Adhyaya 2

Verse 1

व्यास उवाच । सूर्य आत्मास्य जगतस्तस्थुषस्तमसोरिपुः । उदियायोदयगिरौ शुचिप्रसृमरैः करैः

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮನಾದ, ತಮಸ್ಸಿನ ಶತ್ರುವಾದ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸಿ, ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಹರಡುವ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 2

संवर्धयन्सतां धर्मान्त्यक्कुर्वंस्तामसीं स्थितिम् । पद्मिनीं बोधयंस्त्विष्टां रात्रौ मुकुलिताननाम्

ಅವನು ಸಜ್ಜನರ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ತಾಮಸ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕುಲಿತ ಮುಖಗಳಿರುವ ದೀಪ್ತ ಪದ್ಮಿನಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

हव्यं कव्यं भूतबलिं देवादीनां प्रवर्तयन् । प्राह्णापराह्णमध्याह्न क्रियाकालं विजृंभयन्

ಅವನು ದೇವಾದಿಗಳಿಗೆ ಹವ್ಯ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕವ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿ; ಪ್ರಾಹ್ಣ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಅಪರಾಹ್ನ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಕಾಲಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

असतां हृदि वक्त्रेषु निर्दिशंस्तमसः स्थितिम् । यामिनीकालकलितं जगदुज्जीवयन्पुनः

ದುಷ್ಟರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ತಮಸ್ಸಿನ ಆಸನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ರಾತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಅವನು (ಸೂರ್ಯ) ಉದಯದಿಂದ ಪುನಃ ಜಗತ್ತನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

यस्मिन्नभ्युदिते जातः सम्यक्पुण्यजनोदयः । अहो परोपकरणं सद्यः फलति नेति चेत्

ಅವನು ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಪುಣ್ಯಜನರ ಯಥಾರ್ಥ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯುದಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ। ಅಹೋ—ಪರೋಪಕಾರವು ತಕ್ಷಣ ಫಲಿಸುವುದೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯವಿದ್ದರೆ, ಇದನ್ನೇ ನೋಡು।

Verse 6

सायमस्तमितः प्रातः कथं जीवेद्रविः पुनः । सानुरागकरस्पर्शैः प्राचीमाश्वास्य खंडिताम्

ಸಾಯಂಕಾಲ ಅಸ್ತಮಿಸಿದ ರವಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಾನೆ? ಪ್ರೀತಿಭರಿತ ಕಿರಣಸ್ಪರ್ಶಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಪ್ರಾಚೀ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಶ್ವಾಸಿಸಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 7

यामं भुक्त्वा तथाग्नेयीं ज्वलंतीं विरहादिव । लवंगैलामृगमदचंद्रचंदनचर्चिताम

ಒಂದು ಯಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕು ವಿರಹಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಲವಂಗ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಮೃಗಮದ, ಕರ್ಪೂರ, ಚಂದನ ಲೇಪದಿಂದ ಶೀತಳವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 8

तांबूलीरागरक्तौष्ठीं द्राक्षास्तबकसुस्तनीम् । लवलीवल्लिदोर्वल्ली कंको ली पल्लवांगुलिम्

ತಾಂಬೂಲರಸದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ತುಟಿಗಳಿರುವಳು, ದ್ರಾಕ್ಷಾಸ್ತಬಕದಂತೆ ಸುಸ್ತನಗಳಿರುವಳು; ಲವಲೀವಳ್ಳಿಯಂತೆ ಭುಜಗಳಿರುವಳು ಮತ್ತು ಕಂಕೋಲೀ ಪಲ್ಲವದಂತೆ কোমಲ ಬೆರಳುಗಳಿರುವಳು—ಎಂದು ಆ (ದಿಕ್ಕನ್ನು) ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 9

मलयानिल निःश्वासां क्षीरोदकवरांबराम् । त्रिकूटस्वर्णरत्नांगीं सुवेलाद्रि नितंबिनीम

ಮಲಯಾನಿಲದ ನಿಶ್ವಾಸದಂತೆ ಸುಗಂಧಿತಳಾಗಿ, ಕ್ಷೀರಸಮಾನ ಶ್ವೇತಜಲದಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯಾಗಿ; ತ್ರಿಕೂಟದ ಸ್ವರ್ಣ-ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಅಂಗವಳಾಗಿ, ಸುವೇಲಾದ್ರಿಯಂತೆ ನಿತಂಬಿನಿಯಾಗಿ—ಅವಳು ಕಾವ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 10

कावेरीगौतमीजंघां चोलचोलां शुकावृताम् । सह्यदर्दुरवक्षोजां कांतीकांचीविभूषणाम

ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಗೌತಮೀ ಅವಳ ಜಂಘೆಗಳು; ಚೋಳದೇಶದ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅವಳು ಆವೃತಳಾಗಿ, ಶುಕಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆಯೇ; ಸಹ್ಯ ಮತ್ತು ದರ್ದುರ ಅವಳ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ; ಕಾಂತಿಮಯ ಕಾಂಚಿ (ಕಟಿಬಂಧ) ಅವಳ ವಿಭೂಷಣ।

Verse 11

सुकोमलमहाराष्ट्रीवाग्विलासमनोहराम् । अद्यापि न महालक्ष्मीर्या विमुंचति सद्गुणाम्

ಸುಕೋಮಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀ ವಾಣಿಯ ವಿಲಾಸದಿಂದ ಮನೋಹರಳಾಗಿ, ಕ್ರೀಡಾಮಯ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ರಮಣೀಯಳಾಗಿ; ಸದ್ಗುಣಸಂಪನ್ನಳಾದ ಅವಳನ್ನು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ಇಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 12

सुदक्षदक्षिणामाशामाशानाथः प्रतस्थिवान् । क्रमतः सर्वमर्वन्तो हेलया हेलिकस्य खम्

ಆಗ ದಿಕ್ಕುಗಳ ನಾಥನು ಸುಸಂಯತ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿದನು; ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಮುಂದುವರಿದರು—ಹೇಲೆಯಿಂದ, ಆಕಾಶವೇ ಕ್ರೀಡಾಲು ವಿಹಾರಿಯದ್ದೆಂಬಂತೆ।

Verse 13

न शेकुरग्रतो गंतुं ततोऽनूरुर्व्यजिज्ञपत्

ಅವರು ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಾರದೆ ಇದ್ದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೂರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 14

अनूरुरुवाच । भानो मानोन्नतो विन्ध्यो निद्ध्यय गगनं स्थितः । स्पर्धते मेरुणाप्रेप्सु स्त्वद्दत्तां तु प्रदक्षिणाम्

ಅನೂರುನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಾನು! ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉನ್ನತವಾದ ವಿಂಧ್ಯನು ಈಗ ಗಗನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆದುಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಮೇರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಬಯಸಿ, ನಿನಗೆ ದತ್ತವಾದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ-ಪಥವನ್ನೂ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।

Verse 15

अन्रूरुवाक्यमाकर्ण्य सविता हृद्यचिन्तयत् । अहो गगनमार्गोपि रुध्यते चातिविस्मयः

ಅನೂರಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸವಿತೃನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—ಅಹೋ! ಗಗನಮಾರ್ಗವೂ ರುದ್ಧವಾಗಬಹುದೇ! ಎಷ್ಟು ಆಶ್ಚರ್ಯ!

Verse 16

व्यास उवाच । सूरः शूरोपि किं कुर्यात्प्रांतरे वर्त्मनिस्थितः । त्वरावानपि को रुद्धं मागर्मेको विलंघयेत्

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಶೂರನಾದ ಸೂರ್ಯನೂ ತನ್ನ ಪಥದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲನು? ವೇಗವಂತನಾದರೂ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಯಾರು ದಾಟಬಲ್ಲರು?

Verse 17

गृह्यत्राप्रत्यूष्टेः क्षणं नावतिष्ठति । शून्यमार्गे निरुद्धः स किंकरोतु विधिर्बली

ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರತ್ಯೂಷದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಶೂನ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ವಿಧಾತ (ಕಾಲನಿಯಂತ) ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲನು?

Verse 18

योजनानां सहस्रे द्वे द्वे शते द्वे च योजने । योजनस्य निमेषार्धाद्याति सोपि चिरं स्थितः

ಅರ್ಧ ನಿಮೇಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಎರಡು ನೂರು ಎರಡು ಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಾಗಬಲ್ಲ ಅವನೂ ಅಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ನಿಂತನು।

Verse 19

गते बहुतिथेकाले प्राच्यौदीच्यां भृशार्दिताः । चण्डरश्मेः करव्रातपातसन्तापतापिताः

ಬಹು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಜನರು ಬಹಳವಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾದರು; ಉಗ್ರಕಿರಣ ಸೂರ್ಯನ ಸುರಿಯುವ ಕಿರಣವೃಂದದ ದಹನತಾಪದಿಂದ ಅವರು ಸುಟ್ಟು ತಪಿಸಿದರು।

Verse 20

पाश्चात्या दक्षिणात्याश्च निद्रामुद्रितलोचनाः । शयिता एव वीक्षन्ते सतारग्रहमंबरम्

ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಜನರು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಲಗಿದ್ದರು; ಮಲಗಿದಂತೆಯೇ ನಕ್ಷತ್ರ-ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 21

अहोनाहस्कराभावान्निशानैवाऽनिशाकरात् । अस्तंगतर्क्षान्नभसः कः कालस्त्वेप नेक्ष्यते

ಅಯ್ಯೋ! ಸೂರ್ಯಾಭಾವದಿಂದ ದಿನವೇ ಇಲ್ಲ; ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದೆ ರಾತ್ರಿಯೂ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲ. ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲವೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಸ್ತವಾದಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಯಾವ ಗುರುತು ಕಾಣುವುದು?

Verse 22

ब्रह्मांडं किमकांडे वै लयमेष्यति तत्कथम् । परापतंति नाद्यापि पारावारा इतस्ततः

ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಏಕಾಏಕಿ ಪ್ರಳಯಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆಯೇ—ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ನೋಡಿ, ಇನ್ನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮುದ್ರಗಳು ಇತ್ತಿತ್ತ ಉಕ್ಕಿ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ।

Verse 23

स्वाहास्वधावषट्कारवर्जिते जगतीतले । पंचयज्ञक्रियालोपाच्चकंपे भुवनत्रयम्

ಭೂತಳದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಾಹಾ’, ‘ಸ್ವಧಾ’, ‘ವಷಟ್’ ಎಂಬ ಘೋಷಗಳು ನಿಂತುವಿಟ್ಟವು; ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆಗಳ ಲೋಪದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಕಂಪಿಸಿತು।

Verse 24

सूर्योदयात्प्रवर्तंते यज्ञाद्याः सकलाः क्रियाः । ताभिर्यज्ञभुजांतृप्तिः सविता तत्र कारणम्

ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಯಜ್ಞಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞಭಾಗಭೋಕ್ತರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಸವಿತಾ (ಸೂರ್ಯ)ನೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರಣ.

Verse 25

चित्रगुप्तादयः सर्वे कालं जानंति सूर्यतः । स्थितिसर्गविसर्गाणां कारणं केवलं रविः

ಚಿತ್ರಗುಪ್ತಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಸೂರ್ಯನಿಂದಲೇ ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಿತಿ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಮಾತ್ರ.

Verse 26

तत्सूर्यस्य गतिस्तंभात्स्तंभितं भुवनत्रयम् । यद्यत्रतत्स्थितं तत्र चित्रन्यस्तमिवा खिलम्

ಸೂರ್ಯನ ಗತಿ ನಿಂತಾಗ ತ್ರಿಭುವನವೂ ಸ್ಥಂಭಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೋ, ಎಲ್ಲವೂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಸಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 27

एकतस्तिमिरान्नैशादेकतस्तु दिवातपात् । बहूनां प्रलयो जातः कांदिशीकमभूज्जगत्

ಒಂದು ಕಡೆ ರಾತ್ರಿಯ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಹಗಲಿನ ತಾಪದಿಂದ—ಅನೇಕರಿಗೆ ವಿನಾಶ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಜಗತ್ತು ದಿಕ್ಕುತೋಚದೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿತು.

Verse 28

इति व्याकुलिते लोके सुरासुरनरोरगे । आःकिमेतदकांडेभूद्रुरुदुर्दुद्रुवुः प्रजाः

ಹೀಗೆ ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮನುಷ್ಯರು, ನಾಗರು ಸೇರಿ ಲೋಕವು ವ್ಯಾಕುಲವಾಯಿತು. ‘ಅಯ್ಯೋ! ಇದು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಏನಾಯಿತು?’ ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಜನರು ಅತ್ತಿತ್ತ ಓಡಾಡಿದರು.

Verse 29

ततः सर्वे समालोक्य ब्रह्माणं शरणं ययुः । स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रै रक्षरक्षेति चाब्रुवन्

ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದರು. ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ ‘ರಕ್ಷಿಸು, ರಕ್ಷಿಸು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 30

देवा ऊचुः । नमो हिरण्यरूपाय ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणे । अविज्ञातस्वरूपाय कैवल्यायामृताय च

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಹಿರಣ್ಯರೂಪನಾದ, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಯಾರು ನಿಜಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಅಜ್ಞೇಯನೋ, ಆ ಕೈವಲ್ಯಸ್ವರೂಪನಿಗೂ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 31

यन्न देवा विजानंति मनो यत्रापि कुंठितम् । न यत्र वाक्प्रसरति नमस्तस्मै चिदात्मने

ಯಾವನನ್ನು ದೇವರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು, ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸೂ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಯವೂ ಮುಂದುವರಿಯದು—ಆ ಚಿದಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 32

योगिनो यं हृदाकाशे प्रणिधानेन निश्चलाः । ज्योतीरूपं प्रपश्यंति तस्मै श्रीब्रह्मणे नमः

ಪ್ರಣಿಧಾನದಿಂದ ನಿಶ್ಚಲನಾದ ಯೋಗಿಗಳು ಹೃದಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರೂಪವಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 33

कालात्पराय कालाय स्वेच्छयापुरुषाय च । गुणत्रय स्वरूपाय नमः प्रकृतिरूपिणे

ಕಾಲಾತೀತನಾದ ಪರಮ ಕಾಲನಿಗೂ, ಸ್ವಯಂ ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪುರುಷನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ; ತ್ರಿಗುಣಸ್ವರೂಪನಿಗೂ ಪ್ರಕೃತಿರೂಪನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 34

विष्णवे सत्त्वरूपाय रजोरूपाय वेधसे । तमसे रुद्ररूपाय स्थितिसर्गांतकारिणे

ಸತ್ತ್ವರూపಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ರಜೋರೂಪಿಯಾದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ತಮೋರೂಪಿಯಾದ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಸ್ಥಿತಿ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ಮಾಡುವವನು.

Verse 35

नमो बुद्धिस्वरूपाय त्रिधाहंकृतये नमः । पंचतन्मात्र रूपाय पंचकर्मेद्रियात्मने

ಬುದ್ಧಿಸ್ವರൂപಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ತ್ರಿವಿಧ ಅಹಂಕಾರರೂಪಿಯಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪಂಚ ತನ್ಮಾತ್ರರೂಪಿಯಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಪಂಚ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 36

अनित्यनित्यरूपाय सदसत्पतये नमः । समस्तभक्तकृपया स्वेच्छाविष्कृतविग्रह

ಅನಿತ್ಯ-ನಿತ್ಯ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸತ್-ಅಸತ್‌ಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಮಸ್ತ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 37

नमो ब्रह्मांडरूपाय तदंतर्वर्तिने नमः । अर्वाचीनपराची न विश्वरूपाय ते नमः

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡರೂಪಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅದರೊಳಗೆ ಅಂತರ್ವರ್ತಿಯಾಗಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಮೀಪವೂ ದೂರವೂ ಆದವನೇ—ಹೇ ವಿಶ್ವರೂಪ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 39

तव निःश्वसितं वेदास्तव स्वे दोखिलं जगत् । विश्वा भूतानि ते पादः शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत

ವೇದಗಳು ನಿನ್ನ ನಿಶ್ವಾಸವೇ; ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳು, ಆಕಾಶವು ನಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 40

नाभ्या आसीदंतरिक्षं लोमानि च वनस्पतिः । चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यस्तव प्रभो

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ನಿನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ನಿನ್ನ ರೋಮಗಳಿಂದ ವನಸ್ಪತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಜನಿಸಿದನು, ನಿನ್ನ ನೇತ್ರದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 41

त्वमेव सर्वं त्वयि देव सर्वं स्तोता स्तुतिः स्तव्य इह त्वमेव । ईश त्वयाऽवास्यमिदं हि सर्वं नमोस्तु भूयोपि नमो नमस्ते

ನೀನೇ ಸರ್ವವೂ; ಹೇ ದೇವಾ, ಸರ್ವವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತಾ, ಸ್ತುತಿ, ಸ್ತವ್ಯ—ಎಲ್ಲವೂ ನೀನೇ. ಹೇ ಈಶಾ! ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಆವೃತವೂ ವ್ಯಾಪ್ತವೂ ಆಗಿದೆ. ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ—ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 42

इति स्तुत्वा विधिं देवा निपेतुर्दंडवत्क्षितौ । परितुष्टस्तदा ब्रह्मा प्रत्युवाच दिवौकसः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ದೇವತೆಗಳು ದಂಡವತ್‌ವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಆಗ ಪರಮ ತೃಪ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ದಿವ್ಯಲೋಕವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । यथार्थयाऽनया स्तुत्या तुष्टोस्मि प्रणताः सुराः । उत्तिष्ठत प्रसन्नोस्मि वृणुध्वं वरमुत्तमम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪ್ರಣತ ದೇವತೆಗಳೇ! ಈ ಯಥಾರ್ಥವಾದ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಏಳಿರಿ; ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನು—ಉತ್ತಮ ವರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿರಿ.

Verse 44

यः स्तोष्यत्यनया स्तुत्या श्रद्धावान्प्रत्यहं शुचिः । मां वा हरं वा विष्णुं वा तस्य तुष्टाः सदा वयम्

ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರಾಗಿ ಶುದ್ಧರಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ—ನನ್ನನ್ನು ಅಥವಾ ಹರನನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು—ಸ್ತುತಿಸುವರೋ, ಅವರ ಮೇಲೆ ನಾವು ಸದಾ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತೇವೆ.

Verse 45

दास्यामः सकलान्कामान्पुत्रान्पौत्रान्पशून्वसु । सौभाग्यमायुरारोग्यं निर्भयत्वं रणे जयम्

ನಾವು ಸಮಸ್ತ ಇಷ್ಟಕಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವೆವು—ಪುತ್ರರು, ಪೌತ್ರರು, ಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಧನ; ಸೌಭಾಗ್ಯ, ದೀರ್ಘಾಯು, ಆರೋಗ್ಯ, ನಿರ್ಭಯತೆ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯ।

Verse 46

ऐहिकामुष्मिकान्भोगानपवर्गं तथाऽक्षयम् । यद्यदिष्टतमं तस्य तत्तत्सर्वं भविष्यति

ಅವನು ಇಹಲೋಕ-ಪರಲೋಕದ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ, ಅಕ್ಷಯ ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ)ವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವನು; ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದುದೆಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು।

Verse 47

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठितव्यः स्तवोत्तमः । अभीष्टद इति ख्यातः स्तवोयं सर्वसिद्धिदः

ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಈ ಉತ್ತಮ ಸ್ತವವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಇದು ‘ಅಭೀಷ್ಟದ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಈ ಸ್ತವವು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 48

पुनः प्रोवाच तान्वेधाः प्रणिपत्योत्थितान्सुरान् । स्वस्थास्तिष्ठत भो यूयं किमत्रापि समाकुलाः

ನಂತರ ವೇಧಾ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎದ್ದಿದ್ದ ಆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—‘ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ, ನಿಶ್ಚಿಂತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿರಿ; ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಏಕೆ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿದ್ದೀರಿ?’

Verse 49

एते वेदा मूर्तिधरा इमा विद्यास्तथाखिलाः । सदक्षिणा अमी यज्ञाः सत्यं धर्मस्तपो दमः

ಇವು ಮೂರ್ತಿಧರ ವೇದಗಳು; ಇವು ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯೆಗಳೂ ಹೌದು. ಇವು ದಕ್ಷಿಣಾಸಹಿತ ಯಜ್ಞಗಳು; ಇದೇ ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಮ (ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ)।

Verse 50

ब्रह्मचर्यमिदं चैषा करुणा भारतीत्वियम् । श्रुतिस्मृतीतिहासार्थ चरितार्था अमीजनाः

ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಇದೇ ಕರುಣೆ; ಇದೇ ನಿಜವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಭಾರತೀ-ವಾಣಿ. ಇವರು ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಇತಿಹಾಸಾರ್ಥವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸುವ ಜನರು.

Verse 51

नेह क्रोधो न मात्सर्यं लोभः कामोऽधृतिर्भयम् । हिंसा कुटिलता गर्वो निंदासूयाऽशुचिः क्वचित्

ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಾತ್ಸರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಲೋಭವೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾಮವೂ ಇಲ್ಲ; ಅಧೈರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಹಿಂಸೆಯಿಲ್ಲ, ಕಪಟವಿಲ್ಲ, ಗರ್ವವಿಲ್ಲ, ನಿಂದಾ-ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲ; ಎಂದಿಗೂ ಅಶುಚಿಯಿಲ್ಲ.

Verse 52

ये ब्राह्मणा ब्रह्मरतास्तपोनिष्ठास्तपोधनाः । मासोपवासषण्मासचातुर्मास्यादि सद्व्रताः

ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳ, ತಪೋಧನರಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು—ಮಾಸೋಪವಾಸ, ಷಣ್ಮಾಸ ನಿಯಮ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಾದಿ ಸದ್ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು.

Verse 53

पातिव्रत्यरता नार्यो ये चान्ये ब्रह्मचारिणः । ते चामीपश्यत सुरा ये षंढाः परयोषिति

ಪತಿವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ರತಳಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು—ಅವರನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಷಂಡರು ಮತ್ತು ಪರಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರನ್ನೂ ನೋಡಿ.

Verse 54

मातापित्रोरमी भक्ता अमी गोग्रहणे हताः । व्रते दाने जपे यज्ञे स्वाध्याये द्विजतर्पणे

ಇವರು ಮಾತಾ-ಪಿತರ ಭಕ್ತರು; ಇವರು ಗೋ-ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದವರು. ವ್ರತ, ದಾನ, ಜಪ, ಯಜ್ಞ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ದ್ವಿಜ-ತರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 55

तीर्थे तपस्युपकृतौ सदाचारादिकर्मणि । फलाभिलाषिणीबुद्धिर्न येषां ते जना अमी

ತೀರ್ಥಕರ್ಮದಲ್ಲಿ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಸದಾಚಾರಾದಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಆದರ್ಶಪುರುಷರು.

Verse 56

गायत्री जाप्यनिरता अग्निहोत्र परायणाः । द्विमुखी गो प्रदातारः कपिलादान तत्पराः

ಅವರು ಗಾಯತ್ರೀಜಪದಲ್ಲಿ ನಿರತರು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು; ಗೋಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು (ಉತ್ತಮ ಹಾಗೂ ದುರ್ಲಭ ಗೋವನ್ನೂ ದಾನಿಸುವವರು) ಮತ್ತು ಕಪಿಲಾ ಗೋ ದಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತತ್ಪರರು.

Verse 57

निस्पृहाः सोमपा ये वै द्विजपादोदपाश्च ये । मृताः सारस्वते तीर्थे द्विजशुश्रूषकाश्च ये

ನಿಸ್ಪೃಹರು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡಿದವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನದ ಜಲವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದವರು, ಸಾರಸ್ವತ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರು, ಮತ್ತು ದ್ವಿಜಸೇವಕರು—ಇವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯರು.

Verse 58

प्रतिग्रहे समर्था हि ये प्रतिग्रहवर्जिताः । त एते मत्प्रिया विप्रास्त्यक्ततीर्थ प्रतिग्रहाः

ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಗ್ರಹವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿದವರು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀರ್ಥಜೀವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಗ್ರಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಆ ವಿಪ್ರರು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯರು.

Verse 59

प्रयागे माघ मासो यैरुषः स्नातोऽमलात्मभिः । मकरस्थे रवौ शुद्धास्त इमे सूर्यवर्चसः

ನಿರ್ಮಲಾತ್ಮರು ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಉಷಃಕಾಲದಲ್ಲಿ—ಸೂರ್ಯನು ಮಕರದಲ್ಲಿರುವಾಗ—ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ಶುದ್ಧರಾಗಿ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 60

वाराणस्यां पांचनदे त्र्यहं स्नातास्तु कार्तिके । अमी ते शुद्धवपुषः पुण्यभाजोतिनिर्मलाः

ವಾರಾಣಸಿಯ ಪಂಚನದ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರು ಶುದ್ಧದೇಹಿಗಳಾಗಿ, ಮಹಾಪುಣ್ಯದ ಭಾಗಿಗಳಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 61

स्नात्वा तु मणिकर्णिक्यां प्रीणिता ब्राह्मणा धनैः । त एते सर्वभोगाढ्याः कल्पं स्थास्यंति मत्पुरे

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಧನದಾನಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದವರು ಸರ್ವಭೋಗಸಂಪನ್ನರಾಗಿ ನನ್ನ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಪಕಾಲ ವಾಸಿಸುವರು।

Verse 62

ततः काशीं समासाद्य तेन पुण्येन नोदिताः । विश्वेश्वरप्रसादेन मोक्षमेष्यंत्यसंशयम्

ನಂತರ ಆ ಪುಣ್ಯದಿಂದಲೇ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಸೇರಿ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವರು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 63

अविमुक्ते कृतं कर्म यदल्पमपि मानवैः । श्रेयोरूपं तद्विपाको मोक्षो जन्मांतरेष्वपि

ಅವಿಮುಕ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಮಾಡಿದ ಅಲ್ಪವಾದ ಕರ್ಮವೂ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ರೂಪದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ—ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಮೋಕ್ಷರೂಪವಾಗಿ।

Verse 64

अहो वैश्वेश्वरे क्षेत्रे मरणादपिनोभयम् । यत्र सर्वे प्रतीक्षंते मृत्युं प्रियमिवाति थिम्

ಅಹೋ! ವೈಶ್ವೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಣಕ್ಕೂ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಮರಣವನ್ನು ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 65

ब्राह्मणेभ्यः कुरुक्षेत्रे यैर्दत्तं वसु निर्मलम् । निर्मलांगास्त एते वै तिष्ठंति मम संनिधा

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಧನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದವರು, ಶುದ್ಧಾಂಗ ಭಕ್ತರು ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 66

पितामहं समासाद्य गयायां यैः पितामहाः । तर्पिता ब्राह्मणमुखे तेषामेते पितामहाः

ಗಯೆಗೆ ತಲುಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮುಖದಿಂದ ತರ್ಪಣ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದವರಿಗೆ, ಅವರ ಪಿತಾಮಹರು ನಿಜವಾಗಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

Verse 67

न स्नानेन न दानेन न जपेन न पूजया । मल्लोकः प्राप्यते देवाः प्राप्यते द्विज तर्पणात्

ಸ್ನಾನದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ದಾನದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಜಪದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಪೂಜೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ನನ್ನ ಲೋಕ ದೊರೆಯದು; ಹೇ ದ್ವಿಜ, ತರ್ಪಣದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 68

सोपस्कराणिवेश्मानिमु सलोलूखलादिभिः । यैर्दत्तानि सशय्यानि तेषां हर्म्याण्यमूनि वै

ನೀರಿನ ಕುಂಭ, ಒಕ್ಕಲಿ ಮುಂತಾದ ಗೃಹೋಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಯ್ಯೆಯೂ ಸೇರಿದ ಸಜ್ಜಿತ ಮನೆಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದವರು, ನಿಜವಾಗಿ ಇಂತಹ ಭವ್ಯ ಹರ್ಮ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 69

ब्रह्मशालां कारयंति वेदमध्यापयंति च । विद्यादानं च ये कुर्युः पुराणं श्रावयंति च

ಯಾರು ಬ್ರಹ್ಮಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವೇದಾಧ್ಯಾಪನವನ್ನು ನಡೆಸಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾದಾನ ಮಾಡಿ, ಪುರಾಣ ಪಠಣ-ಶ್ರವಣವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೋ—

Verse 70

पुराणानि च ये दद्युः पुस्तकानि ददत्यपि । धर्मशास्त्राणि ये दद्युस्तेषां वासोत्र मे पुरे

ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವರು, ಗ್ರಂಥ-ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ನೀಡುವವರು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವರು—ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 71

यज्ञार्थं च विवाहार्थं व्रतार्थं ब्राह्मणाय वै । अखंडं वसु ये दद्युस्तेत्र स्युर्वसुवर्चसः

ಯಜ್ಞಾರ್ಥ, ವಿವಾಹಾರ್ಥ ಅಥವಾ ವ್ರತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅಖಂಡ ಧನವನ್ನು ನೀಡುವವರು—ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 72

आरोग्यशालां यः कुर्याद्वैद्यपोषणतत्परः । आकल्पमत्र वसति सर्वभोग समन्वितः

ಆರೋಗ್ಯಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವೈದ್ಯರ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿರುವವನು—ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಪರ್ಯಂತ ಸರ್ವಭೋಗಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 73

मुक्ती कुर्वंति तीर्थानि ये च दुष्टावरोधतः । ममावरोधे ते मान्या औरसास्तनया इव

ದುಷ್ಟರನ್ನು ತಡೆದು ತೀರ್ಥಗಳು ಮುಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವವರು—ಅವರು ನನ್ನ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಜನ್ಮಪುತ್ರರಂತೆ ಮಾನ್ಯರು।

Verse 74

विष्णोर्वाममवाशंभोर्ब्राह्मणा एव सुप्रियाः । तेषां मूर्त्या वयं साक्षाद्विचरामो महीतले

ವಿಷ್ಣುವಿಗೂ ಶಂಭುವಿಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು; ಅವರದೇ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಾವು ಸ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 75

ब्राह्मणाश्चैव गावश्च कुलमेकं द्विधाकृतम् । एकत्र मंत्रास्तिष्ठंति हविरेकत्र तिष्ठति

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಗಾವೂ ಒಂದೇ ಪವಿತ್ರ ಕುಲ; ಅದು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ಒಂದರಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ, ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್‌ (ಯಜ್ಞಾಹುತಿ) ನೆಲೆಸಿದೆ.

Verse 76

ब्राह्मणा जंगमं तीर्थं निर्मितं सार्वभौमिकम् । येषां वाक्योदकेनैव शुद्ध्यंति मलिना जनाः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜಂಗಮ ತೀರ್ಥ; ಅವರ ವಾಕ್ಯರೂಪ ಜಲದಿಂದಲೇ ಮಲಿನ ಜನರು ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 77

गावः पवित्रमतुलं गावो मंगलमुत्तमम् । यासां खुरोत्थितो रेणुर्गंगावारिसमो भवेत्

ಗಾವುಗಳು ಅತുല ಪವಿತ್ರತೆ; ಗಾವುಗಳೇ ಪರಮ ಮಂಗಳ. ಅವುಗಳ ಖುರಗಳಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳೂ ಗಂಗಾಜಲದ ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 78

शृंगाग्रे सर्वतीर्थानि खुराग्रे सर्व पर्वताः । शृंगयोरंतरे यस्याः साक्षाद्गौरीमहेश्वरी

ಗಾವಿನ ಶೃಂಗಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳು, ಖುರಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಪರ್ವತಗಳು; ಅವಳ ಎರಡು ಶೃಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸాక్షಾತ್ ಗೌರೀ-ಮಹೇಶ್ವರಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 79

दीयमानां च गां दृष्ट्वा नृत्यंति प्रपितामहाः । प्रीयंते ऋषयः सर्वे तुष्यामो दैवतैः सह

ಗೋ ದಾನವಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಪಿತಾಮಹರು ಆನಂದದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ, ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಎಲ್ಲರೂ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 80

रोरूयंते च पापानि दारिद्र्यं व्याधिभिः सह । धात्र्यः सर्वस्य लोकस्य गावो मातेव सर्वथा

ಪಾಪಗಳು ಅಳುತ್ತಾ ದೂರ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತವೆ; ದಾರಿದ್ರ್ಯವು ರೋಗಗಳೊಡನೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗೋವುಗಳು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕದ ಧಾತ್ರಿಗಳು—ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಾಯಿಯಂತೆ.

Verse 81

गवां स्तुत्वा नमस्कृत्य कृत्वा चैव प्र दक्षिणाम् । प्रदक्षिणीकृतातेन सप्तद्वीपा वसुंधरा

ಗೋವುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರೆ—ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೊಡನೆ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನೇ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 82

या लक्ष्मीः सवर्भूतानां या देवेषु व्यवस्थिता । धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु

ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ—ಧೇನುರೂಪದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಿ.

Verse 83

विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा चैव विभावसोः । स्वधा या पितृमुख्यानां सा धेनुर्वरदा सदा

ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿರುವಳು, ಅಗ್ನಿದೇವನಿಗೆ ‘ಸ್ವಾಹಾ’ಯಾಗಿರುವಳು, ಪಿತೃಮುಖ್ಯರಿಗೆ ‘ಸ್ವಧಾ’ಯಾಗಿರುವಳು—ಅವಳೇ ಧೇನು; ಸದಾ ವರದಾಯಿನಿ.

Verse 84

गोमयं यमुना साक्षाद्गोमूत्रं नर्मदा शुभा । गंगा क्षीरं तु यासां वै किं पवित्रमतः परम्

ಗೋಮಯವೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಯಮುನಾ, ಗೋಮೂತ್ರವು ಶುಭ ನರ್ಮದಾ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕ್ಷೀರವೇ ಗಂಗೆಯಾಗಿದೆ—ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪವಿತ್ರತೆ ಇನ್ನೇನು?

Verse 85

गवामंगेषु तिष्ठंति भुवनानि चतुर्दश । यस्मात्तस्माच्छिवं मे स्यादिहलोके परत्र च

ಗೋವಿನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರ್ದಶ ಭುವನಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸತ್ಯಬಲದಿಂದ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಶಿವಮಂಗಳವಾಗಲಿ.

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य धेनूर्वाधेनु मेव वा । यो दद्याद्द्विजवर्याय स सर्वेभ्यो विशिष्यते

ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಧೇನುವನ್ನಾಗಲಿ ಅಧೇನುವನ್ನಾಗಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ವಿಶಿಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 87

मया च विष्णुना सार्धं शिवेन च महर्षिभिः । विचार्य गोगुणान्नित्यं प्रार्थनेति विधीयते

ನಾನು, ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಗೋಮಾತೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ವಿಧಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Verse 88

गावो मे पुरतः संतु गावो मे संतु पृष्ठतः । गावो मे हृदये संतु गवां मध्ये वसाम्यहम्

ಗೋವುಗಳು ನನ್ನ ಮುಂದಿರಲಿ, ಗೋವುಗಳು ನನ್ನ ಹಿಂದಿರಲಿ. ಗೋವುಗಳು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ; ನಾನು ಗೋವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ.

Verse 89

नीराजयति योंगानि गवां पुच्छेन भाग्यवान् । अलक्ष्मीः कलहो रोगास्तस्यांगाद्यांति दूरतः

ಭಾಗ್ಯವಂತನು ಗೋವಿನ ಪುಚ್ಛದಿಂದ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ನೀರಾಜನ (ರಕ್ಷಾರತಿ) ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಅಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಕಲಹ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 90

गोभिर्विप्रश्च वेदैश्च सतीभिः सत्यवादिभिः । अलुब्धैर्दा नशीलैश्च सप्तभिर्धार्यते मही

ಗೋವುಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೇದಗಳು, ಸತೀಸ್ತ್ರೀಯರು, ಸತ್ಯವಕ್ತರು, ನಿರ್ಲೋಭರು ಮತ್ತು ದಾನಶೀಲರು—ಈ ಏಳರಿಂದ ಭೂಮಿ ಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 91

मम लोकात्परोलोको वैकुंठ इति गीयते । तस्योपरिष्टात्कौमार उमालोकस्ततः परम्

ನನ್ನ ಲೋಕದ ಆಚೆಗೆ ‘ವೈಕುಂಠ’ವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಕೌಮಾರ’ ಲೋಕ, ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದಂತೆ ಉಮಾಲೋಕವಿದೆ।

Verse 92

शिवलोकस्तदुपरि गोलो कस्तत्समीपतः । गोमातरः सुशीलाद्यास्तत्र संति शिवप्रियाः

ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಲೋಕ; ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಗೋಲೋಕ. ಅಲ್ಲಿ ಸುಶೀಲಾ ಮೊದಲಾದ ಗೋಮಾತೃಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಶಿವಪ್ರಿಯರು।

Verse 93

गवां शुश्रूरूषकाये च गोप्रदाये च मानवाः । एषामन्यतमे लोके ते स्युः सर्वसमृद्धयः

ಗೋವಿನ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರೂ, ಗೋಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರೂ—ಅವರು ಆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಸರ್ವಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 94

यत्र क्षीरवहा नद्यो यत्र पायस कर्दमाः । न जरा बाधते यत्र तत्र गच्छंति गोप्रदाः

ಎಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರವಾಹಿನಿ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೋ, ಎಲ್ಲಿ ಪಾಯಸದ ಕಾದುಮಣ್ಣು ಇರುವುದೋ, ಎಲ್ಲಿ ಜರೆಯು ಬಾಧಿಸದೆಯೋ—ಅಲ್ಲಿ ಗೋಪ್ರದಾನಿಗಳು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 95

श्रुतिस्मृतिपुराणज्ञा ब्राह्मणाः परिकीर्तिताः । तदुक्ताचारचरणा इतरे नामधारकाः

ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಯಥಾರ್ಥಜ್ಞರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಆಚಾರವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರೇ ನಿಜವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ಇತರರು ಹೆಸರುಮಾತ್ರದವರು.

Verse 97

श्रुतिस्मृती तु नेत्रे द्वे पुराणं हृदयं स्मृतम् । श्रुतिस्मृतिभ्यां हीनोंधः काणः स्यादेकया विना । पुराणहीनाद्धृच्छून्यात्काणांधावपि तौ वरौ । श्रुतिस्मृत्युदितोधर्मः पुराणे परिगीयते

ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು; ಪುರಾಣವನ್ನು ಹೃದಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದವನು ಅಂಧ; ಒಂದಿಲ್ಲದವನು ಕಾಣಿ. ಆದರೆ ಪುರಾಣವಿಲ್ಲದೆ ಹೃದಯ ಶೂನ್ಯ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಾಣಿ ಮತ್ತು ಅಂಧರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾದ ಧರ್ಮವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗೀತವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 98

तद्बाह्मणाय गोर्देया सर्वत्र सुखमिच्छता । न देया द्विजमात्राय दातारं सोप्यधो नयेत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅಂಥ ಸತ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಗೋদান ಮಾಡಬೇಕು. ಕೇವಲ ‘ದ್ವಿಜ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನಿಗೆ ಕೊಡಬಾರದು; ಅಂಥ ಗ್ರಾಹಿ ದಾತನನ್ನೂ ಅಧೋಗತಿಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 99

यस्य धर्मेऽस्ति जिज्ञासा यस्य पापाद्भयं महत् । श्रोतव्यानि पुराणानि धमर्मूलानि तेन वै

ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಿರುವವನು, ಪಾಪದ ಮಹಾಭಯವಿರುವವನು—ಅವನು ಧರ್ಮಮೂಲವಾದ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 100

चतुर्दशसु विद्यासु पुराणं दीप उत्तमः । अंधोपि न तदा लोकात्संसाराब्धौ क्वचित्पतेत्

ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುರಾಣವೇ ಪರಮ ದೀಪ; ಅದರ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಅಂಧನೂ’ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 110

उत्फुल्लपद्मनयना निर्मिताः सुकृतार्थिनः । तावेव चरणौ धन्यौ काशीमभिप्रयायिनौ

ವಿಕಸಿತ ಪದ್ಮನೇತ್ರರು ಪುಣ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತರಾದರು; ಕಾಶಿಯತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಆ ಪಾದಯುಗವೇ ನಿಜವಾಗಿ ಧನ್ಯ.

Verse 114

इह वंशं परिस्थाप्य भुक्त्वा सर्व सुखानि च । सत्यलोके चिरं स्थित्वा ततो यास्यंति शाश्वतम्

ಇಲ್ಲಿ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೆಲೆಸಿ, ನಂತರ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.