Adhyaya 35
द्रोणानीकाभिमुखगमनम् (Abhimanyu advances toward Droṇa’s host)
Upa-parva: Droṇānīka-praveśa (Abhimanyu’s assault on Droṇa’s formation) — Episode Unit
Sañjaya reports that Abhimanyu (Saubhadrā) hears Dharmarāja Yudhiṣṭhira’s instruction and orders his charioteer to drive toward Droṇa’s troops. The charioteer warns that an excessive burden has been placed upon Abhimanyu, noting Droṇa’s accomplished mastery of supreme weapons and urging deliberation before combat. Abhimanyu dismisses the caution with confident assertions of kṣatriya capacity, claiming readiness even against celestial-level opponents, and reiterates the command to advance without delay. The chariot team is urged forward; forces converge as Kauravas turn to meet him and Pāṇḍavas follow. Abhimanyu, described with exalted martial imagery, closes on leading mahārathas. A fierce engagement begins; amid tumultuous war-cries and instruments, Abhimanyu breaches the formation under Droṇa’s gaze. Encircled by combined arms (elephants, horses, chariots, infantry), he responds with rapid, precise archery, producing heavy casualties and disorder, with detailed inventories of weapons, armor, and battlefield ruin culminating in visible panic and flight among segments of the opposing side.
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र को बतलाते हैं कि द्रोण द्वारा रक्षित, भेदना-दुष्कर व्यूह के सामने पाण्डव-सेना ठिठकती है—और उसी क्षण युधिष्ठिर की दृष्टि एक उपाय पर टिकती है। → सात्यकि, चेकितान, धृष्टद्युम्न, द्रुपद, धृष्टकेतु, घटोत्कच, द्रौपदेय, केकय, सृञ्जय आदि महारथियों की उपस्थिति के बावजूद द्रोण का क्रुद्ध अग्रगमन भय और विवशता बढ़ाता है; युधिष्ठिर बार-बार सोचते हैं कि इस ‘अनाधृष्य’ व्यूह को कैसे रोका जाए। → युधिष्ठिर अभिमन्यु से कहते हैं—‘योद्धाओं में श्रेष्ठ! व्यूह का द्वार भेदो; हम तुम्हारे पीछे-पीछे चलेंगे’; अभिमन्यु व्यूहभेदन के लिए प्रतिज्ञा-भाव से आगे बढ़ने को तैयार होता है, और पाण्डव-पक्ष की आशा एक ही रथ पर केन्द्रित हो जाती है। → अभिमन्यु को अग्रणी बनाकर व्यूहभेदन की योजना निश्चित होती है; पाण्डव-सेना का संकल्प संगठित होता है और रथ हाँके जाने का आदेश निकलता है। → अभिमन्यु व्यूह में प्रवेश करेगा—पर क्या वरिष्ठ रथी सचमुच उसके पीछे भीतर तक जा पाएँगे, या वह भीतर अलग-थलग पड़ जाएगा?
Shlokas
Verse 1
पम्प बछ। अंक पजञ्चत्रिशो<ड्ध्याय: युधिष्ठटिर और अभिमन्युका संवाद तथा व्यूहभेदनके लिये अभिमन्युकी प्रतिज्ञा संजय उवाच तदनीकमनाधृुष्यं भारद्वाजेन रक्षितम् | पार्था: समभ्यवर्तन्त भीमसेनपुरोगमा:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಭಾರದ್ವಾಜಪುತ್ರ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅಜೇಯ, ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸೇನಾವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೀಮಸೇನನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪಾರ್ಥರು ದೃಢವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಮುಂದಾದರು.
Verse 2
सात्यकिश्रेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्न पार्षत: । कुन्तिभोज श्च विक्रान्तो टद्रपदश्च॒ महारथ:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಚೇಕಿತಾನ, ಪೃಷತಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ವಿಕ್ರಾಂತ ಕುಂತಿಭೋಜ, ಹಾಗೂ ಮಹಾರಥ ದ್ರುಪದ—ಇವರೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.
Verse 3
आर्जुनि: क्षत्रधर्मा च बृहत्क्षत्रश्न वीर्यवान् । चेदिपो धृष्टकेतुश्न माद्रीपुत्रो घटोत्कच:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಅರ್ಜುನ, ವೀರ್ಯವಂತ ಬೃಹತ್ಕ್ಷತ್ರ, ಚೇದಿದೇಶದ ರಾಜ ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಮತ್ತು ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರ ಘಟೋತ್ಕಚ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.
Verse 4
युधामन्युश्न विक्रान्त: शिखण्डी चापराजित: । उत्तमौजाश्र दुर्धर्षो विराटश्व॒ महारथ:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಯುಧಾಮನ್ಯು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಜಿತನಾದ ಶಿಖಂಡಿ, ದುರ್ಧರ್ಷನಾದ ಉತ್ತಮೌಜ, ಮಹಾರಥನಾದ ವಿರಾಟ, ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಚೇಕಿತಾನ; ದ್ರುಪದಪುತ್ರ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಕುಂತಿಭೋಜ, ಮಹಾರಥಿಯಾದ ದ್ರುಪದ, ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಅಭಿಮನ್ಯು, ಶಕ್ತಿವಂತನಾದ ಬೃಹತ್ಕ್ಷತ್ರ, ಚೇದಿರಾಜ ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರರಾದ ನಕುಲ-ಸಹದೇವ, ಮತ್ತು ವೀರ ಘಟೋತ್ಕಚ—ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸೃಂಜಯವಂಶೀಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಸಾವಿರಾರು ಶೂರರು, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿ ರಣೋನ್ಮತ್ತರಾದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಯೋಧರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದಳಬಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಾಏಕಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
Verse 5
द्रौपदेयाश्व॒ संरब्धा: शैशुपालिश्न वीर्यवान् । केकयाश्व महावीर्या: सृञज्जयाश्व॒ सहस्रश:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದ ದ್ರೌಪದೆಯರು, ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಶೈಶುಪಾಲಪುತ್ರ, ಮಹಾವೀರ್ಯ ಕೇಕಯರಾಜಕುಮಾರರು, ಮತ್ತು ಸೃಂಜಯರ ಸಾವಿರಾರು ಯೋಧರು—ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಚೇಕಿತಾನ, ದ್ರುಪದಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಬಲವಂತನಾದ ಕುಂತಿಭೋಜ, ಮಹಾರಥಿಯಾದ ದ್ರುಪದ, ಅಭಿಮನ್ಯು, ಬೃಹತ್ಕ್ಷತ್ರ, ಚೇದಿರಾಜ ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರರಾದ ನಕುಲ-ಸಹದೇವ, ಘಟೋತ್ಕಚ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಯುಧಾಮನ್ಯು, ಅಪರಾಜಿತ ಶಿಖಂಡಿ, ದುರ್ಧರ್ಷ ಉತ್ತಮೌಜ, ಮತ್ತು ಮಹಾರಥನಾದ ವಿರಾಟ—ಇವರು ಹಾಗೂ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿ ರಣೋನ್ಮತ್ತರಾದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶೂರರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದಳಬಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಾಏಕಿ ದ್ರೋಣನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
Verse 6
एते चान्ये च सगणा: कृतास्त्रा युद्धदुर्मदा: । समभ्यधावन् सहसा भारद्वाजं युयुत्सव:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿ ಯುದ್ಧೋನ್ಮಾದದಿಂದ ಮದಿಸಿದವರಾಗಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ, ಏಕಾಏಕಿ ಭಾರದ್ವಾಜಪುತ್ರ ದ್ರೋಣನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
Verse 7
समीपे वर्तमानांस्तान् भारद्वाजो$तिवीर्यवान् | असम्भ्रान्त: शरौघेण महता समवारयत्
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅತಿವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಭಾರದ್ವಾಜಪುತ್ರ ದ್ರೋಣನು, ذرೆಯೂ ಗಾಬರಿಗೊಳ್ಳದೆ, ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆ ಯೋಧರನ್ನು ಮಹಾ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಡೆದು ಅವರ ಮುಂದಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.
Verse 8
महौघ: सलिलस्येव गिरिमासाद्य दुर्भिदम् । द्रोणं ते नाभ्यवर्तन्त वेलामिव जलाशया:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದುರ್ಭೇದ್ಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ನೀರಿನ ಮಹಾಪ್ರವಾಹ ಹೇಗೆ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಾದಿ ಜಲಾಶಯಗಳು ತಮ್ಮ ಕರೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲಾರವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಂಡವ ಯೋಧರು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಲಾರಿದರು.
Verse 9
पीड्यमाना: शरै राजन् द्रोणचापविनि:सृतै: । न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भारद्वाजस्य पाण्डवा:,राजन! द्रोणाचार्यके धनुषसे छूटे हुए बाणोंसे अत्यन्त पीड़ित होकर पाण्डववीर उनके सामने नहीं ठहर सके
ರಾಜನೇ! ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾದ ಪಾಂಡವ ವೀರರು ಭಾರದ್ವಾಜಪುತ್ರನ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಲಾರದೆ ಹೋದರು।
Verse 10
तदद्भुतमपश्याम द्रोणस्य भुजयोब्बलम् | यदेनं नाभ्यवर्तन्त पज्चाला: सृजजयै: सह,उस समय हमलोगोंने द्रोणाचार्यकी भुजाओंका वह अद्भुत बल देखा, जिससे कि सूंजयोंसहित सम्पूर्ण पांचालवीर उनके सामने टिक न सके
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಎರಡೂ ಭುಜಗಳ ಅದ್ಭುತ ಬಲವನ್ನು ಕಂಡೆವು; ಆ ಬಲದಿಂದ ಸೃಂಜಯರೊಡನೆ ಪಾಂಚಾಲ ವೀರರೆಲ್ಲರೂ ಅವನ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಲಾರದೆ, ತಿರುಗಿ ಎದುರಿಸಲೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ।
Verse 11
तमायान्तमभिक्षुद्धं द्रोणं दृष्टवा युधिष्ठिर: । बहुधा चिन्तयामास द्रोणस्य प्रतिवारणम्,क्रोधमें भरे हुए उन्हीं द्रोणाचार्यको आते देख राजा युधिष्ठछिरने उन्हें रोकनेके उपायपर बारंबार विचार किया
ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನನ್ನು ಕಂಡ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಅವನನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿದನು।
Verse 12
अशक्यं तु तमन्येन द्रोणं मत्वा युधिष्ठिर: । अविषटहां गुरु भारं सौभद्रं समवासृजत्
ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಆ ಅಸಹ್ಯವಾದ ಮಹಾಭಾರವನ್ನು ಸೌಭದ್ರ (ಅಭಿಮನ್ಯು)ನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟನು।
Verse 13
वासुदेवादनवरं फाल्गुनाच्चामितौजसम् | अब्रवीत् परवीरघ्नमभिमन्युमिदं वच:
ವಾಸುದೇವನಂದನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗಿಂತಲೂ ಯಾವುದಲ್ಲಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದ, ಫಾಲ್ಗುನ (ಅರ್ಜುನ) ಸಮಾನ ಅಮಿತೌಜಸ್ವಿ, ಪರವೀರಘ್ನನಾದ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿಗೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।
Verse 14
एत्य नो नार्जुनो गहेंद् यथा तात तथा कुरु । चक्रव्यूहस्य न वयं विद्यो भेदं कथंचन
ಪ್ರಿಯ ತಾತ! ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಮಾಡು—ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕರೆತಂದು ಅವನು ನಮಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಲಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ವಿಧಾನ ನಮಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
Verse 15
“तात संशप्तकोंके साथ युद्ध करके लौटनेपर अर्जुन जिस प्रकार हमलोगोंकी निन््दा न करें (हमें असमर्थ न बतावें), वैसा कार्य करो। हमलोग तो किसी तरह भी चक्रव्यूहके भेदनकी प्रक्रियाको नहीं जानते हैं ।।
ತಾತ! ಸಂಶಪ್ತಕರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಅರ್ಜುನನು ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ದೂಷಿಸದೆ, ಅಸಮರ್ಥರೆಂದು ಹೇಳದೆ ಇರಲೆಂದು ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡು. ಏಕೆಂದರೆ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ವಿಧಾನ ನಮಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಮಹಾಬಾಹೋ! ನೀನು ಅಥವಾ ಅರ್ಜುನ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಅಥವಾ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ—ಈ ನಾಲ್ವರು ಮಾತ್ರ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸಬಲ್ಲರು; ಐದನೇ ಯೋಧನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ.
Verse 16
अभिमन्यो वरं तात याचतां दातुमर्हसि । पितृणां मातुलानां च सैन्यानां चैव सर्वश:
ತಾತ ಅಭಿಮನ್ಯು! ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ವಂಶದ ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವನ ಪಾಳೆಯದ ವೀರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ; ಅವರಿಗೆ ವರ ನೀಡಲು ನೀನೇ ಯೋಗ್ಯನು.
Verse 17
धनंजयो हि नस्तात गर्हयेदेत्य संयुगात् क्षिप्रमस्त्रं समादाय द्रोणानीकं विशातय
ತಾತ! ನಾವು ಜಯವಿಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಮರಳಿದರೆ ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ದೂಷಿಸುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡು.
Verse 18
अभिमनयुरवाच द्रोणस्य दृढमत्युग्रमनीकप्रवरं युधि | पितृणां जयमाकाडुृक्षन्नवगाहे5विलम्बितम्
ಅಭಿಮನ್ಯುನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜಾ! ನನ್ನ ಪಿತೃವರ್ಗದ ಜಯವನ್ನು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಸಿ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ, ದೃಢ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇನಾವ್ಯೂಹದೊಳಗೆ ನಾನು ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 19
उपदिष्टो हि मे पित्रा योगोडनीकविशातने । नोत्सहे हि विनिर्गन्तुमहं कस्यांचिदापदि,पिताजीने मुझे चक्रव्यूहको भेदनकी विधि तो बतायी है; परंतु किसी आपत्तिमें पड़ जानेपर मैं उस व्यूहसे बाहर नहीं निकल सकता
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನನ್ನ ತಂದೆ ನನಗೆ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವೆಂಬ ದುರ್ಭೇದ್ಯ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಯುದ್ಧವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಅದರೊಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರೆ, ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರಲು ನನಗೆ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 20
युधिष्ठिर उदाच भिन्ध्यनीकं युधां श्रेष्ठ द्वारं संजनयस्व न: । वयं त्वानुगमिष्यामो येन त्वं तात यास्यसि
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಶತ್ರುವಿನ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ನಮಗಾಗಿ ಒಂದು ದ್ವಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು. ತಾತಾ! ನೀನು ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೋಗುವೆಯೋ, ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನಾವು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತೇವೆ।
Verse 21
धनंजयसमं युद्धे त्वां वयं तात संयुगे । प्रणिधायानुयास्यामो रक्षन्त: सर्वतोमुखा:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ತಾತಾ! ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಸಮಾನನೆಂದು ಎಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತೇವೆ।
Verse 22
भीम उवाच अहं त्वानुगमिष्यामि धृष्टद्युम्नो5थ सात्यकि: । पज्चाला: केकया मत्स्यास्तथा सर्वे प्रभद्रका:
ಭೀಮನು ಹೇಳಿದನು—ತಾತಾ! ನಾನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ; ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನೂ ಸಾತ್ಯಕಿಯೂ ಕೂಡ. ಪಾಂಚಾಲ ಯೋಧರು, ಕೇಕಯ ರಾಜಕುಮಾರರು, ಮತ್ಸ್ಯ ದೇಶದ ಸೇನೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಭದ್ರಕರು—ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು।
Verse 23
सकृद् भिन्न त्वया व्यूहं तत्र तत्र पुन: पुनः । वयं प्रध्वंसयिष्यामो निघ्नमाना वरान् वरान्
ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸುವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಧರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ ಆ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತೇವೆ।
Verse 24
अभिमन्युरुवाच अहमेतत् प्रवेक्ष्यामि द्रोणानीकं दुरासदम् । पतड़ इव संक्रुद्धो ज्वलितं जातवेदसम्
ಅಭಿಮನ್ಯು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ದ್ರೋಣನ ಈ ದುರ್ಭೇದ್ಯ ಯುದ್ಧವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆನು. ಕ್ರುದ್ಧವಾದ ಪತಂಗವು ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹಾರುವಂತೆ, ನಾನೂ ಕೋಪದಿಂದ ದ್ರೋಣನ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಒಳನುಗ್ಗುವೆನು.
Verse 25
तत् कर्माद्य करिष्यामि हित॑ यद् वंशयोर्द्धयो: । मातुलस्य च यत् प्रीतिं करिष्यति पितुश्च मे
ಇಂದು ನಾನು ಅಂಥ ವೀರಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು—ಅದು ತಾಯಿಯ ವಂಶಕ್ಕೂ ತಂದೆಯ ವಂಶಕ್ಕೂ ಹಿತಕರವಾಗಿರಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಮಾವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೂ ನನ್ನ ತಂದೆ ಅರ್ಜುನನಿಗೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಿ.
Verse 26
शिशुनैकेन संग्रामे काल्यमानानि संघश: । द्रक्ष्यन्ति सर्वभूतानि द्विषत्सैन्यानि वै मया
ನಾನು ಇನ್ನೂ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಾರೆ—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದ ಗುಂಪುಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದುದನ್ನು.
Verse 27
नाहं पार्थेन जात: स्यां न च जात: सुभद्रया । यदि मे संयुगे कश्चिज्जीवितो नाद्य मुच्यते,यदि आज मेरे साथ युद्ध करके कोई भी सैनिक जीवित बच जाय तो मैं अर्जुनका पुत्र नहीं और सुभद्राकी कोखसे मेरा जन्म नहीं
ಇಂದು ನನ್ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಯಾರಾದರೂ ಯೋಧನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ನಾನು ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ)ನ ಮಗನಲ್ಲ; ಸुभದ್ರೆಯ ಗರ್ಭಜನಿತನೂ ಅಲ್ಲ.
Verse 28
यदि चैकरथेनाहं समग्रं क्षत्रमण्डलम् | न करोम्यष्टधा युद्धे न भवाम्यर्जुनात्मज:
ನಾನು ಒಂದೇ ರಥದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಕ್ಷತ್ರಿಯಮಂಡಲವನ್ನು ಎಂಟು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡದೆ ಹೋದರೆ, ನಾನು ಅರ್ಜುನನ ಮಗನಲ್ಲ.
Verse 29
यदि मैं युद्धमें एकमात्र रथकी सहायतासे सम्पूर्ण क्षत्रियमण्डलके आठ टुकड़े न कर दूँ तो अर्जुनका पुत्र नहीं ।।
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಸೌಭದ್ರ (ಸುಭದ್ರಾನಂದನ), ನೀನು ಇಂತಹ ತೇಜಸ್ವಿ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ನಿನ್ನ ಬಲವು ಸದಾ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ; ಏಕೆಂದರೆ ದುರಾಸದವಾದ ದ್ರೋಣಸೇನಾವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ನೀನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದೀಯೆ।
Verse 30
रक्षितं पुरुषव्याप्रैर्महेष्वासैर्महाबलै: । साध्यरुद्रमरुत्तुल्यैर्वस्वग्न्यादित्यविक्रमै:
ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಸೇನೆ ಮಹಾಬಲಿಗಳಾದ, ಮಹಾಧನುರ್ಧರರಾದ, ಪುರುಷಸಿಂಹ ವೀರರಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ—ಅವರು ಸಾಧ್ಯರು, ರುದ್ರರು, ಮರುತ್ಗಣಗಳಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠರು; ವಸುಗಳು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು।
Verse 31
संजय उवाच तस्य तद् वचन श्रुत्वा स यन्तारमचोदयत् । सुमित्रा श्वान् रणे क्षिप्रं द्रोणानीकाय चोदय
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವನು ತನ್ನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು—“ಸುಮಿತ್ರ! ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ದ್ರೋಣಸೇನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಸು.”
Verse 35
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि अभिमन्युप्रतिज्ञायां पउ्चत्रिंशो 5 ध्याय:
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ದ್ರೋಣಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಭಿಮನ್ಯುವಧಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾವಿಷಯಕ ಮுப்பತ್ತೈದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Frequently Asked Questions
The tension lies between prudent restraint (evaluating force disparity and Droṇa’s expertise) and duty-driven action (executing Yudhiṣṭhira’s directive). The chapter stages an ethical choice about whether courage should be moderated by risk analysis when the mission’s stakes are framed as collective necessity.
The text foregrounds that counsel and capability must be weighed together: confidence can mobilize decisive action, but strategic environments can convert individual brilliance into systemic vulnerability when encirclement and massed response are likely.
No explicit phalaśruti formula appears in this excerpt. The chapter’s meta-level function is narrative and ethical: it demonstrates how war reporting (Sañjaya’s account) frames heroism, consequence, and the interpretive burden of leadership choices within the epic’s larger dharma inquiry.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.