Adhyaya 2
Cosmic Manifestation, Mahāmāyā’s Mandate, Varṇāśrama-Dharma, and the Unity of the Trimūrti
ಅಧ್ಯಾಯ 1ರ ಉಪಸಂಹಾರದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು, ಕೂರ್ಮನು ಅಧ್ಯಾಯ 2ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ, ಈ ಉಪದೇಶಗಳು ಹಿಂದೆ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪುರಾಣವನ್ನು ಪುಣ್ಯಪ್ರದ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಟನೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸೃಷ್ಟಿವಿವರಣೆ—ನಾರಾಯಣನೇ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಇದ್ದನು; ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಜಾಗೃತನಾದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ರುದ್ರನು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣೀ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮಾಯೆ—ಅವ್ಯಯ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ—ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿನಂತಿಗೆ ಅವಳು ‘ಮೋಹ’ವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ನಿಯುಕ್ತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಯೋಗಿಗಳು, ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ನಿಷ್ಕಪಟ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಭಗವದಾಜ್ಞಾಪರಾಯಣರು ಮೋಹಿತರಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಆಜ್ಞೆ—ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ನೈತಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸಾಪುತ್ರ ಋಷಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳು, ಅನಾದಿ ವೇದಸ್ವರೂಪವಾದ ವಾಕ್ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ; ನಾಸ್ತಿಕ/ಪಾಷಂಡ ಗ್ರಂಥಗಳು ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಧರ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ, ಪುರುಷಾರ್ಥಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನವಾಗುವುದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೃತ್ತಿ–ನಿವೃತ್ತಿ ಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಿದಾಯಿನಿ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದ್ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಾಭೇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪರಲೋಕಗತಿಗಳನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ‘ಒಂದೇ ಆಶ್ರಮ’ ಯೋಗಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಸಮಾಧಿನಿಷ್ಠ ಸನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಪರಮವೆಂದು ಹೇಳಿ ಐದನೇ ಆಶ್ರಮವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ, ಆಶ್ರಮಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗಿವರ್ಗಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯ—ಬ್ರಹ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ವಿಷ್ಣು ಪಾಲಕ, ಶಿವ ಪ್ರಳಯಕರ್ತ; ಆದರೆ ಪರಮಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವ ಅಭಿನ್ನರು. ತ್ರಿವಿಧ ಉಪಾಸನೆ, ಲಿಂಗ/ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ, ತ್ರಿಶೂಲಚಿಹ್ನ, ತಿಲಕಾದಿ ಚಿಹ್ನವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರಾರಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಕ್ಷಯ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಪಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಉಪಾಸನೆ-ಯೋಗ ಸಂಶ್ಲೇಷವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे प्रथमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे यत्पृष्टो ऽहं जगद्धितम् / वक्ष्यमाणं मया सर्वमिन्द्रद्युम्नाय भाषितम्
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು। ಶ್ರೀಕೂರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳೇ, ಜಗದ್ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ನನಗೆ ಕೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ನಾನು ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 2
भूतैर्भव्यैर्भविष्यद्भिश्चरितैरुपबृंहितम् / पुराणं पुण्यदं नृणां मोक्षधर्मानुकीर्तनम्
ಭೂತ-ವರ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯ ಚರಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದುದೇ ಪುರಾಣ; ಅದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 3
अहं नारायणो देवः पूर्वमासं न मे परम् / उपास्य विपुलां निद्रां भोगिशय्यां समाश्रितः
ನಾನು ನಾರಾಯಣ ದೇವನು; ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದೆ, ನನಗಿಂತ ಮೇಲೊಬ್ಬನಿರಲಿಲ್ಲ। ವಿಶಾಲ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ ಭೋಗಿಶಯ್ಯೆಯಾದ ಶೇಷಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದೆ।
Verse 4
चिन्तयामि पुनः सृष्टिं निशान्ते प्रतिबुध्य तु / ततो मे सहसोत्पन्नः प्रसादो मुनिपुङ्गवा
ಪ್ರಳಯರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆಗ, ಓ ಮುನಿಪುಂಗವ, ನನ್ನೊಳಗೆ ಸಹಸಾ ಪ್ರಸಾದರೂಪವಾದ ಶುಭಸಂಕಲ್ಪ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 5
चतुर्मुखस्ततो जातो ब्रह्मा लोकपितामहः / तदन्तरे ऽभवत् क्रोधः कस्माच्चित् कारणात् तदा
ನಂತರ ಚತುರ್ಮುಖನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು, ಜನಿಸಿದನು. ಆ ಸೃಷ್ಟಿವಿಕಾಸದ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಕ್ರೋಧವು ಉದಯವಾಯಿತು.
Verse 6
आत्मनो मुनिशार्दूलास्तत्र देवो महेश्वरः / रुद्रः क्रोधात्मजो जज्ञे शूलपाणिस्त्रिलोचनः / तेजसा सूर्यसंकाशस्त्रैलोक्यं संहरन्निव
ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲರೇ, ಅಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೇ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಪ್ರಕಟನಾದನು—ಕ್ರೋಧತತ್ತ್ವಜನ್ಯ ರುದ್ರ, ಶೂಲಪಾಣಿ, ತ್ರಿಲೋಚನ; ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಹೊರಟವನಂತೆ.
Verse 7
ततः श्रीरभवद् देवि कमलायतलोचना / सुरूपा सौम्यवदना मोहिनी सर्वदेहिनाम्
ನಂತರ, ಹೇ ದೇವಿ, ಶ್ರೀ ಪ್ರಕಟಳಾದಳು—ಕಮಲವಿಸ್ತಾರ ನೇತ್ರವತಿ, ಸುಂದರರೂಪಿಣಿ, ಸೌಮ್ಯವದನೆ, ಸರ್ವದೇಹಿಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಿಸುವ ಮೋಹಿನಿ.
Verse 8
शुचिस्मिता सुप्रसन्ना मङ्गला महिमास्पदा / दिव्यकान्तिसमायुक्ता दिव्यमाल्योपशोभिता
ಅವಳ ಶುದ್ಧಸ್ಮಿತವು ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾಗಿತ್ತು; ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನ, ಕೃಪಾಮಯಿ; ಮಂಗಳಮಯಿ, ಮಹಿಮೆಯ ಆಸನ. ದಿವ್ಯಕಾಂತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ದಿವ್ಯಮಾಲ್ಯಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.
Verse 9
नारायणी महामाया मूलप्रकृतिरव्यया / स्वधाम्ना पूरयन्तीदं मत्पार्श्वं समुपाविशत्
ನಾರಾಯಣಿ—ಮಹಾಮಾಯೆ, ಅವ್ಯಯ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ—ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಧಾಮವನ್ನು ತುಂಬಿ, ನನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆಸೀನಳಾದಳು.
Verse 10
तां दृष्टवा भगवान् ब्रह्मा मामुवाच जगत्पतिः / मोहायाशेषभूतानां नियोजय सुरूपिणीम् / येनेयं विपुला सृष्टिर्वर्धते मम माधव
ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ಜಗತ್ಪತಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ಮಾಧವ, ಆ ಸುರೂಪಿಣಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳಿಗೆ ‘ಮೋಹ’ವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸು; ಅವಳ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಈ ವಿಶಾಲ ಸೃಷ್ಟಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ।”
Verse 11
तथोक्तो ऽहं श्रियं देवीमब्रुवं प्रहसन्निव / देवीदमखिलं विश्वं सदेवासुरमानुषम् / मोहयित्वा ममादेशात् संसारे विनिपातय
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು, ನಗುವಿನಂತೆ ದೇವೀ ಶ್ರೀಗೆ ಹೇಳಿದೆನು— “ದೇವಿ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ದೇವಾಸುರಮಾನವರೊಡನೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸು।”
Verse 12
ज्ञानयोगरतान् दान्तान् ब्रह्मिष्ठान् ब्रह्मवादिनः / अक्रोधनान् सत्यपरान् दूरतः परिवर्जय
ಜ್ಞಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿ, ದಾಂತರು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರು, ಬ್ರಹ್ಮವಕ್ತಾರರು—ಕ್ರೋಧರಹಿತರಾಗಿ ಸತ್ಯಪರರಾಗಿರುವವರನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ವರ್ಜಿಸು।
Verse 13
ध्यायिनो निर्ममान् शान्तान् धार्मिकान् वेदपारगान् / जापिनस्तापसान् विप्रान् दूरतः परिवर्जय
ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದ, ನಿರ್ಮಮರಾದ, ಶಾಂತರಾದ, ಧಾರ್ಮಿಕರಾದ, ವೇದಪಾರಂಗತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು—ಹಾಗೆಯೇ ಜಪತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ವಿಪ್ರರನ್ನು—ದೂರದಿಂದಲೇ ವರ್ಜಿಸು।
Verse 14
वेदवेदान्तविज्ञानसंछिन्नाशेषसंशयान् / महायज्ञपरान् विप्रान् दूरतः परिवर्जय
ವೇದ-ವೇದಾಂತ ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪರರಾಗಿರುವ ವಿಪ್ರರನ್ನು ಕೂಡ ದೂರದಿಂದಲೇ ವರ್ಜಿಸು।
Verse 15
ये यजन्ति जपैर्हेमैर्देवदेवं महेश्वरम् / स्वाध्यायेनेज्यया दूरात् तान् प्रयत्नेन वर्जय
ಚಿನ್ನದ ಲೋಭಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಕೇವಲ ಜಪಮಾತ್ರದಿಂದ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ‘ಪೂಜಿಸುವ’ವರು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಯಜ್ಞಾರಾಧನೆಯನ್ನು ಗೌಣವೆಂದು ಮಾಡುವವರು—ಅವರನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವರ್ಜಿಸು।
Verse 16
भक्तियोगसमायुक्तानीश्वरार्पितमानसान् / प्राणायामादिषु रतान् दूरात् परिहरामलान्
ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿರುವವರು, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಾದಿ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ರತರಾದ ನಿರ್ಮಲರು—ಅವರನ್ನೂ ದೂರದಿಂದಲೇ ಪರಿಹರಿಸು।
Verse 17
प्रणवासक्तमनसो रुद्रजप्यपरायणान् / अथर्वशिरसो ऽध्येतृन् धर्मज्ञान् परिवर्जय
ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ರುದ್ರಮಂತ್ರಜಪದಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣರಾಗಿರುವವರು, ಮತ್ತು ಅಥರ್ವಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರು—ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ—ಅವರನ್ನು ವರ್ಜಿಸು।
Verse 18
बहुनात्र किमुक्तेन स्वधर्मपरिपालकान् / ईश्वराराधनरतान् मन्नियोगान्न मोहय
ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು? ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರು, ಈಶ್ವರಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ರತರಾದವರು, ನನ್ನ ನಿಯೋಗದಂತೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರು—ಅವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಬೇಡ।
Verse 19
एवं मया महामाया प्रेरिता हरिवल्लभा / यथादेशं चकारासौ तस्माल्लक्ष्मीं समर्चयेत्
ಈ ರೀತಿ ನನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆ ಮಹಾಮಾಯಾ—ಹರಿವಲ್ಲಭೆ—ಆಜ್ಞೆಯಂತೆಲೇ ನೆರವೇರಿಸಿದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ (ಶ್ರೀ)ಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಚಿಸಬೇಕು।
Verse 20
श्रियं ददाति विपुलां पुष्टिं मेधां यशो बलम् / अर्चिता भगवत्पत्नी तस्माल्लक्ष्मीं समर्चयेत्
ಭಗವಂತನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಅವಳು ಅಪಾರ ಶ್ರೀ, ಪುಷ್ಟಿ, ಮೇಧಾ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 21
ततो ऽसृजत् स भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः / चराचराणि भूतानि यथापूर्वं ममाज्ञया
ನಂತರ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।
Verse 22
परीचिभृग्वङ्गिरसः पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् / दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजद् योगविद्यया
ಯೋಗವಿದ್ಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಪರಿಚಿ, ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ದಕ್ಷ, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।
Verse 23
नवैते ब्रह्मणः पुत्रा ब्रह्माणो ब्राह्मणोत्तमाः / ब्रह्मवादिन एवैते मरीच्याद्यास्तु साधकाः
ಈ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು—ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮವಾಡಿಗಳು; ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದವರು ಸಿದ್ಧ ಸಾಧಕರು।
Verse 24
ससर्ज ब्राह्मणान् वक्त्रात् क्षत्रियांश्च भुजाद् विभुः / वैश्यानूरुद्वयाद् देवः पादार्छूद्रान् पितामहः
ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಪಿತಾಮಹ ದೇವನು ಮುಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು, ಭುಜಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು, ಎರಡೂ ತೊಡೆಯಿಂದ ವೈಶ್ಯರನ್ನು, ಪಾದಗಳಿಂದ ಶೂದ್ರರನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।
Verse 25
यज्ञनिष्पत्तये ब्रह्मा शूद्रवर्जं ससर्ज ह / गुप्तये सर्ववेदानां तेभ्यो यज्ञो हि निर्बभौ
ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶೂದ್ರನನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿ ತ್ರಿವರ್ಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಸರ್ವವೇದಗಳ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರಿಂದಲೇ ಯಜ್ಞವು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು।
Verse 26
ऋचो यजूंषि सामानि तथैवाथर्वणानि च / ब्रह्मणः सहजं रूपं नित्यैषा शक्तिरव्यया
ಋಕ್, ಯಜುಃಮಂತ್ರಗಳು, ಸಾಮಗಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಅಥರ್ವಣ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು—ಇವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಹಜ ಸ್ವರೂಪ; ಇದೇ ಅವನ ನಿತ್ಯ, ಅವ್ಯಯ ಶಕ್ತಿ.
Verse 27
अनादिनिधना दिव्या वागुत्सृष्टा स्वयंभुवा / आदौ वेदमयी भूता यतः सर्वाः प्रवृत्तयः
ಆದಿ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ ದಿವ್ಯ ವಾಕ್ ಸ್ವಯಂಭು (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯಿಂದ ಉತ್ಸೃಷ್ಟವಾಯಿತು; ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ವೇದಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 28
अतो ऽन्यानितु शास्त्राणिपृथिव्यांयानिकानिचित् / न तेषु रमते धीरः पाषण्डी तेन जायते
ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಯಾವುವೇ ಆಗಿರಲಿ—ಧೀರನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾಷಂಡಿ, ಕುದೃಷ್ಟಿವಾದಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 29
वेदार्थवित्तमैः कार्यं यत्स्मृतं मुनिभिः पुरा / स ज्ञेयः परमो धर्मो नान्यशास्त्रेषु संस्थितः
ಮುನಿಗಳು ಪುರಾತನವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಿದಂತೆ—ವೇದಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವರ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕು—ಅದೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ; ಅದು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಲ್ಲ।
Verse 30
या वेदबाह्याः स्मृतयो याश्च काश्च कुदृष्टयः / सर्वास्ता निष्फलाः प्रेत्यतमोनिष्ठाहिताः स्मृताः
ವೇದಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನ ಸ್ಮೃತಿಗಳೂ, ಕುದೃಷ್ಟಿಯ ಯಾವುದೇ ಮತಗಳೂ—ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿಷ್ಫಲವೆಂದು ಘೋಷಿತ; ಮರಣಾನಂತರ ಅವು ತಮಸ್ಸಿನ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ತಮೋಗುಣನಿಷ್ಠವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 31
पूर्वकल्पे प्रजा जाताः सर्वबादाविवर्जिताः / शुद्धान्तः करणाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा
ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಬಾಧೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು; ಎಲ್ಲರ ಅಂತಃಕರಣ ಶುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸದಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು।
Verse 32
ततः कालवशात् तासां रागद्वेषादिको ऽभवत् / अधर्मो मुनिशार्दूलाः स्वधर्मप्रतिबन्धकः
ನಂತರ ಕಾಲವಶದಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ರಾಗ-ದ್ವೇಷಾದಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲರೇ, ಸ್ವಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಅಧರ್ಮವು ಪ್ರकटವಾಯಿತು।
Verse 33
ततः सा सहजा सिद्धिस्तासां नातीव जायते / रजोमात्रात्मिकास्तासां सिद्धयो ऽन्यास्तदाभवन्
ಆಗ ಅವರ ಸಹಜಸಿದ್ಧಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಉದಯಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದರ ಬದಲು ರಜೋಗುಣಪ್ರಧಾನವಾದ ಇತರ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಉಂಟಾದವು।
Verse 34
तासु क्षीणास्वशेषासु कालयोगेन ताः पुनः / वार्तोपायं पुनश्चक्रुर्हस्तसिद्धिं च कर्मजाम् / ततस्तासां विभुर्ब्रह्मा कर्माजीवमकल्पयत्
ಕಾಲಯೋಗದಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು—ವಾರ್ತಾ (ಕೃಷಿ/ವ್ಯಾಪಾರ) ಮತ್ತು ಕರ್ಮಜನ್ಯ ಕೈಚಾತುರ್ಯದ ಸಿದ್ಧಿ. ನಂತರ ಸರ್ವಶಕ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಕರ್ಮಾಧಾರಿತ ಆಜೀವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು।
Verse 35
स्वायंभुवो मनुः पूर्वं धर्मान् प्रोवाच धर्मदृक् / साक्षात् प्रजापतेर्मूर्तिर्निसृष्टा ब्रह्मणा द्विजाः / भृग्वादयस्तद्वदनाच्छ्रुत्वा धर्मानथोचिरे
ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದರ್ಶಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಭೃಗು ಮೊದಲಾದ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅವರು ಮನುನ ವದನದಿಂದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
Verse 36
यजनं याजनं दानं ब्राह्मणस्य प्रतिग्रहम् / अध्यापनं चाध्ययनं षट् कर्माणि द्विजोत्तमाः
ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವುದು, ಇತರರಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞ ನಡೆಸಿಸುವುದು, ದಾನ ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರ; ಅಧ್ಯಾಪನ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಯನ—ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಇವು ಆರು ಕರ್ಮಗಳು.
Verse 37
दानमध्ययनं यज्ञो धर्मः क्षत्रियवैश्ययोः / दण्डो युद्धं क्षत्रियस्य कृषिर्वैश्यस्य शस्यते
ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ದಾನ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಯಜ್ಞ—ಇವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮ. ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ದಂಡಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ; ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಕೃಷಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 38
शुश्रूषैव द्विजातीनां शूद्राणां धर्मसाधनम् / कारुकर्म तथाजीवः पाकयज्ञो ऽपि धर्मतः
ಶೂದ್ರರಿಗೆ ದ್ವಿಜಾತಿಗಳ ಶುಶ್ರೂಷೆಯೇ ಧರ್ಮಸಾಧನ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪಾಕಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದೂ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ.
Verse 39
ततः स्थितेषु वर्णेषु स्थापयामास चाश्रमान् / गृहस्थं च वनस्थं च भिक्षुकं ब्रह्मचारिणम्
ನಂತರ ವರ್ಣಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ, ಅವನು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು—ಗೃಹಸ್ಥ, ವನಸ್ಥ (ವಾನಪ್ರಸ್ಥ), ಭಿಕ್ಷುಕ (ಸನ್ನ್ಯಾಸಿ) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ.
Verse 40
अग्नयो ऽतिथिशुश्रूषा यज्ञो दानं सुरार्चनम् / गृहस्थस्य समासेन धर्मो ऽयं मुनिपुङ्गवाः
ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳ ಪರಿಚರ್ಯೆ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶುಶ್ರೂಷೆ, ಯಜ್ಞ, ದಾನ ಮತ್ತು ದೇವಾರ್ಚನೆ—ಹೇ ಮುನಿಪುಂಗವರೇ, ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಇದೇ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮ।
Verse 41
होमो मूलफलाशित्वं स्वाध्यायस्तप एव च / संविभागो यथान्यायं धर्मो ऽयं वनवासिनाम्
ಹೋಮ, ಮೂಲ-ಫಲಾಹಾರದಿಂದ ಜೀವನ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಯೋಗ್ಯ ಸಂವಿಭಾಗ—ಇದೇ ವನವಾಸಿಗಳ ಧರ್ಮ।
Verse 42
भैक्षाशनं च मौनित्वं तपो ध्यानं विशेषतः / सम्यग्ज्ञानं च वैराग्यं धर्मो ऽयं भिक्षुके मतः
ಭಿಕ್ಷಾಹಾರದಿಂದ ಜೀವನ, ಮೌನ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧ್ಯಾನ; ಜೊತೆಗೆ ಸಮ್ಯಕ್ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ—ಇದೇ ಭಿಕ್ಷುಕನ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 43
भिक्षाचर्या च शुश्रूषा गुरोः स्वाध्याय एव च / सन्ध्याकर्माग्निकार्यं च धर्मो ऽयं ब्रह्मचारिणाम्
ವಿಧಿಯಂತೆ ಭಿಕ್ಷಾಚರ್ಯೆ, ಗುರುವಿನ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ; ಜೊತೆಗೆ ಸಂಧ್ಯಾಕರ್ಮ ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ—ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ಧರ್ಮ।
Verse 44
ब्रह्मचारिवनस्थानां भिक्षुकाणां द्विजोत्तमाः / साधारणं ब्रह्मचर्यं प्रोवाच कमलोद्भवः
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಕಮಲೋದ್ಭವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ವನಸ್ಥ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷುಕ—ಇವರಿಗೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಶಾಸನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು।
Verse 45
ऋतुकालाभिगामित्वं स्वदारेषु न चान्यतः / पर्ववर्जं गृहस्थस्य ब्रह्मचर्यमुदाहृतम्
ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೆ ‘ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ’ವೆಂದರೆ—ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಗಮ, ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಆಶ್ರಯಿಸದಿರುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ವಿರಮಿಸುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 46
आगर्भसंभवादाद्यात् कार्यं तेनाप्रमादतः / अकुर्वाणस्तु विप्रेन्द्रा भ्रूणहा तु प्रजायते
ಗರ್ಭವು ಉಂಟಾದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅಪ್ರಮಾದದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡದವನು—ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ—ಭ್ರೂಣಹಂತನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 47
वेदाभ्यासो ऽन्वहं शक्त्या श्राद्धं चातिथिपूजनम् / गृहस्थस्य परो धर्मो देवताभ्यर्चनं तथा
ಗೃಹಸ್ಥನ ಪರಮ ಧರ್ಮವೆಂದರೆ—ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನ ವೇದಾಭ್ಯಾಸ, ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮ, ಅತಿಥಿಪೂಜೆ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತಾರ್ಚನೆ।
Verse 48
वैवाह्ममग्निमिन्धीत सायं प्रातर्यथाविधि / देशान्तरगतो वाथ मृतपत्नीक एव वा
ವಿಧಿಯಂತೆ ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೈವಾಹಿಕ ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಬೇಕು—ಅವನು ದೇಶಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ, ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ ಮೃತಳಾಗಿ ಪತ್ನಿಹೀನನಾದರೂ ಸಹ।
Verse 49
त्रयाणामाश्रमाणां तु गृहस्थो योनिरुच्यते / अन्ये तमुपजीवन्ति तस्माच्छ्रेयान् गृहाश्रमी
ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಅವರ ‘ಯೋನಿ’ ಅಂದರೆ ಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇತರ ಆಶ್ರಮಗಳು ಅವನನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಧರ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ।
Verse 50
ऐकाश्रम्यं गृहस्थस्य त्रयाणां श्रुतिदर्शनात् / तस्माद् गार्हस्थ्यमेवैकं विज्ञेयं धर्मसाधनम्
ಶ್ರುತಿಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥನೇ ಉಳಿದ ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳ ಆಧಾರನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಾಶ್ರಮವೇ ಧರ್ಮಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಉಪಾಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 51
परित्यजेदर्थकामौ यौ स्यातां धर्मवर्जितौ / सर्वलोकविरुद्धं च धर्ममप्याचरेन्न तु
ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಅರ್ಥಕಾಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಹಿತಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ‘ಧರ್ಮ’ ಎಂದರೂ ಆಚರಿಸಬಾರದು।
Verse 52
धर्मात् संजायते ह्यर्थो धर्मात् कामो ऽभिजायते / धर्म एवापवर्गाय तस्माद् धर्मं समाश्रयेत्
ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಅರ್ಥ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಕಾಮ ಜನಿಸುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮವೇ ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ)ಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು।
Verse 53
धर्मश्चार्थश्च कामश्च त्रिवर्गस्त्रिगुणो मतः / सत्त्वं रजस्तमश्चेति तस्माद्धर्मं समाश्रयेत्
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಎಂಬ ತ್ರಿವರ್ಗವು ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು।
Verse 54
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः / जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः
ಸತ್ತ್ವಸ್ಥರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ; ರಜೋಗುಣಿಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ; ತಮೋಗುಣದ ನೀಚ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 55
यस्मिन् धर्मसमायुक्तावर्थकामौ व्यवस्थितौ / इह लोके सुखी भूत्वा प्रेत्यानन्त्याय कल्पते
ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮವು ಸುಸಂಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿ, ಮರಣಾನಂತರ ಅನಂತ ಮಂಗಳಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 56
धर्मात् संजायते मोक्षो ह्यर्थात् कामो ऽभिजायते / एवं साधनसाध्यत्वं चातुर्विध्ये प्रदर्शितम्
ಧರ್ಮದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವು ಜನಿಸುತ್ತದೆ; ಅರ್ಥದಿಂದ ಕಾಮವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಚತುರ್ವಿಧ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನ–ಸಾಧ್ಯ ಸಂಬಂಧವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 57
य एवं वेद धर्मार्थकाममोक्षस्य मानवः / माहात्म्यं चानुतिष्ठेत स चानन्त्याय कल्पते
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಈ ಪವಿತ್ರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಅನಂತ ಪದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 58
तस्मादर्थं च कामं च त्यक्त्वा धर्मं समाश्रयेत् / धर्मात् संजायते सर्वमित्याहुर्ब्रह्मवादिनः
ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು; ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 59
धर्मेण धार्यते सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् / अनादिनिधना शक्तिः सैषा ब्राह्मी द्विजोत्तमाः
ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶಕ್ತಿ ಅನಾದಿ ಮತ್ತು ಅನಂತ; ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಇದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶಕ್ತಿ.
Verse 60
कर्मणा प्राप्यते धर्मो ज्ञानेन च न संशयः / तस्माज्ज्ञानेन सहितं कर्मयोगं समाचरेत्
ಕರ್ಮದಿಂದ ಧರ್ಮವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಸಹಿತ ಕರ್ಮಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 61
प्रवृत्तं च निवृत्तं च द्विविधं कर्म वैदिकम् / ज्ञानपूर्वं निवृत्तं स्यात् प्रवृत्तं यदतो ऽन्यथा
ವೈದಿಕ ಕರ್ಮ ಎರಡು ವಿಧ—ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ. ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾದುದು ನಿವೃತ್ತಿ; ಅದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದುದು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 62
निवृत्तं सेवमानस्तु याति तत् परमं पदम् / तस्मान्निवृत्तं संसेव्यमन्यथा संसरेत् पुनः
ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಬೇಕು।
Verse 63
क्षमा दमो दया दानमलोभस्त्याग एव च / आर्जवं चानसूया च तीर्थानुसरणं तथा
ಕ್ಷಮೆ, ದಮ, ದಯೆ, ದಾನ, ಅಲೋಭ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಆರ್ಜವ, ಅನಸೂಯ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಾನುಸರಣ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು।
Verse 64
सत्यं सन्तोष आस्तिक्यं श्रद्धा चेन्द्रियनिग्रहः / देवताभ्यर्चनं पूजा ब्राह्मणानां विशेषतः
ಸತ್ಯ, ಸಂತೋಷ, ಆಸ್ತಿಕ್ಯ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳ ಅರ್ಚನೆ-ಪೂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸೇವಾ-ಪೂಜೆ—ಇವು ಧರ್ಮದ ಸ್ತಂಭಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 65
आहिंसा प्रियवादित्वमपैशुन्यमकल्कता / सामासिकमिमं धर्मं चातुर्वर्ण्ये ऽब्रवीन्मनुः
ಅಹಿಂಸೆ, ಮಧುರವಚನ, ಪರನಿಂದೆ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಕಲಂಕರಹಿತ ಶುದ್ಧತೆ—ಇದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಧರ್ಮವೆಂದು ಮನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 66
प्राजापत्यं ब्राह्मणानां स्मृतं स्थानं क्रियावताम् / स्थानमैन्द्रं क्षत्रियाणां संग्रामेष्वपलायिनाम्
ಕ್ರಿಯಾಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಲೋಕವೇ ನಿವಾಸವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಓಡದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಐಂದ್ರ ಲೋಕವೇ ನಿವಾಸವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 67
वैश्यानां मारुतं स्थानं स्वधर्ममनुवर्तताम् / गान्धर्वं शूद्रजातीनां परिचारेण वर्तताम्
ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಮಾರುತ ಲೋಕವೇ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸೇವೆ-ಪರಿಚಾರದಿಂದ ಬದುಕುವ ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಗಾಂಧರ್ವ ಲೋಕವೇ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 68
अष्टाशीतिसहस्त्राणामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् / स्मृतं तेषां तु यत्स्थानं तदेव गुरुवासिनाम्
ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ಸುಗಳಾದ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯನಿಷ್ಠ ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಥಾನವೇ, ಗುರುಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಸೇವಿಸುವವರಿಗೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದೇ ಸ್ಥಾನ।
Verse 69
सप्तर्षोणां तु यत्स्थानं स्मृतं तद् वै वनौकसाम् / प्राजापत्यं गृहस्थानां स्थानमुक्तं स्वयंभुवा
ಸಪ್ತಋಷಿಗಳ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇ ವನವಾಸಿ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಸ್ಥಾನ; ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಲೋಕವೇ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ।
Verse 70
यतीनां यतचित्तानां न्यासिनामूर्ध्वरेतसाम् / हैरण्यगर्भं तत् स्थानं यस्मान्नावर्तते पुनः
ಯತಚಿತ್ತ ಯತಿಗಳು, ಮನೋನಿಗ್ರಹಿಗಳಾದ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ಸು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಪಡೆಯುವ ಧಾಮವೇ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸ್ಥಾನ; ಅಲ್ಲಿಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವಿಕೆ ಇಲ್ಲ।
Verse 71
योगिनाममृतं स्थानं व्योमाख्यं परमाक्षरम् / आनन्दमैश्वरं धाम सा काष्ठा सा परागतिः
ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ‘ವ್ಯೋಮ’ ಎಂಬ ಅಮೃತಸ್ಥಾನವಿದೆ; ಅದು ಪರಮಾಕ್ಷರ. ಅದು ಆನಂದಮಯ ಐಶ್ವರ್ಯಧಾಮ; ಅದೇ ಪರಮ ಕಾಷ್ಠೆ, ಅದೇ ಪರಾಗತಿ।
Verse 72
ऋषच ऊचुः भगवन् देवतारिघ्न हिरण्याक्षनिषूदन / चत्वारो ह्याश्रमाः प्रोक्ता योगिनामेक उच्यते
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನಿಷೂದನ! ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಆದರೆ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ (ಪರಮ) ಆಶ್ರಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 73
श्रीकूर्म ऊवाच सर्वकर्माणि संन्यस्य समाधिमचलं श्रितः / य आस्ते निश्चलो योगी स संन्यासी न पञ्चमः
ಶ್ರೀಕೂರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಅಚಲ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು, ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಯೋಗಿಯೇ ಸಂನ್ಯಾಸಿ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ‘ಪಂಚಮ’ ಆಶ್ರಮವಿಲ್ಲ।
Verse 74
सर्वेषामाश्रमाणां तु द्वैविध्यं श्रुतदर्शितम् / ब्रह्मचार्युपकुर्वाणो नैष्ठिको ब्रह्मतत्परः
ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ಶ್ರುತಿ ತೋರಿಸಿದ ದ್ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯೂ ಎರಡು ವಿಧ—ಉಪಕುರ್ವಾಣ (ಅಧ್ಯಯನ ಮುಗಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವ) ಮತ್ತು ನೈಷ್ಠಿಕ (ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ಪರನಾಗಿರುವವ)।
Verse 75
यो ऽधीत्यविधिवद्वेदान् गृहस्थाश्रममाव्रजेत् / उपकुर्वाणको ज्ञेयो नैष्ठिको मरणान्तिकः
ಯನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ‘ಉಪಕುರ್ವಾಣಕ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ‘ನೈಷ್ಠಿಕ’ನಾದವನು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮರಣವರೆಗೆ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಪರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।
Verse 76
उदासीनः साधकश्च गृहस्थो द्विविधो भवेत् / कुटुम्बभरणे यत्तः साधको ऽसौ गृही भवेत्
ಗೃಹಸ್ಥನು ಎರಡು ವಿಧ—ಉದಾಸೀನ ಮತ್ತು ಸಾಧಕ. ಕುಟುಂಬಭರಣೆಯಲ್ಲಿ ಯತ್ನಿಸುವವನೇ ಸಾಧಕ-ಗೃಹಸ್ಥನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 77
ऋणानित्रीण्यपाकृत्यत्यक्त्वा भार्याधनादिकम् / एकाकी यस्तु विचरेदुदासीनः स मौक्षिकः
ಮೂರು ಋಣಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಿ, ಪತ್ನಿ-ಧನಾದಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ—ಲೌಕಿಕ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಉದಾಸೀನನಾದ—ಅವನು ‘ಮೌಕ್ಷಿಕ’ (ಮೋಕ್ಷಸಾಧಕ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 78
तपस्तप्यति यो ऽरण्ये यजेद् देवान् जुहोति च / स्वाध्याये चैव निरतो वनस्थस्तापसो मतः
ಯನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಜಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ವನಸ್ಥ ‘ತಾಪಸ’ ಎಂದು ಮತಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 79
तपसा कर्षितो ऽत्यर्थं यस्तु ध्यानपरो भवेत् / सांन्यासिकः स विज्ञेयो वानप्रस्थाश्रमे स्थितः
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣನಾಗಿ, ಸದಾ ಧ್ಯಾನಪರನಾಗಿರುವವನು—ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ—‘ಸಾಂನ್ಯಾಸಿಕ’ (ಸನ್ಯಾಸಭಾವಯುತ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 80
योगाभ्यासरतो नित्यमारुरुक्षुर्जितेन्द्रियः / ज्ञानाय वर्तते भिक्षुः प्रोच्यते पारमेष्ठिकः
ನಿತ್ಯ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಸಮಾಧಿಯತ್ತ ಆರೋಹಣಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಭಿಕ್ಷು—ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಥವೇ ಬದುಕುವವನು ‘ಪಾರಮೇಷ್ಠಿಕ’, ಅಂದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರಾಶ್ರಿತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 81
यस्त्वात्मरतिरेव स्यान्नित्यतृप्तो महामुनिः / सम्यग् दर्शनसंपन्नः स योगी भिक्षुरुच्यते
ಆದರೆ ಮಹಾಮುನಿಯು ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ರಮಿಸಿ, ಸದಾ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನದಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿದ್ದರೆ—ಅವನೇ ಯೋಗಿ, ನಿಜವಾದ ಭಿಕ್ಷು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 82
ज्ञानसंन्यासिनः केचिद् वेदसंन्यासिनो ऽपरे / कर्मसन्यासिनः केचित् त्रिविधाः परामेष्ठिकाः
ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು, ಕೆಲವರು ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಕಾಂಡವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕರ್ಮವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು—ಹೀಗೆ ಪಾರಮೇಷ್ಠಿಕ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮೂರು ವಿಧಗಳು.
Verse 83
योगी च त्रिविधो ज्ञेयो भौतिकः सांख्य एव च / तृतीयोत्याश्रमी प्रोक्ती योगमुत्तममास्थितः
ಯೋಗಿಯೂ ಮೂರು ವಿಧವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಭೌತಿಕ (ಸಾಂಸಾರಿಕ), ಸಾಂಖ್ಯಮುಖಿ, ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ಅತ್ಯಾಶ್ರಮಿ. ಈ ಮೂರನೆಯವನು ಉತ್ತಮ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 84
प्रथमा भावना पूर्वे सांख्ये त्वक्षरभावना / तृतीये चान्तिमा प्रोक्ता भावना पारमेश्वरी
ಹಿಂದಿನ ಸಾಂಖ್ಯೋಪದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾವನೆ ‘ಅಕ್ಷರ’ ಧ್ಯಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ (ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ) ಅಂತಿಮ ಭಾವನೆ ‘ಪಾರಮೇಶ್ವರಿ’—ಅಂದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರಕೇಂದ್ರಿತ ಧ್ಯಾನ—ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 85
तस्मादेतद् विजानीध्वमाश्रमाणां चतुष्टयम् / सर्वेषु वेदशास्त्रेषु पञ्चमो नोपपद्यते
ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯಿರಿ—ಆಶ್ರಮಗಳು ನಾಲ್ಕೇ; ಎಲ್ಲ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಐದನೆಯ ಆಶ್ರಮವು ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 86
एवं वर्णाश्रमान् सृष्ट्वा देवदेवो निरञ्जनः / दक्षादीन् प्राह विश्वात्मा सृजध्वं विविधाः प्रजाः
ಈ ರೀತಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ದೇವದೇವನಾದ ನಿರಂಜನ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು ದಕ್ಷಾದಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—“ವಿವಿಧ ಪ್ರಜைகளை ಸೃಜಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।
Verse 87
ब्रह्मणो वचनात् पुत्रा दक्षाद्या मुनिसत्तमाः / असृजन्त प्रजाः सर्वा देवमानुषपूर्विकाः
ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನದಿಂದ ಅವನ ಪುತ್ರರಾದ ದಕ್ಷಾದಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ದೇವರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಾನವರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು।
Verse 88
इत्येष भगवान् ब्रह्मा स्त्रष्ट्वत्वे स व्यवस्थितः / अहं वै पालयामीदं संहरिष्यति शूलभृत्
ಈ ರೀತಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನಾನೇ ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ; ಶೂಲಧಾರಿ (ಶಿವ) ಇದನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು।
Verse 89
तिस्त्रस्तु मूर्तयः प्रोक्ता ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः / रजः सत्त्वतमोयोगात् परस्य परमात्मनः
ಮೂರು ಮೂರ್ತಿಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ—ಪರಮಾತ್ಮನ ರಜಸ್, ಸತ್ತ್ವ, ತಮಸ್ ಗುಣಗಳ ಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವವು।
Verse 90
अनोयन्यमनुरक्तास्ते ह्यन्योन्यमुपजीविनः / अन्योन्यं प्रणताश्चैव लीलया परमेश्वराः
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಅನುರಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪರಮೇಶ್ವರರಾಗಿದ್ದರೂ ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದ ಪರಸ್ಪರಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 91
ब्राह्मी माहेश्वरी चैव तथैवाक्षरभावना / तिस्त्रस्तु भावना रुद्रे वर्तन्ते सततं द्विजाः
ಭಾವನೆಗಳು ಮೂರು—ಬ್ರಾಹ್ಮೀ, ಮಾಹೇಶ್ವರೀ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ-ಭಾವನೆ. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ಮೂರು ಧ್ಯಾನರೂಪಗಳು ಸದಾ ರುದ್ರನನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ನಡೆಯಬೇಕು।
Verse 92
प्रवर्तते मय्यजस्त्रमाद्या चाक्षरभावना / द्वितीया ब्रह्मणः प्रोक्ता देवस्याक्षरभावना
ಅಕ್ಷರ-ಭಾವನೆಯ ಮೊದಲನೆಯದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದೇ ದೇವನ ಅಕ್ಷರ-ಭಾವನೆ ಎಂದೂ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 93
अहं चैव महादेवो न भिन्नौ परमार्थतः / विभज्यस्वेच्छयात्मानं सो ऽन्यर्यामीश्वरः स्थितः
ನಾನು ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವನು ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನರಲ್ಲ. ಆ ಈಶ್ವರನು ತನ್ನ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।
Verse 94
त्रैलोक्यमखिलं स्त्रष्टुं सदेवासुरमानुषम् / पुरुषः परतो ऽव्यक्ताद् ब्रह्मत्वं समुपागमत्
ದೇವ, ಅಸುರ, ಮಾನವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಮಸ್ತ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತ ಪರನಾದ ಪುರುಷನು ಬ್ರಹ್ಮತ್ವ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಸ್ಥಿತಿ)ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।
Verse 95
तस्माद् ब्रह्मा महादेवो विष्णुर्विश्वेश्वरः परः / एकस्यैव स्मृतास्तिस्त्रस्तनूः कार्यवशात् प्रभोः
ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಮಹಾದೇವ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಪರಮ ಪ್ರಭು—ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರು ತನುವುಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಾನುಸಾರ ಅವು ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।
Verse 96
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वन्द्याः पूज्याः प्रयत्नतः / यदीच्छेदचिरात् स्थानं यत्तन्मोक्षाख्यमव्ययम्
ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಯಾರಾದರೂ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ‘ಮೋಕ್ಷ’ವೆನ್ನುವ ಅವ್ಯಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ।
Verse 97
वर्णाश्रमप्रयुक्तेन धर्मेण प्रीतिसंयुतः / पूजयेद् भावयुक्तेन यावज्जीवं प्रतिज्ञया
ಪ್ರೀತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ತನ್ನ ವರ್ಣ-ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ, ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ (ಪ್ರಭುವನ್ನು) ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ।
Verse 98
चतुर्णामाश्रमाणां तु प्रोक्तो ऽयं विधिवद्द्विजाः / आश्रमो वैष्णवो ब्राह्मो हराश्रम इति त्रयः
ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಅವು ಮೂರು ವಿಧ—ವೈಷ್ಣವ ಆಶ್ರಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮ (ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಸಂಬಂಧ) ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹರ-ಆಶ್ರಮ (ಶೈವ ಆಶ್ರಮ)।
Verse 99
तल्लिङ्गधारी सततं तद्भक्तजनवत्सलः / ध्यायेदथार्चयेदेतान् ब्रह्मविद्यापरायणः
ಆ ಪವಿತ್ರ ಲಿಂಗ-ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸದಾ ಧರಿಸಿ, ಭಕ್ತಜನರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿಟ್ಟು, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ—ಮೊದಲು ಇವುಗಳನ್ನು (ದಿವ್ಯ ರೂಪಗಳನ್ನು) ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನಂತರ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 100
सर्वेषामेव भक्तानां शंभोर्लिङ्गमनुत्तमम् / सितेन भस्मना कार्यं ललाटे तु त्रिपुण्ड्रकम्
ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಶಂಭುವಿನ ಲಿಂಗವೇ ಪರಮ ಚಿಹ್ನೆ. ಶ್ವೇತ ವಿಭೂತಿಯಿಂದ ನಲಾಟದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಧರಿಸಬೇಕು.
Verse 101
यस्तु नारायणं देवं प्रपन्नः परमं पदम् / धारयेत् सर्वदा शूलं ललाटे गन्धवारिभिः
ಪರಮ ಗತಿಯ ನಾರಾಯಣ ದೇವನ ಶರಣಾಗತನಾದವನು, ಸುಗಂಧ ಜಲದಿಂದ ನಲಾಟದಲ್ಲಿ ಶೂಲಚಿಹ್ನವನ್ನು ಸದಾ ಧರಿಸಬೇಕು.
Verse 102
प्रपन्ना ये जगद्बीजं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / तेषां ललाटे तिलकं धारणीयं तु सर्वदा
ಜಗದ್ಬೀಜನಾದ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣಾಗತರು, ನಲಾಟದಲ್ಲಿ ತಿಲಕವನ್ನು ಸದಾ ಧರಿಸಬೇಕು.
Verse 103
यो ऽसावनादिर्भूतादिः कालात्मासौ धृतो भवेत् / उपर्यधो भावयोगात् त्रिपुण्ड्रस्य तु धारणात्
ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಊರ್ಧ್ವ-ಅಧೋ ಭಾವಯೋಗ ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ಅನಾದಿ ಭೂತಾದಿ ಕಾಲಾತ್ಮನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನೇ ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 104
यत्तत् प्रधानं त्रिगुणं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम् / धृतं त्रिशूलधरणाद् भवत्येव न संशयः
ತ್ರಿಗುಣಮಯ ಪ್ರಧಾನವು ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು-ಶಿವಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ; ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿದಾಗ ಅದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 105
ब्रह्मतेजोमयं शुक्लं यदेतन् मण्डलं रवेः / भवत्येव धृतं स्थानमैश्वरं तिलके कृते
ಬ್ರಹ್ಮತೇಜೋಮಯವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಆ ಶುಭ್ರ ಮಂಡಲವು—ತಿಲಕವಾಗಿ ಧರಿಸಿದಾಗ—ಧಾರಕನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಈಶ್ವರಸಮಾನ ಐಶ್ವರ್ಯಪೀಠವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 106
तस्मात् कार्यं त्रिशूलाङ्कं तथा च तिलकं शुभम् / त्रियायुषं च भक्तानां त्रयाणां विधिपूर्वकम्
ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತ್ರಿಶೂಲಚಿಹ್ನಯುಕ್ತ ಶುಭ ತಿಲಕವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತ್ರಿವಿಧ ಆಯುಷ್ಯ ನೀಡುವ ಆ ತ್ರಯವಿಧಾನವನ್ನೂ ನಿಯಮವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 107
यजेत जुहुयादग्नौ जपेद् दद्याज्जितेन्द्रियः / शान्तो दान्तो जितक्रोधो वर्णाश्रमविधानवित्
ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಿ, ಜಪ ಮಾಡಲಿ ಮತ್ತು ದಾನ ನೀಡಲಿ; ಅವನು ಶಾಂತ, ದಾಂತ, ಕ್ರೋಧಜಯಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವಿಧಾನದ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ.
Verse 108
एवं परिचरेद् देवान् यावज्जीवं समाहितः / तेषां संस्थानमचलं सो ऽचिरादधिगच्छति
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ದೇವರನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರ ಸ್ಥಿರ, ಅಚಲ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Frequently Asked Questions
It defines Purāṇa as a sacred compendium enriched with accounts of past, present, and future that grants merit and proclaims the dharma whose culmination is liberation (mokṣa), positioning Purāṇic narrative as both ethical instruction and soteriology.
The chapter emphasizes Brahman/Paramātman as the beginningless inner ruler (antaryāmin) within all, with liberation attained through nivṛtti grounded in true knowledge and steadfast samādhi; devotion and ordained duty purify the jīva, while the highest truth affirms non-difference of the Supreme across Viṣṇu and Mahādeva forms.
No. It states there are four āśramas only; the ‘single āśrama’ for yogins refers to renunciation established in unwavering samādhi, not an additional institutional stage beyond the four.
Because Śrī, though functioning as Mahāmāyā in cosmic delusion for worldly expansion, is also Hari’s beloved whose worship grants śrī (prosperity), puṣṭi (well-being), medhā (intelligence), yaśas (fame), and bala (strength), aligning worldly flourishing with dharmic order.