Adhyaya 19

Verse 1

शिवशर्मोवाच । तिष्ठन्नेकेन पादेन कोयं भ्रमति सत्तमौ । अनेकरशनाव्यग्र हस्ताग्रो व्यग्रलोचनः

ಶಿವಶರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸತ್ತಮರೇ! ಒಬ್ಬೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಈವನು ಯಾರು ಹೀಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ? ಅನೇಕ ರಶನೆಗಳು/ಪಟ್ಟೆಗಳು ವ್ಯಗ್ರ, ಕೈಗಳು ಮುಂದಕ್ಕೆ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಂಚಲ।

Verse 2

त्रिलोकीमंडपस्तंभ सन्निभोभाभिरावृतः । अतुलं ज्योतिषां राशिं तुलया तुलयन्निव

ಅವನು ತ್ರಿಲೋಕ ಮಂಟಪದ ಸ್ತಂಭದಂತೆ, ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ತೂಕದ ತ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ಅತೂಲ ಜ್ಯೋತಿರಾಶಿಯನ್ನು ತೂಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

सूत्रधार इव व्योम व्यायामपरिमापकः । त्रैविक्रमोंघ्रिदंडो वा प्रोद्दंडो गगनांगणे

ಅವನು ಸೂತ್ರಧಾರನಂತೆ ಆಕಾಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವವನಾಗಿ; ಅಥವಾ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ಪಾದದಂಡದಂತೆ, ಗಗನಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

अथवांबरकासारसारयूपस्वरूपधृक् । कोयं कथय तं देवौ कृपया परया मम

ಅಥವಾ ಅವನು ಆಕಾಶದ ದೀಪ್ತಿಯ ಸಾರಸ್ವರೂಪವಾದ ಮಹೋನ್ನತ ಯಜ್ಞಯೂಪದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ದೇವದ್ವಯ, ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ—ಇವನು ಯಾರು?

Verse 5

निशम्येति वचस्तस्य वयस्यस्य विमानगौ । प्रणयादाहतुस्तस्मै ध्रुवां ध्रुवकथां गणौ

ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಮಾನಗಾಮಿಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಗಣರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಧ್ರುವನ ಅಚಲ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

Verse 6

गणावूचतुः । मनोः स्वायंभुवस्यासीदुत्तानचरणः सुतः । तस्य क्षितिपतेर्विप्र द्वौ सुतौ संबभूवतुः

ಗಣರು ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿಗೆ ಉತ್ತಾನಪಾದನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಆ ಭೂಪತಿ ರಾಜನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

Verse 7

सुरुच्यामुत्तमो ज्येष्ठः सुनीत्यां तु ध्रुवो परः । मध्ये सभं नरपतेरुपविष्टस्य चैकदा

ಸುರೂಚಿಯಿಂದ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ಉತ್ತಮನು ಜನಿಸಿದನು; ಸುನೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಧ್ರುವನು. ಒಂದು ವೇಳೆ ರಾಜನು ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ…

Verse 8

सुनीत्या राजसेवायै नियुक्तोऽलंकृतोर्भकः । ध्रुवो धात्रेयिकापुत्रैः समं विनयतत्परः

ಸುನೀತಿಯು ರಾಜಸೇವೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ, ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಲಕ ಧ್ರುವನು ವಿನಯದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ಧಾತ್ರೇಯಿಕಾಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 9

स गत्वोत्तानचरणं क्षोणीशं प्रणनाम ह । दृष्ट्वोत्तमं तदुत्संगे निविष्टं जनकस्य वै

ಅವನು ಭೂಪತಿ ಉತ್ತಾನಪಾದ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ತಂದೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಲಕ ಉತ್ತಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಮೇಲೆ ದೊರೆತ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಅರಿತನು.

Verse 10

प्रोच्चसिंहासनस्थस्य नृपतेर्बाल्यचापलात् । आरोढुकामस्त्वभवत्सौनीतेयस्तदा ध्रुवः

ರಾಜನು ಎತ್ತರದ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಬಾಲ್ಯಚಾಪಲ್ಯದಿಂದ ಸುನೀತಿಪುತ್ರ ಧ್ರುವನು ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ಏರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದನು.

Verse 11

आरुरुक्षुमवेक्ष्यामुं सुरुचिर्धुवमब्रवीत् । दौर्भगेय किमारोढुमिच्छेरंकं महीपतेः

ಅವನು ಏರಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುರೂಚಿ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಂತನೇ! ನೀನು ರಾಜನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಏಕೆ ಏರಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ?”

Verse 12

बालबालिशबुद्धित्वादभाग्या जठरोद्भव । अस्मिन्सिंहासने स्थातुं न त्वया सुकृतं कृतम्

“ಬಾಲಿಶ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಓ ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಂತನೇ, ಗರ್ಭಜನಿತನೇ! ಈ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ತಕ್ಕ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಿಲ್ಲ.”

Verse 13

यदि स्यात्सुकृतं तत्किं दुर्भगोदरगोऽभवः । अनेनैवानुमानेन बुध्यस्व स्वाल्पपुण्यताम्

“ನಿನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪುಣ್ಯವಿದ್ದರೆ, ‘ದುರ್ಭಾಗ್ಯೋದರ’ದಿಂದ ನೀನು ಏಕೆ ಜನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ? ಈ ಅನುಮಾನದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಅಲ್ಪಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೋ.”

Verse 14

भूत्वा राजकुमारोपि नालंकुर्या ममोदरम् । सुकुक्षिजममुं पश्य त्वमुत्तममनुत्तमम्

ನೀನು ರಾಜಕುಮಾರನಾದರೂ ನನ್ನ ಮಡಿಲನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತ ಕುಕ್ಷಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಈ ‘ಉತ್ತಮ’—ಅನುತ್ತಮ—ಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡು।

Verse 15

अधिजानुधराजानेर्मानेन परिबृंहितम् । प्रांशोः सिंहासनस्यास्य रुचिश्चेदधिरोहणे

ರಾಜನ ಮೊಣಕಾಲಿಗಿಂತ ಮೇಲೇಳಿದ ಆ ಉನ್ನತ ಸಿಂಹಾಸನವು ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಭವ್ಯವಾಗಿ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು; ಅದನ್ನು ಏರಬೇಕಾದದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಸುರೂಚಿಗೆ ಅದನ್ನು ಉನ್ನತವೆಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆನಂದವಾಯಿತು।

Verse 16

कुक्षिं हित्वा किमवसः सुरुचेश्च सुरोचिषम् । मध्ये भूपसभं बालस्तयेति परिभर्त्सितः

ಮಡಿಲನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆ ಬಾಲನು ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲನು? ಸುರೂಚಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಪ್ರಕಾಶದಂತ ಮಾತುಗಳಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗಿ, ಅವನು ರಾಜಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಜ್ಜಿತನಾದನು।

Verse 17

पतन्निपीतबाष्पांबुर्धैर्यात्किंचिन्न चोक्तवान् । उचिताऽनुचितं किंचिन्नोचिवान्सोपि पार्थिवः

ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾ ಅವನು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒಳಗೇ ಕುಡಿದನು; ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆ ಪಾರ್ಥಿವನೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ—ಯುಕ್ತವೂ ಅಲ್ಲ, ಅಯುಕ್ತವೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 18

नियंत्रितो महिष्याश्च तस्याः सौभाग्यगौरवात् । विमृज्य च सभालोकं शोकं संमृज्य चेष्टितैः

ರಾಣಿಯ ಸೌಭಾಗ್ಯ-ಗೌರವದ ಭಾರದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾದ ರಾಜನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು; ಸಭೆಯ ಜನರನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ, ಹೊರಗಿನ ಚಲನವಲನಗಳಿಂದ ಶೋಕವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು।

Verse 19

शैशवैः स शिशुर्नत्वा नृपं स्वसदनं ययौ । सुनीतिर्नीतिनिलयमवलोक्याथ बालकम्

ಬಾಲ್ಯದ ಸರಳಾಚಾರದಿಂದ ಆ ಶಿಶು ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು. ಅನಂತರ ಸುನೀತಿಯು ನೀತಿನಿಲಯವಾದ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿ ಸ्नेಹದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಿಹಾಳಿಸಿದಳು.

Verse 20

सुखलक्ष्म्यैवचाज्ञासीद्ध्रुवं समवमानितम् । अभिसृत्य च तं बालं मूर्ध्न्युपाघ्राय सा सकृत्

ಅವನ ಸುಖಕಾಂತಿ ಕುಂದಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಧ್ರುವನು ಅವಮಾನಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಅವಳು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಳು. ತಕ್ಷಣ ಬಾಲನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮುದ್ದಿಟ್ಟು (ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯುಪಾಘ್ರಾಯ) ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದಳು.

Verse 21

किंचित्परिम्लानमिव ससांत्वं परिषस्वजे । अथ दृष्ट्वा सुनीतिं स रहोंतः पुरवासिनीम्

ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮ್ಲಾನನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವಳು ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ನಂತರ ನಗರದ ಅಂತಃಪುರವಾಸಿನಿಯಾದ ಸುನೀತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು.

Verse 22

दीर्घं निःश्वस्य बहुशो मातुरग्रे रुरोद ह । सांत्वयित्वाश्रुनयना वदनं परिमार्ज्य च

ಅವನು ಮರುಮರು ದೀರ್ಘ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ ತಾಯಿಯ ಮುಂದೆ ಅತ್ತನು. ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿ ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿದಳು.

Verse 23

दुकूलांचल संपर्कैर्मृदुलैर्मृदुपाणिना । पप्रच्छ तनयं माता वद रोदनकारणम् । विद्यमाने नरपतौ शिशो केनापमानितः

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತ್ರದ ಅಂಚಿನಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ কোমಲ ಕೈಯಿಂದ ತಾಯಿ ಮಗನನ್ನು ಕೇಳಿದಳು—“ಅಳುವ ಕಾರಣ ಹೇಳು. ರಾಜನು ಇದ್ದಾಗಲೂ ಈ ಶಿಶುವನ್ನು ಯಾರು ಅವಮಾನಿಸಿದರು?”

Verse 24

अपोथसमुपस्पृश्य तांबूलं परिगृह्य च । मात्रा पृष्टः सोपरोधं ध्रुवस्तां पर्यभाषत

ಬಾಯಿ ತೊಳಗಿ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ತಾಯಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಧ್ರುವನು ಸಂಯತ ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 25

संपृच्छे जननि त्वाहं सम्यक्शंस ममाग्रतः । भार्यात्वेपि च सामान्ये कथं सा सुरुचिः प्रिया

ತಾಯಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪತ್ನಿಯರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಸುರೂಚಿ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಇಷ್ಟು ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ?

Verse 26

कथं न भवती मातः प्रिया क्षितिपतेरसि । कथमुत्तमतां प्राप्त उत्तमः सुरुचेः सुतः

ತಾಯಿ, ನೀನು ಭೂಪತಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿಲ್ಲವೇ ಹೇಗೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಸುರೂಚಿಯ ಪುತ್ರ ಉತ್ತಮನೇಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು?

Verse 27

कुमारत्वेपि सामान्ये कथं त्वहमनुत्तमः । कथं त्वं मंदभाग्यासि सुकुक्षिः सुरुचिः कथम्

ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಕುಮಾರತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರೂ ನಾನು ಏಕೆ ‘ಉತ್ತಮ’ನಲ್ಲ? ನೀನು ಹೇಗೆ ಮಂದಭಾಗ್ಯವತಿ, ಮತ್ತು ಸುರೂಚಿ ಹೇಗೆ ಶುಭಗರ್ಭಿಣಿ?

Verse 28

कथं नृपासनं योग्यमुत्तमस्य कथं न मे । कथं मे सुकृतं तुच्छमुत्तमस्योत्तमं कथम्

ಉತ್ತಮನಿಗೆ ರಾಜಾಸನ ಹೇಗೆ ಯೋಗ್ಯ, ನನಗೆ ಏಕೆ ಅಲ್ಲ? ನನ್ನ ಸುಕೃತ ಹೇಗೆ ತುಚ್ಛ, ಉತ್ತಮನದು ಹೇಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ?

Verse 29

इति श्रुत्वा वचस्तस्य सुनीतिर्नीतिमच्छिशोः । किंचिदुच्छ्वस्य शनकैः शिशुकोपोपशांतये

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನೀತಿನಿಪುಣಳಾದ ಸುನೀತಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದಳು; ಶಿಶುವಿನ ಏರುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಪವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 30

स्वभावमधुरां वाणीं वक्तुं समुपचक्रमे । सापत्नं प्रतिघं त्यक्त्वा राजनीतिविदांवरा

ರಾಜನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಅವಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಮಧುರವಾದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು; ಸಪತ್ನಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕಟುತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಘಾತದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ.

Verse 31

सुनीतिरुवाच । अयि तात महाबुद्धे विशुद्धेनांतरात्मना । निवेदयामि ते सर्वं माऽपमाने मतिं कृथाः

ಸುನೀತಿ ಹೇಳಿದರು—ಅಯ್ಯ ತಾತ, ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನೇ! ವಿಶುದ್ಧ ಅಂತರಾತ್ಮದಿಂದ ಕೇಳು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವಮಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ.

Verse 32

तया यदुक्तं तत्सर्वं तथ्यमेव न चान्यथा । सापत्युर्महिषीराज्ञो राज्ञीनामति वल्लभा

ಅವಳು ಹೇಳಿದದ್ದೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವೇ, ಬೇರೆಲ್ಲ. ಅವಳು ರಾಜನ ಪ್ರಧಾನ ಮಹಿಷಿ; ರಾಣಿಯರೊಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 33

तया जन्मांतरे तात यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्पुण्योपचयाद्राजा सुरुच्यां सुरुचिर्भृशम्

ಹೇ ತಾತ, ಅವಳು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಪುಣ್ಯವೇನಿದೆಯೋ, ಆ ಪುಣ್ಯದ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದಲೇ ರಾಜನು ಸುರೂಚಿಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಮತೆಯಿಂದಿರುವನು.

Verse 34

मादृश्यो मंदभाग्यायाः प्रमदासु प्रतिष्ठिताः । केवलं राजपत्नीत्ववादस्तासु न तद्रुचिः

ನನ್ನಂತಹ ಮಂದಭಾಗ್ಯವತಿಗೆ ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ‘ರಾಜಪತ್ನಿ’ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಹೆಸರಷ್ಟೇ—ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ರುಚಿಯೂ ಗೌರವವೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 35

महा सुकृतसंभारैरुत्तमश्चोत्तमोदरे । उवास तस्याः पुण्या या नृपसिंहासनोचितः

ಮಹಾ ಸುಕೃತಸಂಚಯಗಳಿಂದ ಅವಳ ಉತ್ತಮ ಭಾಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೌಭಾಗ್ಯ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಆ ಪುಣ್ಯವತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ನೃಪಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯಳು।

Verse 36

आतपत्रं च चंद्राभं शुभे चापि च चामरे । भद्रासनं तथोच्चं च सिंधुराश्च मदोद्धुराः

ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯಂತಿರುವ ರಾಜಛತ್ರ, ಶುಭ ಚಾಮರಗಳು, ಎತ್ತರದ ಭದ್ರಾಸನ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಿಂಧುದೇಶದ ಮದೋದ್ದುರ ಗಜಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ ಅವಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಗೌರವಗಳು।

Verse 37

तुरंगमाश्च तुरगास्त्वनाधिव्याधिजीवितम् । निःसपत्नं शुभं राज्यं प्राज्यं हरिहरार्चनम्

ಕುದುರೆಗಳು ಹಾಗೂ ವೇಗವಂತ ಅಶ್ವಗಳು, ಮನೋವ್ಯಥೆ-ರೋಗರಹಿತ ಜೀವನ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಿಲ್ಲದ ಶುಭ ರಾಜ್ಯ, ಅಪಾರ ಸಮೃದ್ಧಿ—ಮತ್ತು ಹರಿ-ಹರರ ಆರಾಧನೆ—ಇವೆಲ್ಲ ಅವಳ ಪಾಲಾಗಿದೆ।

Verse 38

विपुलं च कलाज्ञानमधीतमपराजितम् । तथा जयोरिषड्वर्गे स्वभावात्सात्त्विकी मतिः

ವಿಪುಲ ಕಲಾಜ್ಞಾನ, ಅಪರಾಜಿತ ಅಧ್ಯಯನ, ಷಡ್ವರ್ಗ (ಕಾಮಾದಿ) ಮೇಲೆ ಜಯ, ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವತಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಮತಿ—ಇವುಗಳೂ ಅವಳಿಗೇ ಸೇರಿವೆ।

Verse 39

दृष्टिः कारुण्यसंपूर्णा वाणी मधुरभाषिणी । अनालस्यं च कार्येषु तथा गुरुजने नतिः

ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೃಷ್ಟಿ, ಮಧುರವಾದ ವಾಣಿ; ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪರಿಶ್ರಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುಜನರ प्रति ವಿನಯಪೂರ್ವಕ ನತಿ—ಇವು ಸಜ್ಜನನ ಧರ್ಮಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 40

सर्वत्र शुचिता तात सा परोपकृतिः सदा । और्जस्वला मनोवृत्तिः सदैवादीनवादिता

ಓ ತಾತಾ! ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುದ್ಧತೆ, ಸದಾ ಪರೋಪಕಾರ, ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮನೋವೃತ್ತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀಚವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಆಡದಿರುವುದು—ಇವು ಶಾಶ್ವತ ಸದ್ಗುಣಗಳೆಂದು ಗಣ್ಯವಾಗಿವೆ।

Verse 41

सदोजिरे च पांडित्यं प्रागल्भ्यं चरणांगणे । आर्जवं बंधुवर्गेषु काठिन्यं क्रयविक्रये

ಸ್ಥಿರ ಓಜಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗಲ್ಭ್ಯವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ; ಬಂಧುವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆರ್ಜವ, ಮತ್ತು ಖರೀದಿ-ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ದೃಢತೆ—ಇವು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ವ್ಯವಹಾರಗುಣಗಳೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 42

मार्दवं स्त्रीप्रयोगेषु वत्सलत्वं प्रजासु च । ब्राह्मणेभ्यो भयं नित्यं वृद्धवृत्त्युपजीवनम्

ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ದವ, ಪ್ರಜೆ/ಆಶ್ರಿತರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮುಂದೆ ನಿತ್ಯವೂ ಭಯಭಕ್ತಿಯ ಸಂಯಮ, ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರ ಗೌರವಯುತ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು—ಇವು ಧರ್ಮಗುಣಗಳೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 43

वासो भागीरथीतीरे तीर्थे वा मरणं रणे । अपराङ्मुखताऽर्थिभ्यः प्रत्यर्थिभ्यो विशेषतः

ಭಾಗೀರಥೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸ, ಅಥವಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಣದಲ್ಲಿ ಮರಣ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಾಯ ಬೇಡುವವರಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸದಿರುವುದು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿಗಳ ಎದುರು—ಇವು ಶೌರ್ಯಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 44

भोगः परिजनैः सार्धं दानावंध्यदिनागमः । विद्याव्यसनिता नित्यं नित्यं पित्रोरुपस्थितिः

ಪರಿಜನರು ಹಾಗೂ ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ಭೋಗವನ್ನು ಧರ್ಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದು, ದಾನವಿಲ್ಲದೆ ದಿನ ಕಳೆಯದಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ—ಇವು ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 45

यशसः संचयो नित्यं नित्यं धर्मस्य संचयः । स्वर्गापवर्गयोः सिद्धिः सदा शीलस्य मंडनम्

ಯಶಸ್ಸಿನ ನಿತ್ಯ ವೃದ್ಧಿ, ಧರ್ಮದ ನಿರಂತರ ಸಂಚಯ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ)ಗಳ ಸಿದ್ಧಿ, ಹಾಗೂ ಶೀಲಕ್ಕೆ ಸದಾ ಅಲಂಕಾರ—ಇವು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಫಲಗಳು।

Verse 46

सद्भिश्च संगतिर्नित्यं मैत्री च पितृमित्रकैः । इतिहासपुराणानामुत्कंठा श्रवणे सदा

ಸಜ್ಜನರೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಸಂಗತಿ, ತಂದೆಯ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಮೈತ್ರಿ, ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಗಳ ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಸದಾ ಉತ್ಸುಕತೆ—ಇವು ಧರ್ಮದ ಆಧಾರಗಳೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 47

विपद्यपि परं धैर्यं स्थैर्यं संपत्समागमे । गांभीर्यं वाग्विलासेषु औदार्यं पात्रपाणिषु

ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಧೈರ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು ಬಂದಾಗ ಸ್ಥೈರ್ಯ, ವಾಗ್ವಿಲಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಂಭೀರ್ಯ, ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರ ಚಾಚಿದ ಕೈಗಳತ್ತ ಔದಾರ್ಯ—ಇವು ಧರ್ಮಿಷ್ಠರ ಸಮತೋಲನ ಗುಣಗಳೆಂದು ಪೂಜ್ಯ।

Verse 48

देहे परैका कृशता तपोभिर्नियमैर्यमैः । एतैर्मनोरथफलैः फलत्येव तपोद्रुमाः

ತಪಸ್ಸು, ನಿಯಮ, ಯಮಗಳಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಫಲ—ಕೃಶತೆ—ಕಾಣಿಸಿದರೂ; ಇಂತಹ ಮನೋರಥಫಲಗಳಿಂದ ತಪೋದ್ರುಮವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಫಲಿಸಿ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 49

तस्मादल्पतपस्त्वाद्वै त्वं चाहं च महामते । प्राप्यापि राजसांनिध्यं राजलक्ष्म्या न भाजनम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಅಲ್ಪತಪಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ಮತ್ತು ನಾನು—ರಾಜಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರೂ—ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನಿಜ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಲ್ಲ.

Verse 50

मानापमानयोस्तस्मात्स्वकृतं कारणं परम् । स्रष्टापि नापमार्ष्टुं तत्परीष्टे स्वकृतां कृतिम् । मा शोचस्त्वमतः पुत्र दिष्टमिष्टं समर्पयेत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನಾಪಮಾನಗಳಿಗೆ ಪರಮ ಕಾರಣ ಸ್ವಕರ್ಮವೇ. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಅದನ್ನು ಅಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವಯಂಕೃತ ಕೃತಿಯನ್ನೇ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪುತ್ರಾ, ಶೋಕಿಸಬೇಡ; ದಿಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸು.

Verse 51

इत्याकर्ण्य सुनीत्यास्तन्महावाक्यं सुनीतिमत् । सौनीते यो ध्रुवोवाचमाददे वक्तुमुत्तरम्

ಸುನೀತಿಯ ಆ ಮಹಾನ್ ಹಾಗೂ ವಿವೇಕಪೂರ್ಣ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸುನೀತಿಪುತ್ರ ಧ್ರುವನು ಉತ್ತರ ಹೇಳಲು ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 52

ध्रुव उवाच । जनयित्रि सुनीते मे शृणु वाक्यमनाकुलम् । मा बाल इति मत्वा मामवमंस्थास्तपस्विनि

ಧ್ರುವನು ಹೇಳಿದನು—ತಾಯಿ ಸುನೀತೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಅಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇಳು. ನನ್ನನ್ನು ‘ಬಾಲ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಓ ತಪಸ್ವಿನಿ, ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ.

Verse 53

यद्यहं मानवे वंशे जातोस्म्यत्यंत पावने । उत्तानपादतनयस्त्वदीयोदर संभवः

ನಾನು ಮನುನ ಅತ್ಯಂತ ಪಾವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ—ಉತ್ತಾನಪಾದನ ಪುತ್ರನಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಉದರದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನಾಗಿ—

Verse 54

तप एव हि चेन्मातः कारणं सर्वसंपदाम् । तत्तदासादितं विद्विपदमन्यैर्दुरासदम्

ಓ ಮಾತೆ! ನಿಜಕ್ಕೂ ತಪಸ್ಸೇ ಸರ್ವಸಂಪತ್ತುಗಳಿಗೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗೂ ಕಾರಣವಾದರೆ, ಇತರರಿಗೆ ದುರ್ಲಭವಾದ ಆ ಪದವನ್ನೇ ನಾನು ಪಡೆಯುವೆನು.

Verse 55

एकमेव हि साहाय्यं कुरु मातरतंद्रिता । अनुज्ञा दानमात्रं च आशीर्भिरभिनंदय

ಮಾತೆ, ಹಿಂಜರಿಯದೆ ನನಗೆ ಒಂದೇ ಸಹಾಯ ಮಾಡು: ಅನುಮತಿ ನೀಡು, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ದಾನಕೊಡು, ಮತ್ತು ಶುಭಾಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸು.

Verse 56

सापि ज्ञात्वा महावीर्यं कुमारं कुक्षिसंभवम् । महत्योत्साहसं पत्त्या राजमानमुवाच तम्

ಅವಳೂ ಸಹ, ತನ್ನ ಕುಕ್ಷಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಕುಮಾರನ ಮಹಾವೀರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅಪಾರ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.

Verse 57

अनुज्ञातुं न शक्ताऽहं त्वामुत्तानशयांगज । साष्टैकवर्षदेशीयन्तथापि कथयाम्यहम्

ಓ ಉತ್ತಾನಶಯೆಯ ಮಗನೇ! ನಿನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಾನು ಶಕ್ತಳಲ್ಲ; ನೀನು ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷದವನು. ಆದರೂ ನಾನು ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 58

सपत्नीवाक्यभल्लीभिर्भिन्ने महति मे हृदि । तव बाष्पौघवारीणि न तिष्ठंति करोमि किम्

ಸಪತ್ನಿಯ ಮಾತುಗಳ ಭಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಆಳವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ; ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಪ್ರವಾಹಗಳು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?

Verse 59

तानि मन्येऽत्र मार्गेण स्रवंत्यविरतं शिशो । स्रवंतीश्च चिकीर्षंति प्रतिकूल जलाः किल

ಮಗನೇ, ಈ ನೀರುಗಳು ಇದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹರಿಯುತ್ತಲೇ ಅವು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ಓಡಲು ಬಯಸುವಂತೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

Verse 60

त्वदेकतनया तात त्वदाधारैकजीविता । त्वमंगयष्टिरसि मे त्वन्मुखासक्तलोचना

ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ; ನಿನ್ನ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ನಾನು ಬದುಕುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಆಧಾರದಂಡ, ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಿನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿವೆ.

Verse 61

लब्धोसि कतिभिः कष्टैरिष्टाः संप्रार्थ्य देवताः । त्वन्मुखेंदूदये तात मन्मनः क्षीरनीरधिः

ಮಗನೇ, ಎಷ್ಟೋ ಕಷ್ಟಗಳ ನಂತರ ನೀನು ದೊರಕಿದೆ—ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಮನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ! ತಾತ, ನಿನ್ನ ಮುಖಚಂದ್ರ ಉದಯಿಸಿದ ಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕ್ಷೀರಸಾಗರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 62

आनन्दपयसापूर्य कुचावुद्वेलितो भवेत् । त्वदंगसंगसंभूत सुखसन्दोह शीतला

ಆನಂದರೂಪದ ಹಾಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ನನ್ನ ಸ್ತನಗಳು ಉಕ್ಕಿ ಬರುತ್ತವೆ; ನಿನ್ನ ಅಂಗಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸುಖಸಮೂಹದ ಶೀತಲ ಪ್ರವಾಹ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 63

सुखंशये सुशयने प्रावृत्य पुलकांबरम् । अपोऽथ समुपस्पृश्य तांबूलं परिगृह्य च

ನಾನು ಉತ್ತಮ ಶಯನದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗುತ್ತೇನೆ, ರೋಮಾಂಚರೂಪದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊದಿಸಿಕೊಂಡು. ನಂತರ ನೀರನ್ನು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ತಾಂಬೂಲವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 64

त्वदास्यस्यौष्ठपुटक दुग्धवार्धि विवर्धिताम् । सुधासुधांशुवदनधयत्यपि धिनोमि न

ಹೇ ಅಮೃತಚಂದ್ರಮುಖಿಯೇ! ಹಾಲಿನ ಸಾಗರದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆ ಉಬ್ಬಿದ ನಿನ್ನ ಮುಖದ ತುಟಿಗಳ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸ್ತನ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 65

त्वदीयः शीतलालापः प्राप श्रुतिपथं यदा । सपत्नीवाक्यदवथुस्तदैवत्यात्स वेपथुः

ನಿನ್ನ ಶೀತಲ ಮಧುರ ವಾಣಿ ನನ್ನ ಶ್ರವಣಪಥಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಸಪತ್ನಿಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ದಾಹಜ್ವರದಂತೆ ಬಂದ ನಡುಕು ತಕ್ಷಣವೇ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 66

यदंग निद्रासिचिरं ध्यायंत्यस्मि तदेत्यहम् । कदा निद्रा दरिद्रोसौ भवितार्कोदयेऽब्जवत्

ಪ್ರಿಯೆ! ನೀನು ನಿದ್ರಿಸುವಾಗ ನಾನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ದರಿದ್ರ ನಿದ್ರೆ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಕಮಲದಂತೆ ಯಾವಾಗ ದೂರವಾಗುವುದು?

Verse 67

यदोपेया गृहान्वत्स खेलित्वा बालखेलनैः । तदानर्घ्यार्घ्यमुत्स्रष्टुं स्तनौस्यातामिवोन्मुखौ

ಮಗನೇ! ಬಾಲಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ನನ್ನ ಸ್ತನಗಳು ಅಮೂಲ್ಯ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸುರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗಿ ಮೇಲೇಳುವಂತಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 68

यदा सौधाद्विनिर्यायाः पद्मरेखांकितं पदम् । प्राणानां ते यियासूनां तदा तदवलंबनम्

ನೀನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಪದ್ಮರೇಖಾಂಕಿತ ಪಾದವನ್ನು ಇಡುವಾಗ, ಅದೇ ಹೆಜ್ಜೆಯೇ ಹೊರಟುಹೋಗಲು ತಯಾರಾದ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 69

यदायदा बहिर्यासि पुत्र त्रिचतुरं पदम् । तदातदा मम प्राणः कंठप्राघुणिकी भवेत्

ಪುತ್ರಾ, ನೀನು ಹೊರಗೆ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಹೆಜ್ಜೆಯಾದರೂ ಇಟ್ಟಾಗಲೆಲ್ಲ, ಆಗಾಗಲೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ನಿಂತು—ಹೊರಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 70

चित्रं पुत्र त्वरयति यातुं मे मानसांडजः । सुधाधाराधर इव बहिश्चिरयति त्वयि

ವಿಚಿತ್ರವೇ, ಪುತ್ರಾ! ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪಕ್ಷಿ ಬೇಗ ಹಾರಿಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ಹೊರಗೆ ಅಮೃತಧಾರೆ ಹೊತ್ತ ಮೇಘದಂತೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ತಡಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 71

अथ तिष्ठंतु कठिनाः प्राणाः कंठाटवीतटे । तपस्यंतोतिसंतप्तास्तपसे त्वयि यास्यति

ಆಗ ನನ್ನ ಕಠಿಣ ಪ್ರಾಣಗಳು ಕಂಠ-ಅರಣ್ಯದ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಿ; ತಪಸ್ಸಿನ ಉರಿಯಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ತಪ್ತವಾಗಿ, ಅವು ನಿನ್ನೊಡನೆ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಗುವವು.

Verse 72

इत्यनुज्ञामनुप्राप्य जननी चरणांबुजौ । क्षणं मौलिजजंबाल जडौ कृत्वा ध्रुवो ययौ

ಹೀಗೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಧ್ರುವನು ತಾಯಿಯ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಶಿರೋಮೇಧದ ಕೂದಲಜಾಲದಿಂದ ಬಿಗಿದು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಹೊರಟನು.

Verse 73

तयापि धैर्यसूत्रेण सुनीत्या परिगुंफ्य च । नेत्रेंदीवरजामाला ध्रुवस्योपायनीकृता

ಮತ್ತೂ ಸುನೀತಿಯೂ ಧೈರ್ಯವೆಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೂಡಿ, ತನ್ನ ಕಮಲಸಮಾನ ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಶ್ರುಮಾಲೆಯನ್ನು ಧ್ರುವನಿಗೆ ವಿದಾಯ-ಉಪಹಾರವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು.

Verse 74

मात्रातन्मार्गरक्षार्थं तदा तदनुगीकृताः । परैरवार्यप्रसराः स्वाशीर्वादाः परःशताः

ಆಗ ಅವನ ಮಾರ್ಗರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ತಾಯಿ ಅನೇಕಾನೇಕ ಸ್ವಾಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು—ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ತಡೆಯಲಾರಿದರು।

Verse 75

स्वसौधात्स विनिर्गत्य बालोऽबालपराक्रमः । अनुकूलेन मरुता दर्शिताध्वाऽविशद्वनम्

ತನ್ನ ಸೌಧದಿಂದ ಹೊರಟ ಆ ಬಾಲಕ—ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಪರಾಕ್ರಮವಂತ—ಅನುಕೂಲ ಗಾಳಿ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಿದಂತೆ, ವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 76

समरुत्तरुशाखाग्र प्रसारणमिषेण सः । कृताहूतिरिव प्रेम्णा वनेन वनमाविशत्

ಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಮರಶಾಖೆಗಳು ಸ್ವಾಗತಕ್ಕೆ ಚಾಚಿದಂತೆ; ಅವನು, ಆಹ್ವಾನಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನಂತೆ, ವನದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಒಳಗೆ ವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 77

समातृदैवतोभिज्ञः केवलं राजवर्त्मनि । न वेद काननाध्वानं क्षणं दध्यौ नृपात्मजः

ಮನೆ ಮತ್ತು ಮಾತೃದೇವತೆಗಳನ್ನೇ ತಿಳಿದವನು, ರಾಜಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲೇ ಅಭ್ಯಾಸಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರನು ಅರಣ್ಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 78

यावदुन्मील्य नयने पुरः पश्यति स ध्रुवः । तावद्ददर्श सप्तर्षीनतर्कित गतीन्वने

ಧ್ರುವನು ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಮುಂದೆ ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ, ವನದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವರ ಗತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅತೀತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 79

वालिशेष्वसहायेषु भवेद्भाग्यं सहायकृत् । अरण्यान्यां रणे गेहे ततो भाग्यं हि कारणम्

ಅಲ್ಪವೇ ಉಳಿದು ಸಹಾಯಕನೊಬ್ಬನೂ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಭಾಗ್ಯವೇ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಾಗ್ಯವೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರಣ.

Verse 80

क्व राजतनयो बालो गहनं क्व च तद्वनम् । बलात्स्वसात्प्रत्कुर्वत्यै नमस्ते भवितव्य ते

ಎಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರನಾದ ಬಾಲಕ, ಎಲ್ಲಿ ಆ ಘನ ಅರಣ್ಯ! ಬಲದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ವಿಧಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 81

यत्र यस्य हि यद्भाव्यं शुभं वाऽशुभमेव च । आकृष्यभाविनी रज्जुस्तत्र तस्य हि दापयेत

ಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದು ಶುಭವೋ ಅಶುಭವೋ ವಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವೋ, ಅವನು ಅದೇ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಎಳೆಯುವ ಹಗ್ಗವೇ ಅವನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ.

Verse 82

अन्यथा विदधात्येष मानवो बुद्धिवैभवात् । भगवत्या भवित्र्याऽसौ विदध्याद्विधिरन्यथा

ಮಾನವನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವೈಭವದಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯಾಗಿ ಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಭಗವತಿ ವಿಧಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 83

नवयो न च वै चित्र्यं न चित्रं विदधेहितम् । न बलं नोद्यमः पुंसां कारणं प्राक्कृतं कृतम्

ಯೌವನವೂ ಅಲ್ಲ, ಚಾತುರ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಅದ್ಭುತ ಉಪಾಯಗಳೂ ಅಲ್ಲ—ಇವು ನಿಜ ಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಲವೂ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಅಲ್ಲ ಅಂತಿಮ ಕಾರಣ; ನಿರ್ಣಾಯಕವು ಪೂರ್ವಕೃತ ಕರ್ಮವೇ.

Verse 84

अथ दृष्ट्वा स सप्तर्षीन्सप्तसप्त्यतितेजसः । भाग्यसूत्रैरिवाकृष्योपनीतान्प्रमुमोद ह

ಆಗ ಅವನು ಏಳು ಸೂರ್ಯರ ಕಿರಣವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಅವರು ಭಾಗ್ಯದ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಎಳೆದು ಇಲ್ಲಿ ತರಲ್ಪಟ್ಟವರಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಪರಮಾನಂದಗೊಂಡನು।

Verse 85

तिलकांकित सद्भालान्कुशोपग्रहितांगुलीन् । कृष्णाजिनोपविष्टांश्च यज्ञसूत्रैरलंकृतान्

ಅವನು ಅವರ ಶುಭ ಲಲಾಟಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು, ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಕುಶವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು, ಕೃಷ್ಣಾಜಿನದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞೋಪವೀತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 86

साक्षसूत्रकरान्किंचिद्विनिमीलितलो चनान् । सुधौतसूक्ष्मकाषायवासः प्रावरणान्वितान

ಕೆಲವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಸೂತ್ರ (ಜಪಮಾಲೆ) ಇತ್ತು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಮೀಲಿತವಾಗಿ ಅಂತರ್ಮುಖ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು; ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯಲಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಾಷಾಯ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಯೋಗ್ಯ ಉತ್ತರೀಯವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು।

Verse 87

अकांडेपि महाभागान्मिलितान्सप्तनीरधीन् । चित्रं विपद्विनिर्मग्नानुद्दिधीर्षूनिव प्रजाः

ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವ ಸಂದರ್ಭವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದರು—ಏಳು ಸಾಗರಗಳು ಒಂದಾದಂತೆ; ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲು ಬಯಸುವವರಂತೆ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿದರು।

Verse 88

उपगम्य विनम्रः स प्रबद्धकरसंपुटः । ध्रुवो विज्ञापयांचक्रे प्रणम्य ललितं वचः

ಅವನು ವಿನಮ್ರನಾಗಿ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ; ಧ್ರುವನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮೃದು ಹಾಗೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ವಚನಗಳನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದನು।

Verse 89

ध्रुव उवाच । अवैत मां मुनिवराः सुनीत्युदरसंभवम् । उत्तानपादतनयं ध्रुवं निर्विण्णमानसम्

ಧ್ರುವನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನಿವರರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಧ್ರುವನೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಸುನೀತಿಯ ಉದರಸಂಭವ, ರಾಜ ಉತ್ತಾನಪಾದನ ಪುತ್ರ, ಲೋಕವಿಷಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಿಣ್ಣಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು।

Verse 90

इदं वनमनुप्राप्तं सनाथं युष्मदंघ्रिभिः । प्रायोनभिज्ञं सर्वत्र महर्द्ध्युषितमानसम्

ಈ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಿಂದ ಇದು ಸನಾಥವೂ ರಕ್ಷಿತವೂ ಆಯಿತು. ನಾನು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಅನಭಿಜ್ಞನು; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಮಹಾ ರಾಜಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ।

Verse 91

ते दृष्ट्वोर्जस्वलं बालं स्वभाव मधुराकृतिम् । अनर्घ्यनयनेपथ्यं मृदुगंभीरभाषिणम्

ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ಬಾಲಕನನ್ನು ನೋಡಿ—ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಮಧುರ, ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೋಹರ, ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನರ್ಘ್ಯ, ಮೃದು ಆದರೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು—ಮುನಿಗಳು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು।

Verse 92

उपोपवेश्य शिशुकं प्रोचुर्वै विस्मिता भृशम् । अहोबालविशालाक्ष महाराज कुमारक

ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಅವರು ಬಹಳ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಹೇಳಿದರು—“ಅಹೋ! ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ ಬಾಲಕ, ಮಹಾರಾಜಕುಮಾರಕ!”

Verse 93

विचार्यापि न जानीमो वद निर्वेदकारणम् । अद्य ते ह्यर्थचिंता नो क्वापमानः प्रसूर्गृहे

ನಾವು ವಿಚಾರಿಸಿದರೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ನಿರ್ವೇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು. ಇಂದು ನಿನಗೆ ಯಾವ ಚಿಂತೆ? ತಾಯಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ನಿನಗೆ ಅಪಮಾನವಾಗಿದೆಯೇ?

Verse 94

नीरुक्छरीरसंपत्तिर्निवेदे किं नु कारणम् । अनवाप्ताभिलाषाणां वैराग्यं जायते नृणाम्

ನಿನಗೆ ನಿರೋಗ ದೇಹಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸರ್ವ ಸೌಭಾಗ್ಯವಿದೆ—ಹಾಗಾದರೆ ಅಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿಗದಾಗಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Verse 95

सप्तद्वीपपतेराज्ञः कुमारस्त्वं तथा कथम् । स्वभावभिन्नप्रकृतौ लोकेस्मिन्न मनोगतम्

ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾಧಿಪತಿ ರಾಜನ ಕುಮಾರನಾಗಿರುವ ನೀನು—ಹಾಗಾದರೆ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಂತಹ ಚಿಂತನೆ ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು?

Verse 96

अवगंतुं हि शक्येत यूनो वृद्धस्य वा शिशोः । इति श्रुत्वा वचस्तेषां सहजप्रेमनिर्भरम्

ಇಂತಹ ವಿಷಯವನ್ನು ಯುವಕನಲ್ಲೋ, ವೃದ್ಧನಲ್ಲೋ, ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕ ಶಿಶುವಿನಲ್ಲೋ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅವರ ಸಹಜ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ…

Verse 97

वाचं जग्राह स तदा शिशुः प्रांशुमनोरथः । ध्रुव उवाच । प्रेषितो राजसेवार्थं जनन्याऽहं मुनीश्वराः

ಆಗ ಉನ್ನತ ಆಶಯಗಳಿದ್ದ ಆ ಶಿಶು ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಧ್ರುವನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ! ರಾಜಸೇವಾರ್ಥವಾಗಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾಳೆ.”

Verse 98

राजांकमारुरुक्षुर्हि सुरुच्या परिभर्त्सितः । उत्तमं चोत्तमीकृत्य मां च मन्मातरं तथा

ಆದರೆ ನಾನು ರಾಜನ ಮಡಿಲೇರಲು ಬಯಸಿದಾಗ, ಸುರೂಚಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಗದರಿಸಿದಳು—ಉತ್ತಮನನ್ನು ‘ಉತ್ತಮ’ನೆಂದು உயரಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಳು.

Verse 99

धिक्कृत्य प्रशशंस स्वं निर्वेदे कारणं त्विदम् । निशम्येति शिशोर्वाक्यं परस्परमवेक्ष्य ते

ಶಿಶುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮನ್ನೇ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ತಮ್ಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನೇ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು—“ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದೇ ನಮ್ಮ ನಿರ್ವೇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ” ಎಂದು.

Verse 100

क्षात्रमेव शशंसुस्तदहो बालेपि न क्षमा

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಕ್ಷಾತ್ರಭಾವವನ್ನೇ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು—“ಅಹೋ! ಬಾಲಕನಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಮೆ ಇಲ್ಲ!” ಎಂದು.

Verse 110

अत्रिरुवाच । अनास्वादितगोविंदपदांबुजरजोरसः । मनोरथपथातीतं स्फीतं नाकलयेत्पदम्

ಅತ್ರಿ ಹೇಳಿದರು—ಗೋವಿಂದನ ಪದ್ಮಪಾದರಜಸ್ಸಿನ ಅಮೃತರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸದವನು, ಮನೋರಥಗಳ ಮಾರ್ಗಾತೀತವಾದ ಆ ವಿಶಾಲ ಪದವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರನು.

Verse 120

पुत्रान्कलत्रमित्राणि राज्यं स्वर्गापवर्गकम् । वासुदेवं जपन्मर्त्यः सर्वं प्राप्नोत्यसंशयम्

ವಾಸುದೇವನ ನಾಮಜಪ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಪುತ್ರರು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರು, ರಾಜ್ಯ, ಸ್ವರ್ಗ ಹಾಗೂ ಅಪವರ್ಗವಾದ ಮೋಕ್ಷವೂ ಸಹ.

Verse 124

इत्युक्त्वांऽतर्हिताः सर्वे महात्मानो मुनीश्वराः । वासुदेवमना भूत्वा ध्रुवोपि तपसे गतः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮುನೀಶ್ವರರೆಲ್ಲರೂ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು; ಧ್ರುವನೂ ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೊರಟನು.