Adhyaya 39

Verse 1

। नारद उवाच । सहस्रसप्तत्युच्छ्राये पातालानि परस्परम् । अतलं वितलं चैव नितलं च रसातलम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಪಾತಾಳಲೋಕಗಳು ಒಂದರ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು, ಸಹಸ್ರಸಪ್ತತಿ (ಯೋಜನ) ಆಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಅವು ಅತಲ, ವಿತಲ, ನಿತಲ ಮತ್ತು ರಸಾತಲ.

Verse 2

तलातलं च सुतलं पातालं चापि सप्तमम् । कृष्णशुक्लारुणाः पीताः शर्कराशैलकांचनाः

ಮತ್ತೂ ತಲಾತಲ, ಸುತಲ ಮತ್ತು ಏಳನೆಯದಾದ ಪಾತಾಳವೂ ಇದೆ. ಅವು ಕೃಷ್ಣ, ಶುಕ್ಲ, ಅರುಣ, ಪೀತ ವರ್ಣಗಳಾಗಿ—ಕಲ್ಲುಚೂರು, ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಕನಕದಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಂತವೆಂದು ವರ್ಣಿತ.

Verse 3

भूमयो यत्र कौरव्य वरप्रासादशोभिताः । तेषु दानवदैतेयनागाश्चैव सहस्रसः

ಹೇ ಕೌರವ್ಯ! ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿವೆ; ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ನಾಗರು ಸಹಸ್ರಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 4

स्वर्लोकादपि रम्याणि दृष्टानि बहुशो मया । आह्लादकारिणो नानामण्यो यत्र पन्नगः

ನಾನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರಮ್ಯವಾದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಾಗರು ನಾನಾವಿಧ ಆನಂದಕಾರಕ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

दैत्यदानवकन्याभिर्महारूपाभिरन्विते । पाताले कस्य न प्रीतिर्विमुक्तस्यापि जायते

ದೈತ್ಯ-ದಾನವರ ಮಹಾರೂಪವತಿಯ ಕನ್ಯೆಗಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ, ಲೋಕವಿಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೂ ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಗದು?

Verse 6

यत्र नोष्णं न वा शीतं न वर्षं दुःखमेव च । भक्ष्यभोज्यमहाभोगकालो यत्रापि जायते

ಅಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವೂ ಇಲ್ಲ, ಶೀತವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಳೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯಗಳ ಮಹಾಭೋಗಕಾಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 7

पाताले सप्तमे चास्ति लिंगं श्रीहाटकेश्वरम् । ब्रह्मणा स्थापितं पार्थ सहस्रयोजनोच्छ्रितम्

ಏಳನೆಯ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀಹಾಟಕೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವಿದೆ. ಓ ಪಾರ್ಥ, ಅದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅದು ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ।

Verse 8

हाटकस्य तु लिंगस्य प्रासादो योजनायुतः । सर्वरत्नमयो दिव्यो नानाश्चयविभूषितः

ಆ ಹಾಟಕ-ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರದ ಪ್ರಾಸಾದವಿದೆ; ಅದು ದಿವ್ಯ, ಸರ್ವರತ್ನಮಯ, ನಾನಾ ನಿಧಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 9

तच्चार्यंति तल्लिंगं नानानागेन्द्रसत्तमाः । तदधस्ताज्जलं भूरि तस्याधो नरकाः स्मृताः

ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಗೇಂದ್ರರು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಪರಿಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಅಪಾರ ಜಲವಿದೆ; ಅದರಿಗೂ ಕೆಳಗೆ ನರಕಗಳು ಇರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 10

पापिनो येषु पात्यंते ताञ्छृणुष्व महामते । कोटयः पंचपंचाशद्राजानश्चैकविंशति

ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ಪಾಪಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಅವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಅವು ಐವತ್ತೈದು ಕೋಟಿ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ‘ರಾಜರು’ ಅಂದರೆ ಪ್ರಧಾನ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ.

Verse 11

रौरवः शूकरो रोधस्तालो विशसनस्तथा । महाज्वालस्तप्तकुम्भो लवणोथ विमोहकः

ರೌರವ, ಶೂಕರ, ರೋಧ, ತಾಲ, ವಿಶಸನ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಜ್ವಾಲ, ತಪ್ತಕುಂಭ, ಲವಣ, ನಂತರ ವಿಮೋಹಕ—ಇವು ನರಕಗಳ ನಾಮಗಳು.

Verse 12

रुधिरांधो वैतरणी कृमिशः कृमिभोजनः । असिपत्रवनं कृष्णो लालाभक्ष्यश्च दारुमः

ರುಧಿರಾಂಧ, ವೈತರಣೀ, ಕೃಮಿಶ, ಕೃಮಿಭೋಜನ; ಅಸಿಪತ್ರವನ, ಕೃಷ್ಣ, ಲಾಲಾಭಕ್ಷ್ಯ, ದಾರುಮ—ಇವುಗಳೂ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 13

तथा पूयवहः पापो वह्निज्वालोऽप्यधःशिराः । संदंशः कृष्णसूत्रश्च तमश्चावीचिरेवच

ಹಾಗೆಯೇ ಪೂಯವಹ, ಪಾಪ, ವಹ್ನಿಜ್ವಾಲ, ಅಧಃಶಿರ; ಇನ್ನೂ ಸಂದಂಶ, ಕೃಷ್ಣಸೂತ್ರ, ತಮಃ, ಅವೀಚಿ—ಇವುಗಳೂ ನರಕಗಳು.

Verse 14

श्वभोजनो विसूचिश्चाप्यवीचिश्च तथाऽपरः । कूटसाक्षी रौरवं च रोधं गोविप्ररोधकः

ಶ್ವಭೋಜನ, ವಿಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಅವೀಚಿಯೂ ಇದೆ. ಕಪಟಸಾಕ್ಷಿ ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಗೋವುಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ತಡೆಯುವವನು ರೋಧ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

सुरापः सूकरं याति तालं मिथ्याम नुष्यहा । गुरुतल्पी तप्तकुम्भं तप्तलोहं च भक्तहा

ಸುರಾಪಾನಿ ಹಂದಿಯ ಯೋನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಮಾನವಹಂತಕನು ‘ತಾಲ’ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಗುರುಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ಲಂಘಿಸಿದವನು ‘ತಪ್ತಕುಂಭ’ಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಭಕ್ತಹಂತಕನು ‘ತಪ್ತಲೋಹ’ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

गुरूणामवमंता यचो महाज्वाले निपात्यते । लवणं शास्त्रहंता च निर्मर्यादो विमोहके

ಗುರುಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವವನು ‘ಮಹಾಜ್ವಾಲ’ ನರಕಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಹಂತಕನು ‘ಲವಣ’ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಮર્યಾದೆಯಿಲ್ಲದ ಅಧರ್ಮಿ ‘ವಿಮೋಹಕ’ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

कृमिभक्ष्ये देवद्वेष्टा कृमिशे तु दुरिष्टकृत् । पितृदेवात्पूर्वमश्रल्लांलाभक्ष्ये प्रयाति च

ದೇವದ್ವೇಷಿ ‘ಕೃಮಿಭಕ್ಷ್ಯ’ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ದುಷ್ಟಯಾಗಕೃತ್ ‘ಕೃಮಿಶ’ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಪಿತೃ-ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೊದಲು ತಿನ್ನುವವನು ‘ಲಾಂಲಾಭಕ್ಷ್ಯ’ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

मिथ्याजीवविरोधी विशसने कूटशस्त्रकृत् । अधोमुखे ह्यसद्ग्राही एकाशी पूयवाहके

ನ್ಯಾಯವಾದ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಸುವವನು ‘ವಿಶಸನ’ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಕಪಟ ಆಯುಧ ನಿರ್ಮಾತೆಯೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ. ಅಸತ್ಯಗ್ರಾಹಿ ‘ಅಧೋಮುಖ’ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ಒಬ್ಬನೇ ಊಟ ಮಾಡುವವನು ‘ಪೂಯವಾಹಕ’ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

मार्ज्जारकुक्कुटश्वानपक्षिपोष्टा प्रयाति च । बधिरांधगृहक्षेत्रतृणधान्यादिज्वालकः

ಬೆಕ್ಕು, ಕೋಳಿ, ನಾಯಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ದಪ್ಪಗೊಳಿಸುವವನು ತದ್ರೂಪ ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಿವುಡ-ಕುರುಡರ ಮನೆಗಳಲ್ಲೋ ಹೊಲಗಳಲ್ಲೋ ಹುಲ್ಲು, ಧಾನ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನು ಭಯಂಕರ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

नक्षत्ररंगजीवी च याति वैतरणीं नरः । धनयौवनमत्तो यो धनहा कृष्णमेति सः

ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ-ತಮಾಷೆಗಳಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವನು ವೈತರಣಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಧನ ಮತ್ತು ಯೌವನದ ಮದದಿಂದ ಮತ್ತನಾಗಿ ಧನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು ‘ಕೃಷ್ಣ’ ಎಂಬ ನರಕಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

असिपत्रवनं याति वृक्षच्छेदी वृथैव यत् । कुहकाजीविनः सर्वे वह्निज्वाले पतंति ते

ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವವನು ಅಸಿಪತ್ರವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮೋಸದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ವಹ್ನಿಜ್ವಾಲ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 22

परस्त्रीं च परान्नं च गच्छन्संदंशमेति च । दिवास्वप्नपरा ये व्रतलोपपराश्च ये

ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೂ ಪರರ ಅನ್ನವನ್ನೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವವನು ಸಂದಂಶ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹಗಲು ನಿದ್ರೆಗೆ ಆಸಕ್ತರಾದವರು ಮತ್ತು ವ್ರತಭಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರೂ ಅಂಥದೇ ಪತನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

Verse 23

शरीरमदमत्ताश्च यांति चैते श्वभोजनम् । शिवं हरिं न मन्यंते यांत्यवीचिनमेव च

ದೇಹಾಭಿಮಾನದ ಮದದಿಂದ ಮತ್ತರಾದವರು ‘ಶ್ವಭೋಜನ’ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನನ್ನೂ ಹರಿಯನ್ನೂ ಒಪ್ಪದವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವೀಚಿ ನರಕವನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 24

इत्येवमादिभिः पापैरशास्त्रौघस्य सेवनैः । पतंत्येव महाघोरनरकेषु सहस्रशः

ಇಂತಹ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಪಗಳಿಂದಲೂ, ಶಾಸ್ತ್ರವಿರೋಧಿ ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದಲೂ, ಜನರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಘೋರ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

तस्माद्य इच्छेदेतेभ्यो विमोक्षं बुद्धिमान्नरः । श्रुतिमार्गेण तेनार्च्यौ देवौ हरिहरावुभौ

ಆದುದರಿಂದ ಈ (ನರಕಗತ) ದುಃಖಗಳಿಂದ ವಿಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಶ್ರುತಿ-ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಹರಿ ಮತ್ತು ಹರ—ಎರಡೂ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 26

नरकाणामधोभागे स्थितः कालाग्निसंज्ञकः । तदधो हट्टकश्चैव अनंतस्तदधः स्मृतः

ನರಕಗಳ ಅಧೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಲಾಗ್ನಿ’ ಎಂಬ ಲೋಕವಿದೆ; ಅದರ ಕೆಳಗೆ ‘ಹಟ್ಟಕ’, ಅದರಿಗೂ ಕೆಳಗೆ ‘ಅನಂತ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 27

यस्यैतत्सकलं विश्वं मूर्धाग्रे सर्षपायते । इत्यनंतप्रभावात्स ह्यनंत इति कीर्त्यते

ಯಾರ ಮಸ್ತಕಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೂ ಸಾಸಿವೆ ಕಣದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೋ—ಅಂತಹ ಅನಂತ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಅವನು ‘ಅನಂತ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 28

दिशां गजास्तत्र पद्मकुमुदांजनवामनाः । तदधोंऽडकटाहश्च एकवीरास्ति तत्र च

ಅಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಗಜಗಳು—ಪದ್ಮ, ಕುಮುದ, ಅಂಜನ, ವಾಮನ—ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ‘ಓಂಡಕಟಾಹ’ ಎಂಬ ಲೋಕವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ‘ಏಕವೀರ’ನೂ ಇದ್ದಾನೆ।

Verse 29

चतुर्लक्षसहस्राणि नवतिश्च शतानि च । एतनैव प्रमाणेन उदकं च ततः स्मृतम्

ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂಬತ್ತು ಶತಗಳೂ—ಈದೇ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ನೀರಿನ ಪರಿಮಾಣವೂ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 30

तदधो नरकाः कोट्यो द्विकोट्योऽग्निस्ततो महान् । चत्वारिंशत्सहस्रैश्च तदधस्तम उच्यते

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನರಕಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಎರಡು ಕೋಟಿಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಹಾ ಅಗ್ನಿಯಿದೆ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಇನ್ನೂ ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ದೂರದಲ್ಲಿ ‘ತಮಸ್’ ಎಂಬ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

चत्वारिंश्च्चकोट्यस्तु चतस्रश्च ततः पराः । एकोननवतिर्लक्षाः सहस्राशीतिरेव च

ನಲವತ್ತು ಕೋಟಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು. ನಂತರ ಎಂಭತ್ತೊಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರವೂ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 32

तदधोंऽडकटाहोथ कोटिमात्रस्तथापरः । देवी युक्ता कपालीशा दंडहस्तेन चापि सा

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ‘ಅಂಡಕಟಾಹ’ ಇದೆ, ಅದು ಒಂದು ಕೋಟಿಯ ಪ್ರಮಾಣದದು; ಅದರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪದರವೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಕಪಾಲೀಶಾ ದಂಡವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 33

देवीनां कोटिकोटीभिः संवृता तत्र पालिनी । संकर्षणस्य निःश्वासप्रेरितो दाहकोऽनलः

ಅಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನಿ ದೇವಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ದೇವಿಯರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಿಂತಿದ್ದಾಳೆ. ಸಂಕರ್ಷಣನ ನಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ದಾಹಕ ಅನಲವು ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ದಹಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 34

कालाग्निं प्रेरयत्येव कल्पांते दह्यते जगत् । एवंविधमधःसूत्रं निर्मितं चात्र भारत

ಅವನೇ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ದಗ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇ ಭಾರತ, ಇಂತಹ ಅಧಃಸೂತ್ರವು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 35

मध्यसूत्रे कटाहे च पालकांस्ताञ्छृणुष्व मे । वसुधामा स्थितः पूर्वे शंखपालश्च दक्षिणे

ಮಧ್ಯಸೂತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ-ಕಟಾಹದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಯುಕ್ತರಾದ ಪಾಲಕರ ವಿಷಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವಸುದಾಮಾ ಸ್ಥಿತನು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಶಂಖಪಾಲನು.

Verse 36

तक्षकेशः स्थितः पश्चादुत्तरे केतुमानिति । हरसिद्धिः सुपर्णाक्षी भास्करा योगनंदिनी

ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕಕೇಶನು ಸ್ಥಿತನು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೇತುಮಾನನು. ಹಾಗೆಯೇ ಹರಸಿದ್ಧಿ, ಸುಪರ್ಣಾಕ್ಷಿ, ಭಾಸ್ಕರಾ, ಯೋಗನಂದಿನೀ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವರು.

Verse 37

कोटिकोटी युता देवी देवीनां पालयत्यदः । एवमेतन्महाश्चर्यं ब्रह्मांडं स्थापितं च यैः

ಕೋಟಿಕೋಟಿ ದೇವಿಯರಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ಆ ದೇವಿ ಅಧೋಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗೆ ಆ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಈ ಮಹಾಶ್ಚರ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 38

नमामि तानहं नित्यं ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विष्णुलोको रुद्रलोको बहिश्चास्मात्प्रकीर्त्यते

ನಾನು ನಿತ್ಯವೂ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಾವರಣ)ದ ಹೊರಗೆ ವಿಷ್ಣುಲೋಕ ಮತ್ತು ರುದ್ರಲೋಕವೆಂದು ಲೋಕಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 39

तं च वर्णयितुं ब्रह्मा शक्तो नैवास्मदादयः । विमुक्ता यत्र संयांति नित्यं हरिहरव्रताः

ಆ (ಧಾಮ)ವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ; ನಮ್ಮಂತಹವರಿಗೆಂತೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಹರಿ-ಹರ ವ್ರತನಿಷ್ಠರಾದ ವಿಮುಕ್ತರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 40

ब्रह्मांडं संवृतं ह्येतत्कटाहेन समंततः । कपित्थस्य यथा बीजं कटाहेन सुसंवृतम्

ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಕಟಾಹದಂತಿರುವ ಆವರಣದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಹೇಗೆ ಕಪಿತ್ಥ (ಕೈಥ) ಹಣ್ಣಿನ ಬೀಜವು ಅದರ ಕಠಿಣ ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ।

Verse 41

दशोत्तरेण पयसा वृतं तच्चापि तेजसा । तेजश्च वायुना वायुर्नभ साहंतया च तत्

ಆ ಆವರಣದ ಹೊರಗೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಜಲಾವರಣವಿದೆ; ಅದರ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತೆ ಅಗ್ನಿ (ತೇಜಸ್ಸು) ಆವರಣ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಾಯು, ವಾಯುವನ್ನು ಆಕಾಶ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ—ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ।

Verse 42

अहंकारश्च महता तं चापि प्रकृतिः परा । दशोत्तराणि सर्वाणि षडाहुः सप्तमं च तत्

ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ; ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ; ಇಂತಹ ಆರು ಆವರಣಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಕೃತಿ ಏಳನೆಯದು।

Verse 43

प्राकृतं चरणं पार्थ तदनंतं प्रकीर्तितम् । अंडानां तु सहस्राणां सहस्राण्ययुतानि च

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಆ ‘ಪ್ರಾಕೃತ ಚರಣ’ ಅನಂತವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಾವಿರಾರು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಯುತಗಳೆಂದರೆ ದಶಸಾವಿರಗಳ ಸಮೂಹಗಳೂ ಇವೆ।

Verse 44

ईदृशानां तथा चात्र कोटिकोटिशतानि च । सर्वाण्येवंविधान्येव यादृशं कीर्तितंत्विदम्

ಇಂತಹ ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ-ಕೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಎಲ್ಲವೂ ಇದೇ ವಿಧದವು—ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಂತೆಯೇ।

Verse 45

यस्यैवं वैभवं पार्थ तं नमामी सदाशिवम् । अहो मंदः स पापात्मा को वा तस्मादचेतनः

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಇಂತಹ ವೈಭವವುಳ್ಳ ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಯ್ಯೋ, ಅವರನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಇರುವವನು ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಪಾಪಾತ್ಮ; ಅವನಿಗಿಂತ ಜಡನು ಯಾರು?

Verse 46

य एवंविधसंमोहतारकं न शिवं भजेत् । अथ ते कीर्थयिष्यामि कालमानं निबोध तत्

ಇಂತಹ ಮೋಹದಿಂದ ತಾರಿಸುವ ಶಿವನನ್ನು ಯಾರು ಭಜಿಸದೆ ಇರುವರು? ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಕಾಲಮಾನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೋ.

Verse 47

काष्ठा निमेषा दश पंच चाहुस्त्रिंशच्च काष्ठा गणयेत्कला हि । त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहुर्त्तं तत्त्रिंशता रात्र्यहनी उभे च

ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಹದಿನೈದು ನಿಮೇಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕಾಷ್ಠಾ; ಮுப்பತ್ತು ಕಾಷ್ಠಾಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕಲಾ ಎಣಿಕೆ. ಮுப்பತ್ತು ಕಲಗಳಿಂದ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ; ಮுப்பತ್ತು ಮುಹೂರ್ತಗಳಿಂದ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Verse 48

दिवसे पंच कालाः स्युस्त्रिमुहूर्ताः श्रृणुष्व तान् । प्रातस्ततः संगवश्च मध्याह्नश्चापराह्णकः

ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಐದು ಕಾಲಗಳು ಇವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೂರು ಮುಹೂರ್ತಗಳದು; ಅವನ್ನು ಕೇಳು—ಪ್ರಾತಃ, ನಂತರ ಸಂಗವ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಅಪರಾಹ್ಣ.

Verse 49

सायाह्नः पंचमश्चापि मुहूर्ता दश पंच च । अहोरात्राः पंचदश पक्ष इत्यभिधीयते

ಐದನೆಯ ಕಾಲ ಸಾಯಾಹ್ನ (ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ)ವೂ ಆಗಿದೆ; ಮತ್ತು (ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ) ಹದಿನೈದು ಮುಹೂರ್ತಗಳಿವೆ. ಹದಿನೈದು ಅಹೋರಾತ್ರಗಳನ್ನು ‘ಪಕ್ಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 50

मासः पक्षद्वयेनोक्तो द्वौ मासौ चार्कजावृतुः । ऋतुत्रयं चाप्ययनं द्वेयने वर्षमुच्यते

ಒಂದು ಮಾಸವು ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಎರಡು ಮಾಸಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಋತು. ಮೂರು ಋತುಗಳು ಸೇರಿ ಅಯನ (ಅರ್ಧವರ್ಷ); ಎರಡು ಅಯನಗಳನ್ನು ವರ್ಷವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 51

चतुर्भेदं मासमाहुः पंचभेदं च वत्सरम् । संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः

ಮಾಸಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ ಎಂದು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲದು ‘ಸಂವತ್ಸರ’, ಎರಡದು ‘ಪರಿವತ್ಸರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 52

इद्वत्सरस्तृतीयोऽसौ चतुर्थश्चानुवत्सरः । पंचमश्च युगोनाम गणनानिश्चयो हि सः

ಮೂರನೆಯದು ‘ಇದ್ವತ್ಸರ’, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ‘ಅನುವತ್ಸರ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಐದನೆಯದು ‘ಯುಗ’ ಎಂಬ ನಾಮ—ಇದೇ ಗಣನೆಯ ಸ್ಥಿರ ನಿರ್ಣಯ.

Verse 53

मासेन च मनुष्याणामहोरात्रं च पैतृकम् । कृष्णपक्षस्त्वहः प्रोक्तः शुक्लपक्षश्च शर्वरी

ಮಾನವರ ಒಂದು ಮಾಸವು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅಹೋರಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷವು ಅವರ ‘ಹಗಲು’ ಎಂದು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷವು ಅವರ ‘ರಾತ್ರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 54

मानुषेण च वर्षेण दैविको दिवसः स्मृतः । अहस्तत्रो दगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम्

ಮಾನವರ ಒಂದು ವರ್ಷವು ದೇವರ ಒಂದು ದಿನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ದಿವ್ಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಯಣವು ಅವರ ‘ಹಗಲು’, ದಕ್ಷಿಣಾಯಣವು ಅವರ ‘ರಾತ್ರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 55

वर्षेण चैव देवानां मतः सप्तर्षिवासरः । सप्तर्षीणां च वर्षेण ध्रौवश्च दिवसः स्मृतः

ದೇವರ ವರ್ಷಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ‘ದಿನ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ವರ್ಷಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಧ್ರುವನ ‘ದಿನ’ವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 56

मनुष्याणां च वर्षाणि लक्षासप्तदशैव तु । अष्टाविंशतिसहस्राणि कृतं त्रेतायुगं ततः

ಮಾನವ ವರ್ಷಗಣನೆಯಂತೆ ಹದಿನೇಳು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಕೃತ (ಸತ್ಯ) ಯುಗ; ಅದರ ನಂತರ ತ್ರೇತಾ ಯುಗ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 57

लक्षद्वादशसाहस्रषण्नवत्यधिकाः पराः । अष्टौ लक्षाश्चतुःषष्टिसहस्राणि च द्वापरः

ತ್ರೇತಾ ಯುಗವು ಹನ್ನೆರಡು ಲಕ್ಷ ತೊಂಬತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ದ್ವಾಪರ ಯುಗವು ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು (ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ).

Verse 58

चतुर्लक्षं तु द्वात्रिंशत्सहस्राणि कलिः स्मृतः । चतुर्भिरेतैर्देवानां युगामित्यभिधीयते

ಕಲಿ ಯುಗವು ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ (ಮಾನವ ವರ್ಷ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಮೂಹವೇ ದೇವರ ‘ಯುಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 59

आयुर्मनोर्युगानां च साधिका ह्येकसप्ततिः । चतुर्दशमनूनां च कालेन ब्रह्मणो दिनम्

ಮನುಗಳ ಯುಗಗಳ ಆಯುಷ್ಯವು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು (ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯೊಂದಿಗೆ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳ ಕಾಲಪ್ರಮಾಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ‘ದಿನ’ ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 60

युगानां च सहस्रेण स च कल्पः श्रृणुष्व तान् । भवोद्भवस्तपभव्य ऋतुर्वह्निर्वराहकः

ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಸಮೂಹವೇ ಒಂದು ಕಲ್ಪವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಅವುಗಳ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ಭವೋದ್ಭವ, ತಪೋಭವ್ಯ, ಋತು, ವಹ್ನಿ, ವರಾಹಕ।

Verse 61

सावित्र आसिकश्चापि गांधारः कुशिकस्तथा । ऋषभश्च तथा खड्गो गांधारीयश्च मध्यमः

ಇನ್ನೂ ನಾಮಗಳು—ಸಾವಿತ್ರ, ಆಸಿಕ, ಗಾಂಧಾರ, ಕುಶಿಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಭ, ಖಡ್ಗ, ಗಾಂಧಾರೀಯ, ಮಧ್ಯಮ।

Verse 62

वैराजश्च निषादश्च मेघवाहनपंचमौ । चित्रको ज्ञान आकूतिर्मोनो दंशश्च बृंहकः

ವೈರಾಜ ಮತ್ತು ನಿಷಾದವೂ (ನಾಮಗಳು), ಐದನೆಯದು ಮೇಘವಾಹನ; ನಂತರ ಚಿತ್ರಕ, ಜ್ಞಾನ, ಆಕೂತಿ, ಮೋನೋ, ದಂಶ, ಬೃಂಹಕ।

Verse 63

श्वेतो लोहितरक्तौ च पीतवासाः शिवः प्रभुः । सर्वरूपश्च मासोऽयमेवं वर्षशतावधिः

ಪ್ರಭು ಶಿವನು ಶ್ವೇತರೂಪವಾಗಿ, ಲೋಹಿತ-ರಕ್ತರೂಪವಾಗಿ, ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಾಸವು ಸರ್ವರೂಪ; ಹೀಗೆ (ದೈವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ) ನೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 64

पूर्वार्धमपरार्धं च ब्रह्ममानमिदं स्मृतम् । विष्णोश्च शंकरस्यापि नाहं शक्तश्च वर्णने

ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಅಪರಾರ್ಧ—ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಷ್ಣು ಹಾಗೂ ಶಂಕರರ ಮಹಿಮಾ-ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.

Verse 65

क्वाहमल्पमतिः पार्थ क्वापरौ हरित्र्यंबकौ । देविकेनैव मानेन पातालेष्वपि गण्यते

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ನಾನು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿ ಎಲ್ಲಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು—ಹರಿ ಮತ್ತು ತ್ರ್ಯಂಬಕ—ಎಲ್ಲಿ? ದೇವಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದಲೇ ಪಾತಾಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಣನೆ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 66

इति ते सूचितं बुद्ध्या श्रृणु तत्प्राकृतं पुनः

ಈ ರೀತಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಮತ್ತೆ ಆ ಸಾಮಾನ್ಯ (ಪ್ರಾಕೃತ) ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 67

इति वैधात्रव्यवस्थितिः । श्रीनारद उवाच । ऋषभोनाम यन्नाम्ना नानापाषंड कल्पनाः । कलौ पार्थ भविष्यंति लोकानां मोहनात्मिकाः

ಇದು ವಿಧಾತೃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಿಯಮ. ಶ್ರೀನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ಋಷಭ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪಾಷಂಡ-ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಉದಯಿಸಿ ಜನರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುವವು।

Verse 68

तस्य पुत्रस्तु भरतः शतश्रृंगस्तु तत्सुतः । तस्य पुत्राष्टकं जातं तथैकाच कुमारिका

ಅವನ ಪುತ್ರ ಭರತನು; ಭರತನ ಪುತ್ರ ಶತಶೃಂಗನು. ಅವನಿಗೆ ಎಂಟು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು, ಹಾಗೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಕುಮಾರಿಕೆಯೂ ಜನಿಸಿದಳು।

Verse 69

इंद्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रद्वीपो गभस्तिमान् । नागः सौम्यश्च गांधर्वो वरुणश्च कुमारिका

ಅವರು ಇಂದ್ರದ್ವೀಪ, ಕಸೇರು, ತಾಮ್ರದ್ವೀಪ, ಗಭಸ್ತಿಮಾನ, ನಾಗ, ಸೌಮ್ಯ, ಗಾಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ವರುಣ—ಮತ್ತು (ಸಹಿತ) ಒಬ್ಬ ಕುಮಾರಿಕೆಯೂ ಇದ್ದಳು।

Verse 70

वदनं चापि कन्यायाः पार्थ बर्करिकाकृति । श्रृणु तत्कारणं सर्वं महाश्चर्यसमन्वितम्

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಆ ಕನ್ಯೆಯ ಮುಖವೂ ಬರ್ಕರಿಯಂತೆಯೇ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 71

महीसागरपर्यंतं वृक्षराजिविराजिते । जालीगुल्मलताकीर्णे स्तंभतीर्थस्य संनिधौ

ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸಾಗರಪರ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಮರಗಳ ಸಾಲಿನಿಂದ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿ, ಜಾಲೀ ಸಸ್ಯಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಲತೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ—ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ.

Verse 72

अजासमजतो मध्यात्काचिदेका च बर्करी । भ्रांता सती समायाता प्रदेशे तत्र दुश्चरे

ಮೇಕೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಒಂಟಿ ಬರ್ಕರಿ ಹೊರಬಂದಳು. ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಆ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಳು.

Verse 73

इतस्ततो भ्रमंति सा जालिमध्ये समंततः । निर्गंतुं नैव शक्नोति क्षुत्पिपासार्दिता शुभा

ಆ ಶುಭೆ ಜಾಲಿಯೊಳಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ಅತ್ತಿಚೆಗೆ ಅಲೆದಾಡಿದಳು; ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಹೊರಬರಲಾರದೆ ಹೋಯಳು.

Verse 74

विलग्ना जालिमध्ये तु ततः पंचत्वमागता । कालेन कियता तस्य त्रुटित्वा शिरसो ह्यधः

ಜಾಲಿಯೊಳಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡು ಆಕೆ ನಂತರ ಪಂಚತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದಳು. ಕೆಲಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಅವಳ ತಲೆ ಮುರಿದು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 75

पपात शनिदर्शे च महीसागरसंगमे । सर्वतीर्थमये तत्र सर्वपापप्रमोचने

ಅದು ಶನಿದರ್ಶ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಮಹೀ ನದಿ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು—ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯವಾದ ತೀರ್ಥವಿದ್ದು, ಸರ್ವಪಾಪವಿಮೋಚಕವಾಗಿದೆ.

Verse 76

शिरस्तु तदवस्थं हि समग्रं तत्र संस्थितम् । जालिगुल्मावलग्नं च तस्या नैवापतज्जले

ಆದರೆ ಅವಳ ಶಿರಸ್ಸು ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತು. ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 77

शेषकायप्रपातेन महीसागरसंगमे । तत्तीर्थस्य प्रभावेन बर्करीसा कुरूद्वह

ಅವಳ ಶೇಷದೇಹವು ಮಹೀ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಹೇ ಕರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವಳು ಬರ್ಕರೀಸಾ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಳು.

Verse 78

शकश्रृंगस्य वै राज्ञः सिंहलेष्वभवत्सुता । मुखं बर्करिकातुल्यं व्यक्तं तस्या व्यजायत

ಸಿಂಹಳದಲ್ಲಿ ಶಕಶೃಂಗ ರಾಜನಿಗೆ ಒಂದು ಪುತ್ರಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು; ಅವಳ ಮುಖವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರ್ಕರೀ (ಮೇಕೆ) ಮುಖದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 79

दिव्यनारी शुभाकारा शेषकाये बभौ शुभा । पूर्वं तस्याप्यपुत्रस्य राज्ञः पुत्रशतोपमा

ಅವಳ ಶೇಷದೇಹವು ಶುಭಾಕಾರದ ದಿವ್ಯನಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು. ಹಿಂದೆ ಪುತ್ರರಹಿತನಾಗಿದ್ದ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಅವಳು ನೂರಾರು ಪುತ್ರರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡಿದಳು.

Verse 80

पुत्री जाता प्रमोदेन स्वजनानंदवर्धिनी । ततस्तस्या विलोक्याथ मुखं वर्करिकाकृति

ಒಂದು ಪುತ್ರಿ ಜನಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಹರ್ಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ಸ್ವಜನರ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅವಳ ಮುಖವು ಹೆಣ್ಣುಮೇಕೆಯ ರೂಪದಂತಿದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಡರು.

Verse 81

विस्मयं समनुप्राप्ताः सर्वे ते राजपूरुषाः । विषादं परमापन्नो राजा सांतःपुरस्तदा

ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷರು ಅತೀವ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಆಗ ರಾಜನು ಕೂಡ ಅಂತಃಪುರದವರೊಡನೆ ಗಾಢ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟನು.

Verse 82

खिन्नाः प्रकृतयः सर्वास्तादृग्रूपविलोकनात् । तत्किमित्येतदाश्चर्यमूचुः पौराः सुविस्मिताः

ಅಂತಹ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಖಿನ್ನರಾದರು. ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಪಟ್ಟಣದವರು ಹೇಳಿದರು—“ಇದು ಯಾವ ಅದ್ಭುತ, ಇದು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸಿತು?”

Verse 83

ततः सा यौवनं प्राप्ता साक्षाद्देवसुतोपमा । स्वमुखं दर्पणे वीक्ष्यस्मृतः पूर्वो भवस्तया

ನಂತರ ಆಕೆ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆದಳು, ಸాక్షಾತ್ ದೇವಕನ್ಯೆಯಂತೆ. ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಆಕೆಗೆ ಪೂರ್ವಭವದ ಸ್ಮರಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 84

तत्तीर्थस्य प्रभावेण मातृपित्रोर्निवेदितम् । विषादो नैव कर्तव्यो मदर्थे तात निश्चितम्

ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆಕೆ ತಾಯಿ-ತಂದೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು—“ತಾತ, ನನ್ನ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಷಾದಿಸಬೇಡಿ.”

Verse 85

मा शोकं कुरु मे मातः पूर्वजन्मार्जितं फलम् । ततः पूर्वं स्ववृत्तांतमुक्त्वा सा च कुमारिका

ಅಮ್ಮಾ, ಶೋಕಿಸಬೇಡ; ಇದು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕರ್ಮಫಲ. ನಂತರ ಆ ಕುಮಾರಿಕೆ ತನ್ನ ಪೂರ್ವವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ಸ್ವಕಥೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದಳು.

Verse 86

पूर्वजन्मोद्भवः कायस्यस्या यत्रापतत्तथा । गमनाय तमुद्देशं विज्ञप्तौ पितरौ तया

ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತನ್ನ ದೇಹವು ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತೋ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವಳು ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ವಿನಂತಿಸಿದಳು.

Verse 87

अहं तात गमिष्यामि महीसागरसंगमम् । भवामि तत्र संप्राप्ता यथा कुरु तथा नृप

ತಂದೆ, ನಾನು ಭೂಮಿ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಓ ರಾಜಾ, ಯುಕ್ತವೆನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡು.

Verse 88

ततः पित्रा प्रतिज्ञातं शतश्रृंगेण तत्तथा । तस्याः संवाहनं चक्रे राजा पोतैः सरत्नकैः

ನಂತರ ಅವಳ ತಂದೆ ಶತಶೃಂಗನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ರಾಜನು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 89

स्तंभतीर्थं ततः साऽपि प्राप्य पोतार्यसंयुता । भूरिदानं ततश्चक्रे दानं सर्वस्वलक्षणम्

ನಂತರ ಅವಳು ದೋಣಿಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು. ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಅಪಾರ ದಾನ ಮಾಡಿದರು—ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದಂತೆ ದಾನಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳದು.

Verse 90

जालिगुल्मांतरेऽन्विष्य ततो दृष्टं निजं शिरः । अस्थिचर्मावशेषं च तदादाय प्रयत्नतः

ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅವಳು ಆಗ ತನ್ನದೇ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಳು. ಅಸ್ಥಿ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮದ ಉಳಿದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನೂ ಶ್ರಮದಿಂದ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಳು.

Verse 91

दग्ध्वा संगमसांनिध्ये क्षिप्तान्यस्थीनि संगमे । ततस्तीर्थप्रभावेण मुखं जातं शशिप्रभम्

ಸಂಗಮದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ದಹನ ಮಾಡಿ, ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು. ಆ ತೀರ್ಥಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಯಿತು.

Verse 92

न तादृग्देवकन्यानां न तादृङनागयोषिताम् । न तादृङमर्त्यनारीणां तस्या यादृङमुखं मुखम्

ದೇವಕನ್ಯೆಯರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಮುಖವಿರಲಿಲ್ಲ, ನಾಗಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅವಳ ಮುಖದಂತ ಮುಖ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ.

Verse 93

सुरासुरनराः सर्वे तस्या रूपेण मोहिताः । बहुधा प्रार्थयंत्येनां न सा वरमभीप्सति

ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು—ಎಲ್ಲರೂ ಅವಳ ರೂಪದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದರು. ಅವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ, ಅವಳು ಅವರಿಂದ ಯಾವುದೇ ವರವನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 94

कष्टं तया मुदा तत्र प्रारब्धं दुश्चरं तपः । ततः संवत्सरे पूर्णे देवदेवो महेश्वरः

ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ, ದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು (ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು).

Verse 95

प्रत्यक्षतां गतस्तस्यै वरदोऽस्मीति चाब्रवीत् । ततस्तं पूजयित्वा च कुमारी वाक्यमब्रवीत्

ಅವಳ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ—“ನಾನು ವರಪ್ರದನು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ ಕುಮಾರಿಕೆ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನುಡಿದಳು.

Verse 96

यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । सांनिध्यं क्रियतामत्र सर्वकालं हि शंकर

ಹೇ ದೇವೇಶ, ನೀವು ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ—ಹೇ ಶಂಕರ, ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಲ ನಿಮ್ಮ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ.

Verse 97

एवमस्त्विति शर्वेण प्रोक्ते हृष्टा कुमारिका । यत्र दग्धं शिरस्तस्या बर्कर्याः कुरुसत्तम

ಶರ್ವನು “ಏವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಕುಮಾರಿಕೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡಳು. ಹೇ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅದು ಆ ಬರ್ಕರಿಯ ಶಿರಸ್ಸು ದಗ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 98

बर्करेशः शिवस्तत्र तया संस्थापितस्तदा । मन्मुखान्महादाश्चर्यं श्रुत्वेदं च तलातलात्

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಶಿವನನ್ನು ‘ಬರ್ಕರೇಶ’ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು. ನನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಈ ಮಹಾ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕೇಳಿ—ತಲಾತಲದವರೆಗೂ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 99

स्वस्तिकोनाम नागेंद्रः कुमारीं द्रष्टुमागतः । शिरसा गच्छता तेन यत्रोत्क्षिप्ता च भूरभूत्

ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಎಂಬ ನಾಗೇಂದ್ರನು ಕುಮಾರಿಕೆಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಬಂದನು. ಅವನು ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುವಾಗ—ಎಲ್ಲಿ ಅವನ ಶಿರ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಉಬ್ಬಿತು.

Verse 100

ईशाने बर्करेशस्य कूपोऽभूत्स्वस्तिकाभिधः । पूरितो गंगया पार्थसर्वतीर्थफलप्रदः

ಬರ್ಕರೇಶನ ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಸ್ತಿಕಾ’ ಎಂಬ ಕೂಪವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದು ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 101

दृष्ट्वा च स्थापितं लिंगं शिवस्तुष्टो वरं ददौ । येषां मृतशरीराणामत्र दाहः प्रजायते

ಸ್ಥಾಪಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ನೋಡಿ ಶಿವನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು—ಯಾರ ಮೃತದೇಹಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಹನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೋ, ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 102

क्षिप्यंतेब्धौ तथा स्थीनि तेषां स्यादक्षया गतिः । ते स्वर्गे सुचिरं कालं वसित्वात्र समागताः

ಮತ್ತು ಅವರ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಗತಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ವಾಸಿಸಿ ನಂತರ ಪುನಃ ಶುಭ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 103

राजानः सर्वसंपूर्णाः सप्रतापा भवंति ते । बर्करेशं च यो भक्त्या संपूजयति मानवः

ಅವರು ರಾಜರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರ್ಕರೇಶನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸುವ ಮಾನವನೂ ಅಂಥ ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 104

स्नात्वार्णवमहीतोये तस्य स्यान्मनसेप्सितम् । कार्तिके च चतुर्द्देश्यां कृष्णायां श्रद्धयान्वितः

ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಮಿಯ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ.

Verse 105

कूपे स्नानं नरः कृत्वा संतर्प्य च पितॄन्निजान् । पूजयेद्बर्करेशं यः सर्पपापैः स मुच्यते

ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ, ಬರ್ಕರೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ಪಸಂಬಂಧ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 106

एवं लब्ध्वा वरान्सर्वान्सा पुनः सिंहलं ययौ । शतश्रृङ्गाय पित्रे च वृत्तांतं स्वं न्यवेदयत्

ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲಾ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಸಿಂಹಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ತಂದೆ ಶತಶೃಂಗನಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು.

Verse 107

तच्छ्रुत्वा विस्मितो राजा लोकाः सर्वे च फाल्गुन । प्रशशंसुर्महीतीर्थमाजग्मुश्च कृतादराः

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು; ಹೇ ಫಾಲ್ಗುಣ, ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಕೂಡ. ಅವರು ಮಹೀತೀರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು.

Verse 108

स्नात्वा दत्त्वा च दानानि विविधानि च ते ततः । सिंहलं च ययुर्भूयस्तीर्थमाहात्म्यहर्षिताः

ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಾನಾವಿಧ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು; ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸಿಂಹಲಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

Verse 109

अनिच्छंत्यां कुमार्यां च वरं द्रव्यं च पार्थिवः । तथान्यदपि प्रीत्यासौ यद्ददौ नृपतिः श्रृणु

ಕುಮಾರಿಗೆ ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ರಾಜನು ಅವಳಿಗೆ ವರವೂ ಧನವೂ ನೀಡಿದನು; ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟನು—ಆ ನೃಪತಿ ಏನೇನು ನೀಡಿದನೆಂದು ಕೇಳು.

Verse 110

इदं भारतखंडं च नवधैव विभज्य सः । ददावष्टौ स्वपुत्राणां कुमार्यै नवमं तथा

ಅವನು ಭಾರತಖಂಡವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಎಂಟು ಭಾಗಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಕುಮಾರಿಕೆಗೆ (ಕನ್ಯೆಗೆ) ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 111

तेषां विभेदान्वक्ष्यामि पर्वतैरुपशोभितान् । पुत्रनामानि वर्षाणि पर्वतांश्च श्रृणुष्व मे

ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಅವರ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ನನ್ನಿಂದ ಪುತ್ರರ ಹೆಸರುಗಳು, ವರ್ಷಗಳು (ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 112

महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः । विंध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः

ಮಹೇಂದ್ರ, ಮಲಯ, ಸಹ್ಯ, ಶುಕ್ತಿಮಾನ, ಋಕ್ಷಪರ್ವತ, ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾರಿಯಾತ್ರ—ಇವು ಏಳು ಕುಲಪರ್ವತಗಳು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 113

महेन्द्रपरतश्चैव इन्द्रद्वीपो निगद्यते । पारियात्रस्य चैवार्वाक्खण्डं कौमारिकं स्मृतम्

ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ‘ಇಂದ್ರದ್ವೀಪ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ಕೌಮಾರಿಕ ಖಂಡ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 114

सहस्रमेकमेकं च सर्वखण्डान्यमूनि च । नदीनां संभवं चापि संक्षेपाच्छृणु फाल्गुन

ಹೇ ಫಾಲ್ಗುಣ! ಈ ಎಲ್ಲಾ ಖಂಡಗಳು—ಸಾವಿರ ಒಂದು—ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಉದ್ಭವವನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳು।

Verse 115

वेदस्मृतिमुखा नद्यः पारियात्रोद्भवा मताः । नर्मदासरसाद्याश्च नद्यो विंध्याद्विनिर्गताः

ವೇದಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಮುಖಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನರ್ಮದಾ, ಸರಸಾ ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 116

शतद्रूचन्द्रभागाद्या ऋक्षपर्वतसंभवाः । ऋषिकुल्याकुमार्याद्याः शुक्तिमत्पादसंभवाः

ಶತದ್ರೂ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳು ಋಕ್ಷ ಪರ್ವತದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಿಕುಲ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕುಮಾರೀ ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳು ಶುಕ್ತಿಮತ್ ಪರ್ವತದ ಪಾದಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 117

तापी पयोष्णी निर्विध्या कावेरी च महीनदी । कृष्णा वेणी भीमरथी सह्यपादोद्भवाः स्मृताः

ತಾಪೀ, ಪಯೋಷ್ಣೀ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ, ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಮಹೀ ನದಿ—ಹಾಗೆಯೇ ಕೃಷ್ಣಾ, ವೇಣೀ, ಭೀಮರಥೀ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತದ ಪಾದಭಾಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 118

कृतमालाताम्रपर्णीप्रमुखा मलयोद्भवाः । त्रिसामऋष्यकुल्याद्या महेन्द्रप्रभवाः स्मृताः

ಕೃತಮಾಲಾ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರಪರ್ಣೀ ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳು ಮಲಯ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಸಾಮಾ ಮತ್ತು ಋಷ್ಯಕುಲ್ಯಾ ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳು ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 119

एवं विभज्य पुत्रेभ्यः कुमार्यै च महीपतिः । शतशृंगो गिरं गत्वा उदीच्यां तप्तवांस्तपः

ಈ ರೀತಿ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕುಮಾರಿಗೂ ರಾಜ್ಯಭಾಗವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಭೂಪತಿ ಶತಶೃಂಗ ರಾಜನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 120

तत्र तप्त्वा तपो घोरं ब्रह्मलोकं जगाम सः । शतश्रृंगो नृपश्रेष्ठः शतश्रृंगे नगोत्तमे

ಅಲ್ಲಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದನು. ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಶತಶೃಂಗನು ಶತಶೃಂಗವೆಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು.

Verse 121

यत्र जातोऽसि कौतेय पांडोस्त्वं सोदरैः सह । कुमारी च महाभागा स्तंभतीर्थस्थिता सती

ಹೇ ಕೌಂತೇಯಾ! ನೀನು ಪಾಂಡುವಿನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ, ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಪುಣ್ಯವತಿ ಕುಮಾರೀ ದೇವಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 122

खंडोद्भवेन द्रव्येण तेपे दानानि यच्छती । ततः केनापि कालेन भ्रातृभ्योऽष्टभ्य एव च

ತನ್ನ ಪಾಲಿನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಅವಳು ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಯಾವುದೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಎಂಟು ಸಹೋದರರಿಗೆ ಕೂಡ (ದಾನ/ಭಾಗ) ನೀಡಿದಳು.

Verse 123

महावीर्यबलोत्साहा जाता नव नवात्मजाः । ते समेत्य समागम्य कुमारीं प्रोचिरे ततः

ವೀರ್ಯ, ಬಲ, ಉತ್ಸಾಹಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪುತ್ರರು ಮರುಮರು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕುಮಾರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಆಗ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 124

कुलदेवी त्वमस्माकं प्रसादं कुरु नः शुभे । अष्टौ खण्डानि चास्माकं विभज्य स्वयमेव च । देही द्वासप्ततीनां नो विभेदः स्याद्यथा न नः

“ನೀನೇ ನಮ್ಮ ಕುಲದೇವಿ, ಹೇ ಶುಭೇ! ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗು. ನೀನೇ ಸ್ವಯಂ ನಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಎಂಟು ಖಂಡಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ದಯಪಾಲಿಸು; ನಮ್ಮ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡರಲ್ಲಿ ಭೇದ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಮಾಡು.”

Verse 125

इत्युक्ता सर्वधर्मज्ञा विज्ञाने ब्रह्मणा समा । द्वासप्ततिविभेदैः सा नव खंडान्यचीकरत्

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆಕೆ—ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞೆ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನಳಾಗಿ—ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವಿಭೇದಗಳಂತೆ ಒಂಬತ್ತು ಖಂಡಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದಳು।

Verse 126

तेषां नामानि ग्रामांश्च पत्तनानि च फाल्गुन । वेलाकूलानि संख्यां च वक्ष्यामि तव तत्त्वतः

ಓ ಫಾಲ್ಗುಣಾ! ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಸಮುದ್ರತೀರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ತತ್ತ್ವತಃ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು।

Verse 127

कोटिश्चतस्रो ग्रामाणां नीवृदासीच्च मंडले । सार्धकोटिद्वयग्रामैर्देशो बालाक जच्यते

ಆ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನೀವೃತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಮಗಳಿದ್ದವು; ಬಾಲಾಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡೂವರೆ ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 128

सपादकोटिर्ग्रामाणां पुरसाहणके विदुः । लक्षाश्चत्वार एवापि ग्रामाणामंधके स्मृताः

ಪುರಸಾಹಣಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸವ್ವಾ ಕೋಟಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಅಂಧಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 129

एको लक्षश्च नेपाले ग्रामाणां परिकीर्तितः । षट्त्रींशल्लक्षमानं तु कान्यकुब्जे प्रकीर्तितम्

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದಲ್ಲಿ ಮுப்பತ್ತಾರು ಲಕ್ಷ ಎಂಬ ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ।

Verse 130

द्वासप्ततिस्तथा लक्षा ग्रामा गाजणके स्मृताः । अष्टादश तथा लक्षा ग्रामाणां गौडदेशके

ಗಾಜಣಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಗೌಡದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಹದಿನೆಂಟು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಪ್ರೋಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 131

कामरूपे च ग्रामाणां नवलक्षाः प्रकीर्तिताः । डाहले वेदसंज्ञे तु ग्रामाणां नवलक्षकम्

ಕಾಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ‘ವೇದ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಡಾಹಲದಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರಾಮಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 132

नवैव लक्षा ग्रामाणां कांतिपुरे प्रकीर्तिताः । नवलक्षास्तथा चैव माचिपुरे प्रकीर्तिताः

ಕಾಂತಿಪುರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಚಿಪುರದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 133

ओड्डियाणे तथा देशे नवलक्षाः प्रकीर्तिताः । जालंधरे तथा देशे नवलक्षाः प्रकीर्तिताः

ಒಡ್ಡಿಯಾಣ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜಾಲಂಧರ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 134

लोहपूरे तथा देशे लक्षाः प्रोक्ता नवैव च । ग्रामाणां सप्तलक्षं च पांबीपुरे प्रकीर्तितम्

ಲೋಹಪೂರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷ (ಗ್ರಾಮಗಳು) ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಪಾಂಬೀಪುರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಏಳು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 135

ग्रामाणां सप्तलक्षं च रटराजे प्रकीर्तितम् । हरीआले च ग्रामाणां लक्षपंचकसंमितम्

ರಟರಾಜ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಏಳು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಹರೀಆಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಐದು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 136

सार्धलक्षत्रयं प्रोक्तं द्रडस्य विषये तथा । सार्धलक्षत्रयं प्रोक्तं तथावंभणवाहके

ದ್ರಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥ ಮೂರು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವಂಭಣವಾಹಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರ್ಥ ಮೂರು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 137

एकविंशतिसाहस्रं ग्रामणां नीलपूरके । तथामलविषये पार्थ ग्राममाणामेकलक्षकम्

ನೀಲಪೂರಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ಪಾರ್ಥ, ಮಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಒಂದು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 138

नरेंदुनामदेशे तु लक्षमेकं सपादकम् । अतिलांगलदेशे च लक्षः प्रोक्तः सपादकः

ನರೇಂದು ಎಂಬ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಸಪಾದ (ಕಾಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅತಿಲಾಂಗಲ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಸಪಾದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 139

लक्षाष्टादशसाहस्रं नवती द्वे च मालवे । सयंभरे तथा देशे लक्षः प्रोक्तः सपादकः

ಮಾಲವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಹದಿನೆಂಟು ಸಾವಿರ ತೊಂಬತ್ತೆರಡು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸಯಂಭರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಸಪಾದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 140

मेवाडे च तथा प्रोक्तो लक्षश्चैकःसपादकः । अशीतिश्च सहस्राणि वागुरिः परिकीर्तितः

ಮೇವಾಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಪಾದ (ಸವ್ವ ಲಕ್ಷ). ಹಾಗೆಯೇ ವಾಗುರಿ ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳು/ವಸತಿಗಳು) ಹೊಂದಿದುದಾಗಿ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 141

ग्रामसप्ततिसाहस्रो गुर्जरात्रः प्रकीर्तितः । तथा सप्ततिसाहस्रः पांडर्विषय एव च

ಗುರ್ಜರಾತ್ರವು ಎಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಂಡರ-ವಿಷಯವೂ ಎಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳು) ಹೊಂದಿದುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 142

जहाहुतिसहस्राणि द्वाचत्वारिंशदेव च । अष्टषाष्टसहस्राणि प्रोक्तं काश्मीरमंडलम्

ಜಹಾಹುತಿಗೆ ನಲವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳು/ವಸತಿಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಕಾಶ್ಮೀರಮಂಡಲವು ಅರವತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳು) ಹೊಂದಿದುದಾಗಿ ಪ್ರೋಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 143

षष्टित्रिंशत्सहस्राणि ग्रामाणां कौंकणे विदुः । चतुर्दशशतं द्वे च विंशतीलघुकौंकणम्

ಕೋಂಕಣದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ‘ಲಘುಕೋಂಕಣ’ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾವಿರ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಇಪ್ಪತ್ತು (ಗ್ರಾಮಗಳು) ಇವೆ.

Verse 144

सिंधुः सहस्रदशके ग्रामाणां परिकीर्तितः

ಸಿಂಧು ದೇಶವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 145

चतुर्दशशते द्वे च विंशतिः कच्छमंडलम् । पंचपंचाशत्सहस्रं ग्रामाः सौराष्ट्रमुच्यते

ಕಚ್ಛಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ನಾಲ್ಕುನೂರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸೌರಾಷ್ಟ್ರವು ಐವತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳ ದೇಶವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 146

एकविंशतिसहस्रो लाडदेशः प्रकीर्तितः । अतिसिंधुश्च ग्रामाणां दशसहस्र उच्यते । तथा चाश्वमुखं पार्थ दशसाहस्रमुच्यते

ಲಾಡದೇಶವು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಅತಿಸಿಂಧು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ಪಾರ್ಥ, ಅಶ್ವಮುಖವೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 147

सहस्रदशकं चापि एकपादः प्रकीर्तितः

ಏಕಪಾದವೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳ) ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 148

तथैव दशसाहस्रो देशः सूर्यमुखः स्मृतः । एकबाहुस्तथा देशो दशसाहस्रमुच्यते

ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯಮುಖ ಎಂಬ ದೇಶವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಏಕಬಾಹು ದೇಶವೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳ) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 149

सहस्रदशकं चैव संजायुरिति देशकः । शिवनामा तथा देशः सहस्रदशकः स्मृतः । सहस्राणि दश ख्यातं तथा कालहयंजयः

ಸಂಜಾಯು ಎಂಬ ದೇಶವೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳ) ಎಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶಿವನಾಮಾ ಎಂಬ ದೇಶವೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲಹಯಂಜಯವೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ (ಗ್ರಾಮಗಳ) ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 150

लिंगोद्भवस्तथा देशः सहस्राणि दशैव च । भद्रश्च देवभद्रश्च प्रत्येकं दशकौ स्मृतौ

ಲಿಂಗೋದ್ಭವವೆಂಬ ದೇಶವೂ ದಶಸಹಸ್ರ ಗ್ರಾಮಪರಿಮಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭದ್ರ ಮತ್ತು ದೇವಭದ್ರ—ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಶಸಹಸ್ರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 151

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि स्मृतौ चटविराटकौ । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि यमकोटिः प्रकीर्तिता

ಚಟ ಮತ್ತು ವಿರಾಟಕ—ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಯಮಕೋಟಿಯೂ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 152

अष्टादश तथा कोट्यो रामको देश उच्यते । तोमरश्चापि कर्णाटो युगलश्च त्रयस्त्विमे

ರಾಮಕವೆಂಬ ದೇಶವು ಅಷ್ಟಾದಶ ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಮಪರಿಮಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತೋಮರ, ಕರ್ಣಾಟ, ಯುಗಲ—ಈ ಮೂವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 153

सपादलक्षग्रामाणां प्रत्येकं परिकीर्तितः । पंचलक्षाश्च ग्रामाणां स्त्रीराज्यं परिकीर्तितम्

ಆ ಮೂರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಪಾದಲಕ್ಷ (ಸವ್ವ ಲಕ್ಷ) ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಪರಿಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀರಾಜ್ಯವೆಂಬ ದೇಶವು ಪಂಚಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 154

पुलस्त्यविषयश्चापि दशलक्षक उच्यते । प्रत्येकं लक्षदशकौ देशौ कांबोजकोशलौ

ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ವಿಷಯವೂ ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮಪರಿಮಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಾಂಬೋಜ ಮತ್ತು ಕೋಶಲ—ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಪರಿಕೀರ್ತಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 155

ग्रामाणां च चतुर्लक्षो बाल्हिकः परिकीर्त्यते । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि लंकादेशः प्रकीर्तितः

ಬಾಲ್ಹಿಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಂಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮுப்பತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 156

चतुःषष्टिसहस्राणि कुरुदेशः प्रकीर्तितः । सार्धलक्षस्तथा प्रोक्तः किरातविजयो जयः

ಕುರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಜಯ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಿರಾತವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೂವರೆ ಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 157

पंच प्राहुस्तथा लक्षान्विदर्भायां च ग्रामकान् । चतुर्दशसहस्राणि वर्धमानं प्रकीर्तितम्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಐದು ಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಧಮಾನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 158

सहस्रदशकं चापि सिंहलद्वीपमुच्यते । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि ग्रामाणां पांडुदेशकः

ಸಿಂಹಲ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪಾಂಡು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮுப்பತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 159

लक्षैकं च तथा प्रोक्तं ग्रामाणां तु भयाणकम् । षट्षष्टिं च सहस्राणि देशो मागध उच्यते

ಭಯಾಣಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಒಂದು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಾಗಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 160

षष्टिसहस्राणि तथा ग्रामाणां पांगुदेशकः । त्रिंशत्साहस्र उक्तश्च ग्रामाणां च वरेंदुकः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪಾಂಗು-ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ವರೇಂದುಕ-ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ।

Verse 161

पंचविंशतिसाहस्रं मूलस्थानं प्रकीर्तितम् । चत्वारिंशत्सहस्राणि ग्रामाणां यावनः स्मृतः

ಮೂಲಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿದೆ; ಯಾವನ-ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ।

Verse 162

चत्वार्येव सहस्राणि पक्षबाहुरुदीर्यते । द्वासप्ततिरमी देशाः ग्रामसंख्याः प्रकीर्तिताः

ಪಕ್ಷಬಾಹುದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ ಎಂದು ಉಚ್ಛರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹೀಗೆ ಗ್ರಾಮಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಡನೆ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ದೇಶಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತಗೊಂಡಿವೆ।

Verse 163

एवं भरतखंडेऽस्मिन्षण्णवत्येव कोटयः । द्वासप्ततिस्तथा लक्षाः पत्तनानां प्रकीर्तिताः

ಈ ಭರತಖಂಡದಲ್ಲಿ ತೊಂಬತ್ತಾರು ಕೋಟಿ (ವಿಭಾಗಗಳು/ನಿವಾಸಗಳು) ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 164

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेलाकूलानि भारत । एवं विभज्य खंडानि भ्रातृव्याणां ददौ नव

ಓ ಭಾರತ, ಸಮುದ್ರತೀರದ ವಿಸ್ತಾರಗಳು ಮுப்பತ್ತಾರು ಸಾವಿರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹೀಗೆ ಖಂಡಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಅವಳು ಸಹೋದರರ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಳು।

Verse 165

आत्मीयमपि सा देवी अनिच्छुष्वपि तेषु च । यतो मान्येति भगिनी प्रति क्रुध्यंति भ्रातरः

ಆ ದೇವಿ ತನ್ನದೇ ಆದದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ. ‘ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಮೊದಲು ಮಾನ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಹೋದರರು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 166

भ्रातॄन्प्रति भगिनी च विचार्यैव ददौ शुभा । तत्कृत्वा सानुमान्यैतान्स्तंभतीर्थमुपागता

ಸಹೋದರರ प्रति ತನ್ನ ಅಕ್ಕಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ ಆ ಶುಭೆ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಗೌರವಿಸಿ ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು.

Verse 167

तदा तेषु च देशेषु चतुर्वर्गस्य साधनम् । सर्वेषां प्रवरं प्रोक्तं कुमारीश्वरमेव च

ಆಗ ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರ್ವರ್ಗಸಾಧನೆಯ ಉಪಾಯ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಕುಮಾರೀಶ್ವರನೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 168

तत्रापि गुप्तक्षेत्रं च वेदैतत्सा कुमारिका । गुप्तक्षेत्रे कुमारेशं पूजयंति महाव्रता

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ—ಇದನ್ನು ಆ ಕುಮಾರಿಕೆ ತಿಳಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾವ್ರತಧಾರಿಗಳು ಕುಮಾರೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 169

तस्थौ स्नायंती षट्सु चैवापि संगमे । ततः कालप्रकर्षाच् प्रासादे स्कंदनिर्मिते

ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರು ಸಂಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಸ್ಕಂದನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಾಸಾದ-ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಯಿತು.

Verse 170

जीर्णे नव्यं स्वर्णमयं प्रासादं साप्यकारयत् । ततस्तुष्टो महादेवस्तस्या भक्त्यातितोषितः

ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ಅವಳು ಹೊಸ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿತು. ಅವಳ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಮಹಾದೇವನು ತೃಪ್ತನಾದನು.

Verse 171

कुमारलिंगादुत्थाय प्रत्यक्षस्तामवोचत । भद्रे तवाहं भक्त्या च विज्ञानेन च तोषितः

ಕುಮಾರಲಿಂಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ (ಶಿವನು) ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— ‘ಭದ್ರೇ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.’

Verse 172

जीर्णः पुनरुद्धृतोऽयं प्रासादस्तेन तोषितः । तव नाम्ना च विख्यातो भविष्यामि कुमारिके

‘ಈ ಜೀರ್ಣ ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನರುದ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದರಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಕುಮಾರಿಕೆ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ನಾನು ಖ್ಯಾತನಾಗುವೆನು.’

Verse 173

कर्ता चापि तथोद्धर्ता द्वौ वै समफलौ स्मृतौ । कुमारेशः कुमारीश इति वक्ष्यंति मां ततः

ಕರ್ತಾ ಮತ್ತು ಉದ್ಧರ್ತಾ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಫಲಪ್ರದರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ‘ಕುಮಾರೇಶ’ ಹಾಗೂ ‘ಕುಮಾರೀಶ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.

Verse 174

बर्करेशे च ये दत्त वरा दत्ताः सदैव ते । तवापि प्राप्तः कालश्च समीपे वरवर्णिनि

ಬರ್ಕರೇಶದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ವರಗಳು ಸದಾ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತವೆ. ಓ ವರವರ್ಣಿನಿ, ನಿನಗೂ ನಿಗದಿತ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ; ಅದು ಈಗ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.

Verse 175

अभर्तृकाया नार्याश्च न स्वर्गो मोक्ष एव च । यथैव वृद्धकन्यायाः सरस्वत्यास्तटे शुभे

ಭರ್ತೃವಿಲ್ಲದ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ, ಮೋಕ್ಷವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಶುಭ ಸರಸ್ವತೀ ತಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ವೃದ್ಧಕನ್ಯೆಯ ಪ್ರಸಂಗದಂತೆ.

Verse 176

तस्मात्त्वमत्र तीर्थे च महाकालमिति स्मृतम् । सिद्धिं गतं वृणु भद्रे पतित्वे वरवर्णिनि

ಆದುದರಿಂದ ‘ಮಹಾಕಾಲ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಹೇ ಸುಂದರಿವರ್ಣಿನಿ, ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸು.

Verse 177

ततः सा रुद्रवाक्येन वरयामास तं पतिम् । रुद्रलोकं ययौ चापि महाकालसन्विता

ನಂತರ ರುದ್ರನ ವಾಕ್ಯದಂತೆ ಅವನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿದಳು; ಮಹಾಕಾಲನೊಂದಿಗೆ ರುದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು.

Verse 178

तत्र तां पार्वती प्राह समालिंग्य प्रहर्षिता । यस्मात्त्वया चित्रवच्च लिखिता पृथिवी शुभे

ಅಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿತಳಾದ ಪಾರ್ವತಿ ಅವಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ಶುಭೇ, ನೀನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 179

चित्रलेखेतिनाम्ना त्वं तस्माद्भव सखी मम । ततः सखी समभवच्चित्रलेखेति सा शुभा

ಆದುದರಿಂದ ‘ಚಿತ್ರಲೇಖೆ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಸಖಿಯಾಗಿರು. ಆಗಿನಿಂದ ಆ ಶುಭೆ ‘ಚಿತ್ರಲೇಖೆ’ ಎಂಬ ಸಖಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.

Verse 180

ययानिरुद्धः कथित उषायाः पतिरुत्तमः । योगिनीनां वरिष्ठा या महाकालस्य वल्लभा

ಉಷೆಯ ಉತ್ತಮ ಪತಿ ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಯಾರು ಸೂಚಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳೋ; ಯೋಗಿನಿಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಆಕೆ; ಮಹಾಕಾಲನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ ವಲ್ಲಭೆ.

Verse 181

अप्सुसा वार्षिकं बिंदुं पूर्णे वर्षशते पपौ । तपश्चरंती तस्मात्सा प्रोच्यते चाप्सरा दिवि

ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ ಆಕೆ ಪೂರ್ಣ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಿಂದುವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ‘ಅಪ್ಸರೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 182

एवंविधा कुमारी सा लिंगमेतद्धि फाल्गुन । स्थापयामास शिवदं बर्करेश्वरसंज्ञितम्

ಇಂತಹವಳಾದ ಆ ಕುಮಾರಿ, ಓ ಫಾಲ್ಗುಣ, ಶಿವಾನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುವ ಈ ಲಿಂಗವನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು; ಅದು ‘ಬರ್ಕರೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 183

तस्मादत्र नृणां दाहश्चास्थिक्षेपश्च भारत । प्रयागादधिकौ प्रोक्तौ महेशस्य वचो यथा

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಭಾರತ, ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ದಹನಕರ್ಮ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಥಿಕ್ಷೇಪ—ಮಹೇಶನ ವಚನಾನುಸಾರ—ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।