Adhyaya 53

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भुवनकोशस्वभाववर्णनं नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच प्लक्षद्वीपादिद्वीपेषु सप्त सप्तसु पर्वताः ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಭುವನಕೋಶಸ್ವಭಾವವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪಾದಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಏಳು ಏಳು ವರ್ಷಪರ್ವತಗಳಿವೆ; ಅವು ನೇರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ॥

Verse 2

प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्त दिव्यान् महाचलान् गोमेदको ऽत्र प्रथमो द्वितीयश्चान्द्र उच्यते

ಈಗ ನಾನು ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಏಳು ದಿವ್ಯ ಮಹಾಪರ್ವತಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಗೋಮೇದಕ, ಎರಡನೆಯದು ಚಾಂದ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 3

तृतीयो नारदो नाम चतुर्थो दुन्दुभिः स्मृतः पञ्चमः सोमको नाम सुमनाः षष्ठ उच्यते

ಮೂರನೆಯದು ನಾರದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ದುಂದುಭಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಐದನೆಯದು ಸೋಮಕ, ಆರನೆಯದು ಸುಮನ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 4

स एव वैभवः प्रोक्तो वैभ्राजः सप्तमः स्मृतः सप्तैते गिरयः प्रोक्ताः प्लक्षद्वीपे विशेषतः

ಅದೇ ವೈಭವ ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತವಾಗಿದೆ; ವೈಭ್ರಾಜ ಏಳನೆಯದು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 5

सप्त वै शाल्मलिद्वीपे तांस्तु वक्ष्याम्यनुक्रमात् कुमुदश्चोत्तमश्चैव पर्वतश् च बलाहकः

ಶಾಲ್ಮಲಿದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಏಳು (ಮುಖ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು) ಇವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕುಮುದ, ಉತ್ತಮ, ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಬಲಾಹಕ.

Verse 6

द्रोणः कङ्कश् च महिषः ककुद्मान् सप्तमः स्मृतः कुशद्वीपे तु सप्तैव द्वीपाश् च कुलपर्वताः

ದ್ರೋಣ, ಕಂಕ, ಮಹಿಷ ಮತ್ತು ಕಕುದ್ಮಾನ್—ಇವುಗಳೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಏಳನೆಯದೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದು, ಕುಲಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 7

तांस्तु संक्षेपतो वक्ष्ये नाममात्रेण वै क्रमात् विद्रुमः प्रथमः प्रोक्तो द्वितीयो हेमपर्वतः

ಈಗ ನಾನು ಅವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇವಲ ನಾಮಮಾತ್ರದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮೊದಲದು ‘ವಿದ್ರುಮ’, ಎರಡನೆಯದು ‘ಹೇಮಪರ್ವತ’—ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಪರ್ವತ.

Verse 8

तृतीयो द्युतिमान्नाम चतुर्थः पुष्पितः स्मृतः कुशेशयः पञ्चमस्तु षष्ठो हरिगिरिः स्मृतः

ಮೂರನೆಯದು ‘ದ್ಯುತಿಮಾನ’—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ‘ಪುಷ್ಪಿತ’—ಮಂಗಳವಾಗಿ ಅರಳುವವನು. ಐದನೆಯದು ‘ಕುಶೇಶಯ’—ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವವನು. ಆರನೆಯದು ‘ಹರಿಗಿರಿ’—ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತರೂಪ ಪ್ರಭು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 9

सप्तमो मन्दरः श्रीमान् महादेवनिकेतनम् मन्दा इति ह्यपां नाम मन्दरो धारणाद् अपाम्

ಏಳನೆಯದು ಶ್ರೀಮಂತ ‘ಮಂದರ’—ಮಹಾದೇವನ ನಿವಾಸ. ‘ಮಂದಾ’ ಎಂಬುದು ಜಲಗಳ ಹೆಸರು; ಜಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ‘ಮಂದರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 10

तत्र साक्षाद्वृषाङ्कस्तु विश्वेशो विमलः शिवः सोमः सनन्दी भगवान् आस्ते हेमगृहोत्तमे

ಅಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ವೃಷಧ್ವಜನು—ವಿಶ್ವೇಶ, ವಿಮಲ ಶಿವನು—ನಂದಿಯೊಡನೆ ಭಗವಾನ್ ಸೋಮನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 11

तपसा तोषितः पूर्वं मन्दरेण महेश्वरः अविमुक्ते महाक्षेत्रे लेभे स परमं वरम्

ಹಿಂದೆ ಮಂದರನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು. ಅವಿಮುಕ್ತ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂದರನು ಪರಮ ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು—ಶಿವಕೃಪೆ, ಅದು ಪಾಶವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ ಪಶುವನ್ನು ಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷದತ್ತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

Verse 12

प्रार्थितश् च महादेवो निवासार्थं सहांबया अविमुक्तादुपागम्य चक्रे वासं स मन्दरे

ನಿವಾಸಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾದೇವನು ಅಂಬೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವಿಮುಕ್ತದಿಂದ ಬಂದು ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಾಸವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 13

सनन्दी सगणः सोमस् तेनासौ तन्न मुञ्चति क्रौञ्चद्वीपे तु सप्तेह क्रौञ्चाद्याः कुलपर्वताः

ಸನಂದೀ ಹಾಗೂ ಗಣಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಸೋಮನು ಆದಕಾರಣ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರೌಂಚ ಮೊದಲಾದ ಏಳು ಕುಲಪರ್ವತಗಳಿವೆ।

Verse 14

क्रौञ्चो वामनकः पश्चात् तृतीयश्चान्धकारकः अन्धकारात्परश्चापि दिवावृन्नाम पर्वतः

ಮೊದಲು ಕ್ರೌಂಚ, ನಂತರ ವಾಮನಕ; ಮೂರನೆಯದು ‘ಅಂಧಕಾರಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಂಧಕಾರದ ಆಚೆಯೂ ‘ದಿವಾವೃತ’ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ।

Verse 15

दिवावृतः परश्चापि विविन्दो गिरिरुच्यते विविन्दात्परतश्चापि पुण्डरीको महागिरिः

ದಿವಾವೃತದ ಆಚೆಗೆ ‘ವಿವಿಂದ’ ಎಂಬ ಗಿರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಿವಿಂದದ ಆಚೆಯೂ ‘ಪುಂಡರೀಕ’ ಎಂಬ ಮಹಾಗಿರಿಯಿದೆ।

Verse 16

पुण्डरीकात्परश्चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः एते रत्नमयाः सप्त क्रौञ्चद्वीपस्य पर्वताः

ಪುಂಡರೀಕದ ಆಚೆಗೆ ‘ದುಂದುಭಿಸ್ವನ’ ಎಂಬ ಪರ್ವತವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವು ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದ ರತ್ನಮಯ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳು।

Verse 17

शाकद्वीपे च गिरयः सप्त तांस्तु निबोधत उदयो रैवतश्चापि श्यामको मुनिसत्तमाः

ಶಾಕದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಏಳು ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಿವೆ; ಕೇಳಿರಿ—ಉದಯ, ರೈವತ ಹಾಗೂ ಶ್ಯಾಮಕ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ।

Verse 18

राजतश्च गिरिः श्रीमान् आंबिकेयः सुशोभनः आंबिकेयात्परो रम्यः सर्वौषधिसमन्वितः

ಅಲ್ಲಿ ‘ರಾಜತ’ ಎಂಬ ಶ್ರೀಮಂತ, ಸುಂದರ ‘ಆಂಬಿಕೇಯ’ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಆಂಬಿಕೇಯದ ಆಚೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ रम್ಯ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ।

Verse 19

तथैव केसरीत्युक्तो यतो वायुः प्रजायते पुष्करे पर्वतः श्रीमान् एक एव महाशिलः

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ‘ಕೇಸರಿ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಿಂದ ವಾಯು ಜನ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ಪರ್ವತ—ಮಹಾಶಿಲೆಯೇ।

Verse 20

चित्रैर्मणिमयैः कूटैः शिलाजालैः समुच्छ्रितैः द्वीपस्य तस्य पूर्वार्धे चित्रसानुस्थितो महान्

ವಿಚಿತ್ರ ಮಣಿಮಯ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಶಿಲಾಜಾಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ, ಆ ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ‘ಚಿತ್ರಸಾನು’ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಪರ್ವತ ನಿಂತಿತ್ತು।

Verse 21

योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः अधश्चैव चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि महाचलः

ಆ ಮಹಾಚಲವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಕೆಳಕ್ಕೂ ಮுப்பತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ।

Verse 22

द्वीपस्यार्धे परिक्षिप्तः पर्वतो मानसोत्तरः स्थितो वेलासमीपे तु नवचन्द्र इवोदितः

ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಮಾನಸೋತ್ತರ ಪರ್ವತವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಸಮುದ್ರತೀರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅದು ನವಚಂದ್ರನಂತೆ ಉದಯಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 23

योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः तावदेव तु विस्तीर्णः पार्श्वतः परिमण्डलः

ಅದು ಐವತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿತ್ತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಗಲವೂ ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಕಾರ—ಪಾಶಬಂಧಿತ ಪಶುವಿನ ಸೀಮಿತ ತಲುಪುವಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಪತಿ (ಶಿವ)ಯ ಅಪ್ರಮೇಯ ಲಿಂಗ-ಚಿಹ್ನೆ।

Verse 24

स एव द्वीपपश्चार्धे मानसः पृथिवीधरः एक एव महासानुः संनिवेशाद्द्विधा कृतः

ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದೇ ‘ಮಾನಸ’ ಎಂಬ ಭೂಧರ ಪರ್ವತವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಒಂದೇ ಮಹಾಸಾನು ಆದರೂ, ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 25

तस्मिन्द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ राजतौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ

ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪುಣ್ಯಮಯ ಹಾಗೂ ಶುಭ ಜನಪದಗಳು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—‘ರಾಜತ’ ಮತ್ತು ‘ಅನುಮಂಡಲ’; ಮೊದಲದು ಮಾನಸ (ಸರೋವರ)ಕ್ಕೆ, ಎರಡದು ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ।

Verse 26

महावीतं तु यद्वर्षं बाह्यतो मानसस्य तु तस्यैवाभ्यन्तरो यस्तु धातकीखण्ड उच्यते

‘ಮಹಾವೀತ’ ಎಂಬ ವರ್ಷವು ಮಾನಸ (ಮಾನಸೋತ್ತರ)ದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಮತ್ತು ಅದೇ ವಿಸ್ತಾರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು ‘ಧಾತಕೀಖಂಡ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 27

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः पुष्करद्वीपविस्तारविस्तीर्णो ऽसौ समन्ततः

ಮಧುರಜಲ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪರಿವೃತವಾದ ಪುಷ್ಕರದ್ವೀಪವು, ಪುಷ್ಕರದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತಾರಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಸಮಂತತಃ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ।

Verse 28

विस्तारान्मण्डलाच्चैव पुष्करस्य समेन तु एवं द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्तसप्तभिर् आवृताः

ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಮಂಡಲಾಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಪುಷ್ಕರದಂತೆ ಇರುವ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏಳು-ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ।

Verse 29

द्वीपस्यानन्तरो यस्तु समुद्रः सप्तमस्तु वै एवं द्वीपसमुद्राणां वृद्धिर्ज्ञेया परस्परम्

ದ್ವೀಪದ ತಕ್ಷಣ ನಂತರ ಇರುವ ಸಮುದ್ರವೇ ನಿಜವಾಗಿ ಏಳನೆಯ ಸಮುದ್ರ; ಹೀಗಾಗಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳು ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 30

परेण पुष्करस्याथ अनुवृत्य स्थितो महान् स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्तात्परिवेष्ट्य च

ಪುಷ್ಕರದ ಪಾರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದು ಮಹಾ ಮಧುರಜಲ ಸಮುದ್ರವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಸಮಂತತಃ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಿವೇಷ್ಠಿಸಿ ಸೀಮೆಯಂತೆ ನಿಂತಿದೆ।

Verse 31

परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैकशिलोपमा

ಅದರ ಪಾರಾಗಿ ಮಹತ್ತಾದ ಲೋಕಸಂಸ್ಥಿತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಕಾಂಚನಮಯ; ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದೇ ಅಖಂಡ ಶಿಲೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ।

Verse 32

तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादापारमण्डलः प्रकाशश्चाप्रकाशश् च लोकालोकः स उच्यते

ಅದರ ಆಚೆಗೆ ಒಂದು ಪರ್ವತವಿದೆ; ಅದು ಮೇರೆಯ ಹೊರ ವಲಯವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಅದು ಪ್ರಕಾಶ–ಅಪ್ರಕಾಶ ಲೋಕಗಳ ವಿಭಾಜಕ; ಅದನ್ನು ‘ಲೋಕಾಲೋಕ’ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 33

दृश्यादृश्यगिरिर् यावत् तावदेषा धरा द्विजाः योजनानां सहस्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः

ಓ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳೇ, ಈ ಭೂಮಿ ‘ದೃಶ್ಯ–ಅದೃಶ್ಯ’ ಎಂಬ ಪರ್ವತದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅದರ ಎತ್ತರವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

तावांश् च विस्तरस्तस्य लोकालोकमहागिरेः अर्वाचीने तु तस्यार्धे चरन्ति रविरश्मयः

ಆ ಮಹಾ ಲೋಕಾಲೋಕ ಪರ್ವತದ ವಿಸ್ತಾರ ಇಷ್ಟೇ. ಅದರ ಸಮೀಪದ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಲೋಕಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 35

परार्धे तु तमो नित्यं लोकालोकस्ततः स्मृतः एवं संक्षेपतः प्रोक्तो भूर्लोकस्य च विस्तरः

ಅದರ ಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ತಮಸ್ಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಲೋಕಾಲೋಕ’—ಲೋಕ ಮತ್ತು ಅಲೋಕಗಳ ಸೀಮೆ—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಭೂರ್ಲೋಕದ ವಿಸ್ತಾರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 36

आ भानोर्वै भुवः स्वस्तु आ ध्रुवान्मुनिसत्तमाः आवहाद्या निविष्टास्तु वायोर्वै सप्त नेमयः

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಭುವರ್ಲೋಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಧ್ರುವದವರೆಗೆ, ವಾಯುವಿನ ಏಳು ‘ನೇಮಿಗಳು’—ಆವಹ ಮೊದಲಾದವು—ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಅವು ಆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಶುಭಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 37

आवहः प्रवहश्चैव ततश्चानुवहस् तथा संवहो विवहश्चाथ ततश्चोर्ध्वं परावहः

ಆವಹ ಮತ್ತು ಪ್ರವಹ, ನಂತರ ಅನುವಹ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂವಹ ಮತ್ತು ವಿವಹ—ಇವುಗಳ ನಂತರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ ಪರಾವಹ (ವಾಯುಪ್ರವಾಹ) ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 38

द्विजाः परिवहश्चेति वायोर्वै सप्त नेमयः बलाहकास् तथा भानुश् चन्द्रो नक्षत्रराशयः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ವಾಯುವಿನ ಏಳು ನೇಮಿಗಳು (ಪರಿಭ್ರಮಣ ವಲಯಗಳು) ಇವೆ—ದ್ವಿಜಾ ಮತ್ತು ಪರಿವಹ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಾಹಕರು, ಭಾನು, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ-ರಾಶಿಗಳ ಸಮೂಹ.

Verse 39

ग्रहाणि ऋषयः सप्त ध्रुवो विप्राः क्रमादिह योजनानां महीपृष्ठाद् ऊर्ध्वं पञ्चदश आ ध्रुवात्

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗ್ರಹಗಳು, ಸಪ್ತಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ರುವನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭೂಪೃಷ್ಠದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನಗಳು ಹದಿನೈದು ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಧ್ರುವವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 40

नियुतान्येकनियुतं भूपृष्ठाद्भानुमण्डलम् रथः षोडशसाहस्रो भास्करस्य तथोपरि

ಭೂಪೃಷ್ಠದಿಂದ ಭಾನುಮಂಡಲದವರೆಗೆ ಒಂದು ನಿಯುತ ದೂರ; ಅದರ ಮೇಲಾಗಿ ಭಾಸ್ಕರನ ರಥವು ಹದಿನಾರು ಸಹಸ್ರ (ಯೋಜನ) ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ.

Verse 41

चतुरशीतिसाहस्रो मेरुश्चोपरि भूतलात् कोटियोजनमाक्रम्य महर्लोको ध्रुवाद्ध्रुवः

ಭೂತಲದ ಮೇಲಾಗಿ ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಎಂಭತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಹಸ್ರ (ಯೋಜನ) ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕೋಟಿ ಯೋಜನ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಧ್ರುವನ ಪಾರ ಮಹರ್ಲೋಕವು ಧ್ರುವದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

Verse 42

जनलोको महर्लोकात् तथा कोटिद्वयं द्विजाः जनलोकात्तपोलोकश् चतस्रः कोटयो मतः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಮಹರ್ಲೋಕದ ಆಚೆಗೆ ಜನಲೋಕವು ಎರಡು ಕೋಟಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಜನಲೋಕದಿಂದ ತಪೋಲೋಕದವರೆಗೆ ದೂರವು ನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿ ಎಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.

Verse 43

प्राजापत्याद्ब्रह्मलोकः कोटिषट्कं विसृज्य तु पुण्यलोकास्तु सप्तैते ह्य् अण्डे ऽस्मिन्कथिता द्विजाः

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಲೋಕದ ಆಚೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವಿದೆ; ಆರು ಕೋಟಿ (ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು) ಬಿಟ್ಟು, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ಅಂಡದಲ್ಲಿ ಈ ಏಳು ಪುಣ್ಯಲೋಕಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 44

अधः सप्ततलानां तु नरकाणां हि कोटयः मायान्ताश्चैव घोराद्या अष्टाविंशतिरेव तु

ಸಪ್ತತಲಗಳ ಕೆಳಗೆ ನರಕಗಳ ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ಇವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಘೋರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಾಯಾಂತವರೆಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಭಯಾನಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 45

पापिनस्तेषु पच्यन्ते स्वस्वकर्मानुरूपतः अवीच्यन्तानि सर्वाणि रौरवाद्यानि तेषु च

ಆ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಹಿಸಿ ‘ಬೇಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ’. ಅಲ್ಲಿ ರೌರವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅವೀಚಿವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ನರಕಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 46

प्रत्येकं पञ्चकान्याहुर् नरकाणि विशेषतः अण्डमादौ मया प्रोक्तम् अण्डस्यावरणानि च

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನರಕಗಳು ಪ್ರತಿ ಒಂದೂ ಐದು ಐದು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ನಾನು ಅಂಡ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ) ಮತ್ತು ಅದರ ಆವರಣಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 47

हिरण्यगर्भसर्गश् च प्रसंगाद्बहुविस्तरात् अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗವಶಾತ್ ವಿಶಾಲ ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಕೋಟ್ಯಾನುಕೋಟಿ, ಸಹಸ್ರಕೋಟಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ।

Verse 48

सर्वगत्वात् प्रधानस्य तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधस् तथा अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश

ಪ್ರಧಾನ (ಪ್ರಕೃತಿ) ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ—ಅಡ್ಡವಾಗಿ, ಮೇಲಾಗಿ, ಕೆಳಾಗಿ—ಈ ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳೊಳಗೆ ಚತುರ್ದಶ ಭುವನಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 49

प्रत्यण्डं द्विजशार्दूलास् तेषां हेतुर्महेश्वरः अण्डेषु चाण्डबाह्येषु तथाण्डावरणेषु च

ಹೇ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲರೇ! ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಡ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ)ಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಹೇಶ್ವರನೇ. ಅವನು ಅಂಡದೊಳಗೂ, ಅಂಡದ ಹೊರಗೂ, ಅಂಡಾವರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 50

तमो ऽन्ते च तमःपारे चाष्टमूर्तिर्व्यवस्थितः अस्यात्मनो महेशस्य महादेवस्य धीमतः

ತಮಸ್ಸಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲೂ, ಆ ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ಅದು ಧೀಮಂತ ಮಹೇಶ, ಮಹಾದೇವನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೇ.

Verse 51

अदेहिनस् त्वहो देहम् अखिलं परमात्मनः अस्याष्टमूर्तेः शर्वस्य शिवस्य गृहमेधिनः

ಅಹೋ ಆಶ್ಚರ್ಯ! ಅವನು ದೇಹರಹಿತನಾಗಿದ್ದರೂ—ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೇ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ದೇಹ. ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ ಶರ್ವ, ಶಿವನು—ಗೃಹಮೇಧಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಲೋಕವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವವನು.

Verse 52

गृहिणी प्रकृतिर्दिव्या प्रजाश् च महदादयः पशवः किङ्करास्तस्य सर्वे देहाभिमानिनः

ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಅವನ ಗೃಹಿಣಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಮಹತ್ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಜಾಸಮೂಹವು ಅವನ ಅವಲಂಬಿತರಂತೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಪಶುಗಳು—ದೇಹಾಭಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿ—ಅವನ ಸೇವಕರಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 53

आद्यन्तहीनो भगवान् अनन्तः पुमान्प्रधानप्रमुखाश् च सप्त प्रधानमूर्तिस्त्वथ षोडशाङ्गो महेश्वरश्चाष्टतनुः स एव

ಆದಿ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ ಅನಂತ ಭಗವಂತನು ಪರಮ ಪುರುಷನು. ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಏಳು ತತ್ತ್ವಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನೇ ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಧಾನಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನೇ ಷೋಡಶ ವಿಕಾರರೂಪವೂ; ಅದೇ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅಷ್ಟತನುವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 54

आज्ञाबलात्तस्य धरा स्थितेह धराधरा वारिधराः समुद्राः ज्योतिर्गणः शक्रमुखाः सुराश् च वैमानिकाः स्थावरजङ्गमाश् च

ಅವನ ಆಜ್ಞಾಬಲದಿಂದ ಈ ಧರೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ; ಪರ್ವತಧಾರಿಗಳು, ಮೇಘಧಾರಿಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿವೆ. ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣಗಳು, ಇಂದ್ರಮುಖ ದೇವರುಗಳು, ವೈಮಾನಿಕರು, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ—ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಪರಮ ಪತಿಯ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿವೆ.

Verse 55

दृष्ट्वा यक्षं लक्षणैर्हीनमीशं दृष्ट्वा सेन्द्रास्ते किमेतत्त्विहेति यक्षं गत्वा निश्चयात्पावकाद्याः शक्तिक्षीणाश्चाभवन् यत्ततो ऽपि

ಲಕ್ಷಣರಹಿತನಂತೆ ಕಂಡ ಆ ಯಕ್ಷನನ್ನು ನೋಡಿ—ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಈಶ—ಇಂದ್ರಸಹ ದೇವರುಗಳು “ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಏನು?” ಎಂದರು. ನಿಶ್ಚಯಕ್ಕಾಗಿ ಯಕ್ಷನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದವರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾದವು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿಯಾಗಿ.

Verse 56

दग्धुं तृणं वापि समक्षमस्य यक्षस्य वह्निर्न शशाक विप्राः वायुस्तृणं चालयितुं तथान्ये स्वान्स्वान्प्रभावान् सकलामरेन्द्राः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಆ ಯಕ್ಷನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ಒಂದು ತೃಣವನ್ನೂ ದಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ವಾಯುವಿಗೂ ಅದನ್ನು ಚಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಸಮಸ್ತ ಅಮರೇಂದ್ರರ ಸ್ವಸ್ವ ಪ್ರಭಾವಗಳು ನಿಷ್ಫಲವಾದವು.

Verse 57

तदा स्वयं वृत्ररिपुः सुरेन्द्रैः सुरेश्वरः सर्वसमृद्धिहेतुः सुरेश्वरं यक्षमुवाच को वा भवानितीत्थं स कुतूहलात्मा

ಆಗ ವೃತ್ರಹಂತ ಶಕ್ರನು—ದೇವೇಂದ್ರನು, ದೇವರ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಸುರೇಶ್ವರನು—ಇತರ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಆ ಯಕ್ಷರೂಪಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕೇಳಿದನು: “ನೀನು ಯಾರು?”

Verse 58

तदा ह्यदृश्यं गत एव यक्षस् तदांबिका हैमवती शुभास्या उमा शुभैराभरणैरनेकैः सुशोभमाना त्वनु चाविरासीत्

ಆಗ ಆ ಯಕ್ಷನು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಅಂತರಧಾನನಾದನು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶುಭಮುಖಿಯಾದ ಹೈಮವತೀ ಅಂಬಿಕಾ—ಉಮಾ—ಅನೇಕ ಮಂಗಳಾಭರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.

Verse 59

तां शक्रमुख्या बहुशोभमानाम् उमामजां हैमवतीमपृच्छन् /* किमेतदीशे बहुशोभमाने वांबिके यक्षवपुश्चकास्ति

ಆಗ ಶಕ್ರನಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಮಾನಳಾದ, ಅಜನ್ಮ ಹೈಮವತೀ ಉಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು— “ಹೇ ಪರಮ ಶೋಭಾವತೀ ಅಂಬಿಕೆ! ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸತ್ತ್ವ ಯಾರು?”

Verse 60

निशम्य तद्यक्षमुमाम्बिकाह त्वगोचरश्चेति सुराः सशक्राः /* प्रणेमुरेनां मृगराजगामिनीमुमामजां लोहितशुक्लकृष्णाम्

ಆ ಯಕ್ಷನು ಉಮಾ-ಅಂಬಿಕೆಯೇ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಗೋಚರಳೇ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಶಕ್ರನೊಡನೆ ದೇವರುಗಳು ಅವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು— ಸಿಂಹಿಣಿಯ ಗತಿಯಂತೆ ನಡೆಯುವ, ಅಜನ್ಮ ಉಮೆಗೆ; ರಕ್ತ-ಶ್ವೇತ-ಕೃಷ್ಣ ವರ್ಣಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತಳಾದವಳಿಗೆ.

Verse 61

संभाविता सा सकलामरेन्द्रैः सर्वप्रवृत्तिस्तु सुरासुराणाम् अहं पुरासं प्रकृतिश् च पुंसो यक्षस्य चाज्ञावशगेत्यथाह

ಸಕಲ ಅಮರೇಂದ್ರರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದೇವಿ ದೇವಾಸುರರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದಳು. ನಂತರ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು— “ನಾನು ಆದಿಕಾಲದಿಂದ ಪುರುಷನ ಪ್ರಕೃತಿ; ಮತ್ತು ಆ ಯಕ್ಷರೂಪ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಅಧೀನಳಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತೇನೆ.”

Verse 62

तस्माद्द्विजाः सर्वमजस्य तस्य नियोगतश्चाण्डमभूदजाद्वै अजश् च अण्डादखिलं च तस्माज् ज्योतिर्गणैर्लोकमजात्मकं तत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಆ ಅಜ (ಅಜನ್ಮ) ಪರಮೇಶ್ವರನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡರೂಪ ಅಂಡವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಜದಿಂದಲೇ ಅಂಡವು ಜನಿಸಿ, ಅಂಡದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವ್ಯಕ್ತ ಜಗತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ನಂತರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣಗಳು ಅಜಸ್ವರೂಪವಾದ ಆ ಲೋಕವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.