्ना बांधवाश्च परे जनाः । अशोभनमिदं वाक्यं कन्यया यत्प्रभाषितम् । इत्युक्त्वा तु गताः सर्वे जननीजनबांधवाः
ಆಗ ಅವಳ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಜನರೂ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ— “ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತು ಶೋಭನವಾಗಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ತಾಯಿಪಕ್ಷದವರೂ ಬಂಧುಗಳೂ ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು।
Verse 159
सा तत्रैव महोद्याने रमते सखिसंयुता । हिंडोलके समारूढा वसंते मासि भामिनि
ಅವಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಹೋದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿದಳು. ವಸಂತಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಮಿನಿ ಜೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿ ಹರ್ಷಪಟ್ಟಳು।
Verse 160
तावद्दिव्यविमानस्थः शिखण्डी गणनायकः । गच्छन्खे ददृशे कन्यां रूपौदार्य्यसमाकुलाम्
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಣನಾಯಕ ಶಿಖಂಡಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ, ರೂಪೌದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಯೌವನಶೋಭೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡನು।
Verse 161
गीतवाद्येन नृत्येन रमतीं दुदुभिस्वनैः । स माध्याह्निकसंध्यायामवतीर्य विमानतः
ಅವಳು ಗೀತ, ವಾದ್ಯ, ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ—ದುಂದುಭಿಯ ನಾದದ ನಡುವೆ—ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಗ ಅವನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನಿಕ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದನು।
Verse 162
क्रीडमानोऽप्सरोभिस्तु तत्रोद्याने स्थितस्ततः । शुश्राव वाक्यं कन्याया गंधर्वदुहितुस्तदा
ಆಗ ಅವನು ಅಪ್ಸರೆಯರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾ ಆ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಗಂಧರ್ವನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಆ ಕನ್ಯೆಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
Verse 163
न कोऽपि सदृशो लोके मम रूपेण दृश्यते । देवो वा दानवो वापि कोट्यंशे मम रूपतः
ನನ್ನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಮಾನನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವನಾಗಲಿ ದಾನವನಾಗಲಿ—ನನ್ನ ರೂಪದ ಕೋಟ್ಯಾಂಶಕ್ಕೂ ಸಮನಿಲ್ಲ.
Verse 164
इति वाक्यं ततः श्रुत्वा गणः क्रोधसमन्वितः । शशाप तां सुचार्वंगीं साहंकारां गणेश्वरः
ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಗಣನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಹಂಕಾರಿಣಿಯಾದ ಸುಂದರಾಂಗಿಯ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು, ಓ ಗಣೇಶ್ವರ, ಶಪಿಸಿದನು.
Verse 165
गण उवाच । मां दृष्ट्वा यद्विशालाक्षि रूपसौभाग्यगर्विता । समाक्षिपसि गंधर्वान्देवाद्यांश्चैव गर्विता
ಗಣನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ! ರೂಪಸೌಭಾಗ್ಯದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮದಗೊಂಡು, ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಗಂಧರ್ವರನ್ನೂ ದೇವಾದಿಗಳನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತೀಯೆ.
Verse 166
तस्मात्ते गर्वसंयुक्ते कुष्ठमंगे भविष्यति । श्रुत्वा शापं ततः कन्या भयभीता तपस्विनी
ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಗರ್ವಸಂಯುಕ್ತೆ! ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠವು ಉಂಟಾಗುವುದು. ಆ ಶಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಕನ್ಯೆ ಭಯಭೀತಳಾಗಿ ತಪಸ್ವಿನಿಯಂತೆ ನಡುಗಿದಳು.
Verse 167
साष्टांगं प्रणिपत्याथानुग्रहार्थमयाचत । भगवन्मम दीनायाः शापस्यानुग्रहं प्रभो । प्रयच्छ त्वं महा भाग नैवं कर्त्री पुनः क्वचित्
ಅವಳು ಅಷ್ಟಾಂಗ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು— “ಭಗವನ್, ಪ್ರಭೋ! ನಾನು ದೀನಳಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಈ ಶಾಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಿರಿ. ಮಹಾಭಾಗ! ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ; ನಾನು ಮತ್ತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇಂತಹ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।”
Verse 168
इत्युक्तस्तव कारुण्याच्छिखण्डी गणनायकः । अनुग्रहं ददौ तस्या गंधर्वदुहितुस्तदा
ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಕಾರುಣ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಗಣನಾಯಕ ಶಿಖಂಡೀ ಆಗ ಆ ಗಂಧರ್ವನ ಪುತ್ರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದನು।
Verse 169
शिखण्ड्युवाच । जातिरूपेण संयुक्तो विद्याहंकारसंपदा । यो येन गर्वितः प्राणी स तं प्राप्य विनश्यति
ಶಿಖಂಡೀನು ಹೇಳಿದನು— “ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ರೂಪದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ವಿದ್ಯೆ-ಅಹಂಕಾರ-ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾದ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದರಿಂದ ಗರ್ವಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನೇ ಪಡೆದಾಗಲೇ ಅವನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ।”
Verse 170
तस्माद्गर्वो नैव कार्यो गर्वस्यैतत्फलं स्मृतम् । शृणुष्वानुग्रहं बाले श्रुत्वा चैवावधारय
“ಆದ್ದರಿಂದ ಗರ್ವವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಬಾರದು—ಇದೇ ಗರ್ವದ ಫಲವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ, ಬಾಲೆ, ನಾನು ನೀಡುವ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಕೇಳು; ಕೇಳಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೋ।”
Verse 171
हिमवद्वनमध्यस्थो गोशृंग ऋषिपुंगवः । करिष्यत्युपकारं स एवमुक्त्वा गतः प्रिये
“ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತದ ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಶೃಂಗ ಎಂಬ ಋಷಿಪುಂಗವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ನಿನಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು।
Verse 172
तावत्संध्या समायाता तत्क्षणाद्भुवनांतरे
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯೆ ಆಗಮಿಸಿತು; ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಥಾಪ್ರವಾಹವು ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕದ ಪ್ರಸಂಗದತ್ತ ತಿರುಗಿತು.
Verse 173
ततो गंधर्व्वतनया भग्नोत्साहा नतानना । परित्यज्य वनं रम्यमागता पितुरंतिके
ನಂತರ ಗಂಧರ್ವನ ಮಗಳು—ಉತ್ಸಾಹ ಭಂಗವಾಗಿ, ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿ—ಆ ರಮ್ಯವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಳು.
Verse 174
कथयामास तत्सर्वं कारणं कुष्ठसंभवम् । तच्छ्रुत्वा शोकसंतप्तौ पितरौ विगतप्रभौ
ಅವಳು ಕುಷ್ಠವು ಉಂಟಾದ ಕಾರಣವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದಳು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ತಂದೆತಾಯಿ ಶೋಕದಿಂದ ದಗ್ಧರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
Verse 175
हिमवंतं गिरिं प्राप्तौ त्वरितौ सुतया सह । गोशृंगस्य ऋषेस्तत्र ददृशाते तथाश्रमम्
ಅವರು ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಗೋಶೃಂಗರ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡರು.
Verse 176
तत्र मध्यस्थितं दृष्ट्वा गोशृंगमृषिपुंगवम् । प्रणम्य दण्डवद्भूमौ स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकधा
ಅಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಋಷಿಪುಂಗವ ಗೋಶೃಂಗರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಅನೇಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಹಲವು ವಿಧವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 177
उपविष्टोग्रतस्तस्य प्रणिपत्य पुनःपुनः । प्रोवाच वचनं तत्र पूर्ववृत्तं यथाऽभवत्
ಅವನು ಅವರ ಮುಂದೆಯೇ ಕುಳಿತು, ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಡೆದಂತೆಯೇ ಯಥಾತಥವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು।
Verse 178
कथिते चैव वृत्तांते पुनः पप्रच्छ कारणम् । पृष्टे तु कारणे तत्र गंधर्वः प्रोक्तवांस्तदा
ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಗಂಧರ್ವನು ಆಗ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 179
गंधर्व उवाच । दुहितुर्मे शरीरं तु व्याधिकुष्ठेनपीडितम् । येनोपशमनं याति तत्त्वं कर्त्तुमिहार्हसि
ಗಂಧರ್ವನು ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ಮಗಳ ದೇಹವು ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ. ಅದು ಶಮನವಾಗುವ ನಿಜವಾದ ಉಪಾಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಬೇಕು.”
Verse 180
प्रसादं कुरु विप्रर्षे मम दीनस्य सांप्रतम् । यथा कुष्ठं शमं याति मम पुत्र्यास्तु कारणम्
“ಓ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ, ಈಗ ದೀನನಾದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು; ನನ್ನ ಮಗಳ ಕುಷ್ಠವು ಶಮನವಾಗುವ ಕಾರಣ-ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳು.”
Verse 181
गोशृंग उवाच । भारते तु महातेजास्तिष्ठत्युदधिसन्निधौ । देवः सोमेश्वरोनाम सर्वदेवनमस्कृतः
ಗೋಶೃಂಗನು ಹೇಳಿದನು—“ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ದೇವನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಹೆಸರು ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಸರ್ವ ದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನು.”
Verse 182
क्षणं कृत्वा हि संपूज्य एकाहारेण मानवैः । सर्वव्याधिविनाशाय सर्वकार्यार्थसिद्धये
ನಿಯಮದಿಂದ ಕೆಲಕಾಲವಿದ್ದು, ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ಮಾನವರು ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಆಹಾರ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವ ರೋಗಗಳ ನಾಶವೂ, ಸರ್ವ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 183
सोमवारव्रतेनेशं समाराधय शंकरम् । एवं कृते व्याधिनाशस्तव पुत्र्या भविष्यति
ಸೋಮವಾರ ವ್ರತದಿಂದ ಈಶ್ವರ ಶಂಕರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರಿಯ ವ್ಯಾಧಿನಾಶವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 184
ईश्वर उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा महर्षेर्भावितात्मनः । तत्र गंतुं मनश्चक्रे सोमेशाराधनं प्रति
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾದ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಸೋಮೇಶ್ವರಾರಾಧನೆಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಟ್ಟನು.