Adhyaya 4

Verse 1

। सूत उवाच । त्रिशंकुरिति संचिन्त्य विश्वामित्रं महामुनिम् । मनसा सुचिरं कालं ततश्चक्रे विनिश्चयम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ತ್ರಿಶಂಕು ಮತ್ತು ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಚಿಂತಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನು ದೃಢ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

Verse 2

विश्वामित्रं परित्यज्य नान्योस्ति भुवनत्रये । यः कुर्यान्मे परित्राणं दुःखादस्मात्सुदारुणात्

‘ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಈ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ದುಃಖದಿಂದ ನನಗೆ ಪರಿತ್ರಾಣ ಮಾಡುವವರು.’

Verse 3

कुरुक्षेत्रं समुद्दिश्य प्रतस्थे स ततः परम् । सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो मार्गपृच्छापरायणः

ನಂತರ ಅವನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಟನು. ಬಹಳ ದಣಿದವನಾಗಿ, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 4

ततः कालेन संप्राप्य कुरुक्षेत्रं स पार्थिवः । यत्नेनान्वेषयामास विश्वामित्राश्रमं ततः

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ರಾಜನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾಶ್ರಮವನ್ನು ಹುಡುಕತೊಡಗಿದನು.

Verse 5

एवं चान्वेषमाणेन तेन भूमिभृता तदा । सुदूरादेव संदृष्टं नीलद्रुमकदम्बकम्

ಹೀಗೆ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಭೂಪತಿ ಆಗ ಬಹುದೂರದಿಂದಲೇ ನೀಲವರ್ಣ ಕಾಂಡಗಳಿರುವ ಕದಂಬವೃಕ್ಷಗಳ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 6

उपरिष्टाद्बकैर्हंसैर्भ्रममाणैः समंततः । आटिभिर्मद्गुभिश्चैव समन्ताज्जलपक्षिभिः

ಮೇಲೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಕಗಳು ಹಾಗೂ ಹಂಸಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಆಟಿ, ಮದ್ಗು ಮೊದಲಾದ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು।

Verse 7

स मत्वा सलिलं तत्र पिपासार्तो महीपतिः । प्रतस्थे सत्वरो हृष्टो जलवातहृतक्लमः

ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ರಾಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಟನು; ಜಲದ ಶೀತಲ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅವನ ದಣಿವು ದೂರವಾಯಿತು।

Verse 8

अथापश्यन्मनोहारि सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । आश्रमं नदितीरस्थं मनःशोकविनाशनम्

ನಂತರ ಅವನು ಮನೋಹರವಾದ, ಸೌಮ್ಯ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಸೇವಿತ, ನದಿತೀರದಲ್ಲಿರುವ, ಮನದ ಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 9

पुष्पितैः फलितैर्वृक्षैः समंतात्परिवारितम् । विविधैर्मधुरारावैर्नादितं विहगोत्तमैः

ಅದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಪುಷ್ಪಿತ-ಫಲಿತ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಕ್ಷಿಗಳ ವಿವಿಧ ಮಧುರ ಕಿಲಿಕಿಲಿಯಿಂದ ನಿನಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 10

क्रीडंति नकुलाः सर्पैरूलूका यत्र वायसैः । मूषकैर्वृषदंशाश्च द्वीपिनो विविधैर्मृगैः

ಅಲ್ಲಿ ನಕುಲಗಳು ಸರ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಗೂಬೆಗಳು ಕಾಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ; ಇಲಿಗಳು ‘ವೃಷದಂಶ’ ಎಂಬ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಚಿರತೆಗಳೂ ವಿವಿಧ ಜಿಂಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ—ಆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈರವೂ ಶಮನಗೊಂಡಿತ್ತು।

Verse 11

अथापश्यन्नदीतीरे स तपस्विगणावृतम् । स्वाध्यायनिरतं दांतं विश्वामित्रं तपोनिधिनम्

ನಂತರ ಅವನು ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತ, ದಾಂತ ಹಾಗೂ ಸಂಯಮಿಯಾದ—ತಪೋನಿಧಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 12

तेजसा तपसातीव दीप्यमानमिवानलम् । चीरवल्कलसंवीतं शालवृक्षं समाश्रितम्

ಅವನು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿ, ಚೀರ-ವಲ್ಕಲಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಶಾಲವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಉಪವಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 13

अथ गत्वा स राजेन्द्रो दूरस्थोऽपि प्रणम्य तम् । अष्टांगेन प्रणामेन स्वनाम परिकीर्तयन्

ನಂತರ ರಾಜೇಂದ್ರನು ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಷ್ಟಾಂಗ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।

Verse 14

तथान्यानपि तच्छिष्यान्कृताञ्जलिपुटः स्थितः । यथाक्रमं यथाज्येष्ठं श्रद्धया परया युतः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧಹಸ್ತನಾಗಿ ನಿಂತು, ಇತರ ಶಿಷ್ಯರಿಗೂ—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಯೇಷ್ಠತೆಯಂತೆ—ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।

Verse 15

धूलिधूसरितांगं तं ते तु दृष्ट्वा महीपतिम् । चंडाल इति मन्वानाश्चिह्नैर्गात्रसमुद्भवैः

ಧೂಳಿನಿಂದ ಧೂಸರಿತ ಅಂಗಗಳಿದ್ದ ಆ ಮಹೀಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರು ಅವನನ್ನು ‘ಚಾಂಡಾಲ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.

Verse 16

भर्त्सयामासुरेवाथ वचनैः परुषाक्षरैः । धिक्छब्दैश्च तथैवान्ये याहियाहीति चासकृत्

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಕಠೋರವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗದರಿಸಿದರು; ಇತರರು ‘ಧಿಕ್’ ಎಂದು ಕೂಗಿ, ಮರುಮರು ‘ಹೋಗು, ಹೋಗು’ ಎಂದು ಚೀರಿದರು.

Verse 17

कस्त्वं पापेह संप्राप्तो मुनीनामाश्रमोत्तमे । वेदध्वनिसमाकीर्णे साधूनामपि दुर्लभे

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಪಾಪಿ! ನೀ ಯಾರು, ಮುನಿಗಳ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವೆ? ಇದು ವೇದಧ್ವನಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಸಾಧುಜನರಿಗೂ ದುರ್ಲಭ.”

Verse 18

तस्माद्गच्छ द्रुतं यावन्न कश्चित्तापसस्तव । दत्त्वा शापं करोत्याशु प्राणानामपि संक्षयम्

“ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಗನೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗು—ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವುದೋ ತಪಸ್ವಿ ನಿನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವನು.”

Verse 19

त्रिशंकुरुवाच । त्रिशंकुर्नाम भूपोऽहं सूर्यवंशसमुद्भवः । शप्तो वसिष्ठपुत्रैश्च चंडालत्वे नियोजितः

ತ್ರಿಶಂಕು ಹೇಳಿದರು—“ನಾನು ತ್ರಿಶಂಕು ಎಂಬ ರಾಜನು, ಸೂರ್ಯವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು. ವಸಿಷ್ಠರ ಪುತ್ರರು ನನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿ, ಚಾಂಡಾಲತ್ವಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 20

सोऽहं शरणमापन्नः शापमुक्त्यै द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रं जगन्मित्रं नान्या मेऽस्ति गतिः परा

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಶಾಪಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ನಾನು ಶರಣಾಗತನು. ಜಗನ್ಮಿತ್ರನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನೇ ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಆಶ್ರಯ; ನನಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪರಮಗತಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲ.

Verse 21

विश्वामित्र उवाच । वसिष्ठस्य भवान्याज्यस्तत्पुत्राणां विशेषतः । तत्कस्मादीदृशे पापे तैस्त्वमद्य नियोजितः

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು: ನೀನು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವನ ಪುತ್ರರಿಗೂ, ಪೂಜ್ಯನು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಂತಹ ಪಾಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು?

Verse 22

कोऽपराधस्त्वया तेषां कृतः पार्थिवसत्तम । प्राणद्रोहः कृतः किं वा दारधर्षणसंभवः

ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದೀ? ಪ್ರಾಣಹಿಂಸೆ ಮಾಡಿದ್ದೀಯಾ, ಅಥವಾ ಪರಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ದೋಷಕರ್ಮ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದೇ?

Verse 23

त्रिशंकुरुवाच । अनेनैव शरीरेण स्वर्गाय गमनं प्रति । मया संप्रार्थितो यज्ञो वसिष्ठान्मुनिसत्तमात्

ತ್ರಿಶಂಕು ಹೇಳಿದರು: ಇದೇ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ, ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದೆ.

Verse 24

तेनोक्तं न स यज्ञोऽस्ति येन स्वर्गे प्रगम्यते । अनेनैव शरीरेण मुक्त्वा देहांतरं नृप

ಅವರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು: ‘ಹೇ ನೃಪನೇ! ಇದೇ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ—ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸದೆ—ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಯಜ್ಞವೇ ಇಲ್ಲ.’

Verse 25

तच्छ्रुत्वा स मया प्रोक्तो यदि मां न नयिष्यति । स्वर्गं चानेन कायेन सद्यो यज्ञप्रभावतः

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು—ಯಜ್ಞಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ದೇಹದೊಡನೆ ತಕ್ಷಣವೇ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ನೀನು ಕರೆದೊಯ್ಯದಿದ್ದರೆ, ಅಂದರೆ…

Verse 26

तदन्यं गुरुमेवाद्य कर्ताहं नास्ति संशयः । एतज्ज्ञात्वा मुनिः प्राह यत्क्षेमं तत्समाचर

ಇಂದು ಅವನನ್ನೇ ನಾನು ಗುರುವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವೆನು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮಕರವಾದುದನ್ನೇ ಆಚರಿಸು।

Verse 27

ततोऽहं तेन संत्यक्तस्तत्पुत्रान्प्राप्य निष्ठुरान् । प्रोक्तवानथ तत्सर्वं यद्वसिष्ठस्य कीर्तितम्

ನಂತರ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಅವನ ಕಠೋರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ವಸಿಷ್ಠರು ಕೀರ್ತಿಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು।

Verse 28

ततस्तैः शोकसंतप्तैः शप्तोस्मि मुनिसत्तम । नीतश्चेमां दशां पापां चंडालत्वे नियोजितः

ನಂತರ ಶೋಕದಿಂದ ತಪ್ತರಾದ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸಿದರು, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ; ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಈ ಪಾಪಮಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಿ ಚಾಂಡಾಲತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು।

Verse 29

सोऽहं त्वां मनसा ध्यात्वा सुदूरादिहरागतः । आशां गरीयसीं कृत्वा कुरुक्षेत्रे मुनीश्वर

ಆದುದರಿಂದ ನಾನು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಬಹುದೂರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಪರಮ ಆಶೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು।

Verse 30

नासाध्यं विद्यते किंचित्त्रिषु लोकेषु ते मुने । तस्मात्कुरु प्रतीकारं दुःखितस्य ममाधुना

ಓ ಮುನೇ! ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ದುಃಖಿತನಾದ ನನಗೆ ಪ್ರತಿಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿರಿ.

Verse 31

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो मुनीश्वरः । वसिष्ठस्पर्धयोवाच मुनिमध्ये व्यवस्थितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನೀಶ್ವರನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು, ವಸಿಷ್ಠನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಮುನಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 32

अहं त्वां याजयिष्यामि तेन यज्ञेन पार्थिव । गच्छसि त्रिदिवं येन इष्टमात्रेण तत्क्षणात्

ಓ ಪಾರ್ಥಿವ! ಆ ಯಜ್ಞವಿಧಿಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾಜಿಸಿಸುವೆನು; ಇಷ್ಟಿ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನೀನು ತ್ರಿದಿವಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆ.

Verse 33

त्वमेवं विहितो भूप वासिष्ठैरंत्यजस्तु तैः । मया भूयोऽपि भूपालः कर्तव्यो नात्र संशयः

ಓ ಭೂಪ! ವಸಿಷ್ಠರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಅಂತ್ಯಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ರಾಜನಾಗಿಸುವೆನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 34

तस्मादागच्छ भूपाल तीर्थयात्रां मया सह । कुरु तीर्थप्रभावेण येन त्वं स्याः शुचिः पुनः

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಭೂಪಾಲ! ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಬಾ. ತೀರ್ಥಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧನಾಗುವಂತೆ ಆಚಾರ ಮಾಡು.

Verse 35

तथा यज्ञक्रियार्हश्च चंडालत्वविवर्जितः । नास्ति तत्पातकं यच्च तीर्थस्नानान्न नश्यति

ಆಗ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುವಿ; ಚಾಂಡಾಲತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುವಿ. ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಿಂದ ನಾಶವಾಗದ ಪಾಪವೆಂಬುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 36

सूत उवाच । एवं स निश्चयं कृत्वा गाधिपुत्रो मुनीश्वरः । त्रिशंकुं पृष्ठतः कृत्वा तीर्थयात्रामथाव्रजत्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಗಾಧಿಪುತ್ರನಾದ ಮುನೀಶ್ವರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತ್ರಿಶಂಕುವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 37

कुरुक्षेत्रं सरस्वत्यां प्रभासे कुरुजांगले । पृथूदके गयाशीर्षे नैमिषे पुष्करत्रये

ಅವನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಸರಸ್ವತೀ ಪ್ರದೇಶ, ಪ್ರಭಾಸ, ಕುರುಜಾಂಗಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಪೃಥೂದಕ, ಗಯಾಶೀರ್ಷ, ನೈಮಿಷ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಧ ಪುಷ್ಕರ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 38

वाराणस्यां प्रयागे च केदारे श्रवणे नदे । चित्रकूटे च गोकर्णे शालिग्रामेऽचलेश्वरे

ಅವನು ವಾರಾಣಸಿ, ಪ್ರಯಾಗ, ಕೇದಾರ, ಶ್ರವಣಾ ನದಿ, ಚಿತ್ರಕೂಟ, ಗೋಕರ್ಣ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಅಚಲೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 39

शुक्लतीर्थे सुराज्याख्ये दृषद्वति नदे शुभे । अथान्येषु सुपुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च

ಅವನು ಶುಕ್ಲತೀರ್ಥ, ಸುರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಸ್ಥಳ, ಶುಭವಾದ ದೃಷದ್ವತೀ ನದಿಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಧಾಮಗಳನ್ನೂ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 40

एवं तस्य नरेंद्रस्य सार्धं तेन महात्मना । अतिक्रांतो महान्कालो भ्रममाणस्य भूतले

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ನರೇಂದ್ರನಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲವು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.

Verse 41

मुच्यते न च पापेन चंडालत्वेन स द्विजाः । एवंविधेषु तीर्थेषु स्नातोपि च पृथक्पृथक्

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಅವನು ಪಾಪದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ, ಚಾಂಡಾಲತ್ವದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಇಂತಹ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಪುನಃಪುನಃ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ.

Verse 42

ततः क्रमात्समायातः सोऽर्बुदं पर्वतं प्रति । तत्रारुह्य समालोक्य पापघ्नमचलेश्वरम्

ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನು ಅರ್ಬುದ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಬಂದನು; ಅಲ್ಲಿ ಏರಿ ಪಾಪಘ್ನನಾದ ಅಚಲೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು.

Verse 43

यावदायतनात्तस्मान्निर्गच्छति मुनीश्वरः । तावत्तेनेक्षितो नाममार्कंडो मुनिसत्तमः

ಮುನೀಶ್ವರನು ಆ ಆಲಯದಿಂದ ಹೊರಡಲು ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನೆಂಬ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವರನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 44

सोऽपि दृष्ट्वा जगन्मित्रं विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । प्रोवाचाथ कुतः प्राप्तः सांप्रतं त्वं मुनीश्वर

ಜಗನ್ಮಿತ್ರನಾದ ಮುನೀಶ್ವರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ನೀವು ಈಗ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿರಿ?”

Verse 45

कोऽयं तवानुगो रौद्रो दृश्यते चांत्यजाकृतिः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व पृच्छतो मम सन्मुने

ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಈ ಭಯಂಕರ ಅನುಗಾಮಿ ಯಾರು? ಅವನು ಅಂತ್ಯಜನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಸನ್ಮುನಿಯೇ, ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । एष पार्थिवशार्दूलस्त्रिशंकुरिति विश्रुतः । वसिष्ठस्य सुतैर्नीतश्चंडालत्वं प्रकोपतः

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಇವನು ರಾಜಸಾರ್ದೂಲ, ‘ತ್ರಿಶಂಕು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವಸಿಷ್ಠನ ಪುತ್ರರ ಕೋಪದಿಂದ ಇವನು ಚಾಂಡಾಲತ್ವಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 47

मया चास्य प्रतिज्ञातं सप्तद्वीपवतीं महीम् । प्रभ्रमिष्याम्यहं यावन्मेध्यत्वं त्वमुपेष्यसि

ಮತ್ತು ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ—ಸಪ್ತದ್ವೀಪವತಿಯ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ನೀನು ಮೇಧ್ಯತ್ವ (ಯಜ್ಞಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶುದ್ಧತೆ) ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ನಾನು ಸಂಚರಿಸುವೆನು.

Verse 48

भ्रांतोऽहं भूतले यानि तीर्थान्यायतनानि च । नचैष मेध्यतां प्राप्तः परिश्रांतोस्मि सांप्रतम्

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೂ ಪವಿತ್ರ ಆಲಯಗಳಿಗೂ ನಾನು ಅಲೆದಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೂ ಇವನು ಮೇಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾನು ತುಂಬಾ ದಣಿದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 49

तस्मात्सर्वां महीं त्यक्त्वा लज्जया परया युतः । द्वीपान्महार्णवांस्त्यक्त्वा संप्रयास्याम्यतः परम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಗಾಢ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಮಹಾಸಾಗರಗಳನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟು, ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ—ಪರದೇಶಕ್ಕೆ—ಪ್ರಯಾಣಿಸುವೆನು.

Verse 50

मा वसिष्ठस्य पुत्राणामुपहासपदं गतः । प्रतिज्ञारहितो विप्र सत्यमेद्ब्रवीम्यहम्

ನಾನು ವಸಿಷ್ಠನ ಪುತ್ರರ ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರನಾಗಬಾರದು. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಹೀನನಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಾರದು.

Verse 51

श्रीमार्कंडेय उवाच । यद्येवं मुनिशार्दूल कुरुष्व वचनं मम । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं मा त्यक्त्वा कुत्रचिद्व्रज

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಿರುವ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗಬೇಡ.

Verse 52

एतस्मात्पर्वतात्क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । अस्ति नैरृतदिग्भागे देशे चानर्तसंज्ञके

ಈ ಪರ್ವತದಿಂದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಅನರ್ತವೆಂಬ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಹಾಟಕೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ.

Verse 53

तत्राद्यं स्थापितं लिंगं हाटकेन सुरोत्तमैः । यत्तत्संकीर्त्यते लोके पाताले हाटकेश्वरम्

ಅಲ್ಲಿ ಹಾಟಕನು ದೇವೋತ್ತಮರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲಾಗಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅದೇ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಪಾತಾಳ ಹಾಟಕೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 54

पातालजाह्नवीतोयं यत्रैवास्ति द्विजोत्तम । उद्धृते शंभुना लिंगे विनिष्क्रांतं रसातलात्

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಅಲ್ಲಿ ‘ಪಾತಾಳ-ಜಾಹ್ನವಿ’ ಎಂಬ ಜಲವಿದೆ. ಶಂಭುವು ಲಿಂಗವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದಾಗ, ಆ ಜಲವು ರಸಾತಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತು.

Verse 55

तत्र प्रविश्य यत्नेन पातालं वसुधाधिपः । करोतु जाह्नवीतोये स्नानं श्रद्धासमन्वितः

ಅಲ್ಲಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಭೂಪತಿ ಶ್ರದ್ಧಾಸಹಿತನಾಗಿ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ) ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿ।

Verse 56

पश्चात्पश्यतु तल्लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । भविष्यति ततः शुद्धश्चंडालत्वविवर्जितः

ನಂತರ ಹಾಟಕೇಶ್ವರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲಿ; ಆಗ ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಚಾಂಡಾಲತ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು।

Verse 57

त्वमपि प्राप्स्यसि श्रेयः परं हृदयसंस्थितम् । ततोन्यदपि यत्किंचित्तत्रैव तपसि स्थितः

ನೀನು ಸಹ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ; ನಂತರ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಬಯಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 58

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो मुनीश्वरः । त्रिशंकुना समायुक्तो गतस्तत्र द्रुतं ततः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನೀಶ್ವರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತ್ರಿಶಂಕುವಿನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 59

पाताले देवमार्गेण प्रविश्य नृपसत्तमम् । त्रिशंकुं स्नापयामास विधिदृष्टेन कर्मणा

ದೇವಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರು ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ರಿಶಂಕುವಿಗೆ ವಿಧಿನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕರ್ಮದಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರು।

Verse 60

स्नातमात्रोथ राजा स हाटकेश्वदर्शनात् । चंडालत्वेन निर्मुक्तो बभूवार्कसमद्युतिः

ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಆ ರಾಜನು ಹಾಟಕೇಶ್ವರದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಚಾಂಡಾಲತ್ವದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 61

ततस्तं स मुनिः प्राह प्रणतं गतकल्मषम् । दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र चंडालत्वेन सांप्रतम्

ನಂತರ ಮುನಿಯು ಪ್ರಣತವಾಗಿ ನಿಂತು ಕಲ್ಮಷವಿಲ್ಲದ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ರಾಜೇಂದ್ರ, ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ಈಗ ಚಾಂಡಾಲತ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.”

Verse 62

दिष्ट्या प्राप्तः परं तेजो दिष्ट्या प्राप्तः परं तपः । तस्माद्यजस्व सत्रेण विधिवद्दक्षिणावता

ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ಪರಮ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ; ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಪಡೆದಿರುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ, ಯೋಗ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸತ್ರಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು।

Verse 63

येन संप्राप्स्यसे सिद्धिं नित्यं या हृदये स्थिता । त्वत्कृते प्रार्थयिष्यामि स्वयं गत्वा पितामहम्

ಯಾವುದರಿಂದ ನೀನು ನಿತ್ಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆಯೋ—ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಹೋಗಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವೆನು।

Verse 64

मखांशं सर्वदेवाद्यो येन गृह्णाति ते मखे । तस्मादत्रैव संभारान्सर्वान्यज्ञसमुद्भवान् । आनय ब्रह्मलोकाच्च यावदागमनं मम

ಯಾರಿಂದ ಸಮಸ್ತ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿನ್ನ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೋ—ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜ್ಞಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಭಾರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ತಂದುಕೊ; ಮತ್ತು ನನ್ನ ಆಗಮನದವರೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದಲೂ ಅವನ್ನು ತರಿಸು।

Verse 65

बाढमित्येव सोऽप्याह स मुनिः संशितव्रतः । पितामहमुपागम्य प्रणिपत्याब्रवीद्वचः

“ಬಾಢಮ್” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ದೃಢವ್ರತನಾದ ಆ ಮುನಿಯು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು।

Verse 66

याजयिष्याम्यहं भूपं त्रिशंकुं प्रपितामह । मानुषेण शरीरेण येन गच्छति ते पदम्

“ಹೇ ಪ್ರಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮದೇವಾ! ನಾನು ರಾಜ ತ್ರಿಶಂಕುವಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಸುವೆನು; ಅದರಿಂದ ಅವನು ಮಾನವದೇಹದೊಡನೆ ನಿಮ್ಮ ಪದವನ್ನು ಸೇರುವನು।”

Verse 67

तस्मादागच्छ तत्र त्वं यज्ञवाटं पितामह । सर्वैः सुरगणैः सार्धं शिवविष्णुपुरःसरैः

“ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪಿತಾಮಹ! ನೀವು ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿರಿ—ಶಿವ-ವಿಷ್ಣುಗಳು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಸಮಸ್ತ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ।”

Verse 68

प्रगृहाण स्वहस्तेन यज्ञभागं यथोचितम् । सशरीरो दिवं याति येनासौ त्वत्प्रसादतः

“ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಹಸ್ತದಿಂದ ಯಥೋಚಿತ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಅದರಿಂದ ದೇಹಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು।”

Verse 69

ब्रह्मोवाच । न यज्ञकर्मणा स्वर्गःस्वेन कायेन लभ्यते । मुक्त्वा देहांतरं ब्रह्मंस्तस्मान्मैवं वदस्व माम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಿಂದ ತನ್ನ ಇದೇ ದೇಹದೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗ ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕವೇ ಅದು ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬೇಡ।”

Verse 70

वयमग्निमुखाः सर्वे हविर्गृह्णामहे मखे । वेदोक्तविधिना सम्यग्यजमानहिताय वै

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮುಖವೆಂದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ವೇದೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ, ಯಜಮಾನನ ಹಿತಾರ್ಥವೇ.

Verse 71

तस्माद्वह्निमुखे भूयः स जुहोति हविर्द्विज । ततः संप्राप्स्यति स्वर्गं त्वत्प्रसादादसंशयम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅಗ್ನಿಮುಖದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಹೋಮಿಸಲಿ. ಆಗ ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.