ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪದ್ಮನೇತ್ರೆಯಾದ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ-ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ನಾಮವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಬೇಡುತ್ತಾಳೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವಳಿಗೆ ಸಗುಣ ನಾಮವಾಗಿ “ಮೋಹಿನೀ” ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ, ಅವಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಶಮನ ಹಾಗೂ ಆನಂದಪ್ರದ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವತೆಗಳು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಂದರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮಂದರದ ತೀರ್ಥ-ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ—ವಾಸುಕಿಯ ಸಂಬಂಧ, ಸಮುದ್ರಮಥನ ಸ್ಮೃತಿ, ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ-ಆಳಗಳು, ಕೂರ್ಮನ ಅಸ್ಥಿಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀರಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಪರ್ವತವು ರತ್ನ-ಔಷಧಿಗಳ ನಿಧಿ, ದಿವ್ಯ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಥಳ, ತಪಸ್ಸನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂಬುದು. ಏಳು ಯೋಜನ ನೀಲಪ್ರಭ ಶಿಲಾಸನ, ಹತ್ತು ಕೈ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೌಲೀಶ ಲಿಂಗ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೃಷಲಿಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೋಹಿನೀ ರಾಗ-ತಾಳ, ಮೂರ್ಚ್ಛನಾ, ಗಾಂಧಾರ ನಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಸಂಗೀತ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಅದರಿಂದ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮ ಉದ್ದೀಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಒಬ್ಬ ದಿಗಂಬರ ತಪಸ್ವಿ ಸ್ತ್ರೀರೂಪ ಪಡೆದು ಮೋಹಿನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಪಾರ್ವತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮ-ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ದ್ವಂದ್ವಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Verse 1
सौतिरुवाच । सा श्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं नारी कमललोचना । उवाच नाम मेदेहि येन गच्छामि मंदिरम् ॥ १ ॥
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಕಮಲನಯನಿಯಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, “ನಾನು ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ನನಗೆ ಒಂದು ನಾಮವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.
Verse 2
पित्रा नाम प्रकर्तव्यमपत्यानां जगत्पते । नाम पापहरं प्रोक्तं तत्कुरुष्व कुशध्वज ॥ २ ॥
ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಾಮಕರಣವನ್ನು ತಂದೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೆಸರು ಪಾಪಹರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಕುಶಧ್ವಜ, ನೀನು ಅದನ್ನು ಮಾಡು.
Verse 3
ब्रह्मोवाच । यस्मादिदं जगत्सर्वं त्वया सुंदरि मोहितम् । मोहिनी नाम ते देवि सगुणं हि भविष्यति ॥ ३ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುಂದರಿ! ನಿನ್ನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಮೋಹಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ‘ಮೋಹಿನಿ’ ಎಂದೇ ಆಗುವುದು; ಅದು ಸಗುಣ ನಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 4
दशावस्थागतः सम्यग् दर्शनात्ते भविष्यति । यदि प्राप्नोति वै सुभ्रु त्वत्संपर्कं सुखावहम् ॥ ४ ॥
ಅವನು ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವನು—ಹೇ ಸುಭ್ರೂ! ಅವನಿಗೆ ಸುಖಕರವಾದ ನಿನ್ನ ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆತರೆ.
Verse 5
एवमुक्ता वरारोहा प्रणम्य कमलासनम् । वीक्ष्यमाणामरैर्मार्गे प्रतस्थे मंदराचलम् ॥ ५ ॥
ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ವರಾರೋಹೆ ಕಮಲಾಸನನಾದ (ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ) ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಮಂದರಾಚಲದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಳು.
Verse 6
तृतीयेन मुहूर्तेन संप्राप्ता गिरिमस्तकम् । यस्य संवेष्टने नागो वासुकिर्नहि पूर्यते ॥ ६ ॥
ಮೂರನೇ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲೇ ಅವಳು ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು—ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಬಿಗಿಯಲು ನಾಗ ವಾಸುಕಿಯೂ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.
Verse 7
यो धृतो हरिणा पूर्वं मथितो देवदानवैः । षड्लक्षयोजनः सिंधुर्यस्यासौ गह्वरो भवेत् ॥ ७ ॥
ಯನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಿಂದ ಧೃತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ದೇವ-ದಾನವರಿಂದ ಮಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು—ಅವನಿಗೆ ಸಿಂಧು ಆರು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳದು; ಆ ಮಹಾಗಹ್ವರವೇ ಅವನ ಅತಲ ಗಹನವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 8
कूर्मदेहेन संपृक्तो यो न भिन्नो गिरिर्महान् । पतता येन राजेंद्र सिंधोर्गुह्यं प्रदर्शितम् ॥ ८ ॥
ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಕೂರ್ಮದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಭಂಗವಾಗದ ಆ ಮಹಾಗಿರಿ—ಅದು ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಸಿಂಧುವಿನ ಗುಪ್ತ ಗಹನತೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।
Verse 9
गतं ब्रह्मांडमार्गेण पयो यस्माद्गिरेर्द्विजाः । कूर्मास्थिघर्षता येन पावको जनितो महान् ॥ ९ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಆ ಗಿರಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಮಾರ್ಗದಂತೆ ಪಯಸ್ಸು ಹರಿಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮದ ಅಸ್ಥಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಮಹಾ ಪಾವಕ ಉಂಟಾಯಿತು।
Verse 10
यस्मिन्स वसते देवः सह भूतैर्दिगंबरः । न देवैर्दानवैर्वापि दृष्टो यो हि द्विजोत्तमाः ॥ १० ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಿಗಂಬರನಾಗಿ ಭೂತಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ದೇವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ದೇವರೂ ದಾನವರೂ ಸಹ ಕಂಡಿಲ್ಲ।
Verse 11
दशवर्षसहस्राख्ये काले महति गच्छति । केयूरघर्षणे येन कृतं देवस्य चक्रिणः ॥ ११ ॥
ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಮಹಾಕಾಲ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ; ಅವನಿಂದ ಚಕ್ರಧಾರಿ ದೇವನಿಗೆ (ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ) ಕೇಯೂರ-ಘರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು।
Verse 12
रत्नानां मंदिरं ह्येष बहुधातुसमन्वितः ॥ १२ ॥
ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ರತ್ನಗಳ ಮಂದಿರ, ನಿಧಿ-ಭಂಡಾರವೇ; ನಾನಾವಿಧ ಧಾತು-ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ।
Verse 13
क्रीडाविहारोऽपि दिवौकसां यस्तपस्विना यस्तपसोऽपि हेतु । सुरांगनानां रतिवर्द्धनो यो रत्नौषधीनां प्रभवो गिरिर्महान् ॥ १३ ॥
ಆ ಮಹಾಗಿರಿ ದೇವತೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾವಿಹಾರ; ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ತಪೋಭೂಮಿ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಕಾರಣ. ಅದು ಸುರಾಂಗನರ ರತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ರತ್ನ ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಗಳ ಉದ್ಭವಸ್ಥಾನವೂ ಹೌದು।
Verse 14
दशैकसाहस्रमितश्च मूले तत्संख्यया विस्तरतां गतोऽसौ । दैर्घ्येण तावंति हि योजनानि त्रैलोक्ययष्टीव समुच्छ्रितोऽसौ ॥ १४ ॥
ಅದರ ಮೂಲವು ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ; ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅದು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಯೋಜನ—ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ತಾಳುವ ಕಂಬದಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ।
Verse 15
सकांचनै रत्नमयैश्च श्रृंगैः प्रकाशयन्भूमितलं वियच्च । यस्मिन्गतः कश्यपनंदनो वै विरश्मितामेति विनष्टतेजाः ॥ १५ ॥
ಸುವರ್ಣ ಹಾಗೂ ರತ್ನಮಯ ಶೃಂಗಗಳಿಂದ ಅದು ಭೂಮಿತಲವನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕಶ್ಯಪನಂದನ ಸೂರ್ಯನು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಕಿರಣಹೀನನಾಗಿ, ತೇಜಸ್ಸು ನಶಿಸಿದವನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ।
Verse 16
कांचनाकारभूतांगं सप्राप्ता कांचनप्रभा । सूर्यतेजोनिहंतारं मंदरं तेजसा स्वयम् ॥ १६ ॥
ಸುವರ್ಣಾಕಾರದ ದೇಹವೂ ಸುವರ್ಣಪ್ರಭೆಯೂ ಹೊಂದಿದ ಆಕೆ ಮಂದರಗಿರಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಳು—ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸೂರ್ಯನ ದಾಹಕ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು।
Verse 17
कुर्वती नृपकामार्थमुपविष्टा शिलातले । नीलकांतिमये दिव्ये सप्तयोजनविरतृते ॥ १७ ॥
ರಾಜನನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಅವಳು ದಿವ್ಯ ನೀಲಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಏಳು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶಿಲಾತಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಳು।
Verse 18
तस्यां शिलायां राजेंद्र लिगं तिष्ठति कौलिशम् । दशहस्त प्रमाणं हि विस्तरादूर्द्ध्वसंख्यया ॥ १८ ॥
ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಆ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೌಲಿಶ ಲಿಂಗವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅದು ಹತ್ತು ಹಸ್ತ ಪ್ರಮಾಣದದು, ಅಗಲ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು।
Verse 19
वृषलिंगेति विख्यातं प्रासादाभ्रसमं परम् । तस्मिन्बाला द्विजश्रेष्ठाश्चक्रे संगीतमुत्तमम् ॥ १९ ॥
ಆ ಸ್ಥಳ ‘ವೃಷಲಿಂಗ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು; ಮೋಡಗಳನ್ನು ತಾಕುವ ಅರಮನೆಯಂತೆ ಪರಮೋನ್ನತ. ಅಲ್ಲಿ ಆ ಬಾಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಭಕ್ತಿಸಂಗೀತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು।
Verse 20
तन्त्रीता लसमायुक्तं क्लमहानिकरं परम् । समीपवर्तिनी तस्य भूत्वा लिंगस्य भामिनी ॥ २० ॥
ಲಾಸ್ಯಭಂಗಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಚಪಲ ಮಾಧುರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಕಾಂತಿಮತಿ ಸ್ತ್ರೀ ಲಿಂಗದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕ್ಲಾಂತಿ-ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಳು।
Verse 21
मूर्च्छनातालसहितं गांधारध्वनिसंयुतम् । तस्मिन्प्रवृत्ते राजेंद्रगीते मन्मथवर्द्धने ॥ २१ ॥
ಮೂರ್ಚ್ಛನಾ ಮತ್ತು ತಾಳದೊಂದಿಗೆ, ಗಾಂಧಾರ ಸ್ವರಧ್ವನಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ—ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಆ ಗೀತೆ ಆರಂಭವಾದಾಗಲೇ ಅದು ಮನ್ಮಥವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು।
Verse 22
बभूव स्थावराणां हि स्पृहा तस्मिन्मुनीश्वराः । न च दैवं न चादैवं गीतं तादृग्बभूव ह ॥ २२ ॥
ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಸಂಗ/ಸ್ಥಳದ ಕಡೆ ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪೃಹೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಂಥ ಗೀತ—ದೈವವೂ ಅಲ್ಲ, ಅದೈವವೂ ಅಲ್ಲ—ಹಿಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೇಳಿಸಲಿಲ್ಲ॥೨೨॥
Verse 23
मोहिनीमुखनिर्गीतं गीतं सत्वविमोहनम् ॥ २३ ॥
ಮೋಹಿನಿಯ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಆ ಗೀತವು, ಸತ್ತ್ವಮಯ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತವನ್ನೂ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವುದು—ಸಮ್ಮೋಹನಮಂತ್ರದಂತೆ॥೨೩॥
Verse 24
श्रुत्वैव गीतं हि दिगम्बरस्तु तेनैव रूपेण वरांगनायाः । कामातुरो भोक्तुमनाश्चचाल तां मोहिनीं पार्वतिदृष्टिलज्जः ॥ २४ ॥
ಆ ಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ದಿಗಂಬರ ತಪಸ್ವಿ ಕೂಡಲೇ ಆ ಸುಂದರಿಯದೇ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಕಾಮದಿಂದ ಕಾತರನಾಗಿ ಭೋಗಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೋಹಿನಿಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆದನು; ಆದರೆ ಪಾರ್ವತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೆನೆದು ಲಜ್ಜಿತನಾದನು॥೨೪॥
Verse 25
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते मंदरर्णनं नामाऽष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯ ಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಮೋಹಿನೀಚರಿತದಲ್ಲಿ ‘ಮಂದರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು॥೮॥
The narrative treats naming as a dharmic act with sin-dispelling force (nāma as pāpa-hara) and frames “Mohinī” as a saguṇa designation—linking divine identity to manifest qualities accessible through darśana. This supports the Uttara-bhāga’s tīrtha logic: salvation and healing can occur through contact, sight, and presence at a sanctified locus.
Mandara is presented with measurable cosmography (yojanas, heights, bases), material sacrality (minerals, gems, healing herbs), tapas-activation (austerity-kindling), and shrine specificity (Kauliśa Liṅga, Vṛṣaliṅga). These features convert myth into a pilgrimage-ready sacred geography.
By embedding technical markers of performance (melodic progressions and rhythmic cycles) into a shrine narrative, the chapter depicts worship as embodied ritual aesthetics—sound as a force that transforms consciousness (even stirring kāma), reinforcing temple space as an experiential ‘technology’ of dharma.