Śumbha–Niśumbha’s Mobilization After Devī’s Victories (Battle Muster and Omens)

Verse 1

राजोवाच । धूम्राक्षं चण्डमुण्डं च रक्तबीजासुरन्तथा । भगवन्निहतन्देव्या श्रुत्वा शुम्भः सुरार्दनः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್! ದೇವಿಯು ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷ, ಚಂಡ-ಮುಂಡ ಹಾಗೂ ರಕ್ತಬೀಜಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳೆಂದು ಕೇಳಿ, ದೇವರನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಶುಂಭನು ಆಗ ಏನು ಮಾಡಿದನು?

Verse 2

किमकार्षीत्ततो ब्रह्मन्नेतन्मे ब्रूहि साम्प्रतम् । शुश्रूषवे जगद्योनेश्चरित्रं पापनाशनम्

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಅದರ ನಂತರ ಅವನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಈಗಲೇ ಹೇಳು. ನಾನು ಕೇಳಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಜಗದ್ಯೋನಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪಾಪನಾಶಕ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 3

ऋषिरुवाच । हतानेमान्दैत्यवरान्महासुरो निशम्य राजन्महनीयविक्रमः । अजिज्ञपत्स्वीयगणान्दुरासदान्रणाभिधोच्चारणज्जातसंमदान्

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ಹತರಾದರು ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ಮಹಾವಿಕ್ರಮಶಾಲಿ ಮಹಾಸುರನು ‘ರಣ’ ಎಂಬ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮದೋನ್ಮತ್ತರಾದ, ದುರಾಸದ ತನ್ನ ಗಣಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.

Verse 4

बलान्वितास्संमिलिता ममाज्ञया जयाशया कालकवंशसंभवाः । सकालकेयासुरमौर्य्यदौर्हृदास्तथा परेप्याशु प्रयाणयन्तु ते

ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಜಯಾಶಯದಿಂದ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ, ಕಾಲಕವಂಶಸಂಭವರಾದ ಆ ಬಲಿಷ್ಠರು—ಕಾಲಕೇಯ ಅಸುರರು, ಮೌರ್ಯರು, ದೌರ್ಹೃದರು ಮತ್ತು ಇತರರೂ—ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊರಡಲಿ।

Verse 5

निशुंभशुंभौ दितिजान्निदेश्य तान्रथाधिरूढौ निरयां बभूवतुः । बलान्यनूखुर्बलिनोस्तयोर्धराद्विनाशवन्तः शलभा इवोत्थिताः

ದಿತಿಜ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ ನಿಶುಂಬ-ಶುಂಬರು ರಥಾರೂಢರಾಗಿ, ನರಕದತ್ತ ಧಾವಿಸುವವರಂತೆ रणಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದರು। ಅವರ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೇನೆಗಳು ಭೂಮಿಯಿಂದ ವಿನಾಶನಿಯತವಾಗಿ, ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆಯತ್ತ ಏಳುವ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಂತೆ ಉಕ್ಕಿ ಬಂದವು।

Verse 6

प्रसादयामास मृदंगमर्दलं सभेरिकाडिण्डिमझर्झरानकम् । रणस्थले संजहृषू रणप्रिया असुप्रियाः संगरतः पराययुः

ರಣಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭೇರಿ, ಮೃದಂಗ, ಮರ್ಧಲ, ನಗಾರಾ, ಡಿಂಡಿಮ, ಝರ್ಝರ, ಆನಕಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮೊಳಗಿದವು। ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯರು ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡರು; ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯರು (ಮರಣಭೀತರು) ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದರು।

Verse 7

भटाश्च ते युद्धपटावृतास्तदा रणस्थलीं मापुरपापविग्रहाः । गृहीतशस्त्रास्त्रचया जिगीषया परस्परं विग्रहयन्त उल्बणम्

ಆಗ ಆ ಯೋಧರು ಯುದ್ಧವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿ, ಪಾಪದಿಂದ ಕಠಿಣ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾಗಿ, ರಣಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು। ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಗುಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಜಯಾಸೆಯಿಂದ, ಪರಸ್ಪರ ಭೀಕರವಾಗಿ ಹೊಡೆದಾಡಿದರು।

Verse 8

गजाधिरूढास्तुरगाधिरोहिणो रथाधिरूढाश्च तथापरेऽसुराः । अलक्षयन्तः स्वपराञ्जनान्मुदाऽसुरेशसंगे समरेऽभिरेभिरे

ಕೆಲವರು ಅಸುರರು ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ರಥಗಳ ಮೇಲೆ ಆರೂಢರಾಗಿದ್ದರು। ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಜನ-ಪರಜನರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರದೆ, ಅಸುರೇಶನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆ ಓಡಾಡಿದರು।

Verse 9

ध्वनिः शतघ्नी जनितो मुहुर्मुहुर्बभूव तेन त्रिदशाः समेजिताः । महान्धकारः समपद्यताम्बरे विलोक्यते नो रथमण्डलं रवेः

ಮರುಮರು ಶತಘ್ನೀ ಆಯುಧದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಭಯಾನಕ ಧ್ವನಿ ಎದ್ದಿತು; ಅದರಿಂದ ತ್ರಿದಶ ದೇವತೆಗಳು ನಡುಗಿದರು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾಂಧಕಾರ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ರವಿಯ ರಥಮಂಡಲ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 10

पदातयो निर्व वजुर्हि कोटिशः प्रभूतमाना विजयाभिलाषिणः । रथाश्वगा वारणगा अथापरेऽसुरा निरीयुः कति कोटिशो मुदा

ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಪಾದಾತಿಗಳು ಹೊರಟು ಬಂದರು—ಅತಿಯಾದ ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿ, ವಿಜಯಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ. ಇತರ ಅಸುರರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು; ಕೆಲವರು ರಥ-ಅಶ್ವಾರೂಢರು, ಕೆಲವರು ಮಹಾಗಜಾರೂಢರು.

Verse 11

अशुक्ल शैला एव मत्तवारणा अतानिषुश्चीत्कृतिशब्दमाहवे । क्रमेलकाश्चापि गलद्गलध्वनिं वितन्वते क्षुद्रमहीधरोपमाः

ಕತ್ತಲೆ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಆನೆಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚೀತ್ಕಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿದವು. ಸಣ್ಣ ಬೆಟ್ಟಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂಟೆಗಳೂ ಸುತ್ತಲೂ ‘ಗಲದ್ಗಲ’ ಎಂಬ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಹರಡಿದವು.

Verse 12

हयाश्च ह्रेषन्त उदग्रभूमिजा विशालकण्ठाभरणा गतेर्विदः । पदानि दन्तावलमूर्ध्नि बिभ्रतः सुडिड्यिरे व्योमपथा यथाऽवयः

ಉದಗ್ರವಾಗಿ, ಎತ್ತರದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ ಕುದುರೆಗಳು ಘೋಷವಾಗಿ ಹ್ರೇಷಿಸಿದವು; ವಿಶಾಲ ಕಂಠಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ, ವೇಗಗಮನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣವಾಗಿದ್ದವು. ಆನೆಗಳ ದಳದ ಮಸ್ತಕಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಖುರಚಿಹ್ನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ದೌಡಾಯಿಸಿದವು.

Verse 13

समीक्ष्य शत्रोर्बलमित्थमापतच्चकार सज्यं धनुरम्बिका तदा । ननाद घण्टां रिपुसाददायिनी जगर्ज सिंहोऽपि सटां विधूनयन्

ಶತ್ರುಬಲವು ಹೀಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂಬಿಕೆ ತಕ್ಷಣ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಜ್ಯೆ ಕಟ್ಟಿದಳು. ಶತ್ರುಪತನದಾತ್ರೀ ಅವಳ ಘಂಟೆ ನಾದಿಸಿತು; ಮತ್ತು ಜಟೆ-ಕೇಶರವನ್ನು ಅಲುಗಿಸುತ್ತ ಅವಳ ಸಿಂಹವೂ ಗರ್ಜಿಸಿತು.

Verse 14

ततो निशुंभस्तुहिनाचलस्थितां विलोक्य रम्याभरणायुधां शिवाम् । गिरं बभाषे रसनिर्भरां परां विलासनीभावविचक्षणो यथा

ಆಗ ನಿಶುಂಬನು ಹಿಮಾಚಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾದ, ರಮ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ ದೀಪ್ತಾಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶಿವಾದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ರಸಪೂರ್ಣವಾದ ಪರಮ ಸೊಗಸಾದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ—ಪ್ರಣಯನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದವನಂತೆ—ಅವಳಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 15

भवादृशीनां रमणीयविग्रहे दुनोति कीर्णं खलु मालतीदलम् । कथं करालाहवमातनोष्यसे महेशि तेनैव मनोज्ञवर्ष्मणा

ಓ ಮಹೇಶೀ! ನಿನ್ನಂತಹ ಸುಂದರಿಯ ಮನೋಹರ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಚದುರಿದ ಮಲ್ಲಿಕಾ (ಮಲ್ಲಿಗೆ) ದಳವೂ ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಹೀಗಿರಲು ಅದೇ ಮನೋಜ್ಞ ರೂಪದಿಂದ ನೀನು ಭೀಕರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವೆ?

Verse 16

इतीरयित्वा वचनं महासुरो बभूव मौनी तमुवाच चंडिका । वृथा किमात्थासुर मूढ संगरं कुरुष्व नागालयमन्यथा व्रज

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾಸುರನು ಮೌನನಾದನು. ಆಗ ಚಂಡಿಕೆ ಅವನಿಗೆ—“ಓ ಮೂಢ ಅಸುರಾ! ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಏಕೆ ಮಾತಾಡುತ್ತೀ? ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗು; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಾಗಾಲಯ—ಮರಣಧಾಮ—ಕ್ಕೆ ಹೋಗು” ಎಂದು ನುಡಿದಳು।

Verse 17

ततोतिरुष्टः समरे महारथश्चकार बाणावलिवृष्टिमद्भुताम् । घनाघनाः संववृषुर्यथोदकं रणस्थले प्रावृडिवागता तदा

ನಂತರ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ಆ ಮಹಾರಥನು ಅದ್ಭುತವಾದ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದನು. ರಣಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಅವು ದಟ್ಟ ದಟ್ಟ ಮೋಡಗಳಿಂದ ನೀರು ಸುರಿಯುವಂತೆ—ಮಳೆಗಾಲ ಬಂದಂತೆ—ವರ್ಷಿಸಿದವು।

Verse 18

शरैश्शितैश्शूलपरश्वधायुधैः सभिन्दिपालैः परिघैश्शरासनैः । भुशुण्डिकाप्रासक्षुरप्रसंज्ञकैर्महासिभिः संयुयुधे मदोद्धतैः

ಅಹಂಕಾರದ ಮದದಿಂದ ಉದ್ದತರಾಗಿ ಅವರು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳು, ಶೂಲ-ಪರಶು ಮೊದಲಾದ ಆಯುಧಗಳು; ಭಿಂದಿಪಾಲ, ಪರಿಘ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಭುಶುಂಡಿಕಾ, ಪ್ರಾಸ, ಕ್ಷುರಧಾರ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಖಡ್ಗಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು।

Verse 19

विवभ्रमुस्तत्समरे महागजा विभिन्नकुंभाअसिताद्रिसन्निभाः । चलद्बलाकाधवला विकेतवो विसेतवः शुंभनिशुंभकेतवः

ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ಪರ್ವತಗಳಂತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಆನೆಗಳು, ಅವುಗಳ ಮಸ್ತಕಗಳು ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟು ತೂರಾಡಿದವು. ಶುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಶುಂಭರ ಧ್ವಜಗಳು, ಹಾರುವ ಬಕಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲುಗಾಡಿ ಚದುರಿದವು.

Verse 20

विभिन्नदेहा दितिजा झषोपमा विकन्धरा वाजिगणा भयंकराः । परासवः कालिकया कृता रणे मृगारिणा चाशिषतापरेऽसुरा

ಆ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಕೆಯು ದಿತಿ-ಪುತ್ರ ಅಸುರರ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಹರಿಸಿದಳು; ಕೆಲವರ ದೇಹಗಳು ಛಿದ್ರವಾಗಿದ್ದವು, ಕೆಲವರು ಮೀನಿನಂತೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ತಲೆ ಇಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇತರ ಅಸುರರು ಶಿವನ (ಮೃಗಾರಿ) ಶರಣು ಹೋಗಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಬೇಡಿದರು.

Verse 21

विसुस्रुवू रक्तवहास्तदन्तरे सरिच्च यास्तत्र विपुप्लुवे हतैः । कचा भटानां जलनीलिकोपमास्तदुत्तरीयं सितफेनसंनिभम्

ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಧಾರೆಗಳು ಹರಿದವು ಮತ್ತು ಆ ನದಿಯು ಹತರಾದ ಯೋಧರಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು. ಯೋಧರ ಕೂದಲು ನೀರಿನ ಪಾಚಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ಉತ್ತರೀಯಗಳು ಬಿಳಿ ನೊರೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 22

तुरंगसादी तुरगाधिरोहिणं गजस्थितानभ्यपतन्गजारुहः । रथी रथेशं खलु पत्तिरङ्घ्रिगान्समप्रतिद्वन्द्विकलिर्महानभूत्

ಕುದುರೆ ಸವಾರನು ಕುದುರೆ ಸವಾರನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು, ಆನೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಯೋಧನು ಆನೆಯ ಮೇಲಿದ್ದವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು. ರಥಿಕನು ರಥಿಕನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾಳು ಸೈನಿಕನು ಕಾಲಾಳು ಸೈನಿಕನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು. ಹೀಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.

Verse 23

ततो निशुंभो हृदये व्यचिन्तयत्करालकालोयमुपागतोऽधुना । भवेद्दरिद्रोऽपि महाधनो महाधनो दरिद्रो विपरीतकालतः

ಆಗ ನಿಶುಂಬನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು— “ಇಗೋ ಈ ಭೀಕರ ಕಾಲಪರಿವರ್ತನೆ ಬಂದಿದೆ. ವಿಧಿಯ ವಿಪರೀತದಿಂದ ದರಿದ್ರನೂ ಮಹಾಧನಿಕನಾಗಬಹುದು, ಮಹಾಧನಿಕನೂ ದರಿದ್ರನಾಗಬಹುದು।”

Verse 24

जडो भवेत्स्फीतमतिर्महामतिर्जडो नृशंसो बहुमन्तु संस्तुतः । पराजयं याति रणे महाबला जयंति संग्राममुखे च दुर्बलाः

ಜಡಬುದ್ಧಿಯವನೂ ವೃದ್ಧಿಮತಿಯಾದವನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿ ‘ಮಹಾಮತಿ’ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು; ಕ್ರೂರನೂ ನಿರ್ದಯನೂ ಅನೇಕರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಆದರೆ ರಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಗಳೆನಿಸುವವರು ಸೋಲುತ್ತಾರೆ, ದುರ್ಬಲರೆನಿಸುವವರು ಯುದ್ಧಮುಖದಲ್ಲೇ ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 25

जयोऽजयो वा परमेश्वरेच्छया भवत्यनायासत एव देहिनाम् । न कालमुल्लंघ्य शशाक जीवितुं महेश्वरः पद्मजनी रमापतिः

ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಜಯವೋ ಅಜಯವೋ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಯಾರೂ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ—ಮಹೇಶ್ವರನೂ ಅಲ್ಲ, ಪದ್ಮಜನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಅಲ್ಲ, ರಮಾಪತಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 26

उपेत्य संग्राममुखं पलायनं न साधुवीरा हृदयेऽनुमन्वते । परंतु युद्धे कथमेतया जयो विनाशितं मे सकलं बलं यथा

ಸಂಗ್ರಾಮಮುಖಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಜ್ಜನ ವೀರರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೇ ಜಯ ಹೇಗೆ ದೊರಕಿತು, ಇದರಿಂದ ನನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಬಲ ನಾಶವಾಯಿತು?

Verse 27

इयं हि नूनं सुरकर्म साधितुं समागता दैत्यबलं च बाधितुम् । पुराणमूर्तिः प्रकृतिः परा शिवा न लौकिकीयं वनिता कदापि वा

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವಳು ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯಬಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಆದಿಮೂರ್ತಿ—ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕೃತಿ—ಪರಾಶಿವಾ; ಅವಳು ಎಂದಿಗೂ ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕ ಸ್ತ್ರೀ ಅಲ್ಲ।

Verse 28

वधोऽपि नारीविहितोऽयशस्करः प्रगीयते युद्धरसं लिलिक्षुभिः । तथाप्यकृत्वा समरं कथं मुखं प्रदर्शयामोऽसुरराजसन्निधौ

ಸ್ತ್ರೀಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಧವೂ ಅಪಯಶಕರವೆಂದು ಯುದ್ಧರಸಾಸ್ವಾದಿಗಳು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಸಮರವೇ ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅಸುರರಾಜನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖವನ್ನು ಹೇಗೆ ತೋರಿಸೋಣ?

Verse 29

विचारयित्वेति महारथो रथं महान्तमध्यास्य नियन्तृचोदितम् । ययौ द्रुतं यत्र महेश्वरांगना सुरांगनाप्रार्थितयौवनोद्गमा

ಹೀಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ಮಹಾರಥಿ ಸಾರಥಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಹಾ ರಥವನ್ನು ಏರಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟನು; ದೇವಾಂಗನರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಯೌವನದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಮಹೇಶ್ವರಿಯ ಅರ್ಥಾಂಗಿನಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು.

Verse 30

अवोचदेनां स महेशि किं भवेदेभिर्हतैर्वेतनजीविभिर्भटैः । तवास्ति कांक्षा यदि योद्धुमावयोस्तदा रणः स्याद्धृतयुद्धसत्पटैः

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹೇಶೀ, ವೇತನದಿಂದ ಬದುಕುವ ಈ ಭಟರು ಹತರಾದರೆ ಏನು ಫಲ? ನೀ ನಿಜವಾಗಿ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಬಯಸಿದರೆ, ಧೃತಯುದ್ಧವ್ರತಿಗಳಾದ ಸತ್ಪಟ ವೀರರ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾಗಲಿ।

Verse 31

उवाच कालीं प्रति कौशिकी तदा समीक्ष्यतामेष दुराग्रहोऽनयोः । करोति कालो विपदागमे मतिं विभिन्नवृत्तिं सदसत्प्रवर्तकः

ಆಗ ಕೌಶಿಕೀ ಕಾಳಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು—ಈ ಇಬ್ಬರ ದುರಾಗ್ರಹವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ವಿಪತ್ತು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಕಾಲವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿ, ವಿಭಿನ್ನ ದಾರಿಗಳತ್ತ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸತ್-ಅಸತ್ ಎರಡಕ್ಕೂ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 32

ततो निशुंभोऽभिजघान चण्डिकां शरैस्सहस्रैश्च तथैव कालिकाम् । बिभेद बाणानसुरप्रचोदितान्सहस्रखण्डं स्वशरोत्करैः शिवा

ನಂತರ ನಿಶುಂಬನು ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಆದರೆ ಶಿವಾಸ್ವರূপಿಣಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯ ಮೂಲಕ ಅಸುರಪ್ರಚೋದಿತ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಾವಿರ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದಳು।

Verse 33

ततः समुत्थाय कृपाणमुज्ज्वलं स चर्म्म कण्ठीरवमूर्ध्न्यताडयत् । बिभेद तं चापि महासिनाम्बिका यथा कुठारेण तरुं तरुश्छिदः

ನಂತರ ಅವನು ಎದ್ದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕೃಪಾಣದಿಂದ ಸಿಂಹಚರ್ಮದ ಗುರಾಣಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು. ಆದರೆ ಅಂಬಿಕೆಯು ತನ್ನ ಮಹಾಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಚೀರಿದಳು; ಅದು ಮರಕತ್ತರಿಗನು ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಮರವನ್ನು ಕಡಿದಂತೆ।

Verse 34

स भिन्नखड्गो निचखान मार्गणं पराम्बिका वक्षसि सोऽपि चिच्छिदे । पुनस्त्रिशूलं हृदयेऽक्षिपत्तदप्यचूर्ण यन्मुष्टिनिपातनेन सा

ಕತ್ತಿ ಮುರಿದಾಗ ಅವನು ಪರಾಂಬಿಕೆಯ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಣವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಅದನ್ನು ಅವಳು ಕತ್ತರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೆ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಎಸೆದಾಗ ಅವಳು ಮುಷ್ಟಿ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿದಳು.

Verse 35

ततोऽट्टहासं जगदम्बिका करोद्वितत्रसुस्तेन सुरारयोऽखिलाः । जयेति शब्दं जगदुस्तदा सुरा यदाम्बिकोवाच रणे स्थिरो भव

ಆಗ ಜಗದಂಬಿಕೆಯು ಅಟ್ಟಹಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು, ಅದರಿಂದ ಅಸುರರು ಭಯಭೀತರಾದರು. ದೇವತೆಗಳು 'ಜಯ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಂಬಿಕೆಯು "ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 36

ततोम्बिका भीमभुजंगमोपमैस्सुरद्विषां शोणितचूषणोचितैः । निशुम्भमात्मीयशिलीमुखै श्शितैर्निहत्य भूमीमनयद्विषोक्षितैः

ನಂತರ ಅಂಬಿಕೆಯು ಭಯಂಕರ ಸರ್ಪಗಳಂತಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಯೋಗ್ಯವಾದವುಗಳಿಂದ ನಿಶುಂಭನನ್ನು ಕೊಂದು ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿದಳು.

Verse 37

निपातितेऽमानबलेऽसुरप्रभुः कनीयसि भ्रातरि रोषपूरितः । रथस्थितो बाहुभिरष्ट भिर्वृतो जगाम यत्र प्रमदा महेशितुः

ತಮ್ಮನು ಹತನಾದಾಗ ಅಸುರರಾಜನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ರಥದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಎಂಟು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಪ್ರಿಯೆಯು ಇದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 38

अवादयच्छंखमरिन्दमं तदा धनुस्स्वनं चापि चकार दुःसहम् । ननाद सिंहोऽपि सटां विधूनयन्बभूव नादत्रयनादितन्नभः

ಆಗ ಶತ್ರುನಾಶಕನು ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು; ಧನುಸ್ಸಿನ ಅಸಹ್ಯ ಟಂಕಾರವನ್ನೂ ಎಬ್ಬಿಸಿದನು. ಸಿಂಹವೂ ಕೇಶರವನ್ನು ನಡುಗಿಸಿ ಗರ್ಜಿಸಿತು; ಆ ತ್ರಿವಿಧ ನಾದದಿಂದ ಆಕಾಶ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.

Verse 40

दैत्यराजो महतीं ज्वलच्छिखां मुमोच शक्तिं निहता च सोल्कया । बिभेद शुंभप्रहिताञ्छराच्छिवा शिवेरितान्सोपि सहस्रधा शरान्

ದೈತ್ಯರಾಜನು ಜ್ವಲಿಸುವ ಶಿಖೆಯುಳ್ಳ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಸೆದನು; ಆದರೆ ಅದು ದೇವಿಯ ಗದೆಯಿಂದ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ಶಿವಾ ಶುಂಬನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಚೂರುಮಾಡಿದಳು; ಶಿವಪ್ರೇರಿತ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಸಾವಿರ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 41

त्रिशूलमुत्क्षिप्य जघान चण्डिका महासुरं तं स पपात मूर्च्छितः । विभिन्नपक्षो हरिणा यथा नगः प्रकंपयन् द्यां वसुधां स वारिधिम्

ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಚಂಡಿಕಾ ಆ ಮಹಾಸುರನ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದಳು; ಅವನು ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ ಬಿದ್ದನು. ಹರಿಯಿಂದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮುರಿದ ಪರ್ವತ ಹೇಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಸಾಗರವನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ ಧರೆಗುರುಳಿದನು.

Verse 42

ततो मृषित्वा त्रिशिखोद्भवां व्यथां विधाय बाहूनयुतं महाबलः । स कालिकां सिंहयुतां महेश्वरीं जघान चक्रैरमरक्षयंकरैः

ನಂತರ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವೇದನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಆ ಮಹಾಬಲನು ಅನೇಕ ಭುಜಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ತದನಂತರ ಸಿಂಹವಾಹಿನಿಯಾದ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಕಾಲಿಕೆಯನ್ನು, ಅಮರಸೈನ್ಯವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲ ಚಕ್ರಾಯುಧಗಳಿಂದ ಅವನು ಹೊಡೆದನು.

Verse 43

तदस्तचक्राणि विभिद्य लीलया त्रिशूलमुद्गूर्य्य जघान सासुरम् । शिवा जगत्पावनपाणिपङ्कजादुपात्तमृत्यू परमं पदं गतौ

ಆಗ ಜಗತ್ಪಾವನಿಯಾದ ಶಿವಾ ಲೀಲೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಣ-ಚಕ್ರಾದಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಆ ಅಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು. ದೇವಿಯ ಪಾವನ ಕರಪದ್ಮದಿಂದ ಮರಣ ಪಡೆದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು।

Verse 44

हते तस्मिन्महावीर्य्ये निशुंभे भीमविक्रमे । शुंभे च सकला दैत्या विविशुर्बलिसद्मनि

ಆ ಮಹಾವೀರ್ಯನೂ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ನಿಶುಂಬನು ಹತನಾದಾಗ, ಶುಂಭನೊಡನೆ ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯರು ಬಲಿಯ ಸದ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆಶ್ರಯ ಬೇಡಿದರು।

Verse 45

भक्षिता अपरे कालीसिंहाद्यैरमरद्विषः । पलायितास्तथान्ये च दशदिक्षु भयाकुलाः

ದೇವದ್ವೇಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಕಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಸದೃಶ ಅನುಚರರು ಭಕ್ಷಿಸಿದರು; ಇತರರು ಭಯಾಕುಲರಾಗಿ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿ ಹೋದರು।

Verse 46

बभूवुर्मार्गवाहिन्यस्सरितः स्वच्छपाथसः । ववुर्वाताः सुखस्पर्शा निर्मलत्वं ययौ नभः

ನದಿಗಳು ಸ್ವಚ್ಛ ಜಲಧಾರೆಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು; ಸುಖಸ್ಪರ್ಶದ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು, ಆಕಾಶವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಲವಾಯಿತು।

Verse 47

पुनर्यागः समारेभे देवैर्ब्रह्मर्षिभिस्तथा । सुखिनश्चाभवन्सर्वे महेन्द्राद्या दिवौकसः

ನಂತರ ದೇವರುಗಳೂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳೂ ಪುನಃ ಯಾಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು।

Verse 48

पवित्रं परमं पुण्यमुमायाश्चरितं प्रभो । दैत्यराजवधोपेतं श्रद्धया यः समभ्य सेत्

ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಉಮಾದೇವಿಯ ಈ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯದಾಯಕ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು, ದೈತ್ಯರಾಜನ ವಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

स भुक्त्वेहाखिलान्भोगांस्त्रिदशैरपि दुर्लभान् । परत्रोमालयं गच्छेन्महामायाप्रसादतः

ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿದಶ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉಮಾದ ಧಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 50

ऋषिरुवाच । एवन्देवी समुत्पन्ना शुंभासुरनिबर्हिणी । प्रोक्ता सरस्वती साक्षादुमांशाविर्भवा नृप

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ದೇವಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು, ಶುಂಭಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವಳು. ಓ ನೃಪಾ! ಅವಳು ಉಮೆಯ ಅಂಶದಿಂದ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದ ಸాక్షಾತ್ ಸರಸ್ವತಿಯಾಗೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಳು।