Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अथ सोमेश्वराख्यं च तत्र लिंगं सुशोभनम् । अस्ति ख्यातं त्रिलोकेऽत्र स्वयं सोमेन निर्मितम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅಲ್ಲಿ ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನ ಲಿಂಗವಿದೆ. ಅದು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ; ಸ್ವಯಂ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನೇ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 2

सोमवारेण यस्तत्र वत्सरं यावदर्चयेत् । क्षणं कृत्वा स रोगेण दारुणेनापि मुच्यते

ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ಸೋಮವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ವ್ರತ ಮಾಡಿದರೂ—ಅವನು ಭೀಕರ ರೋಗದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

यक्ष्मणापि न संदेहः किं पुनः कुष्ठपूर्वकैः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रोगार्त्तस्तं प्रपूजयेत्

ಯಕ್ಷ್ಮಾ ರೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಇನ್ನೂ ಕುಷ್ಠಾದಿ ರೋಗಗಳ ವಿಷಯವೇನು. ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಗಪೀಡಿತನು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅವನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 4

तदाराध्य पुरा सोमः क्षयव्याधिसमन्वितः । बभूव नीरुग्देहोऽसौ यथा पांड्यो नराधिपः

ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸೋಮನು ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು. ಅವನು ನಿರೋಗ ದೇಹವಂತನಾದನು—ಹೇಗೆ (ನಂತರ) ಪಾಂಡ್ಯ ನರಾಧಿಪನಾದನೋ ಹಾಗೆ.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । ओषधीनामधीशस्य कथं सोमस्य सूतज । क्षयव्याधिः पुरा जाता उपशांतिं कथं गतः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರಾ! ಔಷಧಿಗಳ ಅಧೀಶ್ವರನಾದ ಸೋಮನು ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯವ್ಯಾಧಿಗೆ ಹೇಗೆ ಒಳಗಾದನು? ಅದು ಹೇಗೆ ಶಮನವಾಯಿತು?

Verse 6

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते । तथा तस्य महीपस्य पांड्यस्यापि कथां शुभाम्

ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಪಾಂಡ್ಯನಾದ ಮಹೀಪತಿಯ ಶುಭಕಥೆಯನ್ನೂ ಹೇಳು.

Verse 7

सूत उवाच । दक्षस्य कन्यकाः पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उपयेमे निशानाथो देवाग्निगुरुसंनिधौ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ದೇವರುಗಳು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಶಾನಾಥ ಸೋಮನು ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 8

नक्षत्रसंज्ञिता लोके कीर्त्यंते या द्विजोत्तमैः । दैवज्ञैरश्विनीपूर्वा रूपौदार्यगुणान्विताः

ಅವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ನಕ್ಷತ್ರ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಅಶ್ವಿನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೂ ದೈವಜ್ಞರೂ ಅವರನ್ನು ರೂಪ-ಔದಾರ್ಯ-ಗುಣಸಂಪನ್ನರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

अथ तासां समस्तानां मध्ये तस्य निशापतेः । रोहिणी वल्लभा जज्ञे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ನಂತರ ಅವರ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ನಿಶಾಪತಿ ಸೋಮನಿಗೆ ರೋಹಿಣಿಯೇ ವಲ್ಲಭೆಯಾಗಿ ಆಯಿತು—ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 10

ततः समं परित्यज्य सर्वास्ता दक्षकन्यकाः । रोहिण्या सह संयुक्तः संबभूव दिवानिशम्

ನಂತರ ಅವನು ದಕ್ಷನ ಆ ಎಲ್ಲ ಪುತ್ರಿಯರ ಮೇಲಿನ ಸಮಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ರೋಹಿಣಿಯೊಡನೆ ದಿನರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ ಇದ್ದನು।

Verse 11

ततस्ताः काम संतप्ता दौर्भाग्येन समन्विताः । प्रोचुर्दुःखान्विता दक्षं गत्वा बाष्पप्लुताननाः

ನಂತರ ಆ ಕನ್ಯೆಯರು ಅಪೂರ್ಣಕಾಮದಿಂದ ದಹಿಸಿ, ದೌರ್ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತೋಯ್ದ ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ದಕ್ಷನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 12

वयं यस्मै त्वया दत्ताः पत्न्यर्थं तात पापिने । ऋतुमात्रमपि प्रीत्या सोऽस्माकं न प्रयच्छति

‘ತಂದೆ, ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಆ ಪಾಪಿಗೆ ಪತ್ನಿಗಳಾಗಿ ಕೊಟ್ಟೆ; ಆದರೆ ಅವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಮಗೆ ಋತುಮಾತ್ರವೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ।’

Verse 14

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षो दुःखसमन्वितः । सर्वास्ताः स्वयमादाय जगाम शशिसंनिधौ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಕ್ಷನು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದನು; ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಾನೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಶಶಿ (ಚಂದ್ರ)ಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದನು।

Verse 15

ततः प्रोवाच सोऽन्वक्षं तासां दक्षः प्रजापतिः । भर्त्सयन्परुषैर्वाक्यैर्निशानाथं मुहुर्मुहुः

ನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ನಿಶಾನಾಥ (ಚಂದ್ರ)ನನ್ನು ಕಠೋರ ವಚನಗಳಿಂದ ಮರುಮರು ಗದರಿಸಿದನು।

Verse 16

किमिदं युज्यते कर्तुं त्वया रात्रिपतेऽधम । कर्म मूढ सतां बाह्य धर्मशास्त्रविगर्हितम्

ಹೇ ರಾತ್ರಿಪತೇ, ಅಧಮನೇ! ನೀನು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಯುಕ್ತ? ಹೇ ಮೂಢನೇ, ಈ ಕರ್ಮ ಸಜ್ಜನರ ಆಚಾರತೀತವಾಗಿದ್ದು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ನಿಂದಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 17

ऋतुकालेऽपि संप्राप्ते सुता मम समुद्भवाः । यन्न संभाषसि प्रीत्या धर्मशास्त्रं न वेत्सि किम्

ಋತುಕಾಲ ಬಂದಿದ್ದರೂ ನನ್ನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೇ?

Verse 18

ऋतु स्नातां तु यो भार्यां संनिधौ नोपगच्छति । घोरायां भ्रूणहत्यायां युज्यते नात्र संशयः

ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಳಾದ ಪತ್ನಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಯಾರು ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಘೋರ ಭ್ರೂಣಹತ್ಯಾ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 19

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सलज्जो रात्रिनायकः । प्रोवाचाधोमुखो दक्षं प्रकरिष्ये वचस्तव

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾತ್ರಿನಾಯಕನು ಲಜ್ಜಿತನಾದನು; ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ದಕ್ಷನಿಗೆ—‘ನಿನ್ನ ವಚನವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 20

ततो हृष्टमना दक्षः सुताः सर्वा हिमद्युते । निवेद्यामंत्र्य तं पश्चाज्जगाम निजमंदिरम्

ನಂತರ ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನ ದಕ್ಷನು ಹಿಮದ್ಯುತಿಯುಳ್ಳ (ಚಂದ್ರನಿಗೆ) ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು; ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿದಾಯ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 21

चन्द्रोऽपि पूर्ववत्सर्वास्ताः परित्यज्य दक्षजाः । रोहिण्या सह संसर्गं प्रचकारानुरागतः

ಚಂದ್ರನು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನೆಲ್ಲ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅನುರಾಗದಿಂದ ರೋಹಿಣಿಯೊಡನೆ ಸಂಸರ್ಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು।

Verse 22

अथ ता दुःखिता भूयो जग्मुर्यत्र पिता स्थितः । प्रोचुश्च बाष्पपूर्णाक्षास्तत्कालसदृशं वचः

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತಂದೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 23

एतत्तात महद्दुःखमस्माकं वर्तते हृदि । यद्दौर्भाग्यं प्रसंजातं सर्वस्त्रीजनगर्हितम्

‘ತಂದೆಯೇ, ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾದುಃಖವಿದೆ—ನಮಗೆ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದಲೂ ಗರ್ಹಿತವಾದ ಇಂತಹ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ.’

Verse 24

यत्पुनस्त्वं कृतस्तेन कामुकेन दुरात्मना । व्यर्थश्रमोऽप्रमाणीव कृतेऽस्माकं गतः स्वयम्

‘ಮತ್ತೆ ಆ ಕಾಮುಕ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನಿಂದ ನೀವು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ವ್ಯರ್ಥವಾದಂತೆ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವೂ ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಡದಂತೆ ಆಗಿದೆ—ನೀವು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಹೋಗಿದ್ದರೂ.’

Verse 25

तद्दुःखं न वयं शक्ता हृदि धर्तुं कथंचन । रमते स हि रोहिण्या चंद्रमाः सहितोऽनिशम्

‘ಆ ದುಃಖವನ್ನು ನಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತಾಳಲಾರವು; ಏಕೆಂದರೆ ಚಂದ್ರನು ರೋಹಿಣಿಯೊಡನೆ ಮಾತ್ರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ।’

Verse 26

विशेषात्तव वाक्येन निषिद्धो रात्रिनायकः । अनुज्ञां देहि तस्मात्त्वमस्माकं तत्र सांप्रतम् । दौर्भाग्यदुःखसंतप्तास्त्यजामो येन जीवितम्

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ರಾತ್ರಿನಾಯಕನು ನಿಷಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗಲೇ ನಮಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಅನುಜ್ಞೆ ನೀಡು; ದೌರ್ಭಾಗ್ಯದ ದುಃಖದಿಂದ ತಪ್ತರಾದ ನಾವು ಆ ಮೂಲಕ ಜೀವ ತ್ಯಜಿಸುವೆವು.

Verse 27

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः कोपसमन्वितः । शशाप शर्वरीनाथं गत्वा तत्संनिधौ ततः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದಕ್ಷನು, ನಂತರ ಶರ್ವರೀನಾಥನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತನು.

Verse 28

यस्मात्पाप न मे वाक्यं त्वया धर्मसमन्वितम् । कृतं तस्मात्क्षयव्याधिस्त्वां ग्रसिष्यति दारुणः

ಓ ಪಾಪಿಯೇ! ಧರ್ಮಸಹಿತವಾದ ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ದಾರುಣ ಕ್ಷಯವ್ಯಾಧಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಗ್ರಸಿಸುವುದು.

Verse 29

एवमुक्त्वा ययौ दक्षश्चन्द्रोऽपि द्विजसत्तमाः । तत्क्षणाद्यक्ष्मणाश्लिष्टः क्षयं याति दिने दिने

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದಕ್ಷನು ಹೊರಟನು; ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಚಂದ್ರನೂ ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಯಕ್ಷ್ಮದಿಂದ ಆಲಿಂಗಿತನಾಗಿ ದಿನೇದಿನೇ ಕ್ಷಯಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದನು.

Verse 30

ततोऽसौ कृशतां प्राप्तः संपरित्यज्य रोहिणीम् । अशक्तः सेवितुं कामं वभ्राम जगतीतले

ನಂತರ ಅವನು ಕೃಶನಾದನು; ರೋಹಿಣಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕಾಮಭೋಗವನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಅಶಕ್ತನಾಗಿ ಭೂತಳದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದನು.

Verse 31

क्षयव्याधिप्रणाशाय पृच्छ मानश्चिकित्सकान् । औषधानि विचित्राणि प्रकुर्वाणो जितेन्द्रियः

ಕ್ಷಯರೋಗ ನಾಶವಾಗಲೆಂದು ಅವನು ವೈದ್ಯರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನಾಗಿ ವಿವಿಧ ವಿಧದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು।

Verse 32

तथापि मुच्यते नैव यक्ष्मणा स निशापतिः । दक्षशापेन रौद्रेण क्षयं याति दिनेदिने

ಆದರೂ ನಿಶಾಪತಿ (ಚಂದ್ರ) ಯಕ್ಷ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ದಕ್ಷನ ಕ್ರೂರ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ದಿನೇದಿನೇ ಕ್ಷಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 33

ततो वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रापरायणः । बभूव श्रद्धयायुक्तस्त्यक्त्वा भेषजमुत्तमम्

ನಂತರ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಅವನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಪರಾಯಣನಾದನು; ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಔಷಧವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದನು।

Verse 34

अथासौ भ्रममाणस्तु तीर्थान्यायतनानि च । संप्राप्तो ब्राह्मणश्रेष्ठाः प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

ನಂತರ ಅವನು ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನೂ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೇ—ಪ್ರಭಾಸವೆಂಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು।

Verse 35

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा प्रभासं वीक्ष्य रात्रिपः । यावत्संप्रस्थितोन्यत्र तावदग्रे व्यवस्थितम्

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ನಿಶಾಪತಿ ಪ್ರಭಾಸವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು; ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಮುಂದೆ ಯಾರೋ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 36

अपश्यद्रोमकंनाम स मुनि संशितव्रतम् । तपोवीर्यसमोपेतं सर्वसत्त्वानुकम्पकम्

ಕಠಿಣ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ, ತಪೋಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತು ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳ ರೋಮಕನೆಂಬ ಮುನಿಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.

Verse 37

तं दृष्ट्वा स प्रणम्योच्चै स्ततः प्रोवाच सादरम् । क्षयव्याधियुतश्चन्द्रो निर्वेदाद्द्विजसत्तमाः

ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಚಂದ್ರನು ತೀವ್ರ ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಆದರದಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ!

Verse 38

परिक्षीणोऽस्मि विप्रेंद्र क्षयव्याधिप्रभावतः । तस्मात्कुरु प्रतीकार महं त्वां शरणं गतः

'ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನೇ! ಕ್ಷಯರೋಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ—ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.'

Verse 39

मया चिकित्सकाः पृष्टास्तैरुक्तं भेषजं कृतम् । अनेकधा महाभाग परिक्षीणो दिनेदिने

'ನಾನು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಹೇಳಿದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದೆ; ಆದರೂ, ಓ ಮಹಾತ್ಮನೇ! ನಾನು ದಿನೇ ದಿನೇ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.'

Verse 40

यदि नैवोपदेशं मे कञ्चित्त्वं संप्रदास्यसि । व्याधिनाशाय तत्तेन त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

'ಈ ರೋಗದ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ಇಂದು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.'

Verse 41

रोमक उवाच । अन्यस्यापि निशानाथ न शापः कर्तुमन्यथा । शक्यते किं पुनस्तस्य दक्षस्यामिततेजसः

ರೋಮಕನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನಿಶಾನಾಥ! ಇತರರ ಶಾಪವನ್ನೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗದು; ಹಾಗಿರಲು ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ದಕ್ಷನ ಶಾಪ ಎಷ್ಟೋ ಅಚಲ!

Verse 42

तस्मादत्रोपदेशं ते प्रयच्छामि सुसंमतम् । येन ते स्यादसंदिग्धं क्षयव्याधि परिक्षयः

ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಸುಸಮ್ಮತವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಅದರಿಂದ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಕ್ಷಯವ್ಯಾಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದು।

Verse 43

नादेयं किंचिदस्तीह देवदेवस्य शूलिनः । संप्रहृष्टस्य तद्वाक्यात्तस्मादाराधयस्व तम्

ಇಲ್ಲಿ ದೇವದೇವನಾದ ಶೂಲಿನನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದರೆ ‘ಕೊಡಲಾಗದು’ ಎನ್ನುವದೇನೂ ಇಲ್ಲ; ಆ ವಾಕ್ಯಾಶ್ವಾಸದಿಂದಾಗಿ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು।

Verse 44

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु सत्यं वासः सदा क्षितौ । तेषु संस्थाप्य तल्लिंगं तस्य नाशाय रात्रिप

ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅವನ ವಾಸವಿದೆ; ಹೇ ರಾತ್ರಿಪ! ಆ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು, ಆ ವ್ಯಾಧಿಯ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ।

Verse 45

आराधय ततो नित्यं श्रद्धापूतेन चेतसा । संप्राप्स्यसि न संदेहः क्षयव्याधि परिक्षयम्

ಆಮೇಲೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿತ್ಯ ಆರಾಧಿಸು; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ನೀನು ಕ್ಷಯವ್ಯಾಧಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 46

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टो निशापतिः । तस्मिन्प्रभासके क्षेत्रे दिव्यलिंगानि शूलिनः । संस्थाप्य पूजयामास स्वनामांकानि भक्तितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಶಾಪತಿ ಚಂದ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು. ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ ದಿವ್ಯಲಿಂಗಗಳನ್ನು, ತನ್ನ ನಾಮಾಂಕಿತವಾಗಿರುವಂತೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 47

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य संदर्शनं गतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

ನಂತರ ತೃಪ್ತನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಹೇಳಿದರು—“ನಾನು ವರದಾತನು; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು.”

Verse 48

चन्द्र उवाच । परं क्षीणोऽस्मि देवेश यक्ष्मणाहं पदांतिकम् । प्राप्तस्तस्मात्परित्राहि नान्यत्संप्रार्थयाम्यहम्

ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವೇಶ! ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಯಕ್ಷ್ಮಾ ನನ್ನನ್ನು ಅಂತಿಮ ಅಂಚಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ನಾನು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 49

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः । दक्षमाहूय तत्रैव ततः प्रोवाच सादरम्

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷನನ್ನು ಕರೆಸಿ, ನಂತರ ಸಾದರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

Verse 50

एष चंद्रस्त्वया शप्तो जामाता न कृतं शुभम् । तस्मादनुग्रहं चास्य मम वाक्यात्समाचर

ಈ ಚಂದ್ರನು—ನಿನ್ನ ಅಳಿಯ—ನಿನ್ನಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಶುಭವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ವಾಕ್ಯಾನುಸಾರ ಅವನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡು.

Verse 51

दक्ष उवाच । मया धर्म्यमपि प्रोक्तो वाक्यमेष कुबुद्धिमान् । नाकरोन्मे पुरः प्रोच्य करिष्यामीत्य सत्यवाक्

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನೂ ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾದ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು; ಆದರೆ ಆ ಕುಬುದ್ಧಿಯವನು ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮುಂದೆ ‘ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ತನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿ ಅಸತ್ಯನಾದನು।

Verse 52

तेन शप्तस्तु कोपेन सुतार्थे वृषभध्वज । हास्येनापि मया प्रोक्तं नान्यथा संप्रजायते

ಓ ವೃಷಭಧ್ವಜಾ! ಪುತ್ರಿಯ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ (ಚಂದ್ರನಿಗೆ) ಶಾಪ ನೀಡಿದನು; ನಾನು ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಗದು—ನನ್ನ ವಚನ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 53

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति सर्वास्ताः सुता एष निशाकरः । समाः संवीक्षते नित्यं मम वाक्यादसंशयम्

ದೇವದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದಿನಿಂದ ಈ ನಿಶಾಕರನು ಆ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಸದಾ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವನು; ನನ್ನ ವಚನದಿಂದ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುವುದು।

Verse 54

तस्मात्पक्षं क्षयं यातु पक्षं वृद्धिं प्रगच्छतु । येन ते स्याद्वचः सत्यं मत्प्रसादसमन्वितम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಷ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೋಗಲಿ—ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ನಿನ್ನ ವಚನ ಸತ್ಯವಾಗುವಂತೆ।

Verse 55

ततो दक्षस्तथेत्युक्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । देवोऽपि शंकरो भूयः प्रोवाच शशलांछनम्

ಆಮೇಲೆ ದಕ್ಷನು ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ತನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ದೇವ ಶಂಕರನು ಕೂಡ ಮತ್ತೆ ಶಶಲಾಂಛನನಾದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 56

भूयोऽपि प्रार्थयाभीष्टं मत्तस्त्वं शशलांछन । येन सर्वं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ಹೇ ಶಶಲಾಂಛನ ಚಂದ್ರನೇ! ಮತ್ತೆ ನನ್ನಿಂದ ನಿನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ಯಾಚಿಸು; ಆ ಮೂಲಕ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡುವೆನು, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭವಾದರೂ ಸಹ।

Verse 57

चन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तत्स्थापितेषु लिंगेषु मया सर्वेषु सर्वदा । संनिधानं त्वया कार्यं लोकानां हित काम्यया

ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ನೀವು ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ, ಲೋಕಹಿತಕಾಮನೆಯಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಸನ್ನಿಧಾನವು ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿ।

Verse 58

देव उवाच । अष्टषष्टिषु लिंगेषु स्थापितेषु त्वया विभो । सोमवारेण सांनिध्यं करिष्ये वचनात्तव

ದೇವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅರವತ್ತೆಂಟು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ವಚನದಂತೆ, ಸೋಮವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಶೇಷ ಸನ್ನಿಧಾನವನ್ನು ನೀಡುವೆನು।

Verse 59

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । चन्द्रोऽपि हर्षसंयुक्तः समं पश्यति तास्ततः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದೇವೇಶ್ವರನು ನಂತರ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಅಂತರಧಾನನಾದನು. ಚಂದ್ರನೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆಮೇಲೆ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಭಾವದಿಂದ ನೋಡಿದನು।

Verse 60

सुता दक्षस्य विप्रेंद्रा शंकरस्य वचः स्मरन् । ततो हर्ष समायुक्ता वभूवुस्तदनंतरम्

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರಾ! ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರು ಶಂಕರನ ವಚನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ನಂತರ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು।

Verse 61

एवं सोमेश्वरास्तत्र बभूवुर्द्विजसत्तमाः । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु तथान्येषु ततः परम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರರು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು—ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಾಚೆಯ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ।