Adhyaya 22

Verse 1

शिवशर्मोवाच । ध्रुवाख्यानमिदं रम्यं महापातकनाशनम् । महाश्चर्यकरं पुण्यं श्रुत्वा तृप्तोस्मि भो गणौ

ಶಿವಶರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಧ್ರುವಾಖ್ಯಾನ ರಮ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಕ. ಇದು ಪುಣ್ಯವೂ ಮಹಾಶ್ಚರ್ಯಕರವೂ; ಓ ಗಣಗಳೇ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾದೆ.

Verse 2

अगस्त्य उवाच । इत्थं यावद्द्विजो ब्रूते विमानं वायुवेगगम् । तावत्प्राप महर्लोकं स्वर्लोकात्परमाद्भुतम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ದ್ವಿಜನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ವಾಯುವೇಗದಿಂದ ಸಾಗುವ ಆ ವಿಮಾನವು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತಿಯಾದ್ಭುತವಾದ ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿತು।

Verse 3

द्विजोऽथ लोकं संवीक्ष्य सर्वतो महसा वृतम् । तौ गणौ प्रत्युवाचेदं कोयं लोको मनोहरः

ನಂತರ ದ್ವಿಜನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆ ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ದಿವ್ಯ ಗಣರಿಗೆ ಕೇಳಿದನು—“ಈ ಮನೋಹರ ಲೋಕ ಯಾವುದು?”

Verse 4

तावूचतुस्ततो विप्रं निशामय महामते । अयं स हि महर्लोकः स्वर्लोकात्परमाद्भुतः

ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ಗಣರು ವಿಪ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಕೇಳು; ಇದೇ ಮಹರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅದ್ಭುತವಾದುದು.”

Verse 5

कल्पायुषो वसंत्यत्र तपसा धूतकल्मषाः । विष्णुस्मरण संक्षीण समस्तक्लेशसंचयाः

ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಾಯುಷ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗಿ, ವಿಷ್ಣುಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಕ್ಲೇಶಸಂಚಯ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡವರು।

Verse 6

निर्व्याजप्रणिधानेन दृष्ट्वा तेजोमयं जगत् । महायोगसमायुक्ता वसंत्यत्र सुरोत्तमाः

ಇಲ್ಲಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಸುರೋತ್ತಮರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಮಹಾಯೋಗಸಮಾಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ವ್ಯಾಜ ಸಮಾಧಿ-ಪ್ರಣಿಧಾನದಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೇಜೋಮಯವಾಗಿ ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 7

इत्थं कथां कथयतोर्भगवद्गणयोः प्रिये । क्षणार्धेन विमानं तज्जनलोकं निनायतान्

ಪ್ರಿಯೆ! ಆ ಇಬ್ಬರು ಭಗವದ್ಗಣರು ಹೀಗೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರಲು, ಆ ವಿಮಾನವು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲೇ ಅವರನ್ನು ಜನಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು.

Verse 8

निवसंत्यमला यत्र मानसा बह्मणः सुताः । सनंदनाद्या योगींद्राः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿರ್ಮಲ ಮಾನಸಪುತ್ರರು—ಸನಂದನಾದಿ ಯೋಗೀಂದ್ರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರು, ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

अन्ये तु योगिनो ये वै ह्यस्खलद्ब्रह्मचारिणः । सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्तास्ते वसंत्यतिनिर्मलाः

ಮತ್ತೆ ಇತರ ಯೋಗಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಖಲಿತರು, ಸರ್ವ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರು, ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲರು.

Verse 10

जनलोकात्तपोलोकस्तेषां लोचनगोचरः । कृतस्तेन विमानेन मनोवेगेन गच्छता

ಜನಲೋಕದಿಂದ, ಮನೋವೇಗದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವಿಮಾನದ ಕಾರಣ ತಪೋಲೋಕವು ಅವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರವಾಯಿತು.

Verse 11

वैराजा यत्र ते देवा वसेयुर्दाहवर्जिताः । वासुदेवे मनो येषां वासुदेवार्पितक्रियाः

ಅಲ್ಲಿ ವೈರಾಜ ದೇವರುಗಳು ದಾಹವರ್ಜಿತರಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಮನಸ್ಸು ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 12

तपसा तोष्य गोविंदमभिलाषविवर्जिताः । तपोलोकमिमं प्राप्य वसंति विजितेंद्रियाः

ನಿಷ್ಕಾಮರಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗೋವಿಂದನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು ಈ ತಪೋಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 13

शिलोंछ वृत्तया ये वै दंतोलूखलिकाश्च ये । अश्मकुट्टाश्च मुनयः शीर्णपर्णाशिनश्च ये

ಅಲ್ಲಿ ಶಿಲೋಞ್ಛವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುವವರು, ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಉಖಲಿಯಂತೆ ಮಾಡಿ ಅರೆವವರು, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕುಟ್ಟುವ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಣ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಆಹಾರಮಾಡುವ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 14

ग्रीष्मे पंचाग्नितपसो वर्षासु स्थंडिलेशयाः । हेमंतशिशिरार्धे ये क्षपंति सलिले क्षपाः

ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಂಚಾಗ್ನಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬರಿದಾದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ; ಹೇಮಂತ-ಶಿಶಿರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 15

कुशाग्रनीरविप्रूषस्तृषिता यतयोऽपिबन् । वाताशिनोतिक्षुधिताः पादाग्रांगुष्ठ भूस्पृशः

ಬಾಯಾರಿದ ಯತಿಗಳು ಕುಶದ ತುದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ನೀರಿನ ಹನಿಯನ್ನೂ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ತೀವ್ರ ಹಸಿವಿನಲ್ಲೂ ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾಲಿನ ಬೆರಳ ತುದಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 16

ऊर्ध्वदोषो रविदृशस्त्वेकांघ्रि स्थाणु निश्चलाः । ये वै दिवा निरुच्छ्वासा मासोच्छ्वासाश्च ये पुनः

ಕೆಲವರು ದೋಷನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಊರ್ಧ್ವಮುಖವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಸೂರ್ಯನತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟು, ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಬದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಹಗಲಿಡೀ ಉಸಿರನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಉಸಿರೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 17

मासोपवासव्रतिनश्चातुर्मास्य व्रताश्च ये । ऋत्वंततोयपाना ये षण्मासोपवासकाः

ಕೆಲವರು ತಿಂಗಳಪೂರ್ತಿ ಉಪವಾಸವ್ರತ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜಲಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಆರು ತಿಂಗಳ ಉಪವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 18

ये च वर्षनिमेषा वै वर्षधारांबु तर्षकाः । ये च स्थाणूपमां प्राप्ता मृगकंडूति सौख्यदाः

ಕೆಲವರು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮಿಟುಕವೂ ಮಾಡದೆ, ಜಲಧಾರೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ತೃಷಾರ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕಂಬದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲರಾಗಿ, ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಕೆರಕಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೇ ‘ಸುಖ’ವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 19

जटाटवी कोटरांतः कृतनीडांडजाश्च ये । प्ररूढवामलूरांगाः स्नायुनद्धास्थिसंचयाः

ಕೆಲವರ ಜಟೆಗಳು ಅರಣ್ಯದ ಗುಹೆಯಂತೆ ಆಗಿ, ಅದರೊಳಗೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟಿವೆ; ಅವರ ದೇಹಗಳು ವಿಕೃತವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತ ಎಲುಬಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ।

Verse 20

लताप्रतानैः परितो वेष्टितावयवाश्च ये । सस्यानि च प्ररूढानि यदंगेषु चिरस्थिति

ಕೆಲವರ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿದ ಬಳ್ಳಿಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿವೆ; ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಚಲವಾಗಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವರ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳೂ ಬೆಳೆದಿವೆ।

Verse 21

इत्यादि सुतपः क्लिष्टवर्ष्माणो ये तपोधनाः । ब्रह्मायुषस्तपोलोके ते वसंत्यकुतोभयाः

ಇಂತಹ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಸುತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹವು ಕ್ಲಿಷ್ಟಗೊಂಡ ತಪೋಧನರಾದ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳು ತಪೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮಾನ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದಿಂದ, ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 22

यावदित्थं स पुण्यात्मा शृणोति गणयोर्मुखात् । तावन्नेत्रातिथीभूतः सत्यलोको महोज्ज्वलः

ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಗಣರ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಟ ವಚನಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟರವರೆಗೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದನೋ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಮಹೋಜ್ಜ್ವಲ ಸತ್ಯಲೋಕವು ಅವನ ಕಣ್ಣೆದುರು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 23

त्वरावंतौ गणौ तत्र विमानादवरुह्य तौ । स्रष्टारं सर्वलोकानां तेन सार्धं प्रणेमतुः

ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ತ್ವರಿತಗತಿಯ ಗಣರು ಅಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದು, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । गणावसौ द्विजो धीमान्वेदवेदांगपारगः । स्मृत्युक्ताचारचंचुश्च प्रतीपः पापकर्मसु

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಗಣರೇ! ಈ ದ್ವಿಜನು ಧೀಮಂತನು, ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನು; ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದು, ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕೂಲನು।”

Verse 25

अयि द्विज महाप्राज्ञ जाने त्वां शिवशर्मक । साधूकृतं त्वया वत्स सुतीर्थप्राणमोक्षणात्

“ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ದ್ವಿಜನೇ, ಶಿವಶರ್ಮನೇ! ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ವತ್ಸ, ನೀನು ಸದುಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದೀ— ಏಕೆಂದರೆ ಸುತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದೀ.”

Verse 26

सत्वरं गत्वरं सर्वं यच्चैतद्भवतेक्षितम् । दैनंदिनप्रलयतः सृजामि च पुनः पुनः

“ನೀನು ನೋಡುವ ಎಲ್ಲವೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಾಗಿಹೋಗಿ ನಾಶವಾಗುವ ಸ್ವಭಾವದ್ದಾಗಿದೆ. ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಳಯದ ನಂತರ ನಾನು ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 27

आ वैराजं प्रतिपदमुपसंहरते हरः । का कथा मशकाभानां नृणां मरणधर्मिणाम्

ವಿರಾಜ ತತ್ತ್ವದವರೆಗೂ ಹರು (ಶಿವ) ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಿರಲು, ಸೊಳ್ಳೆಯಂತ ಕ್ಷುದ್ರರಾದ ಮರಣಧರ್ಮಿ ಮನುಷ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳುವುದು?

Verse 28

चतुर्षु भूतग्रामेषु ह्येक एव गुणो नृणाम् । तस्मिन्वै भारते वर्षे कर्मभूमौ महीयसि

ನಾಲ್ಕು ಭೂತಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲೇ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠಗುಣವಿದೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹತ್ತಾದ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಾದ ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ।

Verse 29

चपलानि विनिर्जित्येंद्रियाणि मनसा सह । विहाय वैरिणं लोभं विष्वग्गुणगणस्य च

ಮನಸ್ಸಿನೊಡನೆ ಚಂಚಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಗುಣಗಣದ ಮೂಲ ಶತ್ರುವಾದ ಲೋಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ,

Verse 30

धर्मवंशहरं काममर्थसंचयहारिणम् । जरापलितकर्तारं विनिष्कृत्य विचारतः

ಧರ್ಮವಂಶವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಸಂಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ, ಜರಾ-ಪಲಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕಾಮವನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಹೊರದೂಡಿ,

Verse 31

जित्वा क्रोधरिपुं धैर्यात्तपसो यशसः श्रियः । शरीरस्यापि हर्तारं नेतारं तामसीं गतिम्

ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕ್ರೋಧರೂಪ ಶತ್ರುವನ್ನು ಜಯಿಸಿ—ಅದು ತಪಸ್ಸು, ಯಶಸ್ಸು, ಶ್ರೀ (ಸಂಪತ್ತು)ಗಳ ಕಳ್ಳ; ದೇಹವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿ ತಾಮಸಗತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆಯುವದು—

Verse 32

सदा मदं परित्यज्य प्रमादैकपदप्रदम् । प्रमादैकशरण्यं च संपदां विनिवर्तकम्

ಯಾವಾಗಲೂ ಮದ ಮತ್ತು ದರ್ಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಮಾದವೇ ಪತನಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರ. ಅದೇ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಆಶ್ರಯ, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು.

Verse 33

सर्वत्र लघुता हेतुमहंकारं विहाय च । दूषणारोपणे यत्नं कुर्वाणं सज्जनेष्वपि

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲಘುತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷಾರೋಪಣೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಬೇಡ.

Verse 34

हित्वा मोहं महाद्रोहरोपणं मतिघातिनम् । अत्यंतमंधीकरणमंधतामिस्रदर्शकम्

ಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಅದು ಮಹಾದ್ರೋಹವನ್ನು ನೆಡುತ್ತದೆ, ವಿವೇಕವನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಂದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂಧ ಅಜ್ಞಾನತಮಸ್ಸನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 35

श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तं परिक्षुण्णं महाजनैः । धर्मसोपानमारुह्य यदिहायांति हेलया

ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿ-ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು ಮಹಾಜನರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆದು ಸ್ಥಿರಗೊಂಡ ಧರ್ಮಸೋಪಾನವನ್ನು ಏರಿದರೂ, ಕೆಲವರು ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

कर्मभूमिं समीहंते सर्वे स्वर्गौकसो द्विज । यत्तत्रार्जितभोक्तारः पदेषूच्चावचेष्वमी

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಈ ಜೀವಿಗಳು ಉನ್ನತ-ನಿಮ್ನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 37

नार्यावर्तसुमो देशो न काशी सदृशी पुरी । न विश्वेश समं लिंगं क्वापि बह्मांडमंडले

ಆರ್ಯಾವರ್ತಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇಶವಿಲ್ಲ, ಕಾಶಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುರಿಯಿಲ್ಲ; ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಸಮಾನ ಲಿಂಗವು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 38

संति स्वर्गा बहुविधाः सुखेतर विवर्जिता । सुकृतैकफलाः सर्वे युक्ताः सर्वसमृद्धिभिः

ಸ್ವರ್ಗಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿವೆ, ದುಃಖಸಂಸರ್ಗವಿಲ್ಲದವು; ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪುಣ್ಯದ ಏಕಫಲವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ವಸಮೃದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ।

Verse 39

स्वर्लोकादधिकं रम्यं नहि ब्रह्मांडगोलके । सर्वे यतंते स्वर्गाय तपोदानव्रतादिभिः

ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಮ್ಯವಾದುದು ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ವ್ರತಾದಿಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 40

स्वर्लोकादपिरम्याणि पातालानीति नारदः । प्राह स्वर्गसदां मध्ये पातालेभ्यः समागतः

ಪಾತಾಳಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಾರದನು ಸ್ವರ್ಗಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು—“ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪಾತಾಳಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ರಮ್ಯ.”

Verse 41

आह्लादकारिणः शुभ्रा मणयो यत्र सुप्रभाः । नागांगाभरणप्रोताः पातालं केन तत्समम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾನಂದಕಾರಿಯಾದ ಶುಭ್ರ ಮಣಿಗಳು ಮಹಾಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ನಾಗರ ಅಂಗಾಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಅಂತಹ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಏನು?

Verse 42

दैत्यदानवकन्याभिरितश्चेतश्च शोभिते । पाताले कस्य न प्रीतिर्विमुक्तस्यापि जायते

ದೈತ್ಯ-ದಾನವ ಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆತ್ತ ಶೋಭಿತವಾದ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಗದು? ವೈರಾಗ್ಯವಂತನಾದ (ವಿಮುಕ್ತನಾದ)ವನಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧದ ಆನಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 43

दिवार्करश्मयस्तत्र प्रभां तन्वंति नातपम् । शशिनश्च न शीताय निशि द्योताय केवलम्

ಅಲ್ಲಿ ಹಗಲು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನೇ ಹರಡುತ್ತವೆ, ಉರಿ-ತಾಪವಲ್ಲ; ಚಂದ್ರನೂ ಶೀತಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ನೀಡುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ।

Verse 44

यत्र न ज्ञायते कालो गतोपि दनुजादिभिः । वनानि नद्यो रम्याणि सदंभांसि सरांसि च

ದನುಜಾದಿಗಳಿಗೆ ಯುಗಗಳು ಕಳೆದರೂ ಕಾಲವೇ ತಿಳಿಯದ ಅಲ್ಲಿ, ಮನೋಹರವಾದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳು ಇವೆ; ಸದಾ ಜಲಸಮೃದ್ಧ ಸರೋವರಗಳೂ ಇವೆ।

Verse 45

कलाः पुंस्को किलालापाः सुचैलानि शुचीनि च । भूषणान्यतिरम्याणि गंधाद्यमनुलेपनम्

ಅಲ್ಲಿ ಕಲೆಗಳಿವೆ, ಮಧುರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿವೆ; ಸುಂದರ, ಶುಚಿಯಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಸ್ತ್ರಗಳಿವೆ; ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ಆಭರಣಗಳಿವೆ; ಸುಗಂಧ ಅನುಲೇಪನಾದಿಗಳೂ ಇವೆ।

Verse 46

वीणावेणुमृदंगादि निस्वनाः श्रुतिहारिणः । हाटकेशं महालिंगं यत्र वै सर्वकामदम्

ಅಲ್ಲಿ ವೀಣೆ, ವೇಣು, ಮೃದಂಗಾದಿ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದಗಳು ಶ್ರವಣವನ್ನು ಮೋಹಿಸುವವು; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ‘ಹಾಟಕೇಶ’ ಎಂಬ ಮಹಾಲಿಂಗವಿದೆ, ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸರ್ವಕಾಮದ।

Verse 47

एतान्यन्यानि रम्याणि भोग्योग्यानि दानवैः । दैत्योरगैश्च भुज्यंते पातालांतरगोचरैः

ಇವುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮನೋಹರ, ಭೋಗಯೋಗ್ಯ ಸುಖಗಳು ದಾನವರಿಂದಲೂ, ಪಾತಾಳದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ದೈತ್ಯರು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಂದಲೂ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 48

पातालेभ्योपि वै रम्यं द्विज वर्षमिलावृतम् । रत्नसानुं समाश्रित्य परितः परिसंस्थितम्

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಪಾತಾಳಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೋಹರವಾದ ‘ಇಲಾವೃತ-ವರ್ಷ’ ಎಂಬ ದೇಶವಿದೆ; ಅದು ರತ್ನಮಯ ಪರ್ವತ-ಓರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಪರಿವೇಷ್ಠಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 49

सदा सुकृतिनो यत्र सर्वभोगभुजो द्विज । नवयौवनसंपन्ना नित्यं यत्र मृगीदृशः

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಕರ್ಮಿಗಳಾದವರು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮೃಗನೇತ್ರೆಯರಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ನಿತ್ಯವೂ ನವಯೌವನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 50

भोगभूमिरियं प्रोक्ता श्रेयो विनिमयार्जिता । भुज्यते त्वद्विधैर्लोकैस्तीर्थाभित्यक्त देहकैः

ಇದು ‘ಭೋಗಭೂಮಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ವಿನಿಮಯವಾಗಿ ನೀಡಿ ಪಡೆದಂತೆಯೇ; ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಲೋಕರು ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 51

अक्लीबभाषिभिश्चापि पुत्रक्षेत्राद्यहीनकैः । परोपकारसंक्षीणसुखायुर्धनसंचयैः

ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೂಡ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ—ಹೇಡಿತನವಿಲ್ಲದೆ ಮಾತಾಡುವವರು, ಪುತ್ರ-ಕ್ಷೇತ್ರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೀನರಲ್ಲದವರು, ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರದಿಂದ ಸುಖ, ಆಯುಷ್ಯ, ಧನಸಂಚಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವರು।

Verse 52

संति द्वीपा ह्यनेका वै पारावारांतरस्थिताः । जंबूद्वीपसमो द्वीपो न क्वापि जगतीतले

ಪಾರಾವಾರ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇವೆ; ಆದರೆ ಜಗತ್ತಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಜಂಬೂದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸಮವಾದ ದ್ವೀಪವಿಲ್ಲ।

Verse 53

तत्रापि नववर्षाणि भारतं तत्र चोत्तमम् । कर्मभूमिरियं प्रोक्ता देवानामपिदुर्लभा

ಆ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಈ ಭೂಮಿ ‘ಕರ್ಮಭೂಮಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭ.

Verse 54

अष्टौ किंपुरुषादीनि देवभोग्यानि तानि तु । तेषु स्वर्गात्समागत्य रमंते त्रिदिवौकसः

ಕಿಂಪುರುಷಾದಿ ಉಳಿದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳು ದೇವಭೋಗ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು. ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ತ್ರಿದಿವವಾಸಿಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 55

योजनानां सहस्राणि नवविस्तारतस्त्विदम् । भारतं प्रथमं वर्षं मेरोर्दक्षिणतः स्थितम्

ಈ ಭಾರತವರ್ಷವು ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನಗಳು. ಇದು ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷ; ಮೇರೂಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 56

तत्रापि हिमविंध्याद्रेरंतरं पुण्यदं परम् । गंगायमुनयोर्मध्ये ह्यंतर्वेदी भुवः पराः

ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಮಾಲಯ–ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶ ಪರಮ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ. ಗಂಗಾ–ಯಮುನೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ‘ಅಂತರ್ವೇದಿ’ ಎಂಬ ಭೂಭಾಗ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 57

कुरुक्षेत्रं हि सर्वेषां क्षेत्राणामधिकं ततः । ततोपि नैमिषारण्यं स्वर्गसाधनमुत्तमम्

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವು ಸ್ವರ್ಗಸಾಧನೆಯ ಪರಮೋತ್ತಮ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

Verse 58

नैमिषारण्यतोपीह सर्वस्मिन्क्षितिमंडले । सर्वेभ्योपि हि तीर्थेभ्यस्तीर्थराजो विशिष्यते

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಾಗಿ, ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ‘ತೀರ್ಥರಾಜ’ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 60

यागाः सर्वे मया पूर्वं तुलया विधृता द्विज । तच्च तीर्थवरं रम्यं कामिकं कामपूरणात

ಓ ದ್ವಿಜನೇ! ನಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಯಾಗಗಳನ್ನು ತೂಕದ ತ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ತೂಗಿದೆನು; ಆಗ ಆ ರಮ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವು ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ‘ಕಾಮಿಕ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 61

दृष्ट्वा प्रकृष्टयागेभ्यः पुष्टेभ्यो दक्षिणादिभिः । प्रयागमिति तन्नाम कृतं हरिहरादिभिः

ದಕ್ಷಿಣಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯಾಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಕಂಡು, ಹರಿ-ಹರಾದಿಗಳು ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಪ್ರಯಾಗ’ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

Verse 62

नाममात्रस्मृतेर्यस्य प्रयागस्य त्रिकालतः । स्मर्तुः शरीरे नो जातु पापं वसति कुत्रचित्

ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲೂ (ಪ್ರಾತಃ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ) ಕೇವಲ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪಾಪವು ಎಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 63

संति तीर्थान्यनेकानि पापत्राणकराणि च । न शक्तान्यधिकं दातुं कृतैनः परिशुद्धितः

ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳು ಪಾಪದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಿಗಿಂತ ಮೀರಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಅವು ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲ.

Verse 64

जन्मांतरेष्वसंख्येषु यः कृतः पापसंचयः । दुष्प्रणोद्यो हि नितरां व्रतैर्दानैस्तपोजपैः

ಅಸಂಖ್ಯ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಪಾಪಸಂಚಯ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಣಿವಾರ; ವ್ರತ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಜಪದಿಂದಲೂ ಅದನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ.

Verse 65

स तीर्थराजगमनोद्यतस्य शुभजन्मनः । अंगेषु वेपतेऽत्यंतं द्रुमो वातहतो यथा

ತೀರ್ಥರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಹೊರಟ ಆ ಶುಭಜನ್ಮನ ಪುರುಷನ ಅಂಗಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ—ಗಾಳಿಗೆ ಅಲುಗಾಡುವ ಮರದಂತೆ.

Verse 66

ततः क्रांतार्धमार्गस्य प्रयाग दृढचेतसः । पुंसः शरीरान्निर्यातुमपेक्षेत पदांतरम्

ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ಪ್ರಯಾಗ! ದೃಢಚಿತ್ತನಾದ ಆ ಪುರುಷನು ಅರ್ಧಮಾರ್ಗ ದಾಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವನ ಪಾಪವು ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಡುವುದಕ್ಕೆ ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕೇವಲ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತದೆ.

Verse 67

भाग्यान्नेत्रातिथीभूते तीर्थराजे महात्मनः । पलायते द्रुततरं तमः सूर्योदये यथा

ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ತೀರ್ಥರಾಜನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಅತಿಥಿಯಾಗುವಾಗ, ಅಂಧಕಾರವು ಸೂರ್ಯೋದಯದಂತೆ ಇನ್ನೂ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

Verse 68

सप्तधातुमयी भूततनौ पापानि यानि वै । केशेषु तानि तिष्ठंति वपनाद्यांति तान्यपि

ಸಪ್ತಧಾತುಮಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲ ಕೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ; ವಪನ (ಮುಂಡನ) ಮಾಡಿದಾಗ ಅವುಗಳೂ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 69

स्वर्गदोमोक्षदश्चैव सर्वकामफलप्रदः । प्रयागस्तन्महत्क्षेत्रं तीर्थराज इति स्मृतः

ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುವ, ಸರ್ವ ಧರ್ಮ್ಯಕಾಮಫಲಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಯಾಗವು ‘ತೀರ್ಥರಾಜ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 70

पुण्यराशिं च विपुलं पुण्यान्भोगान्यथेप्सितान् । स्वर्गं प्राप्नोति तत्पुण्यान्निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्

ಆ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಅಪಾರ ಪುಣ್ಯರಾಶಿಯೂ, ಇಷ್ಟವಾದ ಧರ್ಮ್ಯಭೋಗಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಷ್ಕಾಮನು ಅದೇ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 71

स्नायाद्योभिलषन्मोक्षं कामानन्यान्विहाय च । सोपि मोक्षमवाप्नोति कामदात्तीर्थराजतः

ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸಿ ಇತರ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು, ವರದಾತನಾದ ತೀರ್ಥರಾಜನಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 72

तीर्थराजं परित्यज्य योऽन्यस्मात्काममिच्छति । भारताख्ये महावर्षे स कामं नाप्नुयात्स्फुटम्

ತೀರ್ಥರಾಜನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೇರೆಡೆ ಕಾಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಭಾರತವೆಂಬ ಈ ಮಹಾವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಆ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು।

Verse 73

सत्यलोके प्रयागे च नांतरं वेद्म्यहं द्विज । तत्र ये शुभकर्माणस्ते मल्लोकनिवासिनः

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಸತ್ಯಲೋಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಗ ಇವರ ನಡುವೆ ನಾನು ಯಾವುದೇ ಭೇದವನ್ನೂ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಶುಭಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರು ನನ್ನ ದಿವ್ಯಲೋಕದ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 74

तीर्थाभिलाषिभिर्मर्त्यैस्सेव्यं तीर्थांतरं नहि । अन्यत्र भूमिवलये तीर्थराजात्प्रया गतः

ತೀರ್ಥಾಭಿಲಾಷೆಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಭೂಮಿವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥರಾಜನಾದ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 75

यथांतरं द्विजश्रेष्ठ भूपेत्वितरसेवके । दृष्टांतमात्रं कथितं प्रयागेतर तीर्थयोः

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ರಾಜನಿಗೂ ಪರಸೇವಕನಿಗೂ ಎಷ್ಟು ಅಂತರವಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಯಾಗ ಮತ್ತು ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಾಂತಮಾತ್ರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 76

यथाकथंचित्तीर्थेऽस्मिन्प्राणत्यागं करोति यः । तस्यात्मघातदोषो न प्राप्नुयादीप्सितान्यपि

ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದೋಷವು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಇಷ್ಟಫಲಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 77

यस्य भाग्यवतश्चात्र तिष्ठंत्यस्थीन्यपि द्विज । न तस्य दुःखलेशोपि क्वापि जन्मनि जायते

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಭಾಗ್ಯವಂತನ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖದ ಲೇಶಮಾತ್ರವೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 78

ब्रह्महत्यादि पापानां प्रायश्चित्तं चिकीर्षुणा । प्रयागं विधिवत्सेव्यं द्विजवाक्यान्न संशयः

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು—ಇದು ದ್ವಿಜರ ವಾಕ್ಯ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 79

किं बहूक्तेन विप्रेंद्र महोदयमभीप्सुना । सेव्यं सितासितं तीर्थं प्रकृष्टं जगतीतले

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಇನ್ನೇನು ಬಹಳ ಹೇಳುವುದು? ಮಹೋದಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೀತಾಸಿತ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು।

Verse 80

प्रयागतोपि तीर्थेशात्सर्वेषु भुवनेष्वपि । अनायासेन वै मुक्तिः काश्यां देहावसानतः

ತೀರ್ಥೇಶನಾದ ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹಾವಸಾನವಾದರೆ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 81

प्रयागादपि वै रम्यमविमुक्तं न संशयः । यत्र विश्वेश्वरः साक्षात्स्वयं समधितिष्ठति

ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರಮ್ಯವಾದುದು ಅವಿಮುಕ್ತ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು ಸ್ವಯಂ ಅಧಿಷ್ಠಾನಮಾಡಿದ್ದಾನೆ।

Verse 82

अविमुक्तान्महाक्षेत्राद्विश्वेश समधिष्ठितात् । न च किंचित्क्वचिद्रम्यमिह ब्रह्मांडगोलके

ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದ ಆ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರ ಅವಿಮುಕ್ತಕ್ಕಿಂತ, ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ರಮ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವೇ ಇಲ್ಲ।

Verse 83

अविमुक्तमिदं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडमध्यगम् । ब्रह्मांडमध्ये न भवेत्पंचक्रोशप्रमाणतः

ಈ ಅವಿಮುಕ್ತ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಐದು ಕ್ರೋಶ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 84

यथायथा हि वर्धेत जलमेकार्णवस्य च । तथातथोन्नयेदीशस्तत्क्षेत्रं प्रलयादपि

ಏಕಾರ್ಣವದ ಜಲವು ಹೇಗೆ ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆ ಹಾಗೆ ಈಶ್ವರನು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ.

Verse 85

क्षेत्रमेतत्त्रिशूलाग्रे शूलिनस्तिष्ठति द्विज । अंतरिक्षेन भूमिष्ठं नेक्षंते मूढबुद्धयः

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ ತ್ರಿಶೂಲದ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಅಂತರಿಕ್ಷಸ್ವಭಾವವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕಾಣಲಾರರು.

Verse 86

सदा कृतयुगं चात्र महापर्वसदाऽत्र वै । न ग्रहाऽस्तोदयकृतो दोषो विश्वेश्वराश्रमे

ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕೃತಯುಗವೇ; ಇಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಮಹಾಪರ್ವವೇ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳ ಅಸ್ತೋದಯದಿಂದ ಯಾವುದೇ ದೋಷವೂ ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 87

सदा सौम्यायनं तत्र सदा तत्र महोदयः । सदैव मंगलं तत्र यत्र विश्वेश्वरस्थितिः

ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸೌಮ್ಯಾಯನವೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಹೋದಯವೇ. ಎಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು ನೆಲೆಸಿರುವನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಂಗಳವೇ ಮಂಗಳ.

Verse 88

यथाभूमितले विप्र पुर्यः संति सहस्रशः । तथा काशी न मंतव्या क्वापि लोकोत्तरात्वियम्

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಶಃ ನಗರಗಳಿದ್ದರೂ, ಕಾಶಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಮಾತ್ರ ಭಾವಿಸಬೇಡ; ಈ ಪುರಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಲೋಕೋತ್ತರವಾದುದು.

Verse 89

मया सृष्टानि विप्रेंद्र भुवनानि चतुर्दश । अस्याः पुर्या विनिर्माता स्वयं विश्वेश्वरः प्रभुः

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ನನ್ನಿಂದ ಚತುರ್ದಶ ಭುವನಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಆದರೆ ಈ ಪುರಿಯ ನಿರ್ಮಾತಾ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನೇ.

Verse 90

पुरा यमस्तपस्तप्त्वा बहुकालं सुदुष्करम् । त्रैलोक्याधिकृतिं प्राप्तस्त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम्

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಮನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ವಾರಾಣಸೀ ಪುರಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊರಟನು.

Verse 91

चराचरस्य सर्वस्य यानि कर्माणि तानि वै । गोचरे चित्रगुप्तस्य काशीवासिकृतादृते

ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳೂ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ದಾಖಲೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಕಾಶೀವಾಸಿಯು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೊರತು.

Verse 92

प्रवेशो यमदूतानां न कदाचिद्द्विजोत्तम । मध्ये काशीपुरी क्वापि रक्षिणस्तत्र तद्गणाः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಯಮದೂತರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಶೀಪುರಿಯ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಗಣಗಳೇ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 93

स्वयं नियंता विश्वेशस्तत्र काश्यां तनुत्यजाम् । तत्रापि कृतपापानां नियंता कालभैरवः

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವವರ ಪರಮ ನಿಯಂತ ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ (ಶಿವ). ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪಾಪ ಮಾಡುವವರ ಮೇಲೆ ಕಠೋರ ನಿಯಂತನಾಗಿ ಕಾಲಭೈರವನು ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 94

तत्र पापं न कर्तव्यं दारुणा रुद्रयातना । अहो रुद्रपिशाचत्वं नरकेभ्योपि दुःसहम्

ಆದುದರಿಂದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಾಡಬಾರದು; ರುದ್ರನ ಯಾತನೆ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ. ನಿಜಕ್ಕೂ ‘ರುದ್ರ-ಪಿಶಾಚತ್ವ’ವು ನರಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಸಹ್ಯ.

Verse 95

पापमेव हि कर्तव्यं मतिरस्ति यदीदृशी । सुखेनान्यत्र कर्तव्यं मही ह्यस्ति महीयसी

ಯಾರಾದರೂ ಮನಸ್ಸು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪಾಪಮಾಡುವುದರಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿದ್ದರೆ, ಆ ಪಾಪವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡಲಿ—ಭೂಮಿ ಬಹಳ ವಿಶಾಲ. (ಆದರೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.)

Verse 96

अपि कामातुरो जंतुरेकां रक्षति मातरम् । अपि पापकृता काशी रक्ष्या मोक्षार्थिनैकिका

ಕಾಮದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಜೀವಿಯೂ ತನ್ನ ಒಂದೇ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಪ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿಯು ಕಾಶಿಯನ್ನೇ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.

Verse 97

परापवादशीलेन परदाराभिलाषिणा । तेन काशी न संसेव्या क्व काशी निरयः क्व सः

ಪರನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನೂ ಪರಸ್ತ್ರೀಯ ಮೇಲಿನ ಲಾಲಸೆಯುಳ್ಳವನೂ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು. ಕಾಶಿಗೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಅಂಥವನಿಗೆ ಕಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಏನು ಸಂಬಂಧ?

Verse 98

अभिलष्यंति ये नित्यं धनं चात्र प्रतिग्रहैः । परस्वं कपटैर्वापि काशी सेव्या न तैर्नरैः

ಇಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಧನವನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ಅಥವಾ ಕಪಟದಿಂದ ಪರಧನವನ್ನು ಹರಣಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರು—ಅಂತಹ ನರರು ಕಾಶಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು।

Verse 99

परपीडाकरं कर्म काश्यां नित्यं विवर्जयेत् । तदेव चेत्किमत्र स्यात्काशीवासो दुरात्मनाम्

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪರರಿಗೆ ಪೀಡೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ವಜ್ರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪೀಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ದುರಾತ್ಮರಿಗೆ ಕಾಶೀವಾಸದಿಂದ ಏನು ಫಲ?

Verse 100

त्यक्त्वा वैश्वेश्वरीं भक्तिं येऽन्यदेवपरायणाः । सर्वथा तैर्न वस्तव्या राजधानी पिनाकिनः

ವೈಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪರಾಯಣರಾದವರು—ಪಿನಾಕಿಯ (ಶಿವನ) ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸಬಾರದು।

Verse 110

न योगेन विना ज्ञानं योगस्तत्त्वार्थशीलनम् । गुरूपदिष्टमार्गेण सदाभ्यासवशेन च

ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ನಿಜ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಯೋಗವೆಂದರೆ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥದ ಶೀಲನ—ಗುರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಸದಾ ಅಭ್ಯಾಸದ ವಶದಿಂದ.

Verse 114

उक्तेति विररामाजः शृण्वतोर्गणयोस्तयोः । सोपि प्रमुदितश्चाभूच्छिवशर्मा महामनाः

‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪೂಜ್ಯನು ಮೌನನಾದನು; ಆ ಇಬ್ಬರು ಗಣರು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಆಗ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ಶಿವಶರ್ಮನೂ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದನು।