Adhyaya 40

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकोनचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ३९// वसिष्ठ उवाच सुचन्द्रे पतिते राजन् राजेन्द्राणां शिरोमणौ / तत्पुत्रः पुष्कराक्षस्तु रामं योद्धुमथागतः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ದಾತಪಾದದ ಭಾರ್ಗವಚರಿತದಲ್ಲಿ ಏಕೋನಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು— ಓ ರಾಜನೇ! ರಾಜೇಂದ್ರರ ಶಿರೋಮಣಿಯಾದ ಸುಚಂದ್ರನು ಪತನಗೊಂಡ ಬಳಿಕ, ಅವನ ಪುತ್ರ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನು ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 2

स रथस्थो महावीर्यः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदः / अभिवीक्ष्य रणेत्युग्रं रामं कालातकोपमम्

ಅವನು ರಥಸ್ಥನಾಗಿ ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನು, ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರನಾದ, ಕಾಲಾಂತಕನಂತೆ ಭಯಂಕರನಾದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ।

Verse 3

चकार शरजालं च भार्गवेन्द्रस्य सर्वतः / मुहूर्त्तं जामदग्न्यो ऽपि बाणैः संझदितो ऽभवत्

ಅವನು ಭಾರ್ಗವೇಂದ್ರನ (ಪರಶುರಾಮನ) ಸುತ್ತಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಾಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಕೆಲಕಾಲ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನೂ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾದನು।

Verse 4

ततो निष्कम्य सहसा भार्गवेन्द्रो महाबलः / शरबन्धान्महाराज समुदैक्षत सर्वतः

ನಂತರ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಭಾರ್ಗವೇಂದ್ರನು (ಪರಶುರಾಮನು) ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಹೊರಬಂದು, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಆ ಬಾಣಬಂಧನದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡಿದನು।

Verse 5

दृष्ट्वा तं पुष्काराक्षं तु सुचन्द्रतनयं तदा / क्रोधमाहारयामास दिधक्षन्निव पावकः

ಆ ವೇಳೆ ಸುಚಂದ್ರನ ಪುತ್ರ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನನ್ನು ಕಂಡು, ದಹಿಸಲು ತುದಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಅವನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉಕ್ಕಿಬಂದನು।

Verse 6

स क्रोधेन समाविष्टो वारुणं समवासृजत् / ततो मेघाः समुत्पन्ना गर्जन्तो भैरवान्नवान्

ಅವನು ಕ್ರೋಧಾವೇಶದಿಂದ ವರುಣಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ತಕ್ಷಣ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಹೊಸ ಹೊಸ ಮೇಘಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 7

ववृषुर्जलधाराभिः प्लावयन्तो धरां नृप / पुष्कराक्षो महावीर्यो वायव्यास्त्रुमवासृजत्

ಓ ರಾಜನೇ! ಅವರು ಜಲಧಾರೆಗಳಿಂದ ಸುರಿದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಆಗ ಮಹಾವೀರ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನು ವಾಯವ್ಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು।

Verse 8

तेन ते ऽदर्शनं नीताः सद्य एव बलाहकाः / अथ रामो भृशं क्रुद्धो ब्राह्मं तत्राभिसंदधे

ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ಮೇಘಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಡಗಿಹೋದವು; ನಂತರ ರಾಮನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು।

Verse 9

पुष्कराक्षो ऽपि तेनैव विचकर्ष महाबलः / ब्राह्म सो ऽप्याहितं दृष्ट्वा दण्डाहत इवारगः

ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನೂ ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು; ಬ್ರಾಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ದಂಡದಿಂದ ಹೊಡೆದ ಹಾವಿನಂತೆ ಆಯಿತನು।

Verse 10

घोरं परशुमादाय निःश्वसंस्तमधावत / रामस्याधावतस्तत्र पुष्कराक्षो धनुर्धरः

భయంకరమైన గొడ్డలిని ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಜೋರಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ ಅವನು ಓಡಿದನು. ರಾಮನು ಓಡಿಬರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಧನುರ್ಧಾರಿ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 11

संदधे पञ्चविशिखान्दीप्तास्यानुरगानिव / एकैकेन च बाणेन हृदि शीर्षे भुजद्वये

ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಬಾಯಿಯುಳ್ಳ ಹಾವುಗಳಂತಿರುವ ಐದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಅವನು ಹೂಡಿದನು. ಎದೆ, ತಲೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಬಾಣವನ್ನು ನಾಟಿಸಿದನು.

Verse 12

शिखायां च क्रमाद्भित्त्वा तस्तंभ भृश मातुरम् / स चैवं पीडीतो रामः पुष्कराक्षेण संयुगे

ಮತ್ತು ಜುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೇದಿಸಿ, ಅವನು ಅತ್ಯಂತ व्याಕುಲಗೊಂಡ ರಾಮನನ್ನು ಸ್ತಂಭಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನಿಂದ ರಾಮನು ಪೀಡಿತನಾದನು.

Verse 13

क्षणं स्थित्वा भृशं धावन्परशुं मूर्ध्न्यपतयात् / शिखामारभ्य पादान्तं पुथ्कराक्षं द्विधाकरोत्

ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು, ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಹೋಗಿ ಅವನು ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದನು. ಜುಟ್ಟಿನಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೆ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನನ್ನು ಎರಡು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳಿದನು.

Verse 14

पतिते शकले भूमौ तत्कालं पश्यता नृणाम् / आश्चर्यं सुमाहज्जातं दिवि चैव दिवौ कसाम्

ದೇಹದ ತುಂಡುಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಹಾನ್ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು.

Verse 15

विदार्य रामस्तं क्रोधात्पुष्कराक्ष महाबलम् / तत्सैन्यमदहत्क्रुद्धः पावको विपिनं यथा

ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು ಕೋಪದಿಂದ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನನ್ನು ಸೀಳಿಹಾಕಿದನು ಮತ್ತು ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಕಾಡನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ ಅವನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು.

Verse 16

यतो यतो धावति भार्गवेन्द्रो मनो ऽनिलौजाः प्रहरन्परश्वधम् / ततस्ततो वाजिरथेभमानवा निकृत्तगात्राः शतशो निपेतुः

ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಾರ್ಗವೇಂದ್ರನು ಎಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಾ ಓಡಿದನೋ, ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರು ತುಂಡರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿದ್ದರು.

Verse 17

रामेण तत्रा तिबलेन संगरे निहन्यमानास्तु परश्वधेन / हा तात मातस्त्विति जल्पमांना भस्मीबभूवुः सुविचूर्णितास्तदा

ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತಿಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನಿಂದ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಹತರಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, 'ಅಯ್ಯೋ ತಂದೆಯೇ! ಅಯ್ಯೋ ತಾಯಿಯೇ!' ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾ ಅವರು ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಗಿ ಬೂದಿಯಾದರು.

Verse 18

मुहूर्त्तमात्रेण च भार्गवेण तत्पुष्कराक्षस्य बलं समग्रम् / अनेकराजन्यकुलं हतेश्वरं इतं नवाक्षौहिणिकं भृशातुरम्

ಒಂದೇ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವನು ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನ ಒಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಜವಂಶಗಳನ್ನು ನಾಯಕರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ, ತೀವ್ರ ಸಂಕಟಕ್ಕೀಡುಮಾಡಿ ನಾಶಪಡಿಸಿದನು.

Verse 19

पतिते पुष्कराक्षे तु कार्त्तवीर्यार्जुनः स्वयम् / आजगाम महावीर्यः सुवर्णरथमास्थितः

ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನು ಬಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನನು ಸ್ವತಃ ಚಿನ್ನದ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 20

नानाशस्त्रसमाकीर्णं नानारत्नपरिच्छदम् / दशनल्वप्रमाणं च शतवाजियुतं नृपः

ಆ ನೃಪನು ನಾನಾ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ನಾನಾ ರತ್ನಾಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತನಾಗಿ, ದಶನಾಲ್ವ-ಪ್ರಮಾಣದ ರಥವನ್ನೂ ಶತ ಅಶ್ವಯುಕ್ತತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದನು.

Verse 21

युते बाहुसहस्रेण नानायुधधरेण च / बभौ स्वर्लोकमारोक्ष्यन्देहति सुकृती यथा

ಸಾವಿರ ಭುಜಗಳೂ ನಾನಾ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳೂ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದ ಅವನು, ಪುಣ್ಯವಂತನು ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಏರುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 22

पुत्रास्तस्य महावीर्याः शतं युद्धविशारदाः / सेनाः संव्यूह्य संतस्थुः संग्रामे पितुराज्ञया

ಅವನ ಮಹಾವೀರ್ಯಶಾಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯೂಹಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.

Verse 23

कार्त्तवीर्यस्तु बलवान्रामं दृष्ट्वा रणाजिरे / कालान्तकयमप्रख्यं योद्धुं समुपचक्रमे

ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯನು ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ—ಕಾಲಾಂತಕ ಯಮನಂತೆ ಕಾಣುವವನನ್ನು—ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದನು.

Verse 24

दक्षे पञ्चशतं बाणान्वामे पञ्चशतं धनुः / जग्रा ह भार्गवेन्द्रस्य समरे जेतुमुद्यतः

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವೇಂದ್ರನನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ, ಅವನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಐನೂರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಐನೂರು ಧನುಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದನು.

Verse 25

बाणवर्षं चकाराथ रामस्योपरि भूपते / यथा बलाहको वीर पर्वतोपरि वर्षति

ಓ ಭೂಪತೇ, ಆಗ ಅವನು ರಾಮನ ಮೇಲೆಗೆ ಬಾಣವರ್ಷವನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು; ವೀರಾ, ಮೋಡವು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯೆರೆದಂತೆ।

Verse 26

बाणवर्षेण नेनाजौ सत्कृतो भृगुनन्दनः / जग्राह स्वघनुर्दिव्यं बाणवर्षं तथाकरोत्

ಈ ಬಾಣವರ್ಷದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೃಗುನಂದನನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅದೇ ರೀತಿ ಬಾಣವರ್ಷವನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು।

Verse 27

तावुभौरणसंदृप्तौ तदा भार्गवहैहयौ / चक्रतुर्यद्धमतुलं तुमुलं लोमहर्षणम्

ಆಗ ಯುದ್ಧಮತ್ತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ—ಭಾರ್ಗವ ಮತ್ತು ಹೈಹಯ—ಅತೂಲ್ಯ, ಭೀಕರ, ರೋಮಾಂಚಕರವಾದ ಸಮರವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು।

Verse 28

ब्रह्मास्त्रं च सभूपालः संदधे रणमूर्द्धनि / वधाय भार्गवेन्द्रस्य सर्वशस्त्रास्त्रधृगबली

ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಬಲಶಾಲಿ ಆ ರಾಜನು, ಯುದ್ಧದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವೇಂದ್ರನ ವಧಾರ್ಥ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು।

Verse 29

रामो ऽपि वार्युपस्पृश्य ब्रह्मं ब्राह्मय संदधे / ततो व्योम्नि सदा सक्ते द्वे चाप्य स्त्रे नराधिप

ಓ ನರಾಧಿಪ, ರಾಮನೂ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು; ಆಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆ ಎರಡೂ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತವು।

Verse 30

ववृधाते जगत्प्रान्ते तेजसा ज्वलनार्कवत् / त्रयो लोकाः सपाताला दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम्

ಜಗತ್ತಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಅಗ್ನಿ-ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪಾತಾಳসহ ತ್ರಿಲೋಕವು ಆ ಮಹದದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡಿತು.

Verse 31

ज्वलदस्त्रयुगं तप्ता मेनिरे ऽस्योपसंयमम् / रामस्तदा वीक्ष्य जगत्प्रणाशं जगन्निवासोक्तमथास्मरत्तदा

ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಸ್ತ್ರಯುಗ್ಮದಿಂದ ದಹಿತರಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅದರ ಉಪಸಂಹಾರವನ್ನು ಬಯಸಿದರು. ಆಗ ರಾಮನು ಜಗದ್ವಿನಾಶವನ್ನು ನೋಡಿ ಜಗನ್ನಿವಾಸನ ವಚನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.

Verse 32

रक्षा विधेयाद्य मयास्य संयमो निवारणीयः परमांशधारिणा / इति व्यवस्य प्रभुरुग्रतेजा नेत्रद्वयेनाथ तदस्त्रयुगमम्

‘ಇಂದು ನಾನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಪರಮಾಂಶಧಾರಿಯು ಇದನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿ ತಡೆಯಬೇಕು’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಉಗ್ರತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ಎರಡು ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಆ ಅಸ್ತ್ರಯುಗ್ಮವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 33

पीत्वातिरामं जगदाकलय्य तस्थौ क्षणं ध्यानगतो महात्मा / ध्यानप्रभावेण ततस्तु तस्य ब्रह्मास्त्रयुग्मं विगतप्रभावम्

ಅತಿರಾಮವನ್ನು ಶೋಷಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಧ್ಯಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರಯುಗ್ಮವು ಪ್ರಕಾಶ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.

Verse 34

पपात भूमौ सहसाथ तत्क्षणं सर्वं जगत्स्वास्थ्यमुपाजगाम / स जामदग्न्यो महातां महीयान्स्रष्टुं तथा पालयितुं निहन्तुम्

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಅಚಾನಕ್ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿತು. ಆ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನು ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್—ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಪಾಲಿಸಲು, ಸಂಹರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು.

Verse 35

विभुस्तथापीह निजंप्रभावं गोपायितुं लोकविधिं चकार / धनुर्द्धरः शूरतमो महस्वान्सदग्रणीः संसदि तथ्यवक्ता

ಅವನು ವಿಭುವಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿರಿಸಲು ಲೋಕಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಧನುರ್ಧರ, ಪರಮಶೂರ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಸಜ್ಜನರ ಅಗ್ರಣಿ, ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಕ್ತನು.

Verse 36

कलाकलापेषु कृतप्रयत्नो विद्यासु शास्त्रेषु बुधो विधिज्ञः / एवं नृलोके प्रथयन्स्वभावं सर्वाणि कल्यानि करोति नित्यम्

ಅವನು ಕಲಾಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶ್ರಮಿಸಿದವನು; ವಿದ್ಯೆ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನು, ವಿಧಿನಿಯಮಜ್ಞನು. ಹೀಗೆ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

सर्वे तु लोका विजितास्तु तेन रामेण राजन्यनिषूदनेन / एवं स रामः प्रथितप्रभावः प्रशामयित्वा तु तदस्त्रयुग्मम्

ರಾಜನ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಆ ರಾಮನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಭಾವದ ಆ ರಾಮನು ಆ ಜೋಡಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ವೀರ್ಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 38

पुनः प्रवृत्तो निधनं प्रकर्तुं रणागणे हैहयवंशकेतोः / तुणीरतः पत्रियुगं गृहीत्वा पुङ्खे निधायाथ धनुर्ज्यकायाम्

ಮತ್ತೆ ಅವನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಹಯವಂಶಕೇತುವಿನ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದನು. ತುಣೀರಿನಿಂದ ಎರಡು ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಪುಂಖಗಳೊಡನೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಧನುಸ್ಸಿನ ಜ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು.

Verse 39

आलक्ष्य लक्ष्यं नृपकर्णयुग्मं चकर्त्त चूडामणिहर्तुकामः / स कृत्तकर्णो नृपतिर्महात्मा विनिर्जिताशेषजगत्प्रवीरः

ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜನ ಎರಡೂ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ಚೂಡಾಮಣಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಕಿವಿಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ವೀರರನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನು (ಅಚಲವಾಗಿ) ನಿಂತನು.

Verse 40

मेने निजं वीर्यमिह प्रणष्टं रामेण भूमीशतिरस्कृतात्मा / क्षणं धराधीशतनुर्विवर्णा गतानुभावा नृपतेर्बभूव

ರಾಮನಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದ ಆ ನೃಪತಿ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸ್ವವೀರ್ಯ ನಾಶವಾಯಿತು ಎಂದುಕೊಂಡನು. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಪತಿಯ ದೇಹ ವರ್ಣಹೀನವಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಭಾವ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.

Verse 41

लेख्येव सच्चित्रकरप्रयुक्ता सुदीनचित्तस्य विलक्ष्यते ऽग / ततः स राजा निजवीर्यवैभवं समस्तलोकाधिकतां प्रयातम्

ಅತಿದೀನಚಿತ್ತನಾದ ಆ ರಾಜನ ಸ್ಥಿತಿ, ನಿಪುಣ ಚಿತ್ರಕಾರನ ಚಿತ್ರವಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿತು. ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ವೀರ್ಯವೈಭವವು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದುದನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 42

विचिन्त्य पौलस्त्यजयादिलब्धं शोचन्निवासीत्स जयाभिकाङ्क्षीं / दध्यौ पुनर्मीलितलोचनो नृपौ दत्तं तमात्रेयकुलप्रदीपम्

ಪೌಲಸ್ತ್ಯಜಯಾದಿಯಿಂದ ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಜಯಾಭಿಲಾಷಿಯಾದ ಆ ರಾಜನು ಶೋಕಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದನು. ನಂತರ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ಆತ್ರೇಯಕುಲದ ದೀಪವಾದ ಮಹಾತ್ಮ ದತ್ತನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

Verse 43

यस्य प्रभावानुगृहीत ओजसा तिरश्चकारा खिललोकपालकान् / यदास्य हृद्येष महानुभावो दत्तः प्रयातो न हि दर्शनं तदा

ಯ whose ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿತವಾದ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದತ್ತನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಪಾಲಕರನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದನು—ಆ ಮಹಾನುಭಾವ ದತ್ತನು ಅವನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹೊರಟಾಗ, ಆಗ ದರ್ಶನವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

Verse 44

खिन्नो ऽतिमात्रं धरणीपतिस्तदा पुनः पुनर्ध्यानपथं जगाम / स ध्यायमानो ऽपि न चाजगाम दत्तो मनोगोचरमस्य राजन्

ಆಗ ಆ ಭೂಪತಿ ಅತ್ಯಂತ ಖಿನ್ನನಾಗಿ ಮರುಮರು ಧ್ಯಾನಪಥಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ರಾಜನೇ, ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ದತ್ತನು ಅವನ ಮನೋಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.

Verse 45

तपस्विनो दान्ततमस्य साधोरनागसो दुष्कृतिकारिणो विभुः / एवं यदात्रेस्तनयो महात्मा दृष्टो न च ध्यानपथे नृपेण

ತಪಸ್ವಿ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿ, ನಿರ್ದೋಷ ಸಾಧು ಮತ್ತು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ಮೇಲೂ ಸಮರ್ಥನಾದ ಪ್ರಭು—ಅಂತಹ ಅತ್ರಿಯ ತನಯ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ರಾಜನು ಕಂಡನು; ಆದರೆ ಧ್ಯಾನಪಥದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ।

Verse 46

तदातिदुः खेन विदूयमानः शोकेन मोहेन युतो बभूव / तं शोकमग्नं नृपतिं महात्मा रामो जगादाखिलचित्तदर्शी

ಆಗ ಅವನು ಅತಿದುಗುಡದಿಂದ ಚೂರಾಗಿ, ಶೋಕ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಆವರಿತನಾದನು. ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಸರ್ವಚಿತ್ತದರ್ಶಿ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 47

मा शोकभावं नृपते प्रयाहि नैवानुशोचन्ति महानुभावाः / यस्ते वरायाभवमादिसर्गे स एव चाहं तंव सादनाय

ಹೇ ನೃಪತಿ, ಶೋಕಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಡ; ಮಹಾನುಭಾವರು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಿಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ವರ ನೀಡಲು ಯಾರು ಪ್ರಕಟರಾದರೋ, ಅವನೇ ನಾನು—ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ।

Verse 48

समागतस्त्वं भवधीरचित्तः संग्रामकाले न विषादचर्चा / सर्वो हि लोकः स्वकृतं भुनक्ति शुभाशुभं दैवकृतं विपाके

ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವೆ; ಧೈರ್ಯಚಿತ್ತನಾಗಿರು—ಸಂಗ್ರಾಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಷಾದಚರ್ಚೆ ಬೇಡ. ಸರ್ವ ಲೋಕವೂ ತನ್ನ ಕೃತಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳು ದೈವವಿಧಾನದಿಂದ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ।

Verse 49

अन्योनको ऽप्यस्य शुभाशुभस्य विपर्ययं कर्तुमलं नरेश / यत्ते सुपुण्यं बहुजन्मसंचितं तेनेह दत्तस्य वरार्हपात्रम्

ಹೇ ನರೇಶ, ಈ ಶುಭಾಶುಭಗಳ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಾರೂ ಮಾಡಲಾರರು. ನಿನ್ನ ಬಹುಜನ್ಮಸಂಚಿತ ಸುಪುಣ್ಯದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ನೀಡಲಾದ ವರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯಪಾತ್ರತ್ವ ದೊರೆತಿದೆ।

Verse 50

जातो भवानद्य तु दुष्कृतस्य फलं प्रभुङ्क्ष्व त्वमिहार्जितस्य / गुरुर्विमत्यापकृतस्त्वया मे यतस्ततः कर्णनिकृन्तनं ते

ನೀನು ಜನಿಸಿದ್ದೀಯೆ, ಆದರೆ ಇಂದು ನಿನ್ನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು. ನೀನು ನನ್ನ ಗುರುವನ್ನು (ತಂದೆಯನ್ನು) ಅಗೌರವಿಸಿ ಹಾನಿ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವೆನು.

Verse 51

कृतं मया पश्य हरन्तमोजसा चूडामणिं मामपत्दृत्य ते यशः / इत्येवमुक्त्वा स भृगुर्महात्मा नियोज्य बाणं च विकृष्य चापम्

ನನ್ನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡು, ನಾನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಚೂಡಾಮಣಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಭೃಗು ವಂಶದ ಮಹಾತ್ಮನು ಬಾಣವನ್ನು ಹೂಡಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದನು.

Verse 52

चिक्षेप राज्ञः स तु लाघवेन च्छित्त्वा मणिं रामममुपाजगाम / तद्वीक्ष्य कर्मास्य मुनेः सुतस्य स चार्जुनो हैहयवंशधर्त्ता

ಅವನು ರಾಜನ ಮೇಲೆ ಬಾಣವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಅದು ಲಾಘವದಿಂದ ಮಣಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಮುನಿಕುಮಾರನ ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಹೈಹಯ ವಂಶದ ಆಧಾರನಾದ ಅರ್ಜುನನು...

Verse 53

समुद्यतो ऽभूत्पुनरप्युदायुधस्तं हन्तुमाजौ द्विजमात्मशत्रुम् / शूलशक्तिगदाचक्रखढ्गपट्टिशतोमरैः

...ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶತ್ರುವಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮತ್ತೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಶೂಲ, ಶಕ್ತಿ, ಗದೆ, ಚಕ್ರ, ಖಡ್ಗ, ಪಟ್ಟಿಶ ಮತ್ತು ತೋಮರ...

Verse 54

नानाप्रहरणैश्चान्यैराजघान द्विजात्मजम् / स रामो लाघवेनैव संप्रक्षिप्तान्यनेन च

...ಮತ್ತು ಇತರ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಅವನು ದ್ವಿಜಪುತ್ರನ ಮೇಲೆ ಪ್ರहार ಮಾಡಿದನು. ಆ ರಾಮನು ಅತ್ಯಂತ ಲಾಘವದಿಂದ ಅವನು ಎಸೆದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು...

Verse 55

शूलादीनि चकर्त्ताशु मध्य एव निजाशुगैः / स राजा वार्युपस्पृश्य ससर्जाग्नेयमुत्तमम्

ರಾಜನು ತನ್ನ ವೇಗವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಶೂಲಾದಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಛೇದಿಸಿದನು. ನಂತರ ಜಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 56

अस्त्रं रामो वारुणेन शमयामास सत्वरम् / गान्धर्वं विदधे राजा वायव्येनाहनद्विभुम्

ರಾಮನು ವಾರುಣಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶಮನಗೊಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ರಾಜನು ವಾಯವ್ಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಗಾಂಧರ್ವಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ಆ ಮಹಾಬಲವಂತನ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು.

Verse 57

नागास्त्रं गारुडेनापि रामश्चिच्छेद भूपते / दत्तेन दत्तं यच्छूलमव्यर्थं मन्त्रपूर्वकम्

ಹೇ ಭೂಪತೇ! ರಾಮನು ಗಾರುಡಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ನಾಗಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ಛೇದಿಸಿದನು. ದತ್ತನು ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಆ ಶೂಲವು ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು.

Verse 58

जग्राह समरे राजा भार्गवस्य वधाय च / तच्छूलं शतसूर्याभमनिवार्यं सुरासुरैः

ಸಮರದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಭಾರ್ಗವನ ವಧಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಅದು ನೂರು ಸೂರ್ಯಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ದೇವಾಸುರರಿಂದಲೂ ತಡೆಯಲಾಗದದ್ದು.

Verse 59

चिक्षेप राममुद्दिश्य समग्रेण बलेन सः / मूर्ध्नि तद्भार्गवस्याथ निपपात महीपते

ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಲದಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಅದನ್ನು ಎಸೆದನು. ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ಅದು ಆಗ ಭಾರ್ಗವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟಿತು.

Verse 60

तेन शूलप्रहारेण व्यथितो भार्गवस्तदा / मूर्च्छामवाप राजेन्द्र पपात च हरिं स्मरन्

ಆ ಶೂಲಪ್ರಹಾರದಿಂದ ವ್ಯಥಿತನಾದ ಭಾರ್ಗವನು ಆಗ ಮೂರ್ಚ್ಛೆಗೊಂಡನು, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ; ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಲೇ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.

Verse 61

पतिते भार्गवे तत्र सर्वे देवा भयाकुलाः / समाजग्मुः पुरस्कृत्य ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान्

ಅಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವನು ಬಿದ್ದ ಕೂಡಲೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಭಯಾಕುಲರಾದರು; ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.

Verse 62

शङ्करस्तु महाज्ञानी साक्षान्मृत्युञ्जयः प्रभुः / भार्गवं जीवयामास संजीवन्या स विद्यया

ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಶಂಕರನು, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಪ್ರಭು, ಸಂಜೀವನಿ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಭಾರ್ಗವನನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 63

रामस्तु चेतनां प्राप्य ददर्श पुरतः सुरान् / प्रणनाम च राजेन्द्र भक्त्या ब्रह्मादिकांस्तु तान्

ರಾಮನು ಚೇತನೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡನು; ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 64

ते स्तुता भार्गवेन्द्रेण सद्यो ऽदर्शनमागताः / स रामो वार्युस्पृश्य जजाप कवचं तु तत्

ಭಾರ್ಗವೇಂದ್ರನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರು ಅದೆಕ್ಷಣ ಅಂತರಧಾನರಾದರು; ಆಗ ರಾಮನು ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಆ ಕವಚಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು.

Verse 65

उत्थितश्च सुसंरब्धो निर्दहन्निव चक्षुषा / स्मृत्वा पाशुपतं चास्त्रं शिवदत्तं स भार्गवः

ಆಗ ಭಾರ್ಗವನು ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತನು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ದಹಿಸುವವನಂತೆ. ಶಿವನು ದತ್ತವಾದ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.

Verse 66

सद्यः संहृतवांस्तत्तु कार्त्तवीर्यं महाबलम् / स राजा दत्तभक्तस्तु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् / प्रविष्टो भस्मसाज्जातं शरीरं बाहुनन्दन

ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ದತ್ತಭಕ್ತನಾದ ಆ ರಾಜನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸುದರ್ಶನಚಕ್ರದಿಂದ ಭಸ್ಮವಾಗಿದನು—ಓ ಬಾಹುನಂದನ!