Adhyaya 5

Verse 1

। सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं विश्वामित्रो रुषान्वितः । पितामहमुवाचेदं पश्य मे तपसो बलम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಬ್ರಹ್ಮನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲವನ್ನು ನೋಡು!”

Verse 2

याजयित्वा त्रिशंकुं तं विधिवद्दक्षिणावता । यज्ञेनात्रा नयिष्यामि पश्यतस्ते पितामह

ಆ ತ್ರಿಶಂಕುವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ, ಯಥೋಚಿತ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸಿ, ಹೇ ಪಿತಾಮಹನೇ! ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಈ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆನು.

Verse 3

एवमुक्त्वा द्रुतं गत्वा विश्वामित्रो धरातलम् । चकार याजने यत्नं त्रिशंकोः सुमहात्मनः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಸುವಿಶಾಲಾತ್ಮನಾದ ತ್ರಿಶಂಕುವಿನ ಯಜ್ಞಯಾಜನಕ್ಕಾಗಿ ದೃಢ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

Verse 4

ददौ दीक्षां समाहूय ब्राह्मणान्वेदपारगान् । यत्रकर्मोचिते काले तस्मिन्नेव वने शुभे

ಅವನು ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಶುಭ ವನದಲ್ಲೇ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 5

बभूव स स्वयं धीमानध्वर्युर्यज्ञकर्मणि । तस्मिन्होता च शांडिल्यो ब्रह्मा गौतम एव च

ಅವನು ಸ್ವತಃ ಧೀಮಂತನಾಗಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಧ್ವರ್ಯುವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದನು; ಅದೇ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶಾಂಡಿಲ್ಯನು ಹೋತೃ, ಗೌತಮನು ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಪುರೋಹಿತನಾದನು।

Verse 6

आग्नीध्रश्च्यवनो नाम मैत्रावरुणः कार्मिकः । उद्गाता याज्ञवल्क्यश्च प्रतिहर्ता च जैमिनिः

ಆಗ್ನೀಧ್ರನಾಗಿ ಚ್ಯವನನು ನೇಮಕಗೊಂಡನು, ಮೈತ್ರಾವರುಣನಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕನು; ಉದ್ಗಾತನಾಗಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು, ಪ್ರತಿಹರ್ತನಾಗಿ ಜೈಮಿನಿಯು ಇದ್ದನು।

Verse 7

प्रस्तोता शंकुवर्णश्च तथोन्नेता च गालवः । पुलस्त्यो ब्राह्मणाच्छंसी होता गर्गो मुनीश्वरः

ಪ್ರಸ್ತೋತನಾಗಿ ಶಂಕುವರ್ಣನು, ಉನ್ನೇತನಾಗಿ ಗಾಲವನು; ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಚ್ಛಂಸಿಯಾಗಿ, ಮುನೀಶ್ವರ ಗರ್ಗನು ಹೋತೃವಾಗಿ ಇದ್ದನು।

Verse 8

नेष्टा चैव तथात्रिस्तु अच्छावाको भृगुः स्वयम् । तान्सर्वानृत्विजश्चक्रे त्रिशंकुः श्रद्धयान्वितः

ನೇಷ್ಟೃನಾಗಿ ಅತ್ರಿಯು, ಅಚ್ಛಾವಾಕನಾಗಿ ಭೃಗು ಸ್ವತಃ ಇದ್ದನು; ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ತ್ರಿಶಂಕುವು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಋತ್ವಿಜರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು।

Verse 9

वासोभिर्मुकुटैश्चैव केयूरैः समलंकृतान् । कृत्वा केशपरित्यागं दधत्कृष्णाजिनं तथा

ಅವನು ಅವರನ್ನು ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಮುಕುಟಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಯೂರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ; ದೀಕ್ಷಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕೇಶಪರಿತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣಾಜಿನವನ್ನೂ ಧರಿಸಿಸಿದನು.

Verse 10

ऐणशृङ्गसमायुक्तः पयोव्रतपरायणः । दीर्घसत्राय तान्सर्वान्योजयामास वै ततः

ಐಣಶೃಂಗದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಪಯೋವ್ರತದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ, ಅವನು ನಂತರ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೀರ್ಘಸತ್ರ (ದೀರ್ಘ ಸೋಮಯಾಗ)ಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.

Verse 11

एवं तस्मिन्प्रवृत्ते च दीर्घसत्रे यथोचिते । आजग्मुर्ब्राह्मणा दिव्या वेदवेदांगपारगाः

ಹೀಗೆ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ದೀರ್ಘಸತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಲೇ, ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾದ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ವಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 12

तथान्ये तार्किकाश्चैव गृहस्थाः कौतुकान्विताः । दीनांधकृपणाश्चैव ये चान्ये नटनर्तकाः

ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ತಾರ್ಕಿಕರು, ಕುತೂಹಲದಿಂದಿರುವ ಗೃಹಸ್ಥರೂ ಬಂದರು; ದೀನರು, ಅಂಧರು, ಕೃಪಣರು ಮತ್ತು ಇತರರು—ನಟರು, ನೃತ್ಯಕರು ಮುಂತಾದವರೂ ಬಂದರು.

Verse 13

दीयतां दीयतामाशु एतेषामेतदेव हि । भुज्यतांभुज्यतां लोकाः प्रसादः क्रियतामिति

“ಕೊಡಿ, ಕೊಡಿ ಶೀಘ್ರ—ಇವರಿಗೆ ಇದುವೇ ಯೋಗ್ಯ! ಜನರು ಭುಂಜಿಸಲಿ, ಭುಂಜಿಸಲಿ; ಪ್ರಸಾದ ಮಾಡಿರಿ, ಅನುಗ್ರಹ-ದಾನ ಮಾಡಿರಿ!”—ಎಂಬ ಕೂಗು ಮೊಳಗಿತು.

Verse 14

इत्येष निनदस्तत्र श्रूयते सततं महान् । यज्ञवाटे सदा तस्मिन्नान्यश्चैव कदाचन

ಇಂತಹ ಮಹಾನ್ ನಿನಾದವು ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವಾಟದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಕರೆಯ ಶಬ್ದವಿರಲಿಲ್ಲ।

Verse 15

तत्र सस्यमयाः शैला दृश्यंते परिकल्पिताः । सुवर्णस्य च रूप्यस्य रत्नानां च विशेषतः

ಅಲ್ಲಿ ಶಸ್ಯಮಯ ಶೈಲಗಳಂತೆ, ಕಲ್ಪಿತವಂತೆ, ಪರ್ವತಸಮಾನ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಣ-ರೂಪ್ಯರಾಶಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರತ್ನಸಮೂಹಗಳೂ ಇದ್ದವು।

Verse 16

दानार्थं ब्राह्मणेंद्राणामसंख्याश्चापि धेनवः । तथैव वाजिनो दांता मदोन्मत्ता महागजाः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಂದ್ರರಿಗೆ ದಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಸಂಖ್ಯ ಧೇನುಗಳು ಇದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ತರಬೇತಿಗೊಂಡ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಮಹಾಗಜಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು।

Verse 17

समंतात्कल्पितास्तत्र दृश्यंते पर्वतोपमाः । वर्तमाने महायज्ञे तस्मिन्नेव सुविस्तरे

ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಯಜ್ಞದ ವೇಳೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತೋಪಮವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿತ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 18

आहूता यज्ञभागाय नाभिगच्छंति देवताः । केवलं वह्निवक्त्रेण तस्य गृह्णंति तद्धविः

ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ದೇವತೆಗಳು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಕೇವಲ ಅಗ್ನಿಯ ಮುಖದ ಮೂಲಕವೇ ಆ ಹವಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರು।

Verse 19

एवं द्वादशवर्षाणि यजतस्तस्य भूपतेः । व्यतीतानि न संप्राप्तमभीष्टं मनसः फलम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ರಾಜನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೂ, ಕಾಲ ಕಳೆದ ಬಳಿಕವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಭೀಷ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 20

ततश्चावभृथस्नानं कृत्वा सत्रसमाप्तिजम् । ऋत्विजस्तर्पयित्वा तान्दक्षिणाभिर्यथार्हतः

ನಂತರ ಸತ್ರಸಮಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅವಭೃಥಸ್ನಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಯಥಾರ್ಹ ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಗೂ ದಾನಗಳಿಂದ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು।

Verse 21

विससर्ज समस्तांश्च तथान्यानपि संगतान् । संबंधिनो वयस्यांश्च त्रिशंकुर्मुनिसत्तमाः

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ತ್ರಿಶಂಕು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೇರಿದ್ದ ಇತರರನ್ನೂ—ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ—ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 22

ततः प्रोवाच विनतो विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । स भूपो व्रीडया युक्तः प्रणिपातपुरः सरम्

ಆಗ ಆ ರಾಜನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮೊದಲು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಮುನೀಶ್ವರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 23

त्वत्प्रसादान्मया प्राप्तं दीर्घसत्रसमुद्भवम् । परिपूर्णफलं ब्रह्मन्दुर्लभं सर्वमानवैः

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ದೀರ್ಘಸತ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ—ಅದು ಎಲ್ಲ ಮಾನವರಿಗೆ ದುರ್ಲಭ।

Verse 24

तथा जातिः पुनर्लब्धा भूयो नष्टापि सन्मुने । त्वत्प्रसादेन विप्रर्षे चंडालत्वं प्रणाशितम्

ಹೇ ಸನ್ಮುನೇ! ನಷ್ಟವಾದ ನನ್ನ ಜಾತಿ-ಮರ್ಯಾದೆ ಮತ್ತೆ ಲಭಿಸಿದೆ. ಹೇ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಚಾಂಡಾಲತ್ವ ನಾಶವಾಯಿತು.

Verse 25

परं मे दुःखमेवैकं हृदि शल्यमिवार्पितम् । अनेनैव शरीरेण यन्न प्राप्तं त्रिविष्टपम्

ಆದರೆ ಒಂದೇ ದುಃಖ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ನೆಟ್ಟಿದೆ—ಈ ದೇಹದಿಂದಲೇ ನಾನು ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ (ಸ್ವರ್ಗ)ವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 26

उपहासं करिष्यंति वसिष्ठस्य सुता मुने । अद्य व्यर्थ श्रमं श्रुत्वा मामप्राप्तं त्रिविष्टपम्

ಹೇ ಮುನೇ! ಇಂದು ವಸಿಷ್ಠನ ಪುತ್ರರು ನನ್ನನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವರು—ನನ್ನ ಶ್ರಮ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು, ನಾನು ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಳಿ.

Verse 27

तथा तद्वचनं सत्यं वसिष्ठस्य व्यवस्थितम् । यत्तेनोक्तं न यज्ञेन सदेहैर्गम्यते दिवि

ಹಾಗೆಯೇ ವಸಿಷ್ಠನ ಆ ವಚನ ಸತ್ಯವೆಂದು ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದು—ಅವನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ದೇಹಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಾಗದು.

Verse 28

सोऽहं तपः करिष्यामि सांप्रतं वनमाश्रितः । न करिष्यामि भूयोऽपि राज्यं पुत्रनिवेदितम्

ಆದುದರಿಂದ ನಾನು ಈಗ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವೆನು. ಪುತ್ರನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.