
ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅನರ್ತದೇಶದ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ ರತ್ನವತಿಯನ್ನು ಯೌವನಪ್ರಾಪ್ತಳಾಗಿ ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕನ್ಯಾದಾನಧರ್ಮವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಕಾರ್ಯಸಾಧನಲೋಭದಿಂದ ಅಯೋಗ್ಯ ವರನಿಗೆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮಹಾದೋಷಕರ, ಅನಿಷ್ಟಫಲಕಾರಿಯೆಂದು ನೀತಿವಚನ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯೋಗ್ಯ ವರನು ದೊರಕದ ಕಾರಣ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರರನ್ನು ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಳುಹಿಸಿ—ಯುವ, ಕುಲೀನ, ಗುಣವಂತ ರಾಜರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಂದು ರತ್ನವತಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು; ಅವಳು ಧರ್ಮೋಚಿತವಾಗಿ ವರನನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಪಿತೃದೋಷ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲೆಂದು। ಆ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಶಾರ್ಣಾಧಿಪತಿ ಬೃಹದ್ಬಲನು ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಯೋಗ್ಯನೆಂದು ನಿರ್ಣಯವಾಯಿತು. ಆಗ ಅನರ್ತರಾಜನು ದೂತನ ಮೂಲಕ ಬೃಹದ್ಬಲನಿಗೆ ವಿವಾಹದ ಅಧಿಕೃತ ಆಹ್ವಾನ ಕಳುಹಿಸಿ, ಖ್ಯಾತ ಪರಮಸುಂದರಿ ರತ್ನವತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದನು. ಸಂದೇಶ ಕೇಳಿ ಬೃಹದ್ಬಲನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಅನರ್ತೇಶನ ನಗರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಹೀಗೆ ದಾಶಾರ್ಣಾಧಿಪತಿ–ಅನರ್ತೇಶರ ಮೈತ್ರಿಯಾತ್ರೆಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 1
सूत उवाच । अथ तां यौवनोपेतां स्वसुतां प्रेक्ष्य पार्थिवः । अनौपम्येन रूपेण संयुक्तां वरवर्णिनीम् । आनर्तश्चिन्तयामास कन्यकां प्रददाम्यहम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅನಂತರ ಆನರ್ತದ ರಾಜನು ಯೌವನಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು, ಅನೂಪಮ ರೂಪ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—‘ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ಯಾರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಕೊಡಲಿ?’
Verse 2
अनर्हाय च यो दद्या द्वराय निजकन्यकाम् । कार्यकारणलोभेन नरकं स प्रगच्छति
ಲಾಭ ಅಥವಾ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಲೋಭದಿಂದ ತನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಯೋಗ್ಯ ವರನಿಗೆ ಕೊಡುವವನು ನರಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 3
एवं चिंतयतस्तस्य महान्कालो व्यवस्थितः । न पश्यति च तद्योग्यं कंचिद्वरमनुत्तमम्
ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ಕಳೆದಿತು; ಆದರೂ ಅವಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾದ ಯಾವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರನೂ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ।
Verse 4
अथ संप्रेषयामास सर्वभूताश्रयेषु ये । चित्रकर्मणि विख्यातान्नरांश्चित्रकरांस्तदा
ಆಗ ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬಲ್ಲ, ಚಿತ್ರಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತರಾದ ಚಿತ್ರಕಾರ ಪುರುಷರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು।
Verse 5
गच्छध्वं मम वाक्येन सर्वा न्भूमितले नृपान् । लिखित्वा पट्टमध्ये तु दर्शयध्वं ततः परम्
ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ನೀವು ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರಾಜರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ; ಬಟ್ಟೆಯ ಪಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸಿರಿ।
Verse 6
सुताया मम येनाऽसौ दृष्ट्वाऽभीष्टं नराधिपम् । पत्यर्थं वरयेत्साध्वी मम दोषो भवेन्न हि
ನನ್ನ ಮಗಳು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದ ನರಾಧಿಪನನ್ನು ನೋಡಿ ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಲಿ; ಆಗ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चित्रकरास्तदा । प्रस्थिता धरणीपृष्ठे पार्थिवानां गृहेषु च
ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಕಾರರು ಆಗ ಧರಣೀಪೃಷ್ಠದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ರಾಜರ ಮನೆಗಳೊಳಗೂ ಹೊರಟರು।
Verse 8
ते लिखित्वा महीपाला न्यौवनस्थान्वयोऽन्वितान् । रूपौदार्यगुणोपेतान्दर्शयामासुरग्रतः । रत्नवत्याः क्रमेणैव तस्य भूपस्य शासनात्
ಅವರು ಯೌವನಸ್ಥರಾದ, ರೂಪ-ಔದಾರ್ಯ-ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ರಾಜರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಆ ಭೂಪನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ರತ್ನವತಿಯ ಮುಂದೆಯೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು।
Verse 9
अथ तेषां तु सर्वेषां मध्ये राजा वृहद्बलः । दशार्णाधिपतिर्भव्यः पत्यर्थं च वृतस्तया
ಆಗ ಅವರಲ್ಲೆಲ್ಲ ದಶಾರ್ಣದ ಶುಭಾಧಿಪತಿ ರಾಜ ವೃಹದ್ಬಲನನ್ನು ಅವಳು ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿಕೊಂಡಳು.
Verse 10
तदाऽनर्ताधिपो हृष्टः प्रेषयामास तं प्रति । विवाहार्थं सुविज्ञाय वाक्य मेतदुवाच ह
ಆಗ ಅನರ್ತಾಧಿಪತಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಇದು ವಿವಾಹಕಾರ್ಯವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 11
गच्छध्वं मम वाक्येन दशार्णाधिपतिं प्रति । वाच्यः स विनयाद्गत्वा विवाहार्थं ममांतिकम्
“ನನ್ನ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ದಶಾರ್ಣಾಧಿಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ. ವಿನಯದಿಂದ ಹೋಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿರಿ—ವಿವಾಹಾರ್ಥ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬರಲಿ.”
Verse 12
समागच्छ निजां कन्यां येन यच्छाम्यहं तव । नाम्ना रत्नवतीं ख्यातां त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरीम्
“ಬನ್ನಿರಿ, ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮಗೆ ನೀಡುವೆನು—ರತ್ನವತೀ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತಳಾದ, ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಂದರಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದವಳನ್ನು.”
Verse 13
गत्वा स सत्वरं तत्र यत्र राजा बृहद्बलः । प्रोवाच सकलं वाक्यमानर्ताधिपतेः स्फुटम्
ಅವನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ರಾಜ ವೃಹದ್ಬಲ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅನರ್ತಾಧಿಪತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು.
Verse 14
सोऽपि तत्सहसा श्रुत्वा तेषां वाक्यमनुत्तमम् । परमां तुष्टिमासाद्य प्रस्थितस्तत्पुरं प्रति । सैन्येन महता युक्तश्चतुरंगेण पार्थिवः
ಅವನು ಕೂಡ ಅವರ ಅನುತ್ತಮ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸಹಸಾ ಕೇಳಿ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ರಾಜನು ಮಹತ್ತಾದ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 196
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दशार्णाधिपतेर्बृहद्बलस्यानर्तेशपुरं प्रत्यागमनवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ‘ದಶಾರ್ಣಾಧಿಪತಿ ಬೃಹದ್ಬಲನ ಅನರ್ತೇಶಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಾಯಗಮನ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ನಾಮದ 196ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.