Adhyaya 41: Yogic Conduct and the Discipline Leading to Siddhi

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे योगसिद्धिर्नाम चत्वारिंशोऽध्यायः । एकचत्वारिंशोऽध्यायः । अलर्क उवाच— भगवन्! योगिनश्चर्यां श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । ब्रह्मवर्त्मन्यनुसरन् यथा योगी न सीदति ॥

ಅಲರ್ಕನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಭಗವನ್, ಯೋಗಿಯ ಸಮ್ಯಗಾಚಾರವನ್ನು ನಾನು ತತ್ತ್ವತಃ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಬ್ರಹ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಯೋಗಿ ಹೇಗೆ ವಿಷಾದ ಅಥವಾ ಪತನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 2

दत्तात्रेय उवाच— मानापमानौ यावेतौ प्रत्युद्वेगकरौ नृणाम् । तावेव विपरीतार्थौ योगिनः सिद्धिकारकौ ॥

ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು— ಮಾನ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನ ಎಂಬ ಈ ಎರಡೂ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವು; ಅವೇ ಯೋಗಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 3

मानापमानौ यावेतौ तावेवाहुर्विषामृते । अपमानोऽमृतं तत्र मानस्तु विषमं विषम् ॥

ಮಾನ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನವನ್ನು ವಿಷ ಮತ್ತು ಅಮೃತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅಪಮಾನ ಅಮೃತ, ಮಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ವಿಷ.

Verse 4

चक्षुः पूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत् । सत्यपूतां वदेद्वाणीं बुद्धिपूतञ्च चिन्तयेत् ॥

ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಿ ‘ಶುದ್ಧ’ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಪಾದವನ್ನು ಇಡಲಿ; ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಶೋಧಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿ; ಸತ್ಯದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಮಾತನ್ನು ಆಡಲಿ; ವಿವೇಕದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಲಿ.

Verse 5

आतिथ्यश्राद्धयज्ञेषु देवयात्रोत्सवेषु च । महाजनञ्च सिद्ध्यार्थं न गच्छेद्योगवित् क्वचित् ॥

ಅತಿಥಿ-ಭೋಜನಗಳು, ಶ್ರಾದ್ಧಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳು, ದೇವಯಾತ್ರೆಗಳು, ಮಹೋತ್ಸವಗಳು—ಮತ್ತು ಬಹುಜನರ ಸಮಾಗಮಗಳಿಗೆ—ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಗವಿದನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗಬಾರದು.

Verse 6

व्यस्ते विधूमे व्यङ्गारे सर्वस्मिन् भुक्तवज्जने । अटेत योगविद् भैक्ष्यं न तु त्रिष्वेव नित्यशः ॥

ಅಡುಗೆ ಮುಗಿಸಿ ಇಟ್ಟ ಬಳಿಕ, ಹೊಗೆ ಶಮನಗೊಂಡು, ಕೆಂಡಗಳು ನಂದಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಊಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಯೋಗಜ್ಞನು ಭಿಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕು; ಆದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕೇವಲ ಮೂರು ಮನೆಗಳಲ್ಲೇ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಬಾರದು।

Verse 7

यथैवमवमन्यन्ते जनाः परिभवन्ति च । तथा युक्तश्चरेद्योगी सतां वर्त्म न दूषयन् ॥

ಜನರು ಅವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ನಿಂದಿಸಿದರೂ, ಯೋಗಿ ನಿಯಮಶೀಲನಾಗಿ ತನ್ನ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು—ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಲಿನಗೊಳಿಸದೆ।

Verse 8

भैक्ष्यञ्चरेद् गृहस्थेषु यायावरगृहेषु च । श्रेष्ठा तु प्रथमा चेति वृत्तिरस्योपदिश्यते ॥

ಅವನು ಗೃಹಸ್ಥರಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಯಾಯಾವರರ (ಸಂಚಾರಿ ಭಿಕ್ಷುಕರ) ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಬೇಕು. ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು—ಗೃಹಸ್ಥರಿಂದ—ಅವನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೀವನೋಪಾಯವೆಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 9

अथ नित्यं गृहस्थेषु शालीनैषु चरेद्यतिः । श्रद्धधानेषु दान्तेषु श्रोत्रियेṣu महात्मसु ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯು ನಿತ್ಯವೂ ಶಾಲೀನರು, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರು, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಂಗತರು (ಶ್ರೋತ್ರಿಯರು) ಮತ್ತು ಆರ್ಯಭಾವದ ಗೃಹಸ್ಥರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 10

अत ऊर्ध्वं पश्चापि अदुष्टापतितेषु च । भैक्ष्यचर्या विवर्णेषु जघन्या वृत्तिरिष्यते ॥

ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಟರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಪತಿತರಾದವರಲ್ಲಿಯೂ, ವರ್ಣಕ್ರಮದ ಹೊರಗಿನವರಲ್ಲಿಯೂ (ವಿವರ್ಣ), ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬದುಕುವುದು ಅತೀನಿಮ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 11

भैक्ष्यं यवागूं तक्रं वा पयो यावकमेव वा । फलं मूलं प्रियङ्गुं वा कणपिण्याकसक्तवः ॥

ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೊರಕುವ ಅನ್ನ, ಯವಮಾಂಡ, ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಹಾಲು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಯವ; ಹಣ್ಣು, ಬೇರು ಅಥವಾ ಪ್ರಿಯಂಗು ಧಾನ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಧಾನ್ಯ, ಎಣ್ಣೆಖಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರ—ಇವು ಸರಳಾಹಾರವೆಂದು ಶ್ಲಾಘ್ಯವಾಗಿವೆ.

Verse 12

इत्येते च शुभाहारा योगिनः सिद्धिकारकाः । तत् प्रयुञ्ज्यान्मुनिर्भक्त्या परमेण समाधिना ॥

ಈ ರೀತಿ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರವಾದ ಈ ಆಹಾರಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುನಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಪರಮ ಸಮಾಧಿ-ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದಲೂ ಅವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

Verse 13

अपः पूर्वं सकृत् प्राश्य तूष्णीं भूत्वा समाहितः । प्राणायेति ततस्तस्य प्रथमा ह्याहुतिः स्मृता ॥

ಮೊದಲು ಒಮ್ಮೆ ಜಲವನ್ನು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಮೌನವಾಗಿ ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ, ನಂತರ ‘ಪ್ರಾಣಾಯ ಸ್ವಾಹಾ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಇದನ್ನೇ ಮೊದಲ ಆಹುತಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 14

अपानाय द्वितीया तु समानायते चापरा । उदानाय चतुर्थो स्याद्व्यानायेति च पञ्चमी ॥

ಎರಡನೇ ಆಹುತಿ ಅಪಾನಕ್ಕೆ; ನಂತರದದು ಸಮಾನಕ್ಕೆ. ನಾಲ್ಕನೇದು ಉದಾನಕ್ಕೆ, ಐದನೇದು ವ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 15

प्राणायामैः पृथक् कृत्वा शेषं भुञ्जीत कामतः । अपः पुनः सकृत् प्राश्य आचम्य हृदयं स्पृशेत् ॥

ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ-ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಉಳಿದುದನ್ನು ಇಷ್ಟದಂತೆ ಭುಂಜಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಒಮ್ಮೆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿ, ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು.

Verse 16

अस्तेयं ब्रह्मचर्यञ्च त्यागो 'लोभस्तथैव च । व्रतानि पञ्च भिक्षूणामहिंसापरमाणि वै ॥

ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಸನ್ನ್ಯಾಸ, ಅಪರಿಗ್ರಹ—ಇವು ಯತಿಗಳ ಐದು ವ್ರತಗಳು; ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಅವುಗಳ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ.

Verse 17

अक्रोधो गुरुशुश्रूषा शौचमाहारलाघवम् । नित्यस्वाध्याय इत्येते नियमाः पञ्च कीर्तिताः ॥

ಅಕ್ರೋಧ, ಗುರುಶುಶ್ರೂಷೆ, ಶೌಚ, ಲಘ್ವಾಹಾರ, ನಿತ್ಯ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ—ಇವು ಐದನ್ನೂ ‘ನಿಯಮಗಳು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 18

सारभूतमुपासीत ज्ञानं यत्कार्यसाधकम् । ज्ञानानां बहुता येयं योगविघ्रकरा हि सा ॥

ಸಾಧ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಾರಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಜ್ಞಾನಗಳ ಈ ಬಹುತೆ ಯೋಗಕ್ಕೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಘ್ನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 19

इदं ज्ञेयमिदं ज्ञेयमिति यस्तृषितश्चरेत् । अपि कल्पसहस्रेषु नैव ज्ञेयमवाप्नुयात् ॥

ತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ‘ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅದು ತಿಳಿಯಬೇಕು’ ಎಂದು ಅಲೆದಾಡುವವನು—ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಜ್ಞೇಯವನ್ನು ಪಡೆಯನು.

Verse 20

त्यक्तसङ्गो जितक्रोधो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः । पिधाय बुद्ध्या द्वाराणि मनो ध्याने निवेशयेत् ॥

ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಲಘ್ವಾಹಾರಿಯಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು—ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ‘ದ್ವಾರಗಳನ್ನು’ ಮುಚ್ಚಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 21

शून्येष्वेवावकाशेषु गुहासु च वनेषु च । नित्ययुक्तः सदा योगी ध्यानं सम्यगुपक्रमेत् ॥

ಏಕಾಂತವಾದ ತೆರೆಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ—ನಿತ್ಯ ಸಂಯಮಿತನಾಗಿ ಸದಾ ಯೋಗಸಂಯುಕ್ತನಾದ ಯೋಗಿಯು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು.

Verse 22

वाग्दण्डः कर्मदण्डश्च मनोदण्डश्च ते त्रयः । यस्यैते नियता दण्डाः स त्रिदण्डी महायतिḥ ॥

ವಾಕ್ದಂಡ, ಕರ್ಮದಂಡ ಮತ್ತು ಮನೋದಂಡ—ಇವು ಮೂರು. ಯಾರಲ್ಲಿ ಈ ದಂಡಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವವನು ತ್ರಿದಂಡಿ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ.

Verse 23

सर्वमात्ममयं यस्य सदसज्जगदीदृशम् । गुणागुणमयन्तस्य कः प्रियः को नृपाप्रियः ॥

ಸತ್-ಅಸತ್ ಎಂದು ಕಾಣುವ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೇ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಗುಣ-ಅಗುಣಾತೀತನಾದವನಿಗೆ—ಓ ರಾಜನೇ—ಯಾರು ಪ್ರಿಯ? ಯಾರು ಅಪ್ರಿಯ?

Verse 24

विशुद्धबुद्धिः समलोष्टकाञ्चनः समस्तभूतेṣu च तत्समाहितः । स्थानं परं शाश्वतमव्ययञ्च परं हि मत्वा न पुनः प्रजायते ॥

ಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯನ್ನೂ ಚಿನ್ನವನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಆ ತತ್ತ್ವದತ್ತ ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಸಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ, ಪರಮ ಧಾಮವು ನಿತ್ಯವೂ ಅವಿನಾಶಿಯೂ ಎಂದು ತಿಳಿದು—ಅವನು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 25

वेदाच्छ्रेṣ्ठाḥ सर्वयज्ञक्रियाś्च यज्ञाज्जप्यं ज्ञानमार्गश्च जप्यात् । ज्ञानाद्ध्यानं सङ्गरागव्यपेतं तस्मिन् प्राप्ते शाश्वतस्योपलब्धिः ॥

ವೇದಪಠನಕ್ಕಿಂತ ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳು ಉನ್ನತ; ಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ಜಪ ಉನ್ನತ; ಜಪಕ್ಕಿಂತ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗ ಉನ್ನತ. ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಆಸಕ್ತಿ-ರಾಗರಹಿತ ಧ್ಯಾನ ಉನ್ನತ; ಅದು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ ಶಾಶ್ವತದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 26

समाहितो ब्रह्मपरोऽप्रमादी शुचिस्तथैकान्तरतिर्यतेंद्रियः । समाप्नुयाद्योगमिमं महात्मा विमुक्तिमाप्रोति ततः स्वयोगतः ॥

ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಜಾಗರೂಕನಾಗಿ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಯುಕ್ತನಾಗಿರುವ ಮಹಾತ್ಮನು ಈ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ತನ್ನ ಯೋಗದಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.