Adhyaya 235

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे आजस्रिकं नाम चतुस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रणदीक्षा पुष्कर उवाच यात्राविधानपूर्वन्तु वक्ष्ये साङ्ग्रामिकं विधिं सप्ताहेन यदा यात्रा भविष्यति महीपतेः

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಆಜಸ್ರಿಕ’ ಎಂಬ 234ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 235ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ರಣದೀಕ್ಷಾ’ ಆರಂಭ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜಯಾತ್ರಾ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯಬೇಕಾದಾಗ ಯುದ್ಧವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

पूजनीयो हरिः शम्भुर्मोदकाद्यैर् विनायकः द्वितीये ऽहनि दिक्पालान् सम्पूज्य शयनञ्चरेत्

ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಶಂಭು (ಶಿವ)ರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಮೋದಕಾದಿ ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಕ (ಗಣೇಶ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೇ ದಿನ ದಿಕ್ಪಾಲರನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ ಶಯನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 3

शय्यायां वा तदग्रे ऽथ देवान् प्रार्च्य मनुं स्मरेत् नमः शम्भोः त्रिनेत्राय रुद्राय वरदाय च

ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ (ಎದ್ದಾಗ) ಅಥವಾ ಶಯ್ಯೆಯ ಮುಂದೆ, ಮೊದಲು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು—“ತ್ರಿನೇತ್ರ ಶಂಭುವಿಗೆ ನಮಃ, ವರದ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಃ.”

Verse 4

वामनाय विरूपाय स्वप्नाधिपतये नमः संविशेदिति ज भगवन्देवदेवेश शूलभृद्वृषवाहन

“ವಾಮನನಿಗೆ ನಮಃ, ವಿರೂಪನಿಗೆ ನಮಃ, ಸ್ವಪ್ನಾಧಿಪತಿಗೆ ನಮಃ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಶಯನಿಸಬೇಕು. “ಭಗವನ್, ದೇವದೇವೇಶ, ಶೂಲಧಾರಿ, ವೃಷವಾಹನ!”

Verse 5

इष्टानिष्टे ममाचक्ष्व स्वप्ने सुप्तस्य शाश्वत यज्जाग्रतो दूरमिति पुरोधा मन्त्रमुच्चरेत्

ಹೇ ಶಾಶ್ವತನೇ! ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವನ ಸ್ವಪ್ನದ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ಪುರೋಹಿತನು ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲಿ—“ಜಾಗೃತನಿಗೆ ದೂರವಾದುದು.”

Verse 6

तृतीये ऽहनि दिक्पालान् रुद्रांस्तान् दिक्पतीन्यजेत् ग्रहान् यजेच्चतुर्थे ऽह्नि पञ्चमे चाश्विनौ यजेत्

ಮೂರನೇ ದಿನ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಪಾಲಕರಾದ ದಿಕ್ಪತಿಗಳಾದ ಆ ರುದ್ರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಗ್ರಹದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಐದನೇ ದಿನ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 7

मार्गे या देवतास्तासान्नद्यादीनाञ्च पूजनं दिव्यान्तरीक्षभौमस्थदेवानाञ्च तथा बलिः

ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ, ನದಿಗಳಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಗ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 8

रात्रौ भूतगणानाञ्च वासुदेवादिपूजनं भद्रकाल्याः श्रियः कुर्यात् प्रार्थयेत् सर्वदेवताः

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭೂತಗಣಗಳನ್ನೂ, ವಾಸುದೇವಾದಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಭದ್ರಕಾಳಿಯ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

Verse 9

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः नारायणो ऽब्जजो विष्णुर् नारसिंहो वराहकः

ಅವನೇ ವಾಸುದೇವ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧ. ಅವನೇ ನಾರಾಯಣ, ಅಬ್ಜಜ (ಬ್ರಹ್ಮ), ವಿಷ್ಣು, ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ವರಾಹ.

Verse 10

शिव ईशस्तत्पुरुषो ह्य् अघोरो राम सत्यजः सूर्यः सोमः कुजश्चान्द्रिजीवशुक्रशनैश् चराः

ಶಿವ, ಈಶ, ತತ್ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಅಘೋರ; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜ—ಇವು ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ನಾಮಗಳು; ಮತ್ತು ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ಹಾಗೂ ಗ್ರಹದೇವತೆಗಳು—ಬುಧ (ಚಂದ್ರಜ), ಬೃಹಸ್ಪತಿ (ಜೀವ), ಶುಕ್ರ, ಶನೈಶ್ಚರ।

Verse 11

राहुः केतुर्गणपतिः सेनानी चण्डिका ह्य् उमा लक्ष्मीः सरस्वती दुर्गा ब्रह्माणीप्रमुखा गणाः

ರಾಹು, ಕೆತು, ಗಣಪತಿ, ದೇವಸೇನಾಧಿಪತಿ (ಸೇನಾನಿ); ಚಂಡಿಕಾ, ಉಮಾ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಸರಸ್ವತಿ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಣೀ-ಪ್ರಮುಖ ಗಣಗಳು—ಇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು/ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 12

रुद्रा इन्द्रादयो वह्निर् नागास्तार्क्ष्यो ऽपरे सुराः दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठा विजयाय भवन्तु मे

ರುದ್ರರು, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು, ಅಗ್ನಿ, ನಾಗರು, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ) ಮತ್ತು ಇತರ ಸೂರರು—ದಿವ್ಯಲೋಕ, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರು—ನನ್ನ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗಲಿ।

Verse 13

मर्दयन्तु रणे शत्रून् सम्प्रगृह्योपहारकं सपुत्रमातृभृत्यो ऽहं देवा वः शरणङ्गतः

ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸಲಿ, ಉಪಹಾರ/ಕರ ತರುವವನನ್ನು ಹಿಡಿದು. ಹೇ ದೇವರೆ, ನಾನು ಪುತ್ರರು, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸೇವಕರೊಡನೆ ನಿಮ್ಮ ಶರಣಾಗತನು।

Verse 14

तत्पुरत इति ख रात्रावित्यादिः, सत्यज इत्य् अन्तः पाठः ग पुस्तके नास्ति मर्दयन्तु च मे शत्रूनिति घ , ञ च अवन्तु मां स्वभृत्यो ऽहमिति ज , ट च चामूनां पृष्ठतो गत्वा रिपुनाशा नमो ऽस्तु वः विनिवृत्तः प्रदास्यामि दत्तादभ्यधिकं बलिं

“‘ತತ್ಪುರತ’ ಎಂಬುದು ಖ-ಪಾಠ; ‘ರಾತ್ರಾವಿ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಠ. ‘ಸತ್ಯಜ’ ಅಂತ್ಯ ಗ-ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ‘ಮತ್ತು ಅವರು ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮರ್ಧಯಂತು’—ಘ ಮತ್ತು ಞ ಪಾಠ. ‘ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ನಾನು ಅವರ ಸ್ವಭೃತ್ಯ’—ಜ ಮತ್ತು ಟ ಪಾಠ. ‘ಚಾಮೂನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ, ಹೇ ರಿಪುನಾಶಕರೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವೆ’—ಎಂದು ಪಾಠ।”

Verse 15

षष्ठे ऽह्नि विजयस्नानं कर्तव्यं चाभिषेकवत् यात्रादिने सप्तमे च पूजयेच्च त्रिविक्रमं

ಆರವನೇ ದಿನ ‘ವಿಜಯ-ಸ್ನಾನ’ವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಏಳನೇ ದಿನ, ಯಾತ್ರೆ/ಉತ್ಸವದ ದಿನದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ (ವಿಷ್ಣು)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 16

नीराजनोक्तमन्त्रैश् च आयुधं वाहनं यजेत् पुण्याहजयशब्देन मन्त्रमेतन्निशामयेत्

ನೀರಾಜನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆಯುಧ (ಶಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ವಾಹನವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ/ಸಂಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ‘ಪುಣ್ಯಾಹ’ ‘ಜಯ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದೋಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.

Verse 17

दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठाः सन्त्वायुर्दाः सुराश् च ते देवसिद्धिं प्राप्नुहि त्वं देवयात्रास्तु सा तव

ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವ ಆ ದಿವ್ಯ ದೇವತೆಗಳು ನಿನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ. ನೀನು ದೇವಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ; ಇದೇ ನಿನ್ನ ‘ದೇವಯಾತ್ರೆ’ ಆಗಲಿ.

Verse 18

रक्षन्तु देवताः सर्वा इति श्रुत्वा नृपो व्रजेत् गृहीत्वा सशरञ्चापं धनुर्नागेति मन्त्रत

‘ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ರಕ್ಷಿಸಲಿ’ ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ರಾಜನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಡಬೇಕು. ಬಾಣಗಳೊಡನೆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಂತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ‘ಧನುರ್‌ನಾಗ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು.

Verse 19

तद्विष्णोरिति जप्त्वाथ दद्याद्रिपुमुखे पदं दक्षिणं पदं द्वात्रिंशद्दिक्षु प्राच्यादिषु क्रमात्

‘ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಶತ್ರುವಿನ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ (ಮಂತ್ರ-)ಪದವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂವತ್ತೆರಡು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ‘ದಕ್ಷಿಣ’ ಪದವನ್ನು ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 20

नागं रथं हयञ्चैव धुर्यांश् चैवारुहेत् क्रमात् आरुह्य वाद्यैर् गच्छेत् पृष्थतो नावलोकयेत्

ಅವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆನೆ, ರಥ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಧುರ್ಯ ಪಶುಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಬೇಕು. ಏರಿದ ಬಳಿಕ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು, ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಬಾರದು.

Verse 21

क्रोशमात्रं गतस्तिष्ठेत् पूजयेद्देवता द्विजान् परदेशं व्रजेत् पश्चादात्मसैन्यं हि पालयन्

ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ಮಾತ್ರ ಹೋಗಿ ನಿಂತು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ದ್ವಿಜರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ ಪರದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಬೇಕು.

Verse 22

राजा प्राप्य देवेशन्तु देशपालन्तु पालयेत् देवानां पूजनं कुर्यान्न छिन्द्यादायमत्र तु

ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜನು ದೇವೇಶನನ್ನೂ ದೇಶಪಾಲಕರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಆದಾಯ/ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು.

Verse 23

नावमानयेत्तद्देश्यानागत्य स्वपुरं पुनः पृष्ठश् चैव रिपुनाशो भवेद्यथेति ट जित्वा शत्रुं प्रदास्यामीति ट जैत्रा यात्रास्त्विति ट प्राप्तविदेशस्तु इति ग , घ , ञ च देशाचारन्तु पालयेदिति ख देशाचारणेण पालयेदिति ग , घ , छ , ज , ञ च जयं प्राप्यार्चयेद्देवान् दद्याद्दानानि पार्थिवः

ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಆ ದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು. ನಂತರ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಶತ್ರುನಾಶವಾಗುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು. “ಶತ್ರುವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ನಾನು ದಾನ ನೀಡುವೆನು” ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇವು ಜೈತ್ರ ಯಾತ್ರೆಗಳು. ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದವನು ಅಲ್ಲಿನ ದೇಶಾಚಾರವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಜಯ ಪಡೆದ ರಾಜನು ದೇವರನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

Verse 24

द्वितीये अहनि सङ्ग्रामो भविष्यति यदा तदा स्नपयेद्गजमश्वादि यजेद्देवं नृपसिंहकं

ಎರಡನೇ ದಿನ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸುವುದಾದರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾಪನ (ವಿಧಿಸ್ನಾನ) ಮಾಡಿಸಿ, ನೃಪಸಿಂಹಕ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 25

छत्रादिराजलिङ्गानि शस्त्राणि निशि वै गणान् प्रातर्नृसिंहकं पूज्य वाहनाद्यमशेषतः

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಛತ್ರಾದಿ ರಾಜಲಾಂಛನಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಗಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ವಾಹನಾದಿ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಏನನ್ನೂ ಬಿಡದೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 26

पुरोधसा हुतं पश्येद्वह्निं हुत्वा द्विजान्यजेत् गृहीत्वा सशरञ्चापं गजाद्यारुह्य वै व्रजेत्

ರಾಜಪುರೋಹಿತನಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಿಸಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಬೇಕು. ಹೋಮದ ನಂತರ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಯಜಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಬಾಣಗಳೊಡನೆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಗಜಾದಿ ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಹೊರಡಬೇಕು.

Verse 27

देशे त्वदृश्यः शत्रूणां कुर्यात् प्रकृतिकल्पनां संहतान् योधयेदल्पान् कामं विस्तारयेद्बहून्

ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಕಾಣದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಲಪ್ರದರ್ಶನದ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಪರನ್ನು ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿರುವಂತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಬಹುಜನರನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಬೇಕು.

Verse 28

सूचीमुखमनीकं स्यादल्पानां बहुभिः सह व्यूहाः प्राण्यङ्गरूपाश् च द्रव्यरूपाश् च कीर्तिताः

ಅಲ್ಪಸೇನೆ ಬಹುಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ‘ಸೂಚೀಮುಖ’ ಎಂಬ ಮುಂಭಾಗದ ಅಣಿಕ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯೂಹಗಳು ಎರಡು ವಿಧ—ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗರೂಪ ಮತ್ತು ದ್ರವ್ಯ (ಜಡ) ರೂಪ.

Verse 29

गरुडो मकरव्यूहश् चक्रः श्येनस्तथैव च अर्धचन्द्रश् च वज्रश् च शकटव्यूह एव च

ವ್ಯೂಹಗಳು ಇವು—ಗರುಡ, ಮಕರವ್ಯೂಹ, ಚಕ್ರ, ಶ್ಯೇನ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ, ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಶಕಟವ್ಯೂಹ.

Verse 30

मण्डलः सर्वतोभद्रः सूचीव्यूहश् च ते नराः व्यूहानामथ सर्वेषां पञ्चधा सैन्यकल्पना

ಮಂಡಲ ವ್ಯೂಹ, ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ವ್ಯೂಹ ಮತ್ತು ಸೂಚೀ (ಕೀಲ/ವೇಧ) ವ್ಯೂಹ—ಓ ನರರೇ, ಇವು; ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ವ್ಯೂಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೇನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಐದು ವಿಧವಾಗಿದೆ.

Verse 31

द्वौ पक्षावनुपक्षौ द्वावश्यं पञ्चमं भवेत् एकेन यदि वा द्वाभ्यां भागाभ्यां युद्धमाचरेत्

ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಅನುಪಕ್ಷಗಳು (ಸಹಾಯಕ ಪಕ್ಕಗಳು) ಇರಬೇಕು; ಐದನೇ ವಿಭಾಗವು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದು ವಿಭಾಗದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಿಂದಲೋ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಬೇಕು.

Verse 32

भागत्रयं स्थापयेत्तु तेषां रक्षार्थमेव च न व्यूहकल्पना कार्या राज्ञो भवति कर्हिचित्

ಅವರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವೇ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ರಾಜನು ಎಂದಿಗೂ (ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ) ವ್ಯೂಹಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 33

मूलच्छेदे विनाशः स्यान्न युध्येच्च स्वयन्नृपः सैन्यस्य पश्चात्तिष्ठेत्तु क्रोशमात्रे महीपतिः

ಮೂಲ (ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರ/ಸರಬರಾಜು) ಕಡಿದರೆ ವಿನಾಶ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಸ್ವತಃ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬಾರದು; ಭೂಪತಿ ಸೇನೆಯ ಹಿಂದೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು.

Verse 34

भग्नसन्धारणं तत्र योधानां परिकीर्तितं प्रधानभङ्गे सैन्यस्य नाशस्थानं विधीयते

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಭಗ್ನ-ಸಂಧಾರಣ’ (ಚದುರಿದ ದಳವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು) ಯೋಧರ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗ ಭಂಗವಾದರೆ ಸೇನೆಯ ನಾಶಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 35

न संहतान्न विरलान्योधान् व्यूहे प्रकल्पयेत् आयुधानान्तु सम्मर्दो यथा न स्यात् परस्परं

ವ್ಯೂಹವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಯೋಧರನ್ನು ಅತಿಸಂಘಟಿತವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅತಿವಿರಳವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು; ಅವರ ಆಯುಧಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಢಿಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಗೊಂದಲವಾಗದಂತೆ ಇರಬೇಕು।

Verse 36

भेत्तुकामः परानीकं संहतैर् एव भेदयेत् भेदरक्ष्याः परेणापि कर्तव्याः संहतास् तथा

ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದ ಸಾಲನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಬಯಸುವವನು ಸಂಹತವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಪಡೆಗಳಿಂದಲೇ ಭೇದಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಭೇದದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎದುರಾಳಿಯೂ ತನ್ನ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಗುಂಪುಗಟ್ಟಿಸಬೇಕು।

Verse 37

व्यूहं भेदावहं कुर्यात् परव्यूहेषु चेच्छया गजस्य पादरक्षार्थाश् चत्वारस्तु तथा द्विज

ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಶತ್ರುವ್ಯೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದ ಉಂಟುಮಾಡುವ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಆನೆಯ ಪಾದರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಾಲ್ವರು ಯೋಧರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು।

Verse 38

रथस्य चाश्वाश् चत्वारः समास्तस्य च चर्मिणः धन्विनश् चर्मिभिस्तुल्याः पुरस्ताच्चर्मिणो रणे

ರಥಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳು ಇರಬೇಕು; ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಚರ್ಮಿಣರು (ಢಾಲಧಾರಿಗಳು) ಇರಬೇಕು. ಧನುರ್ಧಾರರು ಕೂಡ ಢಾಲಧಾರಿಗಳಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಢಾಲಧಾರಿಗಳನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು।

Verse 39

पृष्ठतो धन्विनः प्रश्चाद्धन्विनान्तुरगा रथाः रथानां कुञ्जराः पश्चाद्दातव्याः पृथिवीक्षिता

ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಧಾರರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು; ಧನುರ್ಧಾರರ ಹಿಂದೆ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಮತ್ತು ರಥಗಳು ಇರಬೇಕು. ರಥಗಳ ಹಿಂದೆ ಆನೆಗಳನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು—ಹೇ ಭೂಮಿರಕ್ಷಕ ರಾಜನೇ।

Verse 40

पदातिकुञ्जराश्वानां धर्मकार्यं प्रयत्नतः शूराः प्रमुखतो देयाः स्कन्धमात्रप्रदर्शनं

ಪಾದಾತಿ, ಗಜ ಮತ್ತು ಅಶ್ವದಳಗಳ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಶೂರರಿಗೆ ಮೊದಲು ಬಹುಮಾನ ನೀಡಬೇಕು; ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಭುಜವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಿ ನಿಂತರೂ ಸಹ.

Verse 41

कर्तव्यं भीरुसङ्घेन शत्रुविद्रावकारकं दारयन्ति पुरस्तात्तु न देया भीरवः पुरः

ಭೀರುಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಚದುರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಭೀರುಗಳನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮುಂದೆಯೇ ಮುರಿದು ದಾರಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 42

प्रोत्साहन्त्येव रणे भीरून् शूराः पुरस्थिताः प्रांशवः शकुनाशाश् च ये चाजिह्मेक्षणा नराः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಶೂರರು ಭೀರುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾರೆ—ಎತ್ತರದ ದೇಹದವರು, ಶಕುನಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ ವಕ್ರವಲ್ಲದ (ಸ್ಥಿರ) ಪುರುಷರು.

Verse 43

संहतभ्रूयुगाश् चैव क्रोधना कलहप्रियाः नित्यहृष्टाः प्रहृष्टाश् च शूरा ज्ञेयाश् चकामिनः

ಭ್ರೂಯುಗಲ ಸಂಹತವಾಗಿರುವವರು, ಕ್ರೋಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಹಪ್ರಿಯರು—ಆದರೂ ಸದಾ ಹರ್ಷಿತರೂ ಅತ್ಯಂತ ಉಲ್ಲಾಸಿತರೂ ಆಗಿರುವವರು—ಶೂರರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಕಾಮಾಸಕ್ತರೆಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 44

संहतानां हतानां च रणापनयनक्रिया प्रतियुद्धं गजानाञ्च तोयदानादिकञ्च यत्

ಇದು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಹತರನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮ, ಗಜಗಳ ಪ್ರತಿಯುದ್ಧ, ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೀರು ನೀಡುವುದು ಮೊದಲಾದ ಅನುಬಂಧ ಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 45

शत्रुद्रावकारणमिति ख , ग , घ , ञ च ये च जिह्मेक्षणा इति ख , ग , घ , ञ च वलापनयनक्रियेति ज आयुधानयनं चैव पत्तिकर्म विधीयते रिपूणां भेत्तुकामानां स्वसैन्यस्य तु रक्षणं

ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ‘ಶತ್ರುವನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಕಾರಣ’ ಹಾಗೂ ‘ವಕ್ರದೃಷ್ಟಿಯವರು’ ಎಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ವಲ (ಶತ್ರುಬಲ) ನಿವಾರಣೆಯ ಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂದು ಇದೆ. ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೂ ಸ್ವಸೈನ್ಯರಕ್ಷಣಾರ್ಥವೂ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತರುವುದು ಪತ್ತಿಕರ್ಮ (ಪದಾತಿ ಕಾರ್ಯ) ಎಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 46

भेदनं संहतानाञ्च चर्मिणां कर्म कीर्तितं विमुखीकरणं युद्धे धन्विनां च तथोच्यते

ಸಂಹತವಾಗಿ ಗುಂಪಾದವರಿಗೂ ಕವಚ/ಢಾಲಧಾರಿಗಳಿಗೂ ‘ಭೇದನ’ (ಶತ್ರುವ್ಯೂಹವನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು) ಕರ್ಮವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳ ಕರ್ಮ ‘ವಿಮುಖೀಕರಣ’ (ಶತ್ರುವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು) ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 47

दूरापसरणं यानं सुहतस्य तथोच्यते त्रासनं रिपुसैन्यानां रथकर्म तथोच्यते

ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆತಗೊಂಡವನ ‘ದೂರಕ್ಕೆ ಹಿಂಜರಿಕೆ’ಯೇ ಅವನ ‘ಯಾನ’ (ಚಲನೆ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ‘ರಥಕರ್ಮ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ।

Verse 48

भेदनं संहतानाञ्च भेदानामपि संहतिः प्राकारतोरणाट्टालद्रुमभङ्गश् च सङ्गते

ಸಮೀಪದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಹತ ಶತ್ರುವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಭಂಗಗೊಂಡ ಸ್ವದಳಗಳನ್ನು ಮರುಸಂಹತಿ (ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆ) ಮಾಡುವುದು. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಕಾರ, ತೋರಣ, ಅಟ್ಟಾಲ (ಗೋಪುರಗಳು) ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವ ಮರಗಳನ್ನೂ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವುದು ವಿಧೇಯ.

Verse 49

पत्तिभूर्विषमा ज्ञेया रथाश्वस्य तथा समा सकर्दमा च नागानां युद्धभूमिरुदाहृता

ಪದಾತಿಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿ ವಿಷಮ (ಎತ್ತರ-ತಗ್ಗು) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ರಥ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಗಳಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸಮ (ಸಮತಟ್ಟು) ಭೂಮಿ ಯೋಗ್ಯ. ಆನೆಗಳಿಗೆ ಕಾದುಮಯ (ಕೆಸರು) ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 50

एवं विरचितव्यूहः कृतपृष्ठदिवाकरः तथानुलोमशुक्रार्किदिक्पालमृदुमारुताः

ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧವ್ಯೂಹವನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು—ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಿವಾಕರನನ್ನು ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗ್ಯ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರ, ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ಶನಿ, ದಿಕ್ಪಾಲರು ಮತ್ತು ಮೃದುಮಾರುತಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 51

योधानुत्तेजयेत्सर्वान्नामगोत्रावदानतः भोगप्राप्त्या च विजये स्वर्गप्राप्त्या मृतस्य च

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಯೋಧರನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರು, ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ವೀರಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕು—ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಭೋಗಲಾಭ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣವಾದರೆ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 52

जित्वारीन् भोगसम्प्राप्तिः मृतस्य च परा गतिः निष्कृतिः स्वामिपिण्डस्य नास्ति युद्धसमा गतिः

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದರೆ ಭೋಗಸಂಪತ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣವಾದವನಿಗೆ ಪರಮಗತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ। ಇದು ಸ್ವಾಮಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಅನ್ನದ ಋಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ; ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ।

Verse 53

शूराणां रक्तमायाति तेन पापन्त्यजन्ति ते धातादिदुःखसहनं रणे तत् परमन्तपः

ಶೂರರ ರಕ್ತ ಸುರಿದಾಗ ಅದರಿಂದ ಅವರು ಪಾಪಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ರಣದಲ್ಲಿ ಗಾಯಾದಿ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು—ಹೇ ಪರಂತಪ—ಇದೇ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು।

Verse 54

वराप्सरःसहस्राणि यान्ति शूरं रणे मृतं स्वामी सुकृतमादत्ते भग्नानां विनिवर्तिनां

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣವಾದ ಶೂರನ ಬಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಪ್ಸರಸರು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಸಾಲು ಮುರಿದು ಹಿಂದಿರುಗುವವರ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಾಮಿ (ರಾಜ/ನಾಯಕ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 55

ब्रह्महत्याफलं तेषां तथा प्रोक्तं पदे पदे त्यक्त्वा सहायान् यो गच्छेद्देवास्तस्य विनष्टये

ಅವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಫಲವು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಹಾಯಕರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗುವವನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 56

अश्वमेधफलं प्रोक्तं शूराणामनिर्वर्तिनां धर्मनिष्ठे जयो राज्ञि योद्धव्याश् च समाः समैः

ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗದ ಶೂರರಿಗೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜನಿಗೆ ಜಯ ನಿಶ್ಚಿತ; ಸಮರು ಸಮರೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 57

गजाद्यैश् च गजाद्याश् च न हन्तव्याः पलायिनः न प्रेक्षकाः प्रविष्टाश् च अशस्त्राः प्रतितादयः

ಓಡಿಹೋದವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು—ಅವರು ಗಜದಳದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಇತರ ದಳದಲ್ಲಿರಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ಯುದ್ಧಾಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವರು, ನಿರಾಯುಧರು, ಶರಣಾದವರು ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಾರದು.

Verse 58

शान्ते निद्राभिभूते च अर्धोत्तीर्णे नदीवने दुर्दिने कूटयुद्धानि शत्रुनाशार्थमाचरेत्

ಶತ್ರು ಶಾಂತವಾಗಿರುವಾಗ, ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಿಗೆ ದಾಟಿರುವಾಗ, ನದೀತೀರದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ, ದುರ್ಡಿನದಲ್ಲಿ—ಶತ್ರುನಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಪಟ/ಗುಪ್ತ ಯುದ್ಧವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 59

बाहू प्रगृह्य विक्रोशेद्भग्ना भग्नाः परे इति प्राप्तं मित्रं बलं भूरि नायको ऽत्र निपातितः

ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅವನು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಬೇಕು—“ಶತ್ರು ಭಗ್ನ, ಭಗ್ನ!” ಎಂದು. ಹೀಗೆ ಅಪಾರ ಮಿತ್ರಬಲ ಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಶತ್ರುನಾಯಕನು ಪಾತಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 60

सेनानीर्निहताश्चायं भूपतिश्चापि विप्लुतः विद्रुतानान्तु योधानां मुखं घातो विधीयते

ಸೇನಾನಿ ಹತನಾಗಿ ರಾಜನೂ ಅಸ್ಥಿರನಾದಾಗ, ಓಡಿಹೋಗುವ ಯೋಧರ ಮೇಲೆ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುವುದೇ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ।

Verse 61

धूपाश् च देया धर्मज्ञ तथा च परमोहनाः पताकाश् चैव सम्भारो वादित्राणाम् भयावहः

ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಧೂಪಾರ್ಪಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ. ಧ್ವಜಪತಾಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಭಯಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 62

सम्प्राप्य विजयं युद्धे देवान्विप्रांश् च संयजेत् रत्नानि राजगामीनि अमात्येन कृते रणे

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವರನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಮಂತ್ರಿಯೇ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರೂ ರಾಜನಿಗೆ ಸೇರಬೇಕಾದ ರತ್ನಧನವನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕು।

Verse 63

तस्य स्त्रियो न कस्यापि रक्ष्यास्ताश् च परस्य च शत्रुं प्राप्य रणे मुक्तं पुत्रवत् परिपालयेत्

ಅವನ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಯಾರೂ ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು; ಪರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಶರಣಾದ ಶತ್ರುವನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಅವನನ್ನು ಪುತ್ರನಂತೆ ಪಾಲಿಸಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು।

Verse 64

पुनस्तेन न योद्धव्यं देशाचारादि पालयेत् ततश् च स्वपुरं प्राप्य ध्रुवे भे प्रविशेद् गृहं

ನಂತರ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬಾರದು; ದೇಶಾಚಾರಾದಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಸ್ವನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಶುಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 65

देवादिपूजनं कुर्याद्रक्षेद्योधकुटुम्बकं संविभागं प्रावाप्तैः कुर्याद् भृत्यजनस्य च

ಅವನು ದೇವಾದಿ ಪೂಜ್ಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಯೋಧರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಡೆದದ್ದರಿಂದ ಸೇವಕರು ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಿತರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪಾಲನ್ನು ಹಂಚಬೇಕು।

Verse 66

रणादीक्षा मयोक्ता ते जयाय नृपतेर्ध्रुवा

ಈ ರಣದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ; ರಾಜನಿಗೆ ಇದು ಜಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ।