Adhyaya 55

Verse 1

सूत उवाच । इति बाभ्रव्यवचनमाकर्ण्य कुरुनन्दनः । प्राणमन्नारदं भक्त्या विस्मितः पुलकान्वितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಬಾಭ್ರವ್ಯನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕುರುನಂದನನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾರದರಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡನು.

Verse 2

प्रशस्य च चिरं कालं पुनर्नारदमब्रवीत्

ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ನಾರದರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 3

गुप्तक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृण्वानस्त्वन्मुखान्मुने । तृप्तिं नैवाधिगच्छामि भूयस्तद्वक्तुमर्हसि

ಹೇ ಮುನಿಯೇ! ನಿಮ್ಮ ಮುಖದಿಂದ ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 4

नारद उवाच । महालिंगस्य वक्ष्यामि महिमानं कुरूद्वह । गौतमेश्वर लिंगस्य सावधानः शृणुष्व तत्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮಹಾಲಿಂಗದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೌತಮೇಶ್ವರಲಿಂಗದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 5

अक्षपादो महायोगी गौतमाख्योऽभवन्मुनिः । गोदावरीसमानेता अहल्यायाः पतिः प्रभुः

ಅಕ್ಷಪಾದನೆಂಬ ಮಹಾಯೋಗಿ ಗೌತಮಮುನಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನು ಅಹಲ್ಯೆಯ ಪತಿ, ಮಹಾಪ್ರಭು, ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವನು.

Verse 6

गुप्त क्षेत्रस्य माहात्म्यं स च ज्ञात्वा महोत्तमम् । योगसंसाधनं कुर्वन्नत्र तेपे तपो महत्

ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರಮೋತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯೋಗಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 7

योगसिद्धिं ततः प्राप्य गौतमेन महात्मना । अत्र संस्थापितं लिंगं गौतमेश्वरसंज्ञया

ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮ ಗೌತಮನು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ‘ಗೌತಮೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 8

संस्नाप्यैतन्महालिंगं चन्दनेन विलिप्य च । संपूज्य पुष्पैर्विविधैर्गुग्गुलं दाहयेत्पुरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते

ಈ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಿ, ಚಂದನದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಅದರ ಮುಂದೆ ಗುಗ್ಗುಳ ಧೂಪವನ್ನು ದಹಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಸರ್ವಪಾಪವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 9

अर्जुन उवाच । योगस्वरूपमिच्छामि श्रोतुं नारद तत्त्वतः । योगं सर्वे प्रशंसंति यतः सर्वोत्तमोत्तमम्

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನಾರದಾ! ಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಯೋಗವನ್ನು ಸರ್ವೋತ್ತಮಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 10

नारद उवाच । समासात्तव वक्ष्यामि योगतत्त्वं कुरूद्वह । श्रवणादपि नैर्मल्यं यस्य स्यात्सेवनात्किमु

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಯೋಗತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದರ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಲತೆ ಉಂಟಾದರೆ, ಇದರ ಸೇವನೆ/ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು!

Verse 11

चित्तवृत्तिनिरोधाख्यं योगतत्त्वं प्रकीर्त्यते । तदष्टांगप्रकारेण साधयंतीह योगिनः

ಯೋಗತತ್ತ್ವವನ್ನು ‘ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿನಿರೋಧ’ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಯೋಗಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟಾಂಗ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 12

यमश्च नियमश्चैव प्राणायामस्तृतीयकः । प्रत्याहारो धारणा च ध्येयं ध्यानं च सप्तमम्

ಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮ ಮೊದಲನೆಯವು; ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮೂರನೆಯದು. ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಮತ್ತು ಧಾರಣೆ; ಧ್ಯೇಯ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಏಳನೆಯ ಅಂಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 13

समाधिरिति चाष्टांगो योगः संपरिकीर्तितः । प्रत्येकं लक्षणं तेषामष्टानां शृणु पांडव

ಸಮಾಧಿಯು ಯೋಗದ ಎಂಟನೆಯ ಅಂಗವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಪಾಂಡವ! ಈ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 14

अनुक्रमान्नरो येषां साधनाद्योगमश्नुते । अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ

ಈ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವು—ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಅಪರಿಗ್ರಹ.

Verse 15

एते पंच यमाः प्रोक्ताः शृण्वेषामपि लक्षणम् । आत्मवत्सर्वभूतेषु यो हिताय प्रवर्तते

ಇವು ಐದು ಯಮಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಈಗ ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ. ಯಾರು ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವತ್ ಭಾವದಿಂದ ಅವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೋ—

Verse 16

अहिंसैषा समाख्याता वेदसंविहिता च या । दृष्टं श्रुतं चानुमितं स्वानुभूतं यथार्थतः

ಇದೇ ಅಹಿಂಸೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದು ವೇದಗಳಿಂದಲೂ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಕಂಡದ್ದು, ಕೇಳಿದ್ದು, ಊಹಿಸಿದ್ದು, ಸ್ವಾನುಭವಿಸಿದದ್ದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ (ಹೇಳುವುದು).

Verse 17

कथनं सत्यमित्युक्तं परपीडाविवर्जितम् । अनादानं परस्वानामापद्यपि कथंचन

ಇತರರಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡದೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇ ‘ಸತ್ಯ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ಅಸ್ತೇಯ’ ಎಂದರೆ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಎಂದಿಗೂ ಪರಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು.

Verse 18

मनसा कर्मणा वाचा तदस्तेयं प्रकीर्तितम् । अमैथुनं यतीनां च मनोवाक्कायकर्मभिः

ಮನಸಾ, ಕರ್ಮಣಾ, ವಾಚಾ ಪರದ್ರವ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದೇ ‘ಅಸ್ತೇಯ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯತಿಗಳಿಗೆ ‘ಅಮೈಥುನ’ (ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ)ವೂ ಮನೋ-ವಾಕ್-ಕಾಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪಾಲನೀಯ.

Verse 19

ऋतौ स्वदारगमनं गेहिनां ब्रह्मचर्यता । यतीनां सर्वसंन्यासो मनोवाक्कायकर्मणा

ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಧರ್ಮಪತ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ದೇಹಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂನ್ಯಾಸವೇ ಧಾರಣೀಯ।

Verse 20

गृहस्थानां च मनसा स्मृत एषोऽपरिग्रहः । एते यमास्तव प्रोक्ताः पंचैव नियमाञ्छृणु

ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ‘ಅಪರಿಗ್ರಹ’ವು ಮನಸ್ಸಿನ ಅನಾಸಕ್ತಿಯೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯಮಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಐದು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 21

शौचं तुष्टिस्तपश्चैव जपो भक्तिर्गुरोस्तथा । एतेषामपि पंचानां पृथक्संशृणु लक्षणम्

ಶೌಚ, ತೃಪ್ತಿ, ತಪಸ್ಸು, ಜಪ, ಗುರುಭಕ್ತಿ—ಇವೇ ಐದು ನಿಯಮಗಳು; ಇವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳು।

Verse 22

बाह्यमाभ्यतरं चैव द्विविधं शौचमुच्यते । बाह्यं तु मृज्जलैः प्रोक्तमांतरं शुद्धमानसम्

ಶೌಚವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಭ್ಯಂತರ. ಬಾಹ್ಯ ಶೌಚ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಿ; ಆಭ್ಯಂತರ ಶೌಚ ಶುದ್ಧವಾದ ಮನಸ್ಸು।

Verse 23

न्यायेनागतया वृत्त्या भिक्षया वार्तयापि च । संतोषो यस्य सततं सा तुष्टिरिति चोच्यते

ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ದೊರಕಿದ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯಿಂದ—ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮೋಚಿತ ವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಲಿ—ಯಾವನು ಸದಾ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ‘ತೃಪ್ತಿ/ತುಷ್ಟಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 24

चांद्रायणादीनि पुनस्तपांसि विहितानि च । आहारलाघवपरः कुर्यात्तत्तप उच्यते

ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ತಪಸ್ಸುಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಆಹಾರವನ್ನು ಲಘುವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಚರಿಸುವುದೇ ತಪಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

स्वाध्यायस्तु जपः प्रोक्तः प्रणवाभ्यसनादिकः । शिवे ज्ञाने गुरौ भक्तिर्गुरुभक्तिरिति स्मृता

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಜಪವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಅಭ್ಯಾಸಾದಿಗಳಾಗಿ. ಶಿವನಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಗುರುನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಕ್ತಿಯೇ ‘ಗುರುಭಕ್ತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

Verse 26

एवं संसाध्य नियमान्संयमांश्च विचक्षणः । प्राणायामाय संदध्यान्नान्यथा योगसाधकः

ಈ ರೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಸಂಯಮಗಳನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿ, ವಿವೇಕಿ ಸಾಧಕನು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಕ್ಕೆ ತೊಡಗಬೇಕು; ಯೋಗಸಾಧನೆಗೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ.

Verse 27

यतोऽशुचिशरीरस्य वायुकोपो महान्भवेत् । वायुकोपात्कुष्ठता च जडत्वादीनुपाश्नुते

ಏಕೆಂದರೆ ಅಶುದ್ಧ ದೇಹವಿರುವವನಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ಮಹಾ ಕೋಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಯುಕೋಪದಿಂದ ಕುಷ್ಠ, ಜಡತ್ವ ಮೊದಲಾದ ಕಷ್ಟಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

Verse 28

तस्माद्विचक्षणः शुद्धं कृत्वा देहं यतेत्परम् । प्राणायामस्य वक्ष्यामि लक्षणं शृणु पांडव

ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವೇಕಿ ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪರಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ಈಗ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕೇಳು, ಹೇ ಪಾಂಡವ.

Verse 29

प्राणापाननिरोधश्च प्राणायामः प्रकीर्तितः । लघुमध्योत्तरीयाख्यः स च धीरैस्त्रिधोदितः

ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧೀರರು ಅದನ್ನು ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ—ಲಘು, ಮಧ್ಯಮ, ಉತ್ತಮ ಎಂದು।

Verse 30

लघुर्द्वादशमात्रस्तु मात्रा निमिष उन्मिषः । द्विगुणो मध्यमश्चोक्तस्त्रिगुणश्चोत्तमः स्मृतः

ಲಘು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಹನ್ನೆರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳದ್ದು; ‘ಮಾತ್ರೆ’ ಎಂದರೆ ನಿಮಿಷ-ಉನ್ಮಿಷ (ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸಿ ತೆರೆದು) ಅಳತೆ. ಮಧ್ಯಮವು ಅದರ ದ್ವಿಗುಣ, ಉತ್ತಮವು ತ್ರಿಗುಣವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 31

प्रथमेन जयेत्स्वेदं मध्यमेन तु वेपथुम् । विषादं च तृतीयेन जयेद्दोषाननुक्रमात्

ಮೊದಲನೆಯದರಿಂದ ಬೆವರು ಜಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಕಂಪನ; ಮೂರನೆಯದರಿಂದ ವಿಷಾದ—ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕು।

Verse 32

पद्माख्यमासनं कृत्वा रेचकं पूरकं तथा । कुंभकं च सुखासीनः प्राणायामं त्रिधाऽभ्यसेत्

ಪದ್ಮಾಸನವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು—ರೇಚಕ (ಉಸಿರು ಬಿಡುವುದು), ಪೂರಕ (ಉಸಿರು ಎಳೆಯುವುದು), ಕುಂಭಕ (ಧಾರಣೆ).

Verse 33

प्राणानामुपसंरोधात्प्राणायाम इति स्मृतः । यथा पर्वतधातूनां ध्मातानां दह्यते मलः

ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಸಮೀಪವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರ್ವತಧಾತುಗಳನ್ನು ಭಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಊದಿ ಕರಗಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಮಲಿನತೆ ದಹಿಸುವಂತೆ।

Verse 34

तथेंद्रियवृतो दोषः प्राणायामेन दह्यते । गोशतं कापिलं दत्त्वा यत्फलं तत्फलं भवेत्

ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ದೋಷವು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ದಹನವಾಗುತ್ತದೆ. ನೂರು ಕಪಿಲ ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಫಲ ಯಾವದೋ, ಅದೇ ಫಲ ಇದರಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 35

प्राणायामेन योगज्ञस्तस्मात्प्राणं सदा यमेत् । प्राणायामेन सिद्ध्यन्ति दिव्याः शान्त्यादयः क्रमात्

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಯೋಗಜ್ಞನು ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಸದಾ ನಿಯಮಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಶಾಂತಿ ಮುಂತಾದ ದಿವ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 36

शांतिः प्रशान्तिर्दीप्तिश्च प्रसादश्च यथाक्रमम् स । हजागंतुकामानां पापानां च प्रवर्तताम्

ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಾಂತಿ, ದೀಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ—ಇವು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಇರುವ ಹಾಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪಾಪಗಳ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 37

वासनाशांतिरित्याख्यः प्रथमो जायते गुणः । लोभमोहात्मकान्दोषान्निराकृत्यैव कृत्स्नशः

ಲೋಭ-ಮೋಹರೂಪ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆದುಹಾಕಿದಾಗ ‘ವಾಸನಾಶಾಂತಿ’ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಗುಣ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 38

तपसां च यदा प्राप्तिः सा शांतिरिति चोच्यते । सर्वेन्द्रियप्रसादश्च बुद्धेर्वै मरुतामपि

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧನೆಗಳು ಲಭಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನೂ ‘ಶಾಂತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ, ಬುದ್ಧಿಗೂ ನಿರ್ಮಲ ಶಾಂತಿ—ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳ ನಿಯಮದಿಂದ—ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 39

प्रसाद इति स प्रोक्तः प्राप्यमेवं चतुष्टयम् । एवंफलं सदा योगी प्राणायामं समभ्यसेत्

ಇದನ್ನು ‘ಪ್ರಸಾದ’—ಸ್ವಚ್ಛ ಅನುಗ್ರಹ—ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಚತುರ್ವಿಧ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿದು ಯೋಗಿಯು ಸದಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

Verse 40

मृदुत्वं सेव्यमानास्तु सिंहशार्दूलकुंजराः । यथा यान्ति तथा प्राणो वश्यो भवति साधितः

ಸೇವೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯಿಂದ ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ, ಆನೆಗಳು ಮೃದುಗೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣವು ವಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 41

प्राणायामस्त्वयं प्रोक्तः प्रत्याहारं ततः शृणु । विषयेषु प्रवृत्तस्य चेतसो विनिवर्तनम्

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಕೇಳು. ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಒಳಮುಖಗೊಳಿಸುವುದೇ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ.

Verse 42

प्रत्याहारं विनिर्दिष्टतस्य संयमनं हि यत् । प्रत्याहारस्त्वयं प्रोक्तो धारणालक्षणं शृणु

ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆ ಸಂಯಮವೇ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ. ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಧಾರಣೆಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 43

यथा तोयार्थिनस्तोयं पत्रनालादिभिः शनैः । आपिबेयुस्तथा वायुं योगी नयति साधितम्

ನೀರನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಎಲೆ-ನಾಳಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ, ಯೋಗಿಯು ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಒಳಗೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

प्राग्नाभ्यां हृदये वायुरथ तालौ भ्रुवोंऽतरे । चतुर्दले षड्दशे च द्वादशे षोडशद्विके

ಮೊದಲು ಯೋಗಿ ನಾಭಿಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಅದನ್ನು ತಾಲುವಿಗೆ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು—ನಾಲ್ಕು ದಳ, ಹದಿನಾರು ದಳ, ಹನ್ನೆರಡು ದಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹದಿನಾರು ದಳಗಳ ಪದ್ಮಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 45

आकुंचनेनैव मूर्द्धमुन्नीय पवनं शनैः । मूर्धनि ब्रह्मरंध्रे तं प्राणं संधारयेत्कृती

ಆಕುಂಚನ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಪವನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ಎತ್ತಿ, ಕೃತೀ ಸಾಧಕನು ಆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಮೂರ್ಧನಿಯ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 46

प्राणायामा दश द्वौ च धारणैषा प्रकीर्त्यते । दशैता धारणाः स्थाप्य प्राप्नोत्यक्षरसाम्यताम्

ಈ ಧಾರಣೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹತ್ತು ಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆ ಸಾಧಕನು ಅಕ್ಷರ (ಅವಿನಾಶಿ) ತತ್ತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 47

धारणास्थस्य यद्ध्येयं तस्य त्वं शृणु लक्षणम् । ध्येयं बहुविधं पार्थ यस्यांतो नोपलभ्यते

ಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನ ಧ್ಯೇಯದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಧ್ಯೇಯವು ಬಹುವಿಧ; ಅದರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದು.

Verse 48

केचिच्छिवं हरिं केचित्केचित्सूर्यं विधिं परे । केचिद्देवीं महद्भूतामुत ध्यायन्ति केचन

ಕೆಲವರು ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಹರಿಯನ್ನು; ಕೆಲವರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು, ಇತರರು ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು. ಕೆಲವರು ಮಹದ್ಭೂತೆಯಾದ ದೇವೀ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಹೀಗೆ ಜನರು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

तत्र यो यच्च ध्यायेत स च तत्र प्रलीयते । तस्मात्सदा शिवं देवं पंचवक्त्रं हरं स्मरेत्

ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವುದನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೋ ಅದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾ ಪಂಚವಕ್ತ್ರ ಹರ-ಶಿವ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

Verse 50

पद्मासनस्थं तं गौरं बीजपूरकरं स्थितम् । दशहस्तं सुप्रसन्नवदनं ध्यानमास्थितम्

ಅವರನ್ನು ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥನಾಗಿ, ಗೌರವರ್ಣನಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಪೂರ (ನಿಂಬೆಫಲ) ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ—ದಶಹಸ್ತನಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖವಿರುವವನಾಗಿ, ಗಾಢ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸು.

Verse 51

ध्येयमेतत्तव प्रोक्तं तस्माद्ध्यानं समाचरेत् । ध्यानस्य लक्षणं चैतन्निमेषार्धमपि स्फुटम्

ಈ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಇದುವೇ ಧ್ಯಾನದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ—ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವ ಅರ್ಧ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೂ.

Verse 52

न पृथग्जायते ध्येयाद्धारणां यः समास्थितः । एवमेतां दुरारोहां भूमिमास्थाय योगवित्

ಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನಿಗೆ ಧ್ಯೇಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪாடு ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಈ ದುರಾರೋಹ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಏರಿ ಯೋಗವಿದ್…

Verse 53

न किंचिच्चिंतयेत्पश्चात्समाधिरिति कीर्त्यते । समाधेर्लक्षणं सम्यग्ब्रुवतो मे निशामय

ನಂತರ ಅವನು ಯಾವುದನ್ನೂ ಚಿಂತಿಸದಾಗ ಅದನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು—ಸಮಾಧಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು.

Verse 54

शब्दस्पर्शरसैर्हीनं गंधरूपविवर्जितम् । परं पुरुषं संप्राप्तः समाधिस्थः प्रकीर्तितः

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರಸಗಳಿಂದ ಹೀನನಾಗಿ, ಗಂಧ ಮತ್ತು ರೂಪದಿಂದ ವಿವರ್ಜಿತನಾಗಿ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ಪಡೆದವನು ಸಮಾಧಿಸ್ಥನೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 55

तां तु प्राप्य नरो विघ्नैर्नाभिभूयेत कर्हिचित् । समाधिस्थश्च दुःखेन गुरुणापि न चाल्यते

ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮನುಷ್ಯನು ಎಂದಿಗೂ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಧಿಸ್ಥನಾದವನು ಭಾರೀ ದುಃಖದಿಂದಲೂ ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 56

शंखाद्याः शतशस्तस्य वाद्यन्ते यदि कर्णयोः । भेर्यश्च यदि हन्यंते शब्दं बाह्यं न विंदति

ಅವನ ಕಿವಿಗಳ ಬಳಿ ನೂರಾರು ಶಂಖಾದಿ ವಾದ್ಯಗಳು ಮೊಳಗಿದರೂ, ಭೇರಿಗಳು ಬಾರಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಬಾಹ್ಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 57

कशाप्रहाराभिहतो वह्निदग्धतनुस्तथा । शीताढ्येव स्थितो घोरे स्पर्शं बाह्यं न विन्दति

ಅವನು ಚಾವಟಿಯ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರೂ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದೇಹ ದಗ್ಧವಾದರೂ, ಭಯಂಕರ ಶೀತದಲ್ಲಿ ನಿಂತರೂ, ಬಾಹ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 58

रूपे गंधे रसे बाह्ये तादृशस्य तु का कथा । दृष्ट्वा य आत्मनात्मानं समाधिं लभते पुनः

ಅವನು ಬಾಹ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೂ ಅಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಾಹ್ಯ ರೂಪ, ಗಂಧ, ರಸಗಳ ಕುರಿತು ಏನು ಹೇಳಬೇಕು! ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 59

तृष्णा वाथ बुभुक्षा वा बाधेते तं न कर्हिचित्

ಬಾಯಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಸಿವು—ಇವು ಯಾವುದೂ ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 60

न स्वर्गे न च पाताले मानुष्ये क्व च तत्सुखम् । समाधिं निश्चलं प्राप्य यत्सुखं विंदते नरः

ಆ ಸುಖವು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ನಿಶ್ಚಲ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನರನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಆನಂದವೇ ಅದು।

Verse 61

एवमारूढयोगस्य तस्यापि कुरुनदन । पंचोपसर्गाः कटुकाः प्रवर्तंते यथा शृणु

ಓ ಕುರುನಂದನ! ಈ ರೀತಿ ಯೋಗಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿದವನಿಗೂ ಐದು ಕಟುಕ ಉಪಸರ್ಗಗಳು (ವಿಘ್ನಗಳು) ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಅವು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 62

प्रातिभः श्रावणो दैवो भ्रमावर्तोऽथ भीषणः । प्रतिभा सर्वशास्त्राणां प्रातिभोऽयं च सात्त्विकः

ಆ (ಐದು) ವಿಘ್ನಗಳು—ಪ್ರಾತಿಭ, ಶ್ರಾವಣ, ದೈವ, ಭ್ರಮಾವರ್ತ ಮತ್ತು ಭೀಷಣ. ‘ಪ್ರಾತಿಭ’ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಶಕ್ತಿ—ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆ।

Verse 63

तेन यो मदमादद्याद्योगी शीघ्रं च चेतसः । योजनानां सहस्रेभ्यः श्रवणं श्रावणस्तु सः

ಆ ಪ್ರಾತಿಭದಿಂದ ಯೋಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮದ (ಅಹಂಕಾರ)ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೆ ಅವನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಷೇಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನ ದೂರದಿಂದಲೂ ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿ—ಇದನ್ನೇ ‘ಶ್ರಾವಣ’ (ವಿಘ್ನ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Verse 64

द्वितीयः सात्विकश्चायमस्मान्मत्तो विनश्यति । अष्टौ पश्यति योनीश्च देवानां दैव इत्यसौ

ಇದು ಎರಡನೆಯದೂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕವೇ; ಆದರೆ ಮದ (ಅಹಂಕಾರ)ವಾಗಿ ತಿರುಗಿದಾಗ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಅಷ್ಟ ಯೋನಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವವನೇ ‘ದೈವ’ (ವಿಘ್ನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 65

अयं च सात्त्विको दोषो मदादस्माद्विनश्यति । आवर्त इव तोयस्य जनावर्ते यदाकुलः

ಇದೂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ದೋಷವೇ; ಇದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಮದ (ಅಹಂಕಾರ)ದಿಂದ ಇದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಭ್ರಮರದಂತೆ, ಪ್ರವಾಹಗಳ ಗುಂಪಿನ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತವಾಗುವಂತೆ.

Verse 66

आवर्ताख्यस्त्वयं दोषो राजसः स महाभयः । भ्राम्यते यन्निरालम्बं मनो दोषैश्च योगिनः

‘ಆವರ್ತ’ ಎಂಬ ಈ ದೋಷ ರಾಜಸಿಕ; ಮಹಾಭಯಕರ. ಈ ದೋಷಗಳಿಂದ ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತಾಡಿ ಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 67

समस्ताधारविभ्रंशाद्भ्रमाख्यस्तामसो गुणः । एतैर्नाशितयोगाश्च सकला देवयोनयः

ಎಲ್ಲ ಆಧಾರಗಳೂ ವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾದಾಗ ‘ಭ್ರಮ’ ಎಂಬ ತಾಮಸ ಗುಣ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಾಮಸ ಅಶಾಂತಿಗಳಿಂದ ದೇವಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೂ ಯೋಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 68

उपसर्गैर्महाघोरैरावर्त्यंते पुनः पुनः । प्रावृत्य कंबलं शुक्लं योगी तस्मान्मनोमयम्

ಅತಿಘೋರ ಉಪಸರ್ಗಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಪುನಃ ಪುನಃ ಆವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಯು ಶುಭ್ರ ಕಂಬಳವನ್ನು ಹೊದಿಕೊಂಡು, ಮನೋಮಯ ನಿಯಮ—ಅಂತರಮುಖ ಧ್ಯಾನ—ವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲಿ.

Verse 69

चिंतयेत्परमं ब्रह्म कृत्वा तत्प्रवणं मनः । आहाराः सात्त्विकाश्चैव संसेव्याः सिद्धिमिच्छता

ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನಿರಂತರ ಚಿಂತಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ವಾಲಿಸಬೇಕು. ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಹಾರಗಳನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು।

Verse 70

राजसैस्तामसैश्चैव योगी सिद्धयेन्न कर्हिचित् । श्रद्दधानेषु दांतेषु श्रोत्रियेषु महात्मसु

ರಾಜಸ ಹಾಗೂ ತಾಮಸ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಯೋಗಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯದು. ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ, ದಾಂತ, ವೇದಪಾರಂಗತ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಮಹಾತ್ಮರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು।

Verse 71

स्वधर्मादनपेतेषु भिक्षा याच्या च योगिना । भैक्षं यवान्नं तक्रं वा पयो यावकमेव वा

ಯೋಗಿಯು ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ತಪ್ಪದವರಿಂದಲೇ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸಬೇಕು. ಭಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯವಾನ್ನ, ಅಥವಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಅಥವಾ ಹಾಲು, ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ಯಾವಕ (ತೆಳುವಾದ ಗಂಜಿ) ಇರಬಹುದು।

Verse 72

फलमूलं विपक्वं वा कणपिण्याकसक्तवः । श्रुता इत्येत आहारा योगिनां सिद्धिकारकाः

ಹಣ್ಣು-ಮೂಲಗಳು ಪಕ್ವವಾದವು, ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯಕಣಗಳು, ಬೂಸಿ ಹಾಗೂ ಸತ್ತು—ಇವು ಶ್ರುತಿ-ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಕಾರಕ ಆಹಾರಗಳು।

Verse 73

मृत्युकालं विदित्वा च निमित्तैर्योगसाधकः । योगं युञ्जीत कालस्य वंचनार्थं समाहितः

ನಿಮಿತ್ತಗಳಿಂದ ಮರಣಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯೋಗಸಾಧಕನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಹಿತಗೊಳಿಸಿ, ಕಾಲವನ್ನು (ಮೃತ್ಯುವನ್ನು) ವಂಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೊಡಗಬೇಕು।

Verse 74

निमित्तानि च वक्ष्यामि मृत्युं यो वेत्ति योगवित् । रक्तकृष्णांबरधरा गायंतीह सती च यम्

ಇದೀಗ ಯೋಗವಿದನು ಮರಣವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯಾದ ಸತೀ ಸ್ತ್ರೀ ಇಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸುವುದು।

Verse 75

दक्षिणाशां नयेन्नारी स्वप्ने सोऽपि न जीवति । नग्नं क्षपणकं स्वप्ने हसमानं प्रदृश्य च

ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ಅವನೂ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಗ್ನ ಕ್ಷಪಣಕ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ನಗುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸುವುದೂ (ಮರಣದ) ಸೂಚನೆ.

Verse 76

एनं च वीक्ष्य वल्गन्तं तं विद्यान्मृत्युमागतम् । ऋक्षवानरयुग्यस्थो गायन्यो दक्षिणां दिशम्

ಅವನು ನಗುತ್ತಾ ಕುಣಿದು ಹಾರಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ ಮರಣವು ಬಂದಿತೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಕರಡಿಗಳು-ಕೋತಿಗಳ ಜೋಡಿಗೆ ಏರಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುವುದೂ ಅಪಶಕುನ.

Verse 77

याति मज्जेदधौ पंके गोमये वा न जीवति । केशांगारैस्तथा भस्मभुजंगैर्निजलां नदीम्

ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಮೊಸರು, ಕೆಸರು ಅಥವಾ ಗೋಮಯದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಮುಳುಗಿದರೆ ಅವನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ನೀರು ನಿಜವಾದ ನೀರಲ್ಲದೆ ಕೂದಲು, ಕೆಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಭಸ್ಮಸರ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನದಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದೂ ಮರಣಸೂಚನೆ.

Verse 78

एषामन्यतमैः पूर्णां दृष्ट्वा स्वप्ने न जीवति । करालैर्विकटै रूक्षैः पुरुषैरुद्यतायुधैः

ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ತುಂಬಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಕಂಡರೆ—ಭಯಂಕರ, ವಿಕಟ, ರುಕ್ಷ ಪುರುಷರು, ಎತ್ತಿದ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ—ಅವನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 79

पाषाणैस्ताडितः स्वप्ने सद्यो मृत्युं भजेन्नरः । सूर्योदये यस्य शिवा क्रोशंती याति सम्मुखम्

ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆತ ತಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಕೂಡಲೇ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನರಿಯು ಅಳುತ್ತಾ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಅದು ಮರಣದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

Verse 80

विपरीतं परीतं वा स सद्यो मृत्युमृच्छति । दीपाधिगंधं नो वेत्ति वमत्यग्निं तथा निशि

ವಿಪರೀತ ಅಥವಾ ತಲೆಕೆಳಗಾದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣುವವನು ಶೀಘ್ರವೇ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ದೀಪದ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಅರಿಯದವನು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಗುಳುವವನು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Verse 81

नात्मानं परनेत्रस्थं वीक्षते न स जीवति । शक्रायुधं चार्धरात्रे दिवा वा ग्रहणं तथा

ಬೇರೆಯವರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಕಾಣದವನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಅಥವಾ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮರಣದ ಸಂಕೇತ.

Verse 82

दृष्ट्वा मन्येत स क्षीणमात्मजीवितमाप्तवान् । नासिका वक्रतामेति कर्णयोर्न्नमनोन्नती

ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ತನ್ನ ಆಯಸ್ಸು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮೂಗು ವಕ್ರವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳು ಜೋತುಬೀಳುವುದು ಅಥವಾ ಏರುಪೇರಾಗುವುದು ಮರಣದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

Verse 83

नेत्रं च वामं स्रवति यस्य तस्यायुरुद्गतम् । आरक्ततामेति मुखं जिह्वा चाप्यसिता यदा

ಯಾರ ಎಡಗಣ್ಣು ಸೋರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನ ಆಯಸ್ಸು ಮುಗಿದಿದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪಾಗಿ, ನಾಲಿಗೆಯು ಕಪ್ಪಾದಾಗ ಮರಣವು ಸಮೀಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 84

तदा प्राज्ञो विजानीयादासन्नं मृत्युमात्मनः । उष्ट्ररासभयानेन स्वप्ने यो याति दक्षिणाम्

ಆಗ ಜ್ಞಾನಿಯು ತನ್ನ ಮರಣವು ಸಮೀಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಯಾರು ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ, ಅದು ಮರಣಸೂಚಕ ಲಕ್ಷಣ.

Verse 85

दिशं कर्णौ पिधायापि निर्घोषं शृणुयान्न च । न स जीवेत्तथा स्वप्ने पति तस्य पिधीयते

ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರೂ ಶಬ್ದವೇ ಕೇಳಿಸದಿದ್ದರೆ ಅವನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತಿ/ಸ್ವಾಮಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಅಥವಾ ದೂರವಾದಂತೆ ಕಂಡರೆ, ಅದೂ ಮರಣನಿಮಿತ್ತ.

Verse 86

द्वारं न चोत्तिष्ठति च शुभ्रा दृष्टिश्च लोहिता । स्वप्नेऽग्निं प्रविशेद्यश्च न च निष्क्रमते पुनः

ಬಾಗಿಲು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಂತಂತೆ/ತೆರೆದಂತೆ ಕಾಣದೆ, ದೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲು ಬಿಳಿಯಾಗಿ ನಂತರ ಕೆಂಪಾಗಿದರೆ ಅದು ಅಶುಭ. ಯಾರು ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 87

जलप्रवेशादपि वा तदंतं तस्य जीवितम् । यश्चाभिहन्यते दुष्टैर्भूतै रात्रावथो दिवा

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಲಿ ಅವನ ಜೀವಿತಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿಯಾಗಲಿ ಹಗಲಾಗಲಿ ದುಷ್ಟ ಭೂತಗಳು ಹೊಡೆದವನೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 88

प्रकृतैर्विकृतैर्वापि तस्यासन्नौ यमांतकौ । देवतानां गुरूणां च पित्रोर्ज्ञानविदां तथा

ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಲಿ ವಿಕೃತವಾಗಲಿ ನಾನಾ ನಿಮಿತ್ತಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಯಮ ಮತ್ತು ಅಂತಕ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮರಣದಾತರು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳು, ಗುರುಗಳು, ತಂದೆತಾಯಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಅಪಶಕುನಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 89

निन्दामवज्ञां कुरुते भक्तो भूत्वा न जीवति । एवं दृष्ट्वा निमित्तानि विपरीतानि योगवित्

ಭಕ್ತನಾಗಿ ನಿಂದೆ ಮತ್ತು ಅವಜ್ಞೆ ಮಾಡುವವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಜೀವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವಿಪರೀತ ನಿಮಿತ್ತಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯೋಗವಿದ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು.

Verse 90

धारणां सम्यगास्थाय समाधावचलो भवेत् । यदि नेच्छति ते मृत्युं ततो नासौ प्रपद्यते

ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಚಲನಾಗಬೇಕು. ಆಗ ಮರಣವು ನಿನ್ನನ್ನು ‘ಇಚ್ಛಿಸದಿದ್ದರೆ’, ಅದು ನಿನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 91

विमुक्तिमथवा वांछेद्विसृजेद्ब्रह्ममूर्धनि । संति देहे विमुक्ते च उपसर्गाश्च ये पुनः

ವಿಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಮೂರ್ಧ್ನಿ (ಶಿರೋಚ್ಛ) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ-ಚೇತನೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಆದರೂ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೂ, ವಿಮುಕ್ತಿಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಪುನಃ ಉಪಸರ್ಗಗಳು (ವಿಘ್ನಗಳು) ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 92

योगिनं समुपायांति शृणु तानपि पांडव । ऐशान्ये राक्षसपुरे यक्षो गन्धर्व एव च

ಅವರು ಯೋಗಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅವರ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಕೇಳು, ಹೇ ಪಾಂಡವ. ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ರಾಕ್ಷಸಪುರದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷರೂ ಗಂಧರ್ವರೂ (ಅಲ್ಲಿ) ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 93

ऐन्द्रे सौम्ये प्रजापत्ये ब्राह्मे चाष्टसु सिद्धयः । भवंति चाष्टौ शृणु ताः पार्थिवी या च तैजसी

ಐಂದ್ರ, ಸೌಮ್ಯ, ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮ (ಲೋಕ/ದಿಕ್ಕು)ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಅಷ್ಟಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಎಂಟು ವಿಧ—ಕೇಳು—ಪಾರ್ಥಿವೀ ಮತ್ತು ತೈಜಸೀ (ಭೇದ) ಸಹ.

Verse 94

वायवी व्योमात्मिका चैव मानसाहम्भवा मतिः । प्रत्येकमष्टधा भिन्ना द्विगुणा द्विगुणा क्रमात

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಾಯವೀ, ವ್ಯೋಮಾತ್ಮಿಕಾ ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸು–ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ ಇವೆ. ಅವು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಅಷ್ಟವಿಧವಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ, ಕ್ರಮೇಣ ದ್ವಿಗುಣ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 95

पूर्वे चाष्टौ चतुःषष्टिरन्ते शृणुष्व तद्यथा । स्थूलता ह्रस्वता बाल्यं वार्धक्यं योवनं तथा

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತ್ನಾಲ್ಕು—ಅವು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಕೇಳು: ಸ್ಥೂಲತೆ, ಹ್ರಸ್ವತೆ, ಬಾಲ್ಯ, ವಾರ್ಧಕ್ಯ ಹಾಗೂ ಯೌವನ ಇತ್ಯಾದಿ.

Verse 96

नानाजाति स्वरूपं च चतुर्भिर्देहधारणम् । पार्थिवांशं विना नित्यमष्टौ पार्थिवसिद्धयः

ನಾನಾ ಜಾತಿಗಳ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು (ತತ್ತ್ವಗಳ) ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನು ಧಾರಿಸುವುದು—ಆದರೂ ‘ಪಾರ್ಥಿವಾಂಶ’ವಿಲ್ಲದೆ ಸದಾ ಎಂಟು ವಿಶೇಷ ಪಾರ್ಥಿವ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 97

विजिते पृथिवीतत्त्वे यदैशान्ये भवन्ति च । भूमाविव जले वासो नातुरोऽर्णवमापिबेत्

ಪೃಥಿವೀ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಜಯಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಈಶಾನಸಮಾನ ಐಶ್ವರ್ಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಹಜವಾಗುತ್ತದೆ; ಸಮುದ್ರವೂ ಅಂಥ ಸಾಧಕನನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಲಾರದು, ಹಾನಿಗೊಳಿಸಲಾರದು.

Verse 98

सर्वत्र जलप्राप्तिश्च अपि शुष्कं द्रवं फलम् । त्रिभिर्देहस्य धरणं नदीर्वा स्थापयेत्करे

ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀರು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಒಣ ಹಣ್ಣುಗಳೂ ದ್ರವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂರು (ಶಕ್ತಿಗಳ) ಮೂಲಕ ದೇಹ ಧಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೈಯಿಂದಲೇ ನದಿಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬಹುದು.

Verse 99

अव्रणत्वं शरीरस्य कांतिश्चाथाष्टकं स्मृतम् । अष्टौ पूर्वा इमाश्चाष्टौ राक्षसानां पुरे स्मृताः

ದೇಹಕ್ಕೆ ವ್ರಣವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ದೀಪ್ತ ಕಾಂತಿ—ಇವು ಅಷ್ಟಕವೆಂದು ಸ್ಮೃತ. ಹಿಂದಿನ ಆ ಎಂಟು ಮತ್ತು ಈ ಎಂಟು—ರಾಕ್ಷಸರ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 100

देहादग्निविनिर्माणं तत्तापभयवर्जनम् । शक्तिदत्वं च लोकानां जलमध्येग्निज्वालनम्

ಸ್ವದೇಹದಿಂದಲೇ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ತಾಪದಿಂದ ಭಯವೂ ನೋವೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿದಾನ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಜಲಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜ್ವಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.

Verse 101

अग्निग्रहश्च हस्तेन स्मृतिमात्रेण पावनम् । भस्मीभूतस्य निर्माणं द्वाभ्यां देहस्य धारणम्

ಕೈಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾವನತೆ ದೊರಕುವುದು. ಭಸ್ಮವಾದುದನ್ನು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಎರಡು (ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ) ದೇಹವನ್ನು ಧಾರಿಸುವುದು.

Verse 102

पूर्वाः षोडश चाप्यष्टौ तेजसो यक्षसद्मनि । मनोगतित्वं भूतानामन्तर्निवेशनं तथा

ಹಿಂದಿನ ಹದಿನಾರು ಮತ್ತು ಈ ಎಂಟು—ಯಕ್ಷಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಿದ್ಧಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಮನೋವೇಗಗಮನ ಮತ್ತು ಇತರರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶವೂ ಇದೆ.

Verse 103

पर्वतादिमहाभारवहनं लीलयैव च । लघुत्वं गौरवत्वं च पाणिभ्यां वायुवारणम्

ಪರ್ವತಾದಿ ಮಹಾಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವುದೂ ಲೀಲೆಯಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಲಘುತ್ವವೂ ಗುರుత్వವೂ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಕೈಗಳಿಂದ ವಾಯುವನ್ನೂ ತಡೆಯಬಹುದು.

Verse 104

अंगुल्यग्रनिपातेन भूमेः सर्वत्र कम्पनम् । एकेन देहनिष्पत्तिर्गांधर्वे वांति सिद्धयः

ಬೆರಳಿನ ತುದಿಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರದಿಂದ ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ದೇಹ-ಪ್ರಕಟನ ಸಾಧ್ಯ—ಗಂಧರ್ವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಇರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 105

चतुर्विंशतिः पूर्वाश्चाप्यष्टावेताश्च सिद्धयः । गन्धर्वलोके द्वात्रिंशदत ऊर्ध्वं निशामय

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಎಂಟು—ಹೀಗೆ ಗಂಧರ್ವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮுப்பತ್ತೆರಡು ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಇವೆ. ಈಗ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನುದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 106

छायाविहीननिष्पत्तिरिंद्रियाणामदर्शनम् । आकाशगमनं नित्यमिंद्रियादिशमः स्वयम्

ನೆರಳು ಇಲ್ಲದೇ ದೇಹಪ್ರಕಟನ, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅദರ್ಶನ (ಅಗೋಚರತೆ). ನಿತ್ಯ ಆಕಾಶಗಮನ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವತಃ ಇಂದ್ರಿಯಾದಿಗಳ ಶಮನ ಹಾಗೂ ವಶೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.

Verse 107

दूरे च शब्दग्रहणं सर्वशब्दावगाहनम् । तन्मात्रलिंगग्रहणं सर्वप्राणिनिदर्शनम्

ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಶಬ್ದಗ್ರಹಣ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಶಬ್ದಗಳ ಅವಗಾಹನ. ತನ್ಮಾತ್ರಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಹಣ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದರ್ಶನ—ಇವು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳು.

Verse 108

अष्टौ वातात्मिकाश्चैन्द्रे द्वात्रिंशदपि पूर्वकाः । यथाकामोपलब्धिश्च यथाकामविनिर्गमः

ಇಂದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಯುಸ್ವಭಾವದ ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಮுப்பತ್ತೆರಡೂ ಅಲ್ಲಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ಲಭ್ಯತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ನಿರ್ಗಮನ (ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣ)ವೂ ಇದೆ.

Verse 109

सर्वत्राभिभवश्चैव सर्वगुह्यनिदर्शनम् । संसारदर्शनं चापि मानस्योऽष्टौ च सिद्धयः

ಸರ್ವತ್ರ ಜಯಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಸಮಸ್ತ ಗುಹ್ಯರಹಸ್ಯಗಳ ದರ್ಶನ, ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರಗತಿಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಭವ—ಇವುಗಳೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎಂಟು ‘ಮಾನಸ’ ಸಿದ್ಧಿಗಳು.

Verse 110

चत्वारिंशच्च पूर्वाश्च सोमलोके स्मृतास्त्विमाः । छेदनं तापनं बन्धः संसारपरिवर्तनम्

ಸೋಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇವು ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ ನಲವತ್ತಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಛೇದನ (ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು), ತಾಪನ (ದಹನ/ಪೀಡನ), ಬಂಧ, ಮತ್ತು ಪರರ ಸಂಸಾರಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆ.

Verse 111

सर्वभूत प्रसादत्वं मृत्युकालजयस्तथा । अहंकारोद्भवश्चाष्टौ प्राजापत्ये च पूर्विकाः

ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯತ ಮೃತ್ಯುಕಾಲವನ್ನು ಜಯಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಎಂಟು—ಇವು ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 112

आकारेण जगत्सष्टिस्तथानुग्रह एव च । प्रलयस्याधिकारं च लोकचित्रप्रवर्तनम्

ಕೇವಲ ಆಕಾರ/ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಗ್ರಹಪ್ರದಾನ; ಪ್ರಳಯದ ಮೇಲೆಯೂ ಅಧಿಕಾರ, ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ದಿವ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು—(ಇವು ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ).

Verse 113

असादृश्यमिदं व्यक्तं निर्वाणं च पृथक्पृथक् । शुभेतरस्य कर्तृत्वमष्टौ बुद्धिभवास्त्वमी

ಈ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಅಸಾದೃಶ್ಯ (ಅತೂಲ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ), ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಶುಭ-ಅಶುಭ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಕರ್ತೃತ್ವ—ಇವು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 114

षट्पंचाशत्तथा पूर्वाश्चतुःषष्टिरिमे गुणाः । ब्राह्मये पदे प्रवर्तंते गुह्यमेतत्तवेरितम्

ಐವತ್ತಾರು ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಗುಣಗಳು—ಈ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯ ಪದದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ನೀನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಗುಹ್ಯೋಪದೇಶ.

Verse 115

जीवतो देहभेदे वा सिद्ध्यश्चैतास्तु योगिनाम् । संगो नैव विधातव्यो भयात्पतनसंभवात्

ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಅಥವಾ ದೇಹಭೇದವಾದ ಮೇಲೂ ಈ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮಾಡಬಾರದು; ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪತನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 116

एतान्गुणान्निराकृत्य युञ्जतो योगिनस्तदा । सिद्धयोऽष्टौ प्रवर्तंते योगसंसिद्धिकारकाः

ಈ (ಕನಿಷ್ಠ) ಗುಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಯೋಗಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಯೋಗಸಂಸಿದ್ಧಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 117

अणिमा लघिमा चैव महिमा प्राप्तिरेव च । प्राकाम्यं च तथेशित्वं वशित्वं च तथापरे

ಅಣಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯ, ಈಶಿತ್ವ, ವಶಿತ್ವ—ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 118

यत्र कामावसायित्वं माहेश्वरपदस्थिताः । सूक्ष्मात्सूक्ष्मत्वमणिमा शीघ्रत्वाल्लघिमा स्मृता

ಮಾಹೇಶ್ವರ ಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರಿಗೆ ಕಾಮಾವಸಾಯಿತ್ವ—ಅಂದರೆ ಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿ—ಇರುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗುವುದು ಅಣಿಮಾ; ಶೀಘ್ರತ್ವದಿಂದ ಲಘಿಮಾ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 119

महिमा शेषपूज्यत्वात्प्राप्तिर्नाप्राप्यमस्य यत् । प्राकाम्यमस्य व्यापित्वादीशित्वं चेश्वरो यतः

ಮಹಿಮೆ ಎಂದರೆ—ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ; ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದರೆ—ಯಾವುದೂ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯದ ಸ್ಥಿತಿ. ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕನದು; ಈಶಿತ್ವವೂ ಅವನದೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು.

Verse 120

वशित्वाद्वशिता नाम सप्तमी सिद्धिरुत्तमा । यत्रेच्छा तत्र च स्थानं तत्र कामावसायिता

ವಶಿತ್ವದಿಂದ ‘ವಶಿತಾ’ ಎಂಬ ಏಳನೇ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾನ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಕಲ್ಪ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

Verse 121

ऐश्वरं पदमाप्तस्य भवंत्येताश्च सिद्धयः । ततो न जायते नैव वर्धते न विनश्यति

ಐಶ್ವರ್ಯಪದವನ್ನು ಪಡೆದವನಿಗೆ ಈ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಾಶವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 122

एष मुक्त इति प्रोक्तो य एवं मुक्तिमाप्नुयात् । यथा जलं जलेनैक्यं निक्षिप्तमुपगच्छति

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವವನೇ ‘ಮುಕ್ತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಹೇಗೆ ನೀರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿದಾಗ ನೀರಿನೊಡನೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ.

Verse 123

तथैवं सात्म्यमभ्येति योगिनामात्मा परात्मना । एवं ज्ञात्वा फलं योगी सदा योगं समभ्यसेत्

ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗಿಯ ಆತ್ಮವು ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಏಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಈ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿದು ಯೋಗಿಯು ಸದಾ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 124

अत्रोपमां व्याहरंति योगार्थं योगिनोऽ मलाः । शशांकरश्मिसंयोगादर्ककांतो हुताशनम्

ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ನಿರ್ಮಲ ಯೋಗಿಗಳು ಒಂದು ಉಪಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅರ್ಕಕಾಂತ ಮಣಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 125

समुत्सृजति नैकः सन्नुपमा सास्ति योगिनः । कपिंजलाखुनकुला वसंति स्वामिव द्गृहे

ಒಂದೇ ಉಪಮೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಯೋಗಿಗೆ ಅನೇಕ ಉಪಮೆಗಳು ಇವೆ—ಕಪಿಂಜಲ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಇಲಿಗಳು, ಮುಂಗೂಸುಗಳು ಸ್ವಾಮಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಂತೆ ವಾಸಿಸುವಂತೆ।

Verse 126

ध्वस्ते यांत्यन्यतो दुःखं न तेषां सोपमा यतेः । मृद्देहकल्पदेहोऽपि मुखाग्रेण कनीयसा

ಅದು ನಾಶವಾದಾಗ ಅವರು ದುಃಖದಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ—ಇದು ಯತಿ (ಯೋಗಿ)ಯ ಉಪಮೆಯಲ್ಲ. ದೇಹ ಮಣ್ಣಿನಂತಿರಲಿ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪದೇಹದಂತಿರಲಿ, ಪರಮಾಗ್ರ (ಉನ್ನತ ಅನುಭವ)ದ ಮುಂದೆ ಅದು ಕಿರಿಯದೇ.

Verse 127

करोति मृद्भागचयमुपदेशः स योगिनः । पशुपक्षिमनुष्याद्यैः पत्रपुष्पफलान्वितम्

ಯೋಗಿಯ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಭಾಗಗಳ ಗುಡ್ಡ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಎಲೆ-ಹೂ-ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪಶು-ಪಕ್ಷಿ-ಮನುಷ್ಯಾದಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯರೂಪ ಅರ್ಪಣವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 128

वृक्षं विलुप्यमानं च लब्ध्वा सिध्यंति योगिनः । रुरुगात्रविषाणाग्रमालक्ष्य तिलकाकृतिम्

ಕೀಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಮರವನ್ನು ಪಡೆದು ಯೋಗಿಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಂಕೆಯ ಕೊಂಬಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ತಿಲಕಾಕೃತಿಯ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ।

Verse 129

सह तेन विवर्धेत योगी सिद्धिमुपाश्नुते । द्रव्यं पूर्णमुपादाय पात्रमारोहते भुवः

ಆ ಸಾಧನ-ಚಿಹ್ನದೊಂದಿಗೆ ಸಹ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾ ಯೋಗಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾನೆ.

Verse 130

तुंगमार्गं विलोक्यैवं विज्ञातं कि न योगिनाम् । तद्गेहं यत्र वसति तद्भोज्यं येन जीवति

ಹೀಗೆ ಉನ್ನತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯದದೇನು? ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೋ ಆ ಗೃಹವನ್ನೂ, ಯಾವ ಆಹಾರದಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೋ ಆ ಭೋಜ್ಯವನ್ನೂ ಅವರು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 131

येन निष्पाद्यते चार्थः स्वयं स्याद्योगसिद्धये । तथा ज्ञानमुपासीत योगी यत्कार्यसाधकम्

ಯಾವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉದ್ದೇಶವು ನಿಜವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ಸ್ವಯಂ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ—ಆ ಕಾರ್ಯಸಾಧಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯೋಗಿಯು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು.

Verse 132

ज्ञानानां बहुता येयं योगविघ्नकरी हि सा । इदं ज्ञेयमिदं ज्ञेयमिति यस्तृषितश्चरेत्

ಜ್ಞಾನಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಹುತೆ ಯೋಗಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನಕಾರಿಣಿ. ‘ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅದು ತಿಳಿಯಬೇಕು’ ಎಂದು ತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ಅಲೆದಾಡುವವನು ಅಡ್ಡಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 133

अपि कल्पसहस्रायुर्नैव ज्ञेयमवाप्नुयात् । त्यक्तसंगो जितक्रोधो लब्धाहारो जितेंद्रियः

ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳ ಆಯುಷ್ಯವಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ‘ಜ್ಞೇಯ’ ದೊರಕದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಗತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ದೊರಕಿದಷ್ಟು ಆಹಾರವೇ ತೆಗೆದು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

Verse 134

पिधाय बुद्ध्या द्वाराणि मनो ध्याने निवेशयेत् । आहारं सात्त्विकं सेवेन्न तं येन विचेतनः

ವಿವೇಕದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಮನಸ್ಸು ಜಡವಾಗಿ ಅಚೇತನವಾಗುವಂತಹ ಆಹಾರವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಿನ್ನಬಾರದು।

Verse 135

स्यादयं तं च भुंजानो रौरवस्य प्रियातिथिः । वाग्दण्डः कर्मदण्डश्च मनोदंडश्च ते त्रयः

ಅಂತಹ ತಾಮಸ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು ರೌರವ ನರಕದ ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಾಗ್ದಂಡ, ಕರ್ಮದಂಡ ಮತ್ತು ಮನೋದಂಡ—ಇವು ಮೂರು ಸಂಯಮದ ದಂಡಗಳು.

Verse 136

यस्यैते नियता दंडाः स त्रिदंडी यतिः स्मृतः । अनुरागं जनो याति परोक्षे गुणकीर्तनम्

ಯಾರಲ್ಲಿ ಈ ದಂಡಗಳು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೋ, ಅವನು ತ್ರಿದಂಡೀ ಯತಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಜನರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವನ ಗುಣಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 137

न बिभ्यति च सत्त्वानि सिद्धेर्लक्षणमुच्यते

ಸಿದ್ಧಿಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಜೀವಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 138

अलौल्यमारोग्यमनिष्ठुरत्वं गंधः शुभो मूत्रपुरीषयोश्च । कांतिः प्रसादः स्वरसौम्यता च योगप्रवृत्तेः प्रथमं हि चिह्नम्

ಅಲೌಲ್ಯ (ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಅಭಾವ), ಆರೋಗ್ಯ, ಅಕಠೋರತೆ, ಮೂತ್ರ-ಮಲದಲ್ಲಿಯೂ ಶುಭಗಂಧ, ಕಾಂತಿ, ವಾಕ್ಪ್ರಸಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವರಸೌಮ್ಯತೆ—ಇವೇ ಯೋಗಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮೊದಲ ಚಿಹ್ನೆಗಳು.

Verse 139

समाहितो ब्रह्मपरोऽप्रमादी शुचिस्तथैकांतरतिर्जितेन्द्रियः । समाप्नुयाद्योगमिमं महामना विमुक्तिमाप्नोति ततश्च योगतः

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಹಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮಪರನಾಗಿ, ಸದಾ ಅಪ్రమತ್ತನಾಗಿ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯನಾಗಿ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನಾಗಿರುವ ಮಹಾತ್ಮನು ಈ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ಯೋಗದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 140

कुलं पवित्रं जननी कृतार्था वसुन्धरा भाग्यवती च तेन । अवाह्यमार्गे सुखसिन्धुमग्नं लग्नं परे ब्रह्मणि यस्य चेतः

ಯಾರದ ಚಿತ್ತವು ಆನಂದಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಲೋಕಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಲಗ್ನವಾಗಿದೆಯೋ—ಅವನಿಂದ ಕುಲ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ, ತಾಯಿ ಕೃತಾರ್ಥಳಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಭೂಮಿಯೂ ಭಾಗ್ಯವತಿಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 141

विशुद्धबुद्धिः समलोष्टकांचनः समस्तभूतेषु वसन्समो हि यः । स्थानं परं शाश्वतमव्ययं च यतिर्हि गत्वा न पुनः प्रजायते

ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ವಿಶುದ್ಧವಾಗಿದೆಯೋ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯನ್ನೂ ಚಿನ್ನವನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವನೋ, ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಾಸಿಸುವನೋ—ಅಂತಹ ಯತಿ ಪರಮ, ಶಾಶ್ವತ, ಅವ್ಯಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 142

इदं मया योगरहस्यमुक्तमेवंविधं गौतमः प्राप योगम् । तेनैतच्च स्थापितं पार्थ लिंगं संदर्शनादर्चनात्कल्मषघ्नम्

ಇದನ್ನು ನಾನು ಯೋಗರಹಸ್ಯವೆಂದು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೌತಮನು ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಅವನು ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು—ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ ಅರ್ಚನೆಯಿಂದಲೂ ಕಲ್ಮಷನಾಶಕವಾದುದು।

Verse 143

यश्चाश्विने कृष्णचतुर्दशीदिने रात्रौ समभ्यर्चति लिंगमेतन् । स्नात्वा अहल्यासरसि प्रधाने श्रद्धाय सर्वं प्रविधाय भक्तितः

ಮತ್ತು ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯ ರಾತ್ರಿ ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸುವವನು—ಪ್ರಧಾನ ಅಹಲ್ಯಾ ಸರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ—

Verse 144

महोपकारेण विमुक्तपापः स याति यत्रास्ति स गौतमो मुनिः

ಈ ಮಹೋಪಕಾರದಿಂದ ಪಾಪವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮುನಿ ಗೌತಮರು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅವನು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 145

इदं मया पार्थ तव प्रणीतं गुप्तस्य क्षेत्रस्य समासयोगात् । माहात्म्यमेतत्सकलं शृणोति यः स स्याद्विशुद्धः किमु वच्मि भूयः

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಗುಪ್ತ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ?

Verse 146

य इदं शृणुयाद्भक्त्या गौतमाख्यानमुत्तमम् । पुत्रपौत्रप्रियं प्राप्य स याति पदमव्ययम्

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌತಮರ ಈ ಉತ್ತಮಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳುವವನು, ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಪ್ರಿಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವ್ಯಯ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.