Adhyaya 28

Verse 1

नाम सप्तविंशो ऽध्यायः या पूर्वसर्गे दक्षपुत्री सती तु रुद्रस्य पत्नी दक्षयज्ञे स्वदेहम् / विसृज्य सा मेनकायां च जज्ञे धराधराद्धेमवतो वै सकाशात्

ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿ ಸತಿ, ರುದ್ರನ ಪತ್ನಿ, ದಕ್ಷಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪರ್ವತಧಾರಕ ಹಿಮವಂತನ ಸಮೀಪ ಮೆನಕೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಳು।

Verse 2

सा पार्वता रुद्रपत्नी खगेन्द्र या शेषपत्नी वारुणी नाम पूर्वा / सैवागता बलभद्रेण रन्तुं द्विरूपमास्थाय महापतिव्रता

ಹೇ ಖಗೇಂದ್ರಾ! ಅವಳೇ ಪಾರ್ವತಿ, ರುದ್ರನ ಪತ್ನಿ; ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶೇಷನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ‘ವಾರುಣಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆ ಮಹಾಪತಿವ್ರತೆ ದೇವಿ ದ್ವಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬಲಭದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸಲು ಬಂದಳು।

Verse 3

श्रीरित्याख्या इन्दिरावेशयुक्ता तस्या द्वितीया प्रतिमा मेघरूपा / शेषण रूपेण यदा हि वीन्द्र तपश्चचार विष्णुना सार्धमेव

ಅವಳು ‘ಶ್ರೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿರಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯ ಆವೇಶದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಮೇಘರೂಪ. ಮತ್ತು ವೀಂದ್ರನು ಶೇಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಾಗ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 4

तदैव देवी वारुणी शेषपत्नी तपश्च क्रे इन्दिराप्रीतये च / तदा प्रीता इन्दिरा सुप्रसन्ना उवाच तां वारुणीं शेषपत्नीम्

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇಷಪತ್ನಿಯಾದ ದೇವಿ ವಾರುಣಿ, ಇಂದಿರಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು. ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟಳಾದ ಇಂದಿರಾ, ಶೇಷಪತ್ನಿ ವಾರುಣಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು।

Verse 5

यदा रामो वैष्णवांशेन युक्तः संपत्स्यते भूतले रौहिणेयः / मय्यावेशात्संयुता त्वं तु भद्रे श्रीरित्याख्या वलभद्रस्य रन्तुम्

ವೈಷ್ಣವಾಂಶದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ರೌಹಿಣೇಯ ರಾಮನು ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುವಾಗ, ಹೇ ಭದ್ರೇ! ನನ್ನ ಆವೇಶದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತಳಾದ ನೀನು ಕೂಡ ‘ಶ್ರೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಬಲಭದ್ರನೊಂದಿಗೆ ರಮಿಸುವೆ।

Verse 6

संपत्स्यसे नात्र विचार्यमस्तीत्युक्त्वा सा वै प्रययौ विष्णुलोके / श्रीलक्ष्म्यंशाच्छ्रीरितीड्यां समाख्यां लब्ध्वा लोके शेषपत्नी बभूव

“ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳು ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು. ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ‘ಶ್ರೀ’ ಎಂಬ ಪೂಜ್ಯ ನಾಮವನ್ನು ಪಡೆದು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶೇಷನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು.

Verse 7

यदाहीशो विपुलामुद्धरेच्च तदा रामः श्रीभिदासंगमे च / करोति तोषत्सर्वदा वै रमायास्तस्याप्यावेशो व्यंस्त्रितमोनसंगम्

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಮಹತ್ತರವಾದ ಭಾರವನ್ನು (ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು) ಉದ್ಧರಿಸುವಾಗ, ರಾಮನೂ ಶ್ರೀ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪವಿತ್ರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ರಮಾ (ಲಕ್ಷ್ಮಿ)ಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಆವೇಶಮಾತ್ರದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ತಮೋಮಯ ಬಂಧನ ಚದುರಿ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 8

या रेवती रैवतस्यैव पुत्री सा वारुणी बलभद्रस्य पत्नी / सौपर्णनाम्नी बलपत्नी खगेन्द्र यास्तास्तिस्रः षड्विष्णोश्च स्त्रीभ्यः / द्विगुणाधमा रुद्रशेषादिकेभ्यो दशाधमा त्वं विजानीहि पौत्र

ರೈವತನ ಪುತ್ರಿ ರೇವತಿ, ಬಲಭದ್ರನ ಪತ್ನಿ ವಾರುಣಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಲನ ಪತ್ನಿ ಸೌಪರ್ಣಾ—ಓ ಖಗೇಂದ್ರ—ಈ ಮೂವರು ವಿಷ್ಣುಸಂಬಂಧಿತ ಆರು ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಓ ಪೌತ್ರ, ರುದ್ರ, ಶೇಷ ಮೊದಲಾದವರಿಗಿಂತ ಇವರ ಗಣನೆ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.

Verse 9

गरुड उवाच / रामेण रन्तुं सर्वदा वारुणी तु पुत्रीत्वमापे रेवतस्यैव सुभ्रूः / एवं त्रिरूपा वारुणी शेषपत्नी द्विरूपभूता पार्वती रुद्रपत्नी

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಕ್ರೀಡಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಸುಭ್ರೂ ವಾರುಣಿ ರೈವತ ರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಹೀಗೆ ವಾರುಣಿ ತ್ರಿರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಶೇಷನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು; ಪಾರ್ವತಿಯೂ ದ್ವಿರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ರುದ್ರನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು.

Verse 10

नीचाया जांबवत्याश्च शेषसाम्यं च कुत्रचित् / श्रूयते च मया कृष्ण निमित्तं ब्रूहि मे प्रभो

ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಚಾ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವತಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ (ಅವರ) ಶೇಷನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಸಾಮ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಪ್ರಭು, ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 11

उमायाश्च तथा रुद्रः सदा बहुगुणाधिकः / एवं त्वयोक्तं भगवन्निश्चयार्थं मम प्रभो

ಉಮೆಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಸದಾ ಬಹು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕನಾಗಿರುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀವು ಹೇಳಿದರು, ಹೇ ಭಗವನ್—ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯಾರ್ಥವಾಗಿ, ಹೇ ಪ್ರಭು।

Verse 12

रेवती श्रीयुता श्रीश्च शेषरूपा च वारुणी / सौपर्णि पार्वती चैव तिस्रः शेषाशतो वराः

ರೇವತೀ, ಶ್ರೀಯುತಾ, ಶ್ರೀ; ಶೇಷರೂಪಾ, ವಾರುಣೀ; ಹಾಗೆಯೇ ಸೌಪರ್ಣೀ, ಪಾರ್ವತೀ—ಇವರು ಮೂವರು ಪ್ರಧಾನರು; ಉಳಿದವರು ಶತಶಃ ಶ್ರೇಷ್ಠರು।

Verse 13

इत्यपि श्रूयते कृष्ण कुत्रचिन्मधुसूदन / निमित्तं ब्रूहि मे कृष्ण तवशिष्याय सुव्रत

ಇಂತೆಯೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ, ಹೇ ಕೃಷ್ಣ ಹೇ ಮಧುಸೂದನ. ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಾದ ನನಗೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ।

Verse 14

श्रीकृष्ण उवाच / विज्ञाय जांबवत्याश्च तदन्येषां खगाधिप / उत्तमानां च साम्यं तु उत्तमावेशतो भवेत्

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಖಗಾಧಿಪ, ಜಾಂಬವತೀ ಮತ್ತು ಇತರರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ; ಉತ್ತಮರಲ್ಲಿ ಸಮತೆ ಪರಮಾವೇಶದಿಂದ (ದಿವ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 15

अवराणां गुणस्यापि ह्युत्तमानामधीनता / अस्तीति द्योतनायैव शतांशाधिकमुच्यते

ಕನಿಷ್ಠರಲ್ಲಿರುವ ಗುಣವೂ ಉತ್ತಮರ ಅಧೀನದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಆ ಅಧೀನತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ‘ನೂರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ’ ಎಂಬ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 16

यथा मयोच्यते वीन्द्र तथा जानीहि नान्यथा / तदनन्तरजान्वक्ष्ये शृणु काश्यपजोत्तम

ಹೇ ಖಗಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ಅನಂತರ ಬರುವುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು; ಕೇಳು, ಹೇ ಕಾಶ್ಯಪಪುತ್ರೋತ್ತಮ.

Verse 17

चतुर्दशसु चेन्द्रेषु सप्तमो यः पुरन्दरः / वृत्रादीनां शरीरं तु पुरमित्युच्यते बुधैः

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯವನು ‘ಪುರಂದರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವೃತ್ರಾದಿಗಳ ದೇಹವನ್ನೇ ಪಂಡಿತರು ‘ಪುರ’ (ನಗರ/ದುರ್ಗ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 18

तं दारयति वज्रेण यस्मात्तस्मात्पुरन्दरः / चतुर्दशसु चेन्द्रेषु मन्त्रद्युम्नस्तु षष्ठकः

ಅವನು ವಜ್ರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಚೀರಿ ನಾಶಮಾಡುವದರಿಂದ ‘ಪುರಂದರ’ (ದುರ್ಗಭೇದಕ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಆರನೆಯವನು ‘ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನ’.

Verse 19

मन्त्रानष्ट महावीन्द्र देवो द्योतयते यतः / मन्त्रद्युम्नस्ततो लोके उभावप्येक एव तु

ಹೇ ಮಹೇಂದ್ರ, ಮಂತ್ರವು ನಷ್ಟವಾಗದೆ ಉಳಿದಾಗ ದೇವನು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದರಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ನಿಜವಾಗಿ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 20

मन्त्रद्युम्नावतारोभूत्कुन्तीपुत्रोर्जुनो भुवि / विष्णोर्वायोरनन्तस्य चेन्द्रस्य खगसत्तम

ಹೇ ಖಗಸತ್ತಮ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಅವತಾರವಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣು, ವಾಯು, ಅನಂತ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿದನು.

Verse 21

पार्थश्चतुर्भिः संयुक्त इन्द्र एव प्रकीर्तितः / चतुर्थेपि च वायोश्च विशेषोस्ति सदार्जुन

ಹೇ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನ, ಯಾರು ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ ಅವನೇ ಇಂದ್ರನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಯುದೇವನಿಗೆ ಸದಾ ವಿಶೇಷ ಮಹಿಮೆ ಇದೆ.

Verse 22

वालिर्नामा वानरस्तु पुरन्दर इति स्मृतः / चन्द्रवंशे समुत्पन्नो गाधिराजो विचक्षणः

‘ವಾಲಿ’ ಎಂಬ ವಾನರರಾಜನು ‘ಪುರಂದರ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರವಂಶದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕವಂತನಾದ ಗಾಧಿರಾಜನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 23

मन्त्रद्युम्नावतारः स विश्वामित्रपिता स्मृतः / वेदोक्तमन्त्रा गाः प्रोक्ता धिया संधारयेद्यतः

ಅವರು ‘ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನ’ ಅವತಾರವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ತಂದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ವೇದೋಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಗಾಥೆಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಧಾರಣೆ ಆಗಲೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 24

अतो गाधिरिति प्रोक्तस्तदर्थं भूतले ह्यभूत् / इक्ष्वाकुपुत्रो वीन्द्र विकुक्षिरिति विश्रुतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ‘ಗಾಧಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು; ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರकटರಾದರು. ಹೇ ಗರುಡಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ಪುತ್ರನು ‘ವಿಕುಕ್ಷಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 25

स एवेन्द्रावतारोभूद्धरिसेवार्थमेव च / विशेषेण हरिं कुक्षौ विज्ञानाच्च हरिः सदा

ಅವನೇ ಇಂದ್ರಾವತಾರನಾಗಿ, ಕೇವಲ ಹರಿಸೇವೆಯ ನಿಮಿತ್ತವೇ ಅವತರಿಸಿದನು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಹರಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ಸತ್ಯವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸದಾ ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

अतो विकुक्षिनामासौ भूलोके विश्रुतः सदा / रामपुत्रः कुशः प्रोक्त इन्द्र एव प्रकीर्तितः

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ವಿಕುಕ್ಷಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಮನ ಪುತ್ರ ಕುಶನು ಇಂದ್ರನೇ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 27

वाल्मीकिऋषिणा यस्मात्कुशेनैव विनिर्मितः / अतः कुश इति प्रोक्तो जानकीनन्दनः प्रभुः

ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಕೇವಲ ಕುಶ-ಹುಲ್ಲಿನಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಜಾನಕೀನಂದನನಾದ ಆ ಪ್ರಭು ‘ಕುಶ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 28

इन्द्रद्युम्नः पुरेद्रस्तु गाधी वाली तथार्जुनः / विकुक्षिः कुश एवैते सप्त चेन्द्राः प्रकीर्तिताः

ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಪುರೇದ್ರ, ಗಾಧಿ, ವಾಲಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಜುನ; ಜೊತೆಗೆ ವಿಕುಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಕುಶ—ಇವರೇ ಏಳು ಇಂದ್ರರು ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರು.

Verse 29

यः कृष्णपुत्त्रः प्रद्युम्नः काम एव प्रकीर्तितः / प्रकृष्टप्रकाशरूपत्वात्प्रद्युम्न इति नामवान्

ಕೃಷ್ಣನ ಪುತ್ರ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಕಾಮದೇವನೇ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ರೂಪವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ‘ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ’ ಎಂಬ ನಾಮವಾಯಿತು.

Verse 30

या रामभ्राता भरतः काम एवाभवद्भुवि / रामाज्ञां भरते यस्मात्तस्माद्भरतनामकः

ರಾಮನ ಸಹೋದರ ಭರತನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮದೇವಸ್ವರೂಪವಾಗಿ (ಪ್ರೇಮ-ಭಕ್ತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ) ಪ್ರकटನಾದನು. ರಾಮಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅವನು ಹೊತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ‘ಭರತ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 31

चक्राभिमानि कामस्तु सुदर्शन इति स्मृतः / ब्रह्मैव कृष्णपुत्रस्तु सांबो जाम्बवतीसुतः

ಚಕ್ರದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಕಾಮನು ‘ಸುದರ್ಶನ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಕೃಷ್ಣಪುತ್ರ ಸಾಂಬನು—ಜಾಂಬವತಿಯ ಸುತನು.

Verse 32

कामावतारो विज्ञेयः संदेहो नात्र विद्यते / यो रुद्रपुत्रः स्कन्दस्तु काम एव प्रकीर्तितः

ಇವನು ಕಾಮಾವತಾರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ರುದ್ರಪುತ್ರನಾದ ಸ್ಕಂದನೇ ಕಾಮನೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತನು.

Verse 33

रिपूनास्कं दते नित्यमतः स्कन्द इति स्मृतः / यो वा सनत्कुमारस्तु ब्रह्मपुत्रः खगाधिप / कामावतारो विज्ञेयो नात्र कार्या विचारणा

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಸಂಹರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಸ್ಕಂದ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಓ ಖಗಾಧಿಪ! ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಸನತ್ಕುಮಾರನೂ ಕಾಮಾವತಾರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ.

Verse 34

सुदर्शनश्च परमः प्रद्युम्नः सांब एव च / सनत्कुमारः सांबश्चषडेते कामरूपकाः

ಸುದರ್ಶನ, ಪರಮ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಂಬ; ಹಾಗೆಯೇ ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂಬ—ಈ ಆರು ‘ಕಾಮರೂಪಕರು’ (ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪಧಾರಿಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 35

ततश्च इन्द्रकामावप्युमादिभ्यो दशावरौ / तयोर्मध्ये तु गरुड काम इन्द्राधमः स्मृतः

ನಂತರ, ಓ ಗರುಡಾ! ‘ಇಂದ್ರ’ ಮತ್ತು ‘ಕಾಮ’ ಎಂಬ ಆಸೆಗಳೂ ಉಮಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ಹತ್ತು ಹಂತ ಕೆಳಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಎರಡರಲ್ಲಿ ‘ಕಾಮ’ನು ಇಂದ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಮನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

प्राणस्त्वहङ्कार एव अहङ्कारकसंज्ञकः / गरुत्मदंशो विज्ञेयः कामेन्द्राभ्यां दशाधमः

ಪ್ರಾಣವೇ ಅಹಂಕಾರ; ಅದು ‘ಅಹಂಕಾರಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದು ಗರುಡಾಂಶವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ದಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಮವಾದುದರಿಂದ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾಧಿಪತಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

Verse 37

तदनन्तरजान्वक्ष्ये शृणु वीन्द्र समाहितः / श्रवणान्मोक्षमाप्नोति महापापाद्विमुच्यते

ಇದಾದ ನಂತರದ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಓ ಪಕ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗರುಡಾ, ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು. ಇದನ್ನು ಕೇಳುವ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಹಾಪಾಪಗಳಿಂದಲೂ ವಿಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

Verse 38

कामपुत्रोनिरुद्धो ऽपि हरेरन्यः प्रकीर्तितः / स एवाभूद्धरेः सेवां कर्तुं रामानुजो भुवि

ಕಾಮಪುತ್ರ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಪುತ್ರ ಅನಿರುದ್ಧನೂ ಹರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವತಾರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಅನುಜನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರकटನಾದನು.

Verse 39

शत्रुघ्न इति विख्यातः शत्रून्सूदयते यतः / अनिरुद्धः कृष्णपुत्रो प्रद्युम्नाद्यो ऽजनिष्ट ह

ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದರಿಂದ ‘ಶತ್ರುಘ್ನ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಹಾಗೆಯೇ ಅನಿರುದ್ಧನು—ಕೃಷ್ಣನ ಪುತ್ರ—ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 40

संकर्षणादिरूपैस्तु त्रिभिराविष्ट एव सः / एवं द्विरूपो विज्ञेयो ह्यनिरुद्धो महामतिः

ಅವನು ಸಂಕರ್ಷಣಾದಿ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿಯೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಹಾಮತಿ ಅನಿರುದ್ಧನು ದ್ವಿರೂಪನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 41

कामभार्या रतिर्या तु द्विरूपा संप्रकीर्तिता / रुग्मपुत्री रुग्मवती कामभार्या प्रकीर्तिता

ಕಾಮದೇವನ ಪತ್ನಿ ರತಿಯನ್ನು ದ್ವಿರೂಪಳಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳು ರುಗ್ಮನ ಪುತ್ರಿ ಹಾಗೂ ‘ರುಗ್ಮವತಿ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು—ಇಂತೆ ಅವಳು ಕಾಮಭಾರ್ಯೆಯಾಗಿ ಕೀರ್ತಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 42

अतिप्रकाशयुक्तत्वात्तस्माद्रुग्मवती स्मृता / दुर्योधनस्य या पुत्री लक्षणा सा रतिः स्मृता

ಅತಿವಿಶೇಷ ಪ್ರಕಾಶ-ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ರುಗ್ಮವತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ದುರ್ಯೋಧನನ ಪುತ್ರಿ ‘ಲಕ್ಷಣಾ’ ಕೂಡ ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 43

काष्ठा सांबस्य भार्या सा लक्षणं संयुनक्त्यतः / लक्षणाभिधयाभूमौ दुष्ट वीर्योद्भवा ह्यपि

ಸಾಂಬನ ಪತ್ನಿ ಕಾಷ್ಠಾ ಆಗ ಲಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗಗೊಂಡಳು. ‘ಲಕ್ಷಣಾಭಿಧಾ-ಭೂಮಿ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಸತ್ತ್ವ ಜನಿಸಿತು.

Verse 44

एवं द्विरूपा विज्ञेया कामभार्या रतिः स्मृता / स्वायंभुवो ब्रह्मपुत्रो मनुस्त्वाद्यो गुरौ समः / राजधर्मेण विष्णोश्च जातः प्रीणयितुं हरेः

ಹೀಗೆ ಕಾಮದೇವನ ಪತ್ನಿ ರತಿಯನ್ನು ದ್ವಿರೂಪಳಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಾದ ಆದ್ಯ ಮನು—ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು—ಗುರುವಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದನು; ರಾಜಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರೀಣಿಸಲು ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಶವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 45

बृहस्पतिर्देवागुरुर्महात्मा तस्यावतारास्त्रय आसन् खगेन्द्र / रामावतारे भरताख्यो बभूव ह्यंभोजजावेशयुतो बृहस्पतिः

ಓ ಖಗೇಂದ್ರಾ! ದೇವಗುರು ಮಹಾತ್ಮ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳು ಇದ್ದವು. ರಾಮಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಭರತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರकटನಾದನು; ಕಮಲಜನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆವೇಶದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೇ ಅವನು.

Verse 46

देवावतारान्वानरांस्तारयित्वा श्रीरामदिव्याऽचरितान्यवादीत् / अतो ह्यसौ नारनामा बभूव ह्यङ्गत्वमाप्तुं रामदेवस्य भूम्याम्

ವಾನರರಲ್ಲಿ ಇರುವ ದಿವ್ಯ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತಾರಿಸಿ, ಅವನು ಶ್ರೀರಾಮನ ದಿವ್ಯ ಚರಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಆದಕಾರಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮದೇವನ ಅಂಗತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವನು ‘ನಾರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು।

Verse 47

कृष्णावतारे द्रोणनामा बभूव अंभोजजावेशयुतो बृहस्यपतिः / यस्माद्दोणात्संभभूव गुरुश्च तस्मादसौ द्रोणसंज्ञो बभूव

ಕೃಷ್ಣಾವತಾರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಭೋಜಜೆಯ ಆವೇಶದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ‘ದ್ರೋಣ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಗುರು ದ್ರೋಣ (ಪಾತ್ರ)ದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನು ದ್ರೋಣನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 48

भूभारभूताद्युद्धृतौ ह्यङ्गभूतो विष्णोः सेवां कर्तुमेवास भूमौ / बृहस्पतिः पवनावेशपुक्ता स उद्धवश्चेत्यमिधानमाप

ಭೂಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಗಭೂತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅವನ ಸೇವೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಿದನು. ಪವನದ ಆವೇಶದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಆ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ‘ಉದ್ಧವ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 49

यस्मादुत्कृष्टो हरिरत्र सम्यगतो ह्यसौ बुधवन्नाम चाप / सखा ह्यभूत्कृष्णदेवस्य नित्यं महामतिः सर्वलोकेषु पुज्वः

ಇಲ್ಲಿ ಹರಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪರಮೋತ್ಕೃಷ್ಟನಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಬುಧವಾನ್’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಅವನು ಸದಾ ಕೃಷ್ಣದೇವನ ಸಖನಾಗಿದ್ದನು—ಮಹಾಮತಿ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನು।

Verse 50

दक्षिणाङ्गुष्ठजो दक्षो ब्रह्मपुत्रो महामतिः / कन्यां सृष्ट्वा हरेः प्रीणन्नास भूमा प्रजापतिः / पुत्रानुदपादयद्दक्षस्त्वतो दक्ष इति स्मृतः

ಬಲ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ದಕ್ಷನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಹಾಮತಿ ಪುತ್ರನು; ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದನು. ಅವನು ಪುತ್ರರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದುದರಿಂದ ‘ದಕ್ಷ’ (ಸಮರ್ಥ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 51

शचीं भर्यां देवराजस्य विद्धि तस्या ह्यवतारं शृणु सम्यक् खगेन्द्र / रामावतारे नाम तारा बभूव सा वालिपत्नी शचीसजका च

ಶಚೀ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನ ಪತ್ನಿಯೆಂದು ತಿಳಿ. ಓ ಖಗೇಂದ್ರ (ಗರುಡ), ಅವಳ ಅವತಾರವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಕೇಳು—ರಾಮಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ತಾರಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ವಾಲಿಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಶಚೀ-ಸಂಬಂಧಜವಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದಳು.

Verse 52

रामान्मृते वालिसंज्ञे पतौ हि सुग्रीवसंगं सा चकाराथ तारा / अतो नागात्स्वर्गलोकं च तारा क्व वा यायादन्तरिक्षे न पापा

ರಾಮನು ‘ವಾಲಿ’ ಎಂಬ ಪತಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ತಾರೆಯು ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮ ಮಾಡಿದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಾರೆಯು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಪಾಪರಹಿತಳು ಅಂತరిక್ಷದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅಲೆದಾಡುವಳು?

Verse 53

कृष्णावतारे सैव तारा च वीन्द्र बभूव भूमौ विजयस्य पत्नी / पिशङ्गदेति ह्यभिधा स्याच्च तस्याः सामीप्यमस्यास्त्वजुंनवेव चासीत्

ಕೃಷ್ಣಾವತಾರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದೇ ತಾರೆಯು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಭೂವ. ಅವಳಿಗೆ ‘ಪಿಶಂಗದಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಅವಳಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿತ್ತು.

Verse 54

उत्पादयित्वा बभ्रुवाहं च पुत्रं तस्यां त्यक्त्वा ह्यर्जुनो वै महात्मा / अतश्चोभे वारचित्राङ्गदे च शचीरूपे नात्र विवार्यमस्ति

ಅವಳಲ್ಲಿ ‘ಬಭ್ರುವಾಹನ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಮಹಾತ್ಮ ಅರ್ಜುನನು ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ‘ವಾರಾ’ ಮತ್ತು ‘ಚಿತ್ರಾಂಗದಾ’—ಇಬ್ಬರೂ ಶಚೀರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 55

पुलोमजा मन्त्रद्युम्नस्य भार्या या काशिका गाधिराजस्य भार्या / विकुक्षिभार्या सुमतिश्चेति संज्ञा कुशस्य पत्नी कान्तिमतीति संज्ञा

ಪುಲೋಮಜಾ ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಪತ್ನಿ; ಕಾಶಿಕಾ ಗಾಧಿರಾಜನ ಪತ್ನಿ. ವಿಕುಕ್ಷಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ‘ಸುಮತಿ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆ; ಕುಶನ ಪತ್ನಿಗೆ ‘ಕಾಂತಿಮತಿ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 56

एता हि सप्त ह्यवराश्च शच्या जानीहि वै नास्ति विचारणात्र / शची रतिश्चानिरुद्धो मनुर्दक्षो बृहस्पतिः / षडन्योन्यसमाः प्रोक्ता अहङ्काराद्दशाधमाः

ಇವು ಏಳು ಅಧಮವೆಂದು ತಿಳಿ; ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಶಚೀ, ರತಿ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಮನು, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ—ಈ ಆರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಹತ್ತು ಅಧಮ ವರ್ಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 57

स वायुषु महानद्य स वै कोणाधिपस्तथा

ಅವನು ವಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾನದಿಯಂತೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿಯೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 58

नासिकासु स एवोक्तो भौतिकस्तुल्य एव च / अतिवाहः स एवोक्तः यतो गम्यो मुमुक्षुभिः

ಅದೇ ಮಾರ್ಗವು ನಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಭೌತಿಕ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದೂ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ‘ಅತಿವಾಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದರ ಮೂಲಕ ಮುಮುಕ್ಷುಗಳು ಗಮಿಸಬಲ್ಲರು.

Verse 59

दक्षादिभ्यः पञ्चगुणादधमः संप्रकीर्तितः / गरुड उवाच / प्रवहश्चेति संज्ञां स किमर्थं प्राप तद्वद

ದಕ್ಷಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ಅವನು ಐದುಗುಣವಾಗಿ ಅಧಮನೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ‘ಪ್ರವಹ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಪಡೆದನು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 60

अर्थः कश्चास्ति तन्नाम्नः प्रतीतस्तं वदस्व मे / गरुडेनैवमुक्तस्तु भगवान्देवकीसुतः / उवाच परमप्रीतः संस्तूय गरुडं हरिः

ಆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಅರ್ಥ ಅಡಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಗರುಡನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವಕೀಸುತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಗರುಡನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 61

कृष्ण उवाच / प्रहर्षेण हरेस्तुल्यान्सर्वदा वहते यतः / अतः प्रवहनामासौ कीर्तितः पक्षिसत्तम

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಹರ್ಷೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಸದಾ ಹರಿಸಮಾನರನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವದರಿಂದ, ಆ ಪಕ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ‘ಪ್ರವಹ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಕೀರ್ತಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 62

सर्वोत्तमो विष्णुरेवास्ति नाम्ना ब्रह्मादयस्तदधीनाः सदापि / मयोक्तमेतत्तु सत्यं न मिथ्या गृह्णामि हस्तेनोरगं कोपयुक्तम्

ನಾಮದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೇ ಸರ್ವೋತ್ತಮನು; ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳೂ ಸದಾ ಅವನ ಅಧೀನರು. ನಾನು ಹೇಳಿದುದು ಸತ್ಯ, ಮಿಥ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಸರ್ಪವನ್ನು ನಾನು ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿಯುತ್ತೇನೆ।

Verse 63

सर्वं नु सत्यं यदि मिथ्या भवेत्तु तदा त्वसौ मां दशतुह्यहीन्द्रः / एवं ब्रुवन्नुरगं कोपयुक्तं समग्रहीन्नादशत्सोप्युरङ्गः

“ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯ; ಅದು ಮಿಥ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಅಹೀಂದ್ರನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ!” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಸರ್ಪವನ್ನು ಅವನು ಹಿಡಿದನು; ಆದರೂ ಆ ಉರಗನು ಕಚ್ಚಲಿಲ್ಲ।

Verse 64

एतस्य संधारणादेव वीन्द्र स वायुपुत्रः प्रवहेत्याप संज्ञाम् / यो वा लोके विष्णुमूर्तिं विहाय दैत्यस्वरूपा रेणुकाद्याः कुदेवाः

ಹೇ ಇಂದ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಇದನ್ನು ಧರಿಸಿದುದರಿಂದಲೇ ವಾಯುಪುತ್ರನು ‘ಪ್ರವಹ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರೇಣುಕಾದಿ ದೈತ್ಯಸ್ವರೂಪ ಕುದೇವರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವನು ಭ್ರಾಂತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 65

तेषां तथा मत्पितॄणां च पूजा व्यर्था सत्यं सत्यमेतद्ब्रवीमि / एतत्सर्वं यदि मिथ्या भवेत्तु तदा त्वसौ मां दशतु ह्यहीन्द्रः

ಅವರ—ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳ—ಪೂಜೆಯೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ; ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಿಥ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಅಹೀಂದ್ರನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ।

Verse 66

पित्र्यं नयामि प्रविहायैव ये तु पित्रुद्देशात्केवलं यः करोति / स पापात्मा नरकान्वै प्रयातीत्येतद्वाक्यं सत्यमेतद्ब्रवीमि

ನಾನು ಅವನನ್ನು ಪಿತೃಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ‘ಪಿತೃಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ’ ಹೆಸರಿಗಷ್ಟೇ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಪಾಪಾತ್ಮನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ—ಇದು ಸತ್ಯವಾಕ್ಯ, ಹೀಗೆ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 67

न श्रीः स्वतन्त्रा नापि विधिः स्वतन्त्रो न वायुदेवो नापि शिवः स्वतन्त्रः / तदन्ये नो गौरिपुलोम जाद्याः किं वक्तव्यं नात्र लोके स्वतन्त्रः

ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಸ್ವತಂತ್ರಳಲ್ಲ; ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಕೂಡ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ. ವಾಯುದೇವನೂ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ, ಶಿವನೂ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಗೌರಿ, ಪುಲೋಮಜಾ ಮೊದಲಾದ ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು? ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರರಲ್ಲ.

Verse 68

ब्रवीमि सत्यं पुरुषो विष्णुरेव सत्यं सत्य भुजमुद्धृत्य सत्यम् / एतत्सर्वं यदि मिथ्या भवेत्तु तदा त्वसौ मां दशतु ह्यहीन्द्र

ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಪರಮಪುರುಷನು ವಿಷ್ಣುವೇ. ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯ—ಸತ್ಯಧಾರಕ ಭುಜವನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಾನು ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾದರೆ, ಆ ಅಹೀಂದ್ರನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

Verse 69

जीवश्च सत्यः परमात्मा च सत्यस्तयोर्भेदः सत्ये ए तत्सदापि / जडश्चसत्यो जीवजडयोश्च भेदो भेदः सत्यः किं च जडैशयोर्भिदा

ಜೀವ ಸತ್ಯ, ಪರಮಾತ್ಮನೂ ಸತ್ಯ; ಇವರಿಬ್ಬರ ಭೇದವೂ ಸತ್ಯ—ಇದು ಸದಾ. ಜಡವೂ ಸತ್ಯ; ಜೀವ-ಜಡ ಭೇದವೂ ಸತ್ಯ. ಭೇದವೇ ಸತ್ಯವಾದರೆ, ಜಡ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರರ ನಡುವೆ ‘ಭೇದ’ ಕುರಿತು ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?

Verse 70

भेदः सत्यः सर्वजीवेषु नित्यं सत्या जडानां च भेदा सदापि / एतत्सर्वं यदि मिथ्या भवेत्तु तदा त्वसौ दशतु मां ह्यहीन्द्रः

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ; ಜಡಗಳ ಭೇದಗಳೂ ಸದಾ ಸತ್ಯ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾದರೆ, ಆ ಅಹೀಂದ್ರನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

Verse 71

एवं ब्रुवन्नुरगं कोपयुक्तं समग्रहीन्नादशत्सोप्युरङ्गः / एतस्य संधारणादेववीद्रे सा वायुपुत्रः प्रवहेत्याप संज्ञाम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರ್ಪವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದನು; ಆ ಉರಗವೂ ಗರ್ಜಿಸಿತು. ಓ ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಅದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ವಾಯುಪುತ್ರನು ‘ಪ್ರವಾಹ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 72

द्वयं स्वरूपं प्रविदित्वैव पूर्वं त्वं स्वीकुरुष्व द्वयमेव नित्यम् / स्नानादिकं च प्रकरोति नित्यं पापी स आत्मा नैव मोक्षं प्रयाति

ಮೊದಲು ಆ ದ್ವಯಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೋ; ನಂತರ ಆ ದ್ವಿವಿಧ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಪಾಪಿಯಾದ ಆತ್ಮನು ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ನಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 73

तस्माद्द्वयं प्रविचार्यैव नित्यं सुखी भवेन्नात्र विचार्यमस्ति / एतत्सर्वं यदि मिथ्या भवेत्तु तदा त्वसौ मां दशतु ह्यहीन्द्रः

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಎರಡನ್ನೂ ನಿತ್ಯ ವಿಚಾರಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನು ಸುಖಿಯಾಗಿ ಇರಲಿ—ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ವಿಚಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾದರೆ, ಆ ನಾಗೇಂದ್ರನು ನಿಜವಾಗಿಯೇ ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

Verse 74

गरुड उवाच / किं तद्द्वयं देवदेवेश किं वा तत्कारणं कीदृशं मे वदस्व / द्वयोस्त्यागं कीदृशं मे वदस्व त्यागात्सुखं कीदृशं मे वदस्व

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದೇವದೇವೇಶ! ಆ ‘ದ್ವಯ’ ಏನು? ಅದರ ಕಾರಣವೇನು? ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು. ಆ ಎರಡರ ತ್ಯಾಗ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳು; ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸುಖ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳು.

Verse 75

श्रीकृष्ण उवाच / द्वयं चाहुस्त्विन्द्रिये द्वे बलिष्ठे देहे ह्यस्मिञ् श्रोत्रनेत्रे सुसृष्टे / अवान्तरे श्रोत्रनेत्रे खगेन्द्र द्वयं चाहुस्तत्स्वरूपं च वक्ष्ये

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇಂದ್ರಿಯಶಕ್ತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ದರ್ಶನ, ಅವು ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಾಗಿ ಸುಸೃಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಓ ಖಗೇಂದ್ರ, ಈ ಎರಡರೊಳಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಆಂತರಿಕ ದ್ವಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು.

Verse 76

श्रोत्रस्वभावो लोक वार्ताश्रुतौ च ह्यतीव मोदस्त्वादरास्वादनेन / हरेर्वार्ताश्रवणे दुः खजालं श्रोत्रस्वभावो जडता दमश्च

ಕಿವಿಯ ಸ್ವಭಾವವು ಲೋಕವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದಪಡುವುದು, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದರ ರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಹರಿವಾರ್ತಾಶ್ರವಣದಲ್ಲಿ ಅದು ದುಃಖಜಾಲವೆಂದು ಭಾಸಿಸುತ್ತದೆ; ಇದೇ ಕಿವಿಯ ಸ್ವಭಾವ—ಜಡತೆ ಮತ್ತು ದಮನ (ಸಂಯಮ).

Verse 77

नेत्रस्वभावो दर्शने स्त्रीनराणां ह्यत्यादरान्नास्ति निद्रादिकं च / हरेर्भक्तानां दर्शने दुः खरूपो विष्णोः पूजादर्शने दुः खजालम्

ಕಣ್ಣುಗಳ ಸ್ವಭಾವವು ಸ್ತ್ರೀ-ನರರನ್ನು ನೋಡುವತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುವುದು; ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಮುಂತಾದವು ಕೂಡ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹರಿಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಂಥ ನೋಡುವಿಕೆ ದುಃಖರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ದುಃಖಜಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 78

तयोः स्वरूपं प्रविदित्वैव पूर्वं पुनः पुनः स्वीकरोत्येव मूढः / शिश्रं मौर्ख्याच्चैव कुत्रापि योनौ प्रवेशयेत्सर्वदा ह्यादरेण

ಅವುಗಳ (ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಗಳ) ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದರೂ ಮೋಹಿತನು ಅವನ್ನೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಮೂರ್ಖತೆಯಿಂದ, ಸದಾ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ತನ್ನ ಜನನೇಂದ್ರಿಯವನ್ನು ಯಾವುದೋ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 79

भयं च लज्जा नैव चास्ते वधूनां तथा नृणां वनितानां यतीनाम् / स्वसारं ते ह्यविदित्वा दिनेपि सुवाम यज्ञेन स्वाभावश्च वीन्द्र

ವಧುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿಯೂ, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿಯೂ, ಯತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಯವೂ ಲಜ್ಜೆಯೂ ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸ್ವಸಾರ (ಅಂತರಸ್ವಭಾವ)ವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಹಗಲಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲೂ ಫಲಾಸಕ್ತ ಯಜ್ಞ—ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇದೇ ಅವರ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವ.

Verse 80

रसास्वभावो भक्षणे सर्वदापि ह्यनर्पितस्यान्नभक्ष्यस्य विष्णोः / तथो पहारस्य च तत्स्वभावः अभक्ष्याणां भक्षणे तत्स्वभावः

ರುಚೇಂದ್ರಿಯವಾದ ನಾಲಿಗೆಯ ಸ್ವಭಾವವು ಸದಾ ಭಕ್ಷಣದತ್ತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದು; ಆದರೆ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದ ಆಹಾರ ಭಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೊಡದದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವವು ಅಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವುದೇ—ಇದೇ ಅದರ ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ಗುಣ.

Verse 81

अलेह्यलेहस्य च तत्स्वभावः पातुं त्वपेयस्य च तत्स्वभावः / द्वयोः स्वरूपं च विहाय मूढः पुनः पुनः स्वीकरोत्येव नित्यम्

ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಲೇಹಿಸಬಾರದದ್ದನ್ನು ಲೇಹಿಸದಿರುವುದೇ ಅದರ ಸ್ವಭಾವ; ಕುಡಿಯಬಾರದದ್ದನ್ನು ಕುಡಿಯದಿರುವುದೇ ಅದರ ಸ್ವಭಾವ. ಆದರೂ ಎರಡರ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪದ ವಿವೇಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೋಹಿತನು ಅದನ್ನೇ ಮರುಮರು ನಿತ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 82

तस्य स्नानं व्यर्थमाहुश्च यस्मात्तस्मात्त्याज्यं न द्वयोः कार्यमेव / अभिप्रायं ह्येतमेवं खगेन्द्र जानीहि त्वं प्रहस्यैव नित्यम्

ಅವರು ಅವನ ಸ್ನಾನ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುವದರಿಂದ, ಅದನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು—ಎರಡನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಓ ಖಗೇಂದ್ರ, ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಗ್ರಹಿಸಿ, ನಿತ್ಯ ಮೃದುಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೋ.

Verse 83

भार्याद्वयं ह्यविदित्वा स्वरूपं स्वीकृत्य चैकां प्रविहायैव चैकाम् / स्नानादिकं कुरुते मूढबूद्धिः व्यर्थं चाहुर्मोक्षभोगौ च नैव / एतत्सर्वं यदि मिथ्या भवेत्तु तदा त्वसौ मां दशतु ह्यहीन्द्रः

‘ಎರಡು ಹೆಂಡತಿಗಳು’ ಎಂಬುದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯವನು ಒಂದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷವೂ ಇಲ್ಲ, ಭೋಗವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾದರೆ, ಆ ಅಹೀಂದ್ರನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

Verse 84

गरुड उवाच / भार्याद्वयं किं वद त्वं ममापि तयोः स्वरूपं किं वद त्वं मुरारे / तयोर्मध्ये ग्राह्यभार्यां वद त्वमग्राह्यभार्यां चापि सम्यग्वद त्वम्

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುರಾರೇ, ‘ಎರಡು ಹೆಂಡತಿಗಳು’ ಎಂದರೆ ಏನು? ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಂಡತಿ ಗ್ರಾಹ್ಯ, ಯಾವುದು ಅಗ್ರಾಹ್ಯ—ಇದನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 85

श्रीकृष्ण उवाच / बुद्धिः पत्नी सा द्विरूपा खगेन्द्र दुष्टा चैका त्वपरा सुष्ठुरूपा / तयोर्मध्ये दुष्टरूपा कनिष्ठा ज्येष्ठा तु या सुष्ठुबुद्धिस्वरूपा

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಖಗೇಂದ್ರ, ‘ಬುದ್ಧಿ’ಯೇ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅವಳು ದ್ವಿರೂಪಿಣಿ—ಒಂದು ದುಷ್ಟ, ಮತ್ತೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟರೂಪವು ಕನಿಷ್ಠ; ಸದುದ್ದೇಶದ ಬುದ್ಧಿಸ್ವರೂಪವೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠ.

Verse 86

कनिष्ठया नष्टतां याति जीवः सुतिष्ठन्त्या याति योग्यां प्रतिष्ठाम् / कनिष्ठायाः शृणु वक्ष्ये स्वरूपं श्रुत्वा तस्यास्त्यागबुद्धिं कुरुष्व

ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಜೀವನು ನಾಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅವನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕನಿಷ್ಠೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೇಳು—ನಾನು ಹೇಳುವೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡು।

Verse 87

जीवं यं वै प्रेरयन्ती कनिष्ठा काम्यं धर्मं कुरुते सर्वदापि / क्व ब्राह्मणाः क्व च विष्णुर्महात्मा क्व वै कथा क्व च यज्ञाः क्वगावः

ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಜೀವನು ಸದಾ ಕಾಮ್ಯಧರ್ಮವನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾದರೆ ನಿಜವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಮಹಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಪವಿತ್ರ ಕಥೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಯಜ್ಞಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ—ಗೋವುಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ?

Verse 88

क्व चाश्वत्थः क्व च स्नानं क्व शौचमेतत्सर्वं नाम नाशं करोति / मूढं पतिं रेणुकां पूजयस्व मायादेव्या दीपदानं कुरुष्व

“ಇಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥಕ್ಕೆ ಏನು ಕೆಲಸ? ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಏನು, ಶೌಚಕ್ಕೆ ಏನು? ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹೆಸರನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಓ ಮೂಢ ಪತೇ, ರೇಣುಕೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸು; ಮಾಯಾದೇವಿಗೆ ದೀಪದಾನ ಮಾಡು।

Verse 89

सुभैरवादीन् भज मूढ त्वमन्ध हारिद्रचूर्णन्धारयेः सर्वदापि / ज्येष्ठाष्टम्यां ज्येष्ठदेवीं भजस्व भक्त्या सूत्रं गलबन्धं कुरुष्व

“ಓ ಮೂಢ ಅಂಧನೇ! ಸುಭೈರವ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಭಜಿಸು; ಸದಾ ಹರಿದ್ರಾ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಧರಿಸು. ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸು; ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ರಕ್ಷಾಸೂತ್ರ ಕಟ್ಟಿಸು.”

Verse 90

मरिगन्धाष्टम्यां मरिगन्धं भजस्व तथा सूत्रं स्वगले धारयस्व / दीपस्तंभं सुदिने पूजयस्व तत्सूत्रमेव स्वगले धारयस्व

ಮರಿಗಂಧಾಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಮರಿಗಂಧ ವ್ರತವನ್ನು ಭಜಿಸು; ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸು. ಶುಭ ದಿನದಲ್ಲಿ ದೀಪಸ್ತಂಭವನ್ನು ಪೂಜಿಸು; ಆ ಸೂತ್ರವನ್ನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸು.

Verse 91

महालक्ष्मीं चाद्यलक्ष्मीं च सम्यक् पूजां कुरु त्वं हि भक्त्याथ जीव / लक्ष्मीसूत्रं स्वागले धारयस्व महालक्ष्मीवान् भवसीत्युत्तरत्र

ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನೂ ಆದ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸು; ನಂತರ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಜೀವಿಸು. ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ಸೂತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸು; ಮುಂದಾಗಿ ನೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ-ಸಂಪನ್ನನಾಗುವೆ.

Verse 92

विहाय मौञ्जीदिवसे भाग्यकामः सुगुग्गुलान्धारयस्वातिभक्त्या / सुवासिनीः पूजयस्वाशु भक्त्या गन्धैः पुष्पैर्धूपदीपैः प्रतोष्य

ಮೌಂಜೀ ದಿನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಗ್ಗುಳುವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುವಾಸಿನಿಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ದೀಪಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 93

वरार्तिक्यं कांस्यपात्रे निधाय कुर्वार्तिक्यं देवतादेवतानाम् / पिचुमन्दपत्राणि वितत्य भूमौ नमस्व त्वं क्षम्यतां चेति चोक्त्वा

ಶುಭ ಆರತಿ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದಿವ್ಯಗಣಗಳಿಗೂ ಆರತಿ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪಿಚುಮಂದ (ಬೇವು) ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—“ನಮಸ್ತೆ; ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 94

महादेवीं पूजयस्वाद्य भक्त्या सद्वैष्णवानां मा ददस्वाप्यथान्नम् / सद्वैष्णवानां यदि वान्नं ददासि भाग्यं च ते पश्यतो नाशमेति

ಇಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸು; ಕಪಟವಾದ, ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಡ. ಅಂಥ ನಕಲಿ ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ಅನ್ನ ಕೊಟ್ಟರೆ ನಿನ್ನ ಭಾಗ್ಯ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 95

स्ववामहस्ते वेणुपात्रे निधाय दीपं धृत्वा सव्यहस्ते पते त्वम् / उत्तिष्ठ भोः पञ्चगृहेषु भिक्षां कुरुष्व सम्यक् प्रविहायैव लज्जाम्

ನಿನ್ನ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಿದಿರಿನ ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹೇ ಪತೇ—ಎದ್ದೇಳು. ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಐದು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡು.

Verse 96

आदौ गृहे षड्रसान्नं च कुत्वा जगद्गोप्यं भोजनं त्वं कुरुष्व / तच्छेषान्नं भोजयित्वा पते त्वं तासां च रे शरणं त्वं कुरुष्व

ಮೊದಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಷಡ್ರಸಯುಕ್ತ ಅನ್ನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡು. ನಂತರ ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿ, ಹೇ ಪತೇ, ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಶರಣವೂ ರಕ್ಷಕನೂ ಆಗು.

Verse 97

तासं हस्तं पुस्तके स्तापयित्वा त्राहित्येवं तन्मुखैर्वाचयस्व / त्वं खड्गदेवं पूजयस्वाद्यभर्तस्तत्सेवकान्पूजयस्वाद्य सम्यक्

ಅವರ ಕೈಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಅವರದೇ ಬಾಯಿಂದ ‘ತ್ರಾಹಿ—ರಕ್ಷಿಸು’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಪಠಿಸಿಸು. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ, ಇಂದು ಖಡ್ಗದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅವನ ಸೇವಕರನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸು.

Verse 98

तैः सार्धं त्वं श्वानशब्दं कुरुष्व हरिद्राचूर्णंसर्वदा त्वं दधस्व / कुरुष्व त्वं भीमसेनस्य पूजां पञ्चामृतैः षोडशभिश्चोपचारैः

ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಾಯಿಯ ಶಬ್ದದಂತೆ ಧ್ವನಿ ಮಾಡು; ಸದಾ ಅರಿಶಿನ ಪುಡಿಯನ್ನು ಧರಿಸು. ಪಂಚಾಮೃತ ಮತ್ತು ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸು.

Verse 99

तत्कौपीनं रौप्यजं कारयित्वा समर्पयित्वा दीपमालां कुरुष्व / तद्दासवर्यान् भोजयस्वाद्य भक्त्या गर्जस्व त्वं भीमभीमेति सुष्ठु

ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಕೌಪೀನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ದೀಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸು. ನಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇವಕರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ‘ಭೀಮ! ಭೀಮ!’ ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸು.

Verse 100

तद्दासवर्यान्मोदयस्व स्ववस्त्रैर्मद्यैर्मांसद्रव्यजालेन नित्यम् / महादेवं पूजयस्वाद्य सम्यग् महारुद्रैरतिरुद्रैश्च सम्यक्

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇವಕರನ್ನು ನಿನ್ನ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ, ಮದ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಾಂಸದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ ಗೌರವಿಸು. ನಂತರ ಇಂದು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಹಾರುದ್ರ ಹಾಗೂ ಅತಿರುದ್ರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸು.

Verse 101

हरेत्युक्त्वा जङ्गमान्पूजयस्वशैवागमे निपुणाञ्छूद्रजातान् / शाकंभरीं विविसः सर्वशाकान्सुपाचयित्वा च गृहे गृहे च

“ಹರ” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಚಲಿಸುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸು; ಶೈವ ಆಗಮದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಶೂದ್ರಜಾತಿಯವರನ್ನೂ ಸತ್ಕರಿಸು. ಶಾಕಂಭರೀ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಸೊಪ್ಪು-ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಮನೆಮನೆಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು।

Verse 102

ददस्व भक्त्या परमादरेण स्वलङ्कृत्य प्रास्तुवंस्तद्गुणांश्च / कुलादेवं पूजयस्वाद्य भक्त्या त्वं दृग्भ्यां वै तद्दिने शंभुबुद्ध्या

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮಾದರದಿಂದ ಅರ್ಪಣೆ/ದಾನ ಮಾಡು; ಸ್ವಯಂ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ತುತಿ ಪಠಿಸಿ, ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು. ಇಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕುಲದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸು; ಆ ದಿನ ಶಂಭು (ಶಿವ) ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಕಣ್ಣಾರೆ ದರ್ಶನ ಮಾಡು।

Verse 103

तद्भक्तवर्यान्पूजयस्वाद्य सम्यक् तत्पादमूले वन्दनं त्वं कुरुष्व / सुपञ्चम्यां मृन्मयीं शेषमूर्तिं पूजां कुरुष्व क्षीरलाजादिकैश्च

ಇಂದು ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತರನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸು; ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಮೂಲದಲ್ಲಿ ವಂದನೆ ಮಾಡು. ಪವಿತ್ರ ಸುಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಶೇಷಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ಷೀರ, ಲಾಜಾ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸು।

Verse 104

सुनागपाशं हि गले च बद्ध्वा तच्छेषान्नं भोजयेर्भोः पुनस्त्वम् / दिने चतुर्थे भोज यस्वाद्य भक्त्या नैवेद्यान्नं भोजयस्वाद्य सुष्ठु

ಕಂಠದಲ್ಲಿ ‘ಸುನಾಗ-ಪಾಶ’ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಆ ಅರ್ಪಣದ ಉಳಿದ ಅನ್ನದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸು. ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸು—ಮೊದಲು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅನ್ನದಿಂದಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿನಿಸು।

Verse 105

इत्यादिकं प्रेरयित्वा पतिं सा जीवेन नष्टं प्रिकरोत्येव नित्यम् / तस्याः संगाज्जीवरूपः पतिस्त्वां सम्यग्दष्टामिहलोके परत्र

ಇಂತೆ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ಅವಳು ಅವನ ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿತ್ಯ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಸಂಗದಿಂದ ಜೀವಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಪತಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಕಾಣಲಾರನು—ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ।

Verse 106

तस्याः संगं सुविदूरं विसृज्यचेष्ट्वा समग्रं कुरु सर्वदा त्वम् / सुबुद्धिरूपा त्वीरयन्ती जगाद भजस्व विष्णुं परमादरेण

ಅವಳ ಸಂಗವನ್ನು ಬಹುದೂರದಿಂದಲೇ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸದಾ ನಿನ್ನ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿರಿಸು. ಆಗ ಸುಬುದ್ಧಿರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಅವಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು—ಪರಮಾದರದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭಜಿಸು.

Verse 107

हरिं विनान्यं न भजस्व नित्यं सा रेणुका त्वां तु न पालयिष्यति / अदृष्टनामा हरिरिवे हि नित्यं फलप्रदो यदि न स्यात्खगेन्द्र

ಹೇ ಖಗೇಂದ್ರ! ಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಎಂದಿಗೂ ನಿತ್ಯ ಭಜಿಸಬೇಡ; ಆ ರೇಣುಕಾ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾರಳು. ಹರಿ—ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿ ಕೇವಲ ನಾಮದಿಂದ ತಿಳಿದವನಾದರೂ—ನಿತ್ಯ ಫಲಪ್ರದನಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಪೂಜೆಯ ಫಲವೇ ಎಲ್ಲಿಂದ?

Verse 108

जुगुप्सितां श्रुत्यनुक्तां च देवीं पतिद्रुहां सर्वदा सेवयित्वा / तस्याः प्रसादात्कुष्ठभगन्दराद्यैर्भुक्त्वा दुः खं संयमिनीं प्रयाहि

ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳದ, ಜುಗುಪ್ಸಿತ ದೇವಿಯನ್ನು ಸದಾ ಸೇವಿಸಿ ಪತಿದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದವನು, ಅವಳ ‘ಪ್ರಸಾದ’ದಿಂದ ಕುಷ್ಠ, ಭಗಂದರ ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳಿಂದ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯಮಿನೀ (ಯಮಪುರಿ)ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 109

तदा कुदवी कुत्र गता वदस्वमे ह्यतः पते त्वं न भजस्व देवीम् / पते भज त्वं ब्राह्मणान्वैष्णवांश्च संसारदुः खात्तारन्सुष्ठुरूपान्

ಆಗ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—“ಆ ದುಷ್ಟ ಸ್ತ್ರೀ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು? ಹೇಳು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಪತೇ, ದೇವಿಯನ್ನು ಭಜಿಸಬೇಡ. ಓ ಪತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ವೈಷ್ಣವರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸು—ಅವರು ಉತ್ತಮಾಚಾರಿಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ವರೂಪಿಗಳು, ಸಂಸಾರದ ದುಃಖದಿಂದ ತಾರಿಸುವವರು.”

Verse 110

सेवादिकं प्रवीहायैव स्वच्छं मायादेव्या भजनात्किं वदस्व / ज्येष्ठाष्टम्यां ज्येष्ठदेवीं ह्यलक्ष्मीं लक्ष्मीति बुद्ध्या पूजयित्वा च सम्यक्

ಸೇವಾದಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿನ್ನನ್ನು ‘ಶುದ್ಧ’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ; ಮಾಯಾದೇವಿಯನ್ನು ಭಜಿಸುವುದರಿಂದ ನೀನು ಏನು ಹೇಳಬಲ್ಲೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠದೇವಿ—ಅವಳು ನಿಜವಾಗಿ ಅಲಕ್ಷ್ಮೀ (ದುರ್ಭಾಗ್ಯ)—ಅವಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಫಲ?

Verse 111

तस्याः सूत्रं गलबद्धं च कृत्वा नानादुः खं ह्यनुभूयाः पते त्वम् / यदा पते यमादूतैश्च पाशैर्बद्ध्वा च सम्यक् ताड्यमानैः कशाभिः

ಎಲೈ ಪತಿಯೇ, ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ದಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನೀನು ನಾನಾ ಬಗೆಯ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆ. ಯಮದೂತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪಾಶಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಚಾವಟಿಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವರು.

Verse 112

तदा ह्यलक्ष्मीः कुत्र पलायते ऽसावतो मूलं विष्णुपादं भजस्व / पते भज त्वं सर्वदा वायुतत्त्वं न चाश्रयेस्त्वं सूक्ष्मस्कन्दं च मूढ

ಆಗ ಆ ಅಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋಗುವಳು? ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂಲವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಜಿಸು. ಎಲೈ ಮೂಢನೇ, ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಯುತತ್ವವನ್ನು ಭಜಿಸು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಕಂದವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಡ.

Verse 113

तद्वत्तं त्वं नवनीतं च भक्त्या तदुच्छिष्टं भक्षयित्वा पते हि / तस्याश्च सूत्रं गलबद्धं च कृत्वा इहैव दुः खान्यनुभूयाः पते त्वम्

ಅಂತೆಯೇ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಎಂಜಲು ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ತಿಂದು ನೀನು ಪತನಹೊಂದುವೆ. ಮತ್ತು ಅವಳ ದಾರವನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ನೀನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆ.

Verse 114

यदा पते यमदूतैश्च पाशैर्बद्ध्वा च सम्यक् ताड्यमानः कशाभिः / तदा स्कन्दः कुत्र पलायते ऽसावतो मूलं विष्णुपादं भजस्व

ಯಮದೂತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪಾಶಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಚಾವಟಿಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವಾಗ, ಆ ಸ್ಕಂದನು ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋಗುವನು? ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂಲವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಜಿಸು.

Verse 115

दीपस्तंभं दापयित्वा पते त्वं सूत्रं च बद्ध्वा स्वगले च भक्त्या / तदा बद्ध्वा यमदूतैश्च पाशैर्दीपस्तंभैस्ताड्यमानस्तु सम्यक्

ಎಲೈ ಪತಿಯೇ, ದೀಪಸ್ತಂಭವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ದಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರೆ, ಯಮದೂತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳಿಂದಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವರು.

Verse 116

दीपस्तंभः कुत्र पलायितोभूदतो मूलं विष्णुपादं भजस्व / लक्ष्मीदिने पूजयित्वा च लक्ष्मीं सूत्रं तस्याः स्वगले धारय त्वम्

ದೀಪಸ್ತಂಭ ಎಲ್ಲಿ ಪಲಾಯಿತವಾಯಿತು? ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂಲಾಶ್ರಯ—ವಿಷ್ಣುಪಾದಗಳನ್ನು ಶರಣಾಗಿ ಭಜಿಸು. ಲಕ್ಷ್ಮೀದಿನದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಅವಳ ಸೂತ್ರವನ್ನು (ತಾಯಿತ) ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಧರಿಸು.

Verse 117

यदा पते यमदूतैश्च पाशैर्बध्वा सम्यक् ताड्यमानः कशाभिः / तदा लक्ष्मीः कुत्र पलायते ऽसावतो मूलं विष्णुपादं भजस्व

ಯಾವಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ಯಮದೂತರ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಕಶಾಭಿಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ (ಲೌಕಿಕ ಸಂಪತ್ತು) ಎಲ್ಲಿ ಪಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ? ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂಲಾಶ್ರಯ—ವಿಷ್ಣುಪಾದಗಳನ್ನು ಭಜಿಸು.

Verse 118

विवाहमैञ्जीदिवसे मूढबुद्धे जुगुसितान्धारयित्वा सुभक्त्या / वरारार्तिकं कांस्यपात्रे निधाय कृत्वार्तिक्यं उदौदैति शब्दम्

ಓ ಮೂಢಬುದ್ಧಿ! ವಿವಾಹ ಅಥವಾ ಮೈಂಜೀ (ಉಪನಯನ) ದಿನದಲ್ಲಿ ನಿಂದ್ಯವಾದುದನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧರಿಸಿ, ವರನ ಆರತಿಯನ್ನು ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಆರತಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆಗ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 119

तथैव दष्ट्वा पिचुमन्दस्य पत्रं सुनर्तयित्वा परमादरेण / यदा तदा यमदूतैश्च पाशैर्बद्ध्वाबद्ध्वा ताड्यमानश्च सम्यक्

ಅದೇ ರೀತಿ ಪಿಚುಮಂದದ ಎಲೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅದನ್ನು ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ, ಅವನು ಮರುಮರು ಯಮದೂತರ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಿಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 120

तव स्वामिन्कुलदेवो महात्मन्पलायितः कुत्र मे तद्वदस्व / स्वदेहानां पूजयित्वा च सम्यक्कण्ठाभरणैर्विधुराणां च केशैः

ಓ ಮಹಾತ್ಮನೇ! ನನಗೆ ಹೇಳು—ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕುಲದೇವನು ಎಲ್ಲಿ ಪಲಾಯಿತನಾದ? ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ದೇಹಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಕಂಠಾಭರಣಗಳಿಂದಲೂ, ವಿಧವೆಯರ ಕೂದಲಿನಿಂದಲೂ ಸಹ ತಮ್ಮನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 121

संतिष्ठमाने यमदूता बलिष्ठा संताड्यमाने मुसलैर्भिन्दिपालैः / यदा तदा कुत्र पलायिता सा केशैर्विहीना लंबकर्णं च कृत्वा

ಬಲಿಷ್ಠ ಯಮದೂತರು ಎದುರು ನಿಂತು, ಮುಸಲಗಳು ಹಾಗೂ ಭಿಂದಿಪಾಲಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವಳು ಯಾವಾಗ ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋಗಬಲ್ಲಳು? ಕೂದಲು ಕಿತ್ತು, ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿ ತೂಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ—ಅವಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರುಪಾಯಳಾಗುತ್ತಾಳೆ।

Verse 122

स्ववामहस्ते वेणुपात्रं निधाय दीपं धृत्वा सव्यहस्ते च मूढः / गृहेगृहे भैक्षचर्यां च कृत्वा संतिष्ठमाने स्वगृहं चैव देवी

ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಿದಿರಿನ ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ಮೂಢನು ಮನೆಮನೆಗೆ ಭಿಕ್ಷಾಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ದೈವೀ (ಭಾಗ್ಯ) ಅವನನ್ನು ತನ್ನದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 123

यदा तदा यमदूतैश्च मूढ दीपैः सहस्रैर्दह्यमानश्च सम्यक् / निर्नासिका रेणुका मूढबुद्धे पलायिता कुत्र सा मे वदस्व

ಮರುಮರು ಆ ಮೂಢನು ಯಮದೂತರಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ದೀಪಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಮೋಹಬುದ್ಧಿಯವನೇ! ಮೂಗು ಇಲ್ಲದ ರೇಣುಕಾ ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ? ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 124

सदा मूढं खड्गदेवं च भक्त्या तं भक्तवत्पूजयित्वा च सम्यक् / तैः सार्धं त्वं श्वानवद्गर्जयित्वा संतिष्ठमाने स्वगृहे चैव नित्यम्

ಯಾವಾಗಲೂ ಮೋಹಗೊಂಡು ನೀನು ‘ಖಡ್ಗದೇವ’ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಪಾತ್ರನಂತೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತೀಯ. ನಂತರ ಅಂಥ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ನಾಯಿಯಂತೆ ಭೋಂಕರಿಸಿ ಗರ್ಜಿಸಿ, ನಿತ್ಯವೂ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಿಂತಿರುತ್ತೀಯ.

Verse 125

यदा तदा यमदूतैश्च सम्यक् संताड्यमानस्तत्र शब्दं प्रकुर्वन् / संतिष्ठमाने भक्तवर्यं विहाय तदा देवः कुत्र पलायितोभूत्

ಆಗ ಯಮದೂತರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದನು. ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನ ‘ದೇವ’ ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋದನು?

Verse 126

स पार्थक्याद्भीमसेनप्रतीकं पञ्चामृतैः पूजयित्वा च सम्यक् / सुव्यञ्जने चान्नकौपीनमेव दत्त्वा मूढस्तिष्ठमाने स्वगेहे

ಅವನು ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಭೀಮಸೇನಸಮಾನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪಂಚಾಮೃತಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಸುವ್ಯಂಜನಗಳು, ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಕೌಪೀನವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಗ್ರಾಹಕನಾದ ಪ್ರೇತನು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮನೆದಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಅವನು ಮೋಹದಲ್ಲೇ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 127

यदा तदा यमदूतैश्च सम्यक् संताड्यमाने यममार्गे च मूढः / भीमः स वै कुत्र पलायितोभूतो मूलं विष्णुपादं भजस्व

ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಯಮದೂತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಯಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ನೀನು ಮೂಢನಾಗಿ ಗಾಬರಿಗೊಂಡರೆ, ಭೀತನಾಗಿ ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋಗುವೆ? ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂಲಾಶ್ರಯವಾದ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಜಿಸಿ ಶರಣಾಗು।

Verse 128

महादेवं पूजयित्वा च सम्यक् हरेत्युक्त्वा स्वगृहे विद्यमाने / यदा गृहं दह्यते वह्निना तु तदा हरः कुत्र पलायितोभूत्

ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ‘ಹರ’ ಎಂದು ಮರುಮರು ಹೇಳಿದರೂ—ಅದೇ ಮನೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ದಹಿಸಿದಾಗ, ಆಗ ಆ ‘ಹರ’ ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋದನು?

Verse 129

शाकं भरीदिवसे सर्वमेव शाकंभरी सा च देवी महात्मन् / पलायिता कुत्र मे त्वं वदस्व कुलालदेवं पूजयित्वा च भक्त्या

“ಶಾಕಂಭರೀ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಕ (ಸೊಪ್ಪು-ತರಕಾರಿ) ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು; ಆ ದೇವಿ ಶಾಕಂಭರೀ, ಓ ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಓಡಿಹೋದಳು. ನನಗೆ ಹೇಳು—ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯ? ಕುಂಭಾರರ ದೇವರಾದ ಕುಲಾಲದೇವನನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೂ…”

Verse 131

यदा पञ्चम्यां मृन्मयीं शेषमूर्तिं संपूज्य भक्त्या विद्यमाने स्वगेहे / तदा बद्ध्वा यमदूताश्च सम्यक् संनह्यमाने नागपाशैश्चबद्ध्वा

ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಶೇಷಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಯಮದೂತರು ಬಂಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ನಾಗಪಾಶ-ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಅವರ ಬಂಧನಶಕ್ತಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ।

Verse 132

स्वभक्तवर्यं प्रविहाय नागः पलायितः कुत्र वै संवद त्वम् / दूर्वाङ्कुरैर्मोदकैः पूजयित्वा विनायकं पञ्चखाद्यैस्तथैव

ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆ ನಾಗನು ಓಡಿಹೋದನು—ಹೇಳು, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆ? ದೂರ್ವಾಂಕುರ, ಮೋದಕಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಖಾದ್ಯಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಕನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು।

Verse 133

संतिष्ठंमाने यमदूतैश्च सम्यक् संताड्यमाने तप्तदण्डैश्च मूढ / दन्तं विहायैव च विघ्नराजः पलायितः कुत्र मे तं वदत्वम्

ಅವನು ಯಮದೂತರಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ತಪ್ತ ದಂಡಗಳಿಂದ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿಘ್ನರಾಜನು ತನ್ನ ದಂತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಕ್ಷಣವೇ ಓಡಿಹೋದನು—ಹೇಳು, ಅವನು ಈಗ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?

Verse 134

विवाहकाले पिष्टदेवीं सुभक्त्या संपूजयित्वा विद्यमानो गृहे स्वे / यदा तदा यमदूतैश्च बद्ध्वा संपीड्यमानो यममार्गे स मूढः

ವಿವಾಹಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಪಿಷ್ಟದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೂ, ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಆ ಮೂಢನು ಯಮದೂತರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪೀಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತ ಯಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 135

विष्ठादेवी पीड्यमानं च भक्तं विहाय सा कुत्र पलायिताभूत् / विवाहकाले रजकस्य गेहं गत्वा सम्यक् प्रार्थयित्वा च मूढः

ವಿಷ್ಠಾದೇವಿ ಭಕ್ತನನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಓಡಿಹೋದಳು? ವಿವಾಹಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಮೂಢನು ರಜಕನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಬೇಡಿ ಪಡೆದದ್ದನ್ನೂ ಪಡೆದು ಮೂಢತನವೇ ಮಾಡಿದನು।

Verse 136

यस्तंभसूत्रं कलशे परीत्य पूजां कृत्वा विद्यमानो गृहे स्वे / यदा तदा यमदूतश्च सम्यक् तं स्तंभसूत्रं तस्य मुखे निधाय

ತನ್ನ ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಕಲಶವನ್ನೂ ಸ್ತಂಭಸೂತ್ರವನ್ನೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ನಿಯತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಮದೂತನು ಅದೇ ಸ್ತಂಭಸೂತ್ರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 137

संताड्यमाने संतभसूत्रस्थदेवी पलायिता कुत्र मे संवदस्व / विवाहकाले पूजयित्वा च सम्यक् चण्डालदेवीं भक्तवश्यां च तस्याः

ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ತಂಭಸೂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿ ಓಡಿ ಹೋದಳು—ಅವಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು, ನನಗೆ ಹೇಳು. ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಾಹಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂಡಾಲದೇವಿಯನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳು ವಶವಾಗುತ್ತಾಳೆ।

Verse 138

तद्भक्तवर्यैः शूर्पमध्ये च तीरे संसेवयित्वा विद्यमानो गृहेस्वे / यदा तदा यमदूतैश्च बद्ध्वा संताड्यमानो यममार्गे महद्भिः

ಶೂರ್ಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ ನದಿತೀರದಲ್ಲೂ ಆ ಅಧಮ ಭಕ್ತರ (ಕುಮಾರ್ಗಿಗಳ) ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ—ಒಂದು ವೇಳೆ—ಯಮದೂತರು ಅವನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಯಮಮಾರ್ಗದ ಮಹಾಪಥದಲ್ಲಿ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 139

चूलेदवी क्व पलायिताभूत्सुमूढबुद्धे विष्णुपादं भजस्व / ज्वरादिभिः पीड्यमाने स्वपुत्रे गृहे स्थितं ब्रह्मदेवं च सम्यक्

ಚೂಲೇದೇವಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಓಡಿ ಹೋದಳು? ಅತಿಮೂಢಬುದ್ಧಿಯೇ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಶರಣಾಗು. ನಿನ್ನ ಸ್ವಪುತ್ರನು ಜ್ವರಾದಿ ಪೀಡೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುವಾಗ, ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸು।

Verse 140

धूर्पैर्दीपैर्भक्ष्यभोज्यैश्च पुष्पैः पूजां कृत्वा विद्यमानश्च गेहे / यदा तदा यमदूतैश्च बद्ध्वा संताड्यमाने वेणुपाशादिभिश्च

ಧೂಪ, ದೀಪ, ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ—ಒಂದು ವೇಳೆ—ಯಮದೂತರು ಅವನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ವೇಣುಪಾಶಾದಿ ಬಿಗಿತಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 141

स ब्रह्मदेवः क्व पलायितोभूत्सुमूढबुद्धे विष्णुपादं भजस्व / सन्तानार्थं बृहतीं पूजयित्वा गलेन बद्ध्वा बृहतीं वै फलं च

ಆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಓಡಿಹೋದನು? ಅತಿ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯೇ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಶರಣಾಗು. ಸಂತಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಬೃಹತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಧರಿಸು.

Verse 142

संतिष्ठमाने यमदूतैश्च बद्ध्वा संताड्यमाने बृहतीकण्टकैश्च / तदा देवी बृहती मूढबुद्धे पलायिता कुत्र मे तद्वद त्वम्

ಯಮದೂತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ, ಬೃಹತಿಯ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ತಾಡಿಸಿದಾಗ—ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯೇ—ದೇವಿ ಬೃಹತಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು? ಹಾಗೆಯೇ ಈಗ ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಓಡುವೆ?

Verse 143

भजस्व मूढ परदैवतं च नारायणं तारकं सर्वदुः खात् / सुक्षुद्रदेवेषु मतिं च मा कुरु न च शृणु त्वं फल्गुवाक्यं तथैव

ಓ ಮೂಢನೇ, ಪರಮದೈವವಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಭಜಿಸು; ಆತನು ತಾರಕನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನು. ಕ್ಷುದ್ರ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಇಡಬೇಡ, ವ್ಯರ್ಥ ಫಲ್ಗುವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಡ.

Verse 144

सुक्षुद्रदेवान् भिन्दिपाले निधाय विसर्जयित्वा दूरदेशे महात्मन् / संधार्य त्वं स्वकुलाचारधर्मं संपातने नरकं हेतुभूतम्

ಓ ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಕ್ಷುದ್ರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಕೇವಲ ಸಂಕೇತಗಳಂತೆ ಮಾಡಿ, ದೂರದೇಶದಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸು; ಆದರೂ ಸ್ವಕುಲಾಚಾರಧರ್ಮವನ್ನು ಕಪಟವಾಗಿ ಧರಿಸಿದರೆ, ಅದೇ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೇತುವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 145

पुनीहि गात्रं सर्वदा मूढबुद्धे मन्त्राष्टकैर्जन्मतीर्थे पवित्रे / हृदि स्थितांमारैर्व्यमुद्रां विहाय कृत्वाभूषां विष्णुमुद्राभिरग्र्याम्

ಓ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯೇ, ಜನ್ಮತೀರ್ಥದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸದಾ ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಯಮಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಷ್ಣುಮುದ್ರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸು.

Verse 146

सदा मूढो हरिवार्तां भजस्व ह्यायुर्गतं व्यर्थमेवं कुबुद्ध्या / सद्वैष्णवानां संगमो दुर्लभश्च क्षुब्धं ज्ञानं तारतम्यस्वरूपम्

ಹೇ ಮೂಢನೇ! ಸದಾ ಹರಿಯ ವಾರ್ತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸು; ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕುಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೀಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ ವೈಷ್ಣವರ ಸಂಗವು ನಿಜಕ್ಕೂ ದುರ್ಲಭ; ಜ್ಞಾನ ಕ್ಷುಬ್ಧವಾದಾಗ ಅದು ತರತಮ್ಯ-ಭೇದಗಳ ವಿಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 147

हरिं गुरुं ह्यनुसृत्यैव सत्यं गतिं स्वकीयां तेन जानीहि मूढ / दग्ध्वा दुष्टां बुद्धिमेवं च मूढ सुबुद्धिरूपं मा भजस्वैव नित्यम्

ಹೇ ಮೂಢನೇ! ಹರಿಯನ್ನೂ ಸತ್ಯಗುರುವನ್ನೂ ಮಾತ್ರ ಅನುಸರಿಸಿ ನಿನ್ನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿ. ಈ ದುಷ್ಟ, ವಿಕೃತ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಹೇ ಮೂಢನೇ, ‘ಸುಬುದ್ಧಿ’ ಎಂಬ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಡ.

Verse 148

मया सार्धं सद्गुरुं प्राप्य सम्यग्वैराग्यपूर्वं तत्त्वमात्रं विदित्वा / तेनैव मोक्षं प्राप्नुमो नार्जवैर्यत्तार्या विष्णोः संप्रसादाच्च लक्ष्म्याः

ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸದುಗುರುವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಿಜವಾದ ವೈರಾಗ್ಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತತ್ತ್ವಮಾತ್ರವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ತಿಳಿದು, ಆ ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ನಾವು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ—ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೂ.

Verse 149

इत्याशयं मनसा सन्निधाय तथा चोक्तं भक्तवर्यो मदीयः / अतो भक्तः प्रवहेत्येव संज्ञामवाप वीन्द्र प्रकृतं तं शृणु त्वम्

ಈ ರೀತಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆ ಆಶಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ನನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನು ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪಕ್ಷಿರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ (ಗರುಡ), ಆ ಭಕ್ತನು ‘ಪ್ರವಹ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಈಗ ಅವನ ವಿಷಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 1130

कार्पासं वै तेन दत्तं गृहीत्वा संतिष्ठमाने यमदूतैश्च सम्यक् / संहन्यमानस्तीक्षणधारैः कुठारैः कुलालदेवं च सुदंष्ट्रनेत्रम् / विहाय वै कुत्र पलायितोभून्न ज्ञायते ऽन्वेषणाच्चापि केन

ಅವನು ಕೊಟ್ಟ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದಾಗಲೇ ಯಮದೂತರು ಸುತ್ತುವರಿದರು. ತೀಕ್ಷ್ಣಧಾರೆಯ ಕೊಡಲಿಗಳಿಂದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾ, ಭಯಂಕರ ದಂತಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಪಭರಿತ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಕುಲಾಲದೇವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಓಡಿಹೋದನು—ಆದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದನೆಂಬುದು ಹುಡುಕಿದರೂ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ।