Adhyaya 165: The Glory of Mathurā: The Account of Piṇḍa-Offering at the Catuḥsāmudrika Well
Mathurā-māhātmya: Catuḥsāmudrika-kūpa-piṇḍadāna-kathā
Tīrtha-Māhātmya and Ethical-Discourse (dāna, śrāddha, post-mortem consequence)
ព្រះវរាហៈមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះធរណី (Pṛthivī) ហើយនិទានរឿងឧទាហរណ៍នៅទីក្រុងប្រតិષ્ઠាន ក្នុងតំបន់ទក្ខិណាបថ។ វៃស្យៈសុសីលៈអ្នកមាន ស្រូបស្រង់ក្នុងការថែទាំគ្រួសារ និងពាណិជ្ជកម្ម ដោយមិនអនុវត្តស្នាន (ងូតបរិសុទ្ធ), ទាន, ជប, ហោម និងទេវ-អរចា ហើយគ្មានភក្តីចំពោះទេវតា និងព្រាហ្មណ៍។ ក្រោយស្លាប់ គាត់ក្លាយជាប្រេត ដើរលង់លោមនៅកន្លែងស្ងួតគ្មានទឹក។ ពាណិជ្ជករធ្វើដំណើរ វិភូ ជួបប្រេតគួរឱ្យភ័យ ដែលដំបូងគំរាមញ៉ាំគាត់ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកដាក់លក្ខខណ្ឌឲ្យរួចផុត៖ វិភូត្រូវទៅមធុរា ងូតទឹកពិធី និងធ្វើពិណ្ឌទាននៅអណ្តូងចតុះសាមុទ្រិក (Catuḥsāmudrika kūpa) ក្នុងនាមប្រេតនោះ។ ប្រេតប្រាប់ថា សូម្បីទានតិចតួចដែលធ្លាប់ឲ្យដោយមិនស្ម័គ្រចិត្ត—មាសមាសកៈមួយ (suvarṇa-māṣaka)—នៅវិហារព្រះវិṣṇu ក៏នៅតែជួយគាត់; នេះបង្ហាញថា ទាន និងពិធីភ្ជាប់នឹងទីរថៈ អាចស្តារសមតុល្យធម៌ និងបន្ធូរទុក្ខវេទនាបន្ទាប់មរណៈ។
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 165
Verse 1
श्रीवराह उवाच ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यथावृत्तं प्रतिष्ठाने दक्षिणापथमण्डले ॥
ព្រះវរាហដ៏បរិសុទ្ធមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឥឡូវនេះ យើងនឹងពន្យល់បន្តទៅទៀត; សូមស្តាប់ឲ្យល្អ ឱ វសុន្ធរា។ នេះជាកំណត់ហេតុតាមពិតនៃអ្វីដែលបានកើតឡើងនៅប្រតិស្ឋាន ក្នុងតំបន់ដក្ខិណាបថ។
Verse 2
सुशीलो नाम वैश्यस्तु तस्मिन्वसति पत्तने ॥ धनधान्यसमृद्धस्तु बहुपुत्रः कुटुम्बवान् ॥
នៅក្នុងក្រុងនោះ មានពាណិជ្ជករ (វៃស្យ) ម្នាក់ឈ្មោះ សុសីលា រស់នៅ។ គាត់សម្បូរបែបដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងស្រូវអង្ករ មានកូនប្រុសជាច្រើន ហើយជាគ្រួសារកាន់កាប់ផ្ទះសម្បែង។
Verse 3
कुटुम्बभरणासक्तो नित्यकालं हि तिष्ठति ॥ स्नानं दानं जपं होमं देवार्चां न करोति सः ॥
ដោយជាប់ចិត្តក្នុងការចិញ្ចឹមគ្រួសារ គាត់នៅតែរវល់ជានិច្ច។ គាត់មិនធ្វើស្នានតាមធម៌ មិនធ្វើទាន មិនច្រៀងជប (ជបៈ) មិនធ្វើហោម (ហោមៈ) ហើយមិនបូជាទេវតាទេ។
Verse 4
क्रयविक्रयसक्तस्य कालो दीर्घो गतस्तदा ॥ कदाचिदपि पापोऽसौ न साधु गमनं गतः ॥
ដោយជាប់ចិត្តក្នុងការទិញលក់ ពេលវេលាយូរណាស់បានកន្លងផុតទៅសម្រាប់គាត់។ បុរសបាបនោះមិនដែលធ្វើដំណើរទៅរកផ្លូវល្អ ឬទៅរកសង្គមសាធុជន សូម្បីតែម្តង។
Verse 5
न तेन धर्मश्रवणं कदाचिदपि संश्रुतम् ॥ देवानां ब्राह्मणानां च भक्तिस्तस्य न विद्यते ॥
គាត់មិនដែលស្តាប់ការបង្រៀនអំពីធម្មៈឡើយ។ ហើយក្នុងខ្លួនគាត់មិនមានភក្តិ ឬការគោរពចំពោះទេវតា និងព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយទេ។
Verse 6
आत्मोदरनिमित्तं हि पापं च कुरुते सदा ॥ गच्छन्तं बहुकालं च न तं बुध्यति पापकृत् ॥
ពិតប្រាកដណាស់ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ពោះរបស់ខ្លួន គាត់បានប្រព្រឹត្តបាបជានិច្ច។ ទោះពេលវេលាកន្លងទៅយូរណាស់ ក៏អ្នកប្រព្រឹត្តបាបនោះមិនបានដឹងខ្លួនឡើយ។
Verse 7
न तस्य जायते बुद्धिर्दानं दातुं कदाचन ॥ तस्यैवं वसतस्तत्र प्रतिष्ठाने पुरोत्तमे ॥
គាត់មិនដែលកើតមានបញ្ញា ឬចេតនាចង់ឲ្យទានឡើយ។ ដូច្នេះហើយ គាត់បានរស់នៅទីនោះ ក្នុងប្រតិષ્ઠាន—ទីក្រុងដ៏ប្រសើរ—
Verse 8
धनयुक्तोऽपि पापोऽसौ न ददाति कदाचन ॥ नैवान्यमतिदातारं शक्नोति च निरीक्षितुम् ॥
ទោះមានទ្រព្យសម្បត្តិក៏ដោយ បុរសបាបនោះមិនដែលឲ្យទានឡើយ។ ហើយគាត់ក៏មិនអាចទ្រាំមើលអ្នកដទៃដែលជាមហាទានបតី (អ្នកឲ្យទានយ៉ាងលើសលប់) បានទេ។
Verse 9
स तु कालेन महता कुटुम्बासक्तमानसः ॥ कदाचिद्दैवयोगेन साध्वीं भार्यां प्रियान्सुतान् ॥
ប៉ុន្តែក្រោយពេលយូរណាស់ ចិត្តរបស់គាត់ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រួសារ នៅពេលណាមួយដោយការប្រសព្វនៃវាសនា គាត់បានប្រទះឃើញ (ឬជួបប្រទះ) ភរិយាសុចរិត និងកូនប្រុសជាទីស្រឡាញ់…
Verse 10
परिभ्रमन्क्षुधाविष्टो मरुदेशं गतोऽपि सः ॥ तत्रैव च कृतावासो बहुकालं स वै वणिक् ॥
ដោយវង្វេងវង្វាន់ទាំងត្រូវទុក្ខដោយសេចក្តីឃ្លាន គាត់បានទៅដល់ដែនវាលខ្សាច់។ នៅទីនោះ ពាណិជ្ជករនោះបានបង្កើតទីស្នាក់នៅ ហើយស្នាក់យូរអង្វែង។
Verse 11
कदाचिद्दैवयोगेन तत्र सार्थ उपागतः ॥ तस्य मध्ये तु वणिजो मथुरायां विनिःसृताः ॥
នៅពេលមួយ ដោយអំណាចនៃវាសនា មានក្រុមកាណាវ៉ានមកដល់ទីនោះ។ ក្នុងចំណោមពួកគេ មានពាណិជ្ជករដែលចេញដំណើរពីមធុរា។
Verse 12
गते सार्थे तु स वणिक् तं वृक्षं समुपाश्रितः ॥ तत्रैव वसति प्रेतो रौद्ररूपो भयानकः ॥
ពេលក្រុមកាណាវ៉ានបានចាកចេញទៅ ពាណិជ្ជករនោះបានសុំជ្រកក្បែរដើមឈើនោះ។ នៅទីនោះដែរ មានព្រេតមួយស្នាក់នៅ មានរូបរាងកាចសាហាវ និងគួរឱ្យភ័យខ្លាច។
Verse 13
दीर्घदंष्ट्रः सुविकटो ह्रस्वबाहुर्विभीषणः ॥ महाहनुर्विशालाक्षो बिडालसदृशाननः ॥
វាមានចង្កូមវែង រូបរាងពិការ-គួរឱ្យខ្លាច ខ្លីដៃ និងសាហាវ។ មានថ្គាមធំ ភ្នែកធំទូលាយ និងមុខស្រដៀងឆ្មា។
Verse 14
अथ कालेन बहुना दैवयोगेन भामिनि ॥ तत्राजगाम कश्चित्तु क्रयविक्रयकारकः ॥
បន្ទាប់ពីកាលយូរអង្វែងកន្លងទៅ ឱ នារីស្រស់ស្អាត ដោយអំណាចនៃវាសនា មានពាណិជ្ជករម្នាក់ដែលប្រកបការទិញលក់ បានមកដល់ទីនោះ។
Verse 15
तं दृष्ट्वा दूरतः प्रेतश्चातिहर्षेण संयुतः ॥ तत्राजगाम नृत्यन् स इदं वचनमब्रवीत् ॥
ពេលឃើញគាត់ពីចម្ងាយ ព្រេតដែលពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង បានរាំមកដល់ទីនោះ ហើយនិយាយពាក្យទាំងនេះ។
Verse 16
भक्ष्यभूतो ममाद्यत्वं क्व भवान्यातुमिच्छति ॥ प्रेतस्य वचनं श्रुत्वा सोऽतिभीतो द्रुतं गतः ॥
“ថ្ងៃនេះ អ្នកបានក្លាយជាអាហាររបស់ខ្ញុំហើយ; អ្នកគិតថានឹងទៅណា?” ពេលស្តាប់ពាក្យព្រេត គាត់ភ័យខ្លាំង ហើយរត់គេចភ្លាមៗ។
Verse 17
गच्छन्तं तं गृहीत्वा स प्रेतो वचनमब्रवीत् ॥ मम त्वं विहितो भक्ष्यः स्वयं प्राप्तोऽसि मानव ॥
ព្រេតចាប់គាត់ខណៈដែលគាត់កំពុងទៅ ហើយនិយាយថា៖ “ឱ មនុស្សអើយ អ្នកត្រូវបានកំណត់ជាជនរងគ្រោះរបស់ខ្ញុំ; អ្នកបានមកដល់ដោយខ្លួនឯងហើយ।”
Verse 18
मांसं ते भक्षयिष्यामि पिबामि तव शोणितम् ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥
“ខ្ញុំនឹងស៊ីសាច់របស់អ្នក ហើយផឹកឈាមរបស់អ្នក।” ពេលឮពាក្យនោះ ពាណិជ្ជករនោះបានឆ្លើយតប។
Verse 19
मयि संभक्षिते रक्षः कुटुम्बं हि मरिष्यति ॥ ततो वचनमाकर्ण्य प्रेतो वचनमब्रवीत् ॥
“បើខ្ញុំត្រូវបានស៊ី ឱ អារក្សអើយ គ្រួសារខ្ញុំនឹងវិនាសជាក់ជាមិនខាន।” ព្រេតបានឮហើយ ក៏និយាយឆ្លើយតប។
Verse 20
कस्मात्स्थानात्समायातः सत्यं ब्रूहि महामते ।
អ្នកមកពីទីកន្លែងណា? សូមនិយាយសេចក្តីពិត ឱ! អ្នកមានបញ្ញាធំ។
Verse 21
विभुरुवाच ॥ गोवर्ध्धनो गिरिवरो यमुना च महानदी ॥ तयोर्मध्ये पुरी रम्या मथुरा लोकविश्रुता ।
វិភូបាននិយាយថា៖ គោវឌ្ឍនៈជាភ្នំដ៏ប្រសើរ ហើយយមុនាជាទន្លេដ៏មហិមា។ រវាងទាំងពីរនោះមានក្រុងមធុរាដ៏ស្រស់ស្អាត ល្បីល្បាញទូទាំងលោក។
Verse 22
तस्यां वसाम्यहं प्रेत पितृपैतामहे गृहे ॥ तत्र मे वसतो नित्यं यद्द्रव्यं पूर्वसञ्चितम् ।
នៅទីនោះ ខ្ញុំរស់នៅជាព្រេត ក្នុងផ្ទះបុរាណរបស់ឪពុក និងជីតារបស់ខ្ញុំ។ នៅពេលរស់នៅទីនោះជានិច្ច ទ្រព្យសម្បត្តិណាដែលខ្ញុំបានសន្សំទុកពីមុន—
Verse 23
तत्सर्वं तस्करैर्नीतं क्षीणवित्तोऽभवं तदा ॥ स्वल्पं वित्तं गृहीत्वाहं समायातो मरुस्थलम् ।
ទ្រព្យទាំងអស់នោះត្រូវចោរយកទៅ; ពេលនោះខ្ញុំក្លាយជាអ្នកខ្វះទ្រព្យ។ ខ្ញុំយកលុយដែលនៅសល់តិចតួច ហើយមកដល់តំបន់វាលខ្សាច់។
Verse 24
तव दृष्टिपथं यातो यत्कार्यं तत्कुरुष्व मे ।
ខ្ញុំបានមកដល់ក្នុងចំណុចដែលអ្នកអាចឃើញបានហើយ; កិច្ចការណាដែលត្រូវធ្វើ សូមធ្វើវាសម្រាប់ខ្ញុំ។
Verse 25
प्रेत उवाच ॥ न त्वां खादितुमिच्छामि कृपा मे जायते त्वयि ॥ समयेन हि मोक्ष्यामि कुरुष्व वचनं मम ।
ព្រេតបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនប្រាថ្នានឹងលេបស៊ីអ្នកទេ; ករុណាបានកើតឡើងក្នុងចិត្តខ្ញុំចំពោះអ្នក។ នៅពេលសមគួរ ខ្ញុំនឹងដោះលែងអ្នក—ចូរធ្វើតាមពាក្យបង្គាប់របស់ខ្ញុំ»
Verse 26
निर्वृत्य गच्छ मथुरां मम कार्यार्थसाधकः ॥ तत्र गत्वा त्वया कार्यं यत्कर्तव्यं वदामि तत् ।
«ចូរទៅកាន់មធុរា ហើយសម្រេចកិច្ចការរបស់ខ្ញុំ។ ពេលអ្នកទៅដល់ទីនោះ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អំពីអ្វីដែលអ្នកត្រូវធ្វើ»
Verse 27
स्नानं कृत्वा तु विधिवत्कूपे चातुःसामुद्रिके ॥ पिण्डदानं कुरुष्व त्वं मम नाम्ना प्रयत्नतः ।
«បន្ទាប់ពីងូតទឹកតាមវិធីពិធីការ នៅអណ្តូងឈ្មោះ ចាតុះសាមុទ្រិកៈ ហើយ ចូរធ្វើពិណ្ឌទានដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ក្នុងនាមរបស់ខ្ញុំ»
Verse 28
नाहं यास्यामि मथुरां द्रव्याभावे कथंचन ॥ भक्षयस्व शरीरं मे ततस्तृप्तिमवाप्स्यसि ।
«ពេលខ្វះទ្រព្យ ខ្ញុំមិនអាចទៅមធុរាបានឡើយ។ ចូរលេបស៊ីរាងកាយរបស់ខ្ញុំ; បន្ទាប់មក អ្នកនឹងបានសេចក្តីឆ្អែតសុខ»
Verse 29
प्रेत उवाच ॥ गृहे बहुधनं तेऽस्ति त्वं गच्छ मम सत्कुरु ॥ आस्ते धनमपर्याप्तं गच्छ त्वं मा विलम्बय ।
ព្រេតបាននិយាយថា៖ «នៅផ្ទះរបស់អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន; ចូរទៅ ហើយធ្វើអ្វីដែលសមគួរសម្រាប់ខ្ញុំ។ ទ្រព្យមានគ្រប់គ្រាន់—ចូរទៅ កុំយឺតយ៉ាវ»
Verse 30
विभुरुवाच ॥ गृहे मम धनं नास्ति यत्त्वया समुदीरितम् ॥ गृहे शेषं मम धनं न चान्यत्तत्र विद्यते ॥
វិភូបានមានព្រះវាចនៈថា៖ «នៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្ញុំ មិនមានទ្រព្យសម្បត្តិដូចដែលអ្នកបាននិយាយឡើយ។ អ្វីដែលនៅសល់ក្នុងផ្ទះ នោះហើយជាកម្មសិទ្ធិតែមួយរបស់ខ្ញុំ; ក្រៅពីនេះ មិនមានអ្វីផ្សេងទៀតទេ»។
Verse 31
पितृपैतामही कीर्तिरविक्रेया हि सा मया ॥ प्रेतः प्रहस्य सानन्दमिदं वचनमब्रवीत् ॥
«កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អរបស់បិតា និងបុព្វបុរស—ពិតប្រាកដណាស់ ខ្ញុំមិនអាចយកទៅលក់បានឡើយ»។ បន្ទាប់មក ព្រេតបានសើច ហើយនិយាយពាក្យទាំងនេះដោយសេចក្តីរីករាយ។
Verse 32
अस्ति चैव धनं प्रोक्तं यन्मया त्वद्गृहे विभो ॥ सुवर्णभारो गर्तस्थो गृहे तिष्ठति सञ्चितः ॥
«ហើយទ្រព្យសម្បត្តិមានពិត ដូចដែលខ្ញុំបាននិយាយមកហើយ ឱ វិភូ! នៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នក មានមាសមួយបន្ទុក ដាក់ស្តុកទុកក្នុងរណ្តៅ ហើយសន្សំទុកនៅក្នុងផ្ទះ»។
Verse 33
निवर्त गच्छ सन्तुष्टः सुहृदां प्रीतिवर्धनः ॥ एवं द्रक्ष्यामि ते मार्गं मथुरा येन गम्यते ॥
«ចូរត្រឡប់ទៅ; ចូរទៅដោយចិត្តពេញចិត្ត។ ចូរជាអ្នកបង្កើនសេចក្តីស្រឡាញ់របស់មិត្តសហាយ។ ដោយរបៀបនេះ ខ្ញុំនឹងបង្ហាញផ្លូវឲ្យអ្នក ដែលតាមផ្លូវនោះអាចទៅដល់មធុរា»។
Verse 34
सूता उवाच ॥ वणिग्घृष्टमना भूत्वा पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ इमामवस्थां सम्प्राप्य कथं ज्ञानसमुद्भवः ॥
សូតាបាននិយាយថា៖ ពាណិជ្ជករ មានចិត្តក្តៅក្រហាយ ហើយនិយាយម្តងទៀតថា៖ «បានមកដល់ស្ថានភាពនេះហើយ ការកើតឡើងនៃចំណេះដឹងកើតមានដោយរបៀបណា?»
Verse 35
ततः स कथयामास यद्वृत्तं हि पुरातनम् ॥ प्रतिष्ठाने पुरवरे विष्णोरायतनं महत् ॥
បន្ទាប់មក គាត់បាននិទានរឿងបុរាណអំពីហេតុការណ៍ដែលបានកើតឡើងថា នៅក្រុងប្រតិષ્ઠានដ៏ប្រសើរ មានអាយតនៈ (ស្ថានបូជា) ដ៏ធំរបស់ព្រះវិෂ្ណុ។
Verse 36
प्रभातसमये तत्र विष्णोरायतने शुभे ॥ ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रास्तत्र समागताः ॥
នៅពេលព្រលឹម នៅទីនោះ ក្នុងអាយតនៈដ៏មង្គលរបស់ព្រះវិෂ្ណុ ព្រហ្មណ៍ ក្សត្រិយ វៃស្យ និងសូទ្រ បានមកប្រមូលផ្តុំជាមួយគ្នា។
Verse 37
तस्मिन्काले तु मित्रेण नीतोऽहं विष्णुमन्दिरम् । अत्यादरेण महता सन्तोष्य च पुनः पुनः ॥
នៅពេលនោះ មិត្តម្នាក់បាននាំខ្ញុំទៅកាន់វិෂ្ណុមន្ទិរ; ហើយដោយការគោរពយ៉ាងខ្លាំង គាត់បានគាប់ចិត្ត និងលើកតម្កើងខ្ញុំម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 38
मित्रेण सह तत्रैव तस्य पार्श्वे व्यवस्थितः ॥ श्रुतो मया ततः कूपः पुण्योऽयं पापनाशनः ॥
នៅទីនោះផ្ទាល់ ខ្ញុំឈរនៅជិតគាត់ជាមួយមិត្ត ហើយបន្ទាប់មកបានឮថា៖ “អណ្ដូងនេះបរិសុទ្ធ; វាបំផ្លាញបាប।”
Verse 39
समुद्राः किल तिष्ठन्ति चत्वारोऽत्र समागताः ॥ तस्य कूपस्य माहात्म्यं श्रुतं तत्र महत्फलम् ॥
“ពិតប្រាកដណាស់ គេនិយាយថា មហាសមុទ្រទាំងបួនបានមកប្រមូលផ្តុំស្ថិតនៅទីនេះ។ នៅទីនោះ ខ្ញុំបានឮអំពីមហិមារបស់អណ្ដូងនោះ ដែលផលបុណ្យត្រូវបានពិពណ៌នាថា ធំមហាសាល។”
Verse 40
वाचकाय ततो दानं दत्तं सर्वैर्महाजनैः ॥ मित्रेण प्रेरितो दाने मया मौनं समाश्रितम्
បន្ទាប់មក មហាជនទាំងអស់បានប្រគេនទានដល់អ្នកអានសូត្រ។ ទោះមិត្តបានជំរុញឲ្យខ្ញុំធ្វើទាន ក៏ខ្ញុំបានកាន់មោនភាព ហើយទប់ខ្លួន។
Verse 41
मित्रेण च पुनः प्रोक्तं यथाशक्त्या प्रदीयताम् ॥ तदा मित्रमसङ्गेन दत्तो वै स्वर्णमाषकः
ហើយមិត្តបាននិយាយម្ដងទៀតថា «ចូរប្រគេនតាមសមត្ថភាព»។ បន្ទាប់មក មិត្តបានប្រគេនដោយចិត្តមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ ជាមាសកា (māṣaka) មួយកាក់មាសតូច។
Verse 42
ततः कालेन महता गतो वैवस्वतक्षयम् ॥ वैवस्वतनियोगेन ततोऽहं पूर्वकर्मभिः
បន្ទាប់មក កាលយូរណាស់ ខ្ញុំបានទៅដល់ទីស្ថានរបស់វైవស្វត (យម)។ តាមបទបញ្ជារបស់វൈവស្វត និងដោយកម្មមុនៗរបស់ខ្ញុំ បន្ទាប់មកខ្ញុំបានជួបស្ថានភាពដែលបានកំណត់សម្រាប់ខ្ញុំ។
Verse 43
प्रेतत्वं समनुप्राप्तो दुस्तरं दुर्गमं महत् ॥ न दत्तं न हुतं चापि तीर्थं नैवावगाहितम्
ខ្ញុំបានឈានដល់ស្ថានភាពជា ព្រេត—ពិបាកឆ្លងកាត់ ពិបាករួចផុត និងធ្ងន់ធ្ងរណាស់។ ខ្ញុំមិនបានប្រគេនទាន មិនបានធ្វើហូម/បូជាភ្លើង ហើយសូម្បីតែការងូតទឹកនៅទីរថៈ (tīrtha) ក៏មិនបានធ្វើ។
Verse 44
न तर्पितास्तु पितरः प्राप्तोऽहं प्रेततां ततः ॥ इत्येत्कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि
ហើយខ្ញុំក៏មិនបានធ្វើតර්បណ (tarpaṇa) ឲ្យបិត្រាទាំងឡាយបានពេញចិត្តឡើយ; ដូច្នេះហើយ ខ្ញុំបានឈានដល់ស្ថានភាពជា ព្រេត។ ដូចនេះ ខ្ញុំបានប្រាប់អស់ទាំងអ្វីដែលអ្នកសួរខ្ញុំ។
Verse 45
गच्छ त्वं सम्मुखस्तत्र यत्र सा मथुरा पुरी ॥ प्रेतस्य वचनं श्रुत्वा विभुर्वचनमब्रवीत्
«ចូរអ្នកទៅ—ទៅត្រង់ទៅកាន់ទីដែលមានក្រុងមថុរា»។ លុះបានស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រេតហើយ ព្រះបុរសមានអานุភាពបានមានព្រះវាចន៍ឆ្លើយតប។
Verse 46
प्रेत उवाच ॥ कथितं हि मया पूर्वं यद्वृत्तं हि पुरातनम् ॥ वाचकाय तु यद्दत्तं सुवर्णस्य च माषकम्
ព្រេតបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានប្រាប់រួចមកហើយអំពីរឿងរ៉ាវបុរាណដែលបានកើតឡើង—គឺបានប្រគល់មាសមួយ “មាសកៈ” ដល់អ្នកសូត្រប្រាប់ (អ្នកអានសาธាយ)»។
Verse 47
तद्दानस्य प्रभावेण नित्यं तृप्तोऽस्मि वै विभो ॥ अकामेन मया दत्तं तस्येदं कर्मणः फलम्
«ដោយអานุភាពនៃទាននោះ ឱ ព្រះអង្គមានព្រះតេជៈ ខ្ញុំតែងតែបានសេចក្តីពេញចិត្តជានិច្ច។ ខ្ញុំបានឲ្យដោយគ្មានក្តីប្រាថ្នា; នេះជាផលនៃកម្មនោះ»។
Verse 48
प्रेतभावं गतस्यापि न मे ज्ञानस्य विभ्रमः ॥ ततश्च स वणिक्श्रेष्ठ आगत्य मथुरां पुरीम्
«ទោះបីខ្ញុំបានចូលទៅក្នុងសភាពជាព្រេតក៏ដោយ ក៏ចំណេះដឹងរបស់ខ្ញុំមិនច្រឡំឡើយ»។ បន្ទាប់មក ពាណិជ្ជករដ៏ប្រសើរនោះបានមកដល់ក្រុងមថុរា (ហើយបន្តទៅមុខ)។
Verse 49
कृतं तेन च तत्सर्वं यथा प्रेतेन भाषितम् ॥ प्रेतोऽसौ तेन कृत्येन मुक्तिं प्राप्य दिवं गतः
គាត់បានធ្វើអស់ទាំងអ្វីៗទាំងនោះតាមដែលព្រេតបាននិយាយពិតប្រាកដ។ ដោយកិច្ចនោះ ព្រេតនោះបានទទួលមុក្តិ ហើយទៅកាន់ស្ថានសួគ៌។
Verse 50
तीर्थे चैव गृहे वापि देवस्थानेऽपि चत्वरे ॥ यत्र तत्र मृता देवि मुक्तिं यान्ति न चान्यथा ॥
មិនថានៅទីរថៈ (ទីបូជាសក្ការៈ), ឬនៅផ្ទះ, ឬក្នុងបរិវេណទេវស្ថាន, ឬនៅទីលានសាធារណៈ—កន្លែងណាក៏ដោយដែលពួកគេស្លាប់ ឱ ទេវី ពួកគេឈានដល់មោក្សៈ; មិនមានយ៉ាងផ្សេងទេ។
Verse 51
अन्यत्र हि कृतं पापं तीर्थमासाद्य गच्छति ॥ तीर्थे तु यत्कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥
អំពើបាបដែលធ្វើនៅកន្លែងផ្សេង ពេលទៅដល់ទីរថៈ វាចាកចេញ; តែអំពើបាបដែលធ្វើនៅទីរថៈ វាក្លាយដូចជា «វជ្រ-លេប» ជាស្រទាប់រឹងដូចពេជ្រ ដែលជាប់មាំ។
Verse 52
मथुरायां कृतं पापं तत्रैव च विनश्यति ॥ एषा पुरी महापुण्या यस्यां पापं न विद्यते ॥
អំពើបាបដែលធ្វើនៅមធុរា នឹងវិនាសនៅទីនោះឯង។ នគរនេះមានបុណ្យធំយ៉ាងខ្លាំង ដែលគេនិយាយថា បាបមិនអាចស្ថិតស្ថេរនៅក្នុងនោះបានទេ។
Verse 53
कृतघ्नश्च सुरापश्च चौरॊ भग्नव्रतस्तथा ॥ मथुरां प्राप्य मनुजो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥
សូម្បីតែអ្នកមិនដឹងគុណ អ្នកផឹកស្រាមេរា ចោរ និងអ្នកបំពានវ្រតៈ—ពេលមកដល់មធុរា មនុស្សនោះត្រូវបានដោះលែងពីកិល្បិសៈ (មលទោស) ទាំងអស់។
Verse 54
परदाररता ये च ये नरा अजितेन्द्रियाः ॥ मथुरावासिनः सर्वे ते देवा नरविग्रहाः ॥
សូម្បីតែបុរសដែលលង់លោមក្នុងភរិយារបស់អ្នកដទៃ និងអ្នកដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រីយ៍—អ្នកដែលរស់នៅមធុរាទាំងអស់ ត្រូវបានពោលថា ជាទេវតាមានរូបមនុស្ស។
Verse 55
बलिभिक्षाप्रदातारस्ते मृताः क्रोधवर्जिताः ॥ तीर्थस्नानरता ये च देवास्ते नरमूर्तयः ॥
អ្នកដែលប្រគេនបលិ និងប្រទានទានបរិច្ចាគ អ្នកដែលស្លាប់ដោយគ្មានកំហឹង និងអ្នកដែលស្មោះស្ម័គ្រក្នុងការងូតទឹកនៅទីរថៈបរិសុទ្ធ—មនុស្សដូច្នោះត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាទេវតាដែលមានរូបកាយជាមនុស្ស។
Verse 56
यदन्येषां सहस्रेण ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ एकेन पूजितेन स्यान्माथुरेणाखिलं हि तत् ॥
អ្វីៗណាដែលអាចសម្រេចបានដោយការគោរពបូជាព្រះព្រាហ្មណ៍មហាត្មាមួយពាន់នៅទីផ្សេង—ទាំងអស់នោះត្រូវបាននិយាយថាសម្រេចបានដោយការគោរពបូជាមនុស្សម្នាក់ពីមថុរា។
Verse 57
अनृग्वै माथुरो यत्र चतुर्वेदस्तथापरः ॥ न च वेदैश्चतुर्भिः स्यान्माथुरेण समः क्वचित् ॥
នៅទីនេះ អ្នកមថុរាមិនមែនត្រឹមតែជា ‘អ្នកមិនស្ថិតក្នុងរីគ្វេទ’ ប៉ុណ្ណោះទេ; អ្នកដទៃម្នាក់អាចជាអ្នកដឹងច្បាស់ចតុរវេទផងដែរ។ ទោះយ៉ាងណា គ្មានទីណាដែលមានអ្នកស្មើនឹងអ្នកមថុរា—even ដោយមានចតុរវេទក៏ដោយ។
Verse 58
भवन्ति सर्वतीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ॥ मङ्गलानि च सर्वाणि यत्र तिष्ठन्ति माथुराः ॥
កន្លែងណាដែលប្រជាជនមថុរាស្នាក់នៅ កន្លែងនោះត្រូវបាននិយាយថាមានទីរថៈទាំងអស់ ស្ថានបរិសុទ្ធបង្កបុណ្យទាំងអស់ និងមង្គលទាំងមូលស្ថិតនៅ។
Verse 59
चतुर्वेदं परित्यज्य माथुरं पूजयेत्सदा ॥ सिद्धा भूतगणाः सर्वे ये च देवगणा भुवि ॥
ទោះបីជាលះបង់ចតុរវេទក៏ដោយ គួរតែគោរពបូជាអ្នកមថុរាជានិច្ច; ព្រោះសិទ្ធៈទាំងអស់ ក្រុមភូត និងក្រុមទេវតានៅលើផែនដី ត្រូវបានចាត់ទុកថាពាក់ព័ន្ធនឹងពួកគេ។
Verse 60
मथुरावासिनो लोकान्पश्यन्ति च चतुर्भुजान् ॥ मथुरायां ये वसन्ति विष्णुरूपा हि ते नराः
ប្រជាជនដែលរស់នៅមធុរា ឃើញទម្រង់ដ៏ទិព្វមានបួនដៃ។ ពិតប្រាកដណាស់ បុរសដែលស្នាក់នៅមធុរា ត្រូវបានគេថា មានទម្រង់ជាព្រះវិṣṇu។
Verse 61
ज्ञानिनस्तान्हि पश्यन्ति अज्ञानाः पश्यन्ति तान्न च
អ្នកមានប្រាជ្ញា ពិតជាឃើញពួកគេ; តែអ្នកអវិជ្ជា មិនឃើញពួកគេទាល់តែសោះ។
Verse 62
एतत्ते कथितं भूमे माहात्म्यं मथुराभवम् ॥ चतुःसामुद्रिके कूपे पिण्डदाने परां गतिम्
ឱ ព្រះមាតាភូមិ មហាត្ម្យៈដែលកើតពីមធុរា បានប្រាប់ដល់អ្នកហើយ—គឺការទទួលបានគតិដ៏ប្រសើរបំផុត ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការបូជាពិណ្ឌ (piṇḍa) នៅអណ្តូងឈ្មោះ ចតុះសាមុទ្រិក (Catuḥsāmudrika)។
Verse 63
त्यक्त्वा जगाम निधनं प्रेतत्वं समुपागतः ॥ निरुदकेषु देशेषु विच्छायेषु वनेषु च
ក្រោយពីលះបង់រាងកាយ ហើយជួបមរណភាព គាត់បានទៅដល់សភាពជា ព្រេត (preta)។ គាត់បានវង្វេងនៅតំបន់គ្មានទឹក និងក្នុងព្រៃដែលគ្មានម្លប់ផងដែរ។
Verse 64
कुटुम्बभरणार्थाय सम्प्राप्तो दुर्गमाटवीम् ॥ वृद्धः पिता मम गृहे माता पत्नी पतिव्रता
ដើម្បីចិញ្ចឹមគ្រួសារ ខ្ញុំបានមកដល់ព្រៃដ៏លំបាកឆ្លងកាត់។ នៅផ្ទះខ្ញុំមានឪពុកចាស់ ម្តាយ និងភរិយាដែលស្មោះត្រង់ក្នុងព្រហ្មចរិយានៃការស្តាប់បង្គាប់ស្វាមី (pativratā)។
Verse 65
स्नानस्य च फलं देहि ततो गच्छ यथासुखम् ॥ प्रेतवाक्यं ततः श्रुत्वा विभुर्वचनमब्रवीत्
«សូមប្រទានផលបុណ្យនៃការងូតទឹករបស់អ្នកដល់ខ្ញុំ; បន្ទាប់មកអ្នកចូរទៅតាមសុខចិត្ត»។ ព្រះអង្គដ៏មានអานุភាពបានឮពាក្យព្រេតហើយ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលឆ្លើយតប។
Verse 66
वाचकस्तत्र पठति कथां पौराणिकीं शुभाम् ॥ मम मित्रं च तत्रैव नित्यकालं च गच्छति
នៅទីនោះ មានអ្នកសូត្រអានរឿងរ៉ាវបុរាណ (ពុរាណៈ) ដ៏ជាមង្គល។ ហើយមិត្តរបស់ខ្ញុំក៏ទៅទីនោះជានិច្ច គ្រប់កាលវេលា។
Verse 67
कथं धारयसॆ प्राणान्वृक्षमूलं समाश्रितः
ដោយយកជម្រកនៅគល់ឈើ តើអ្នករក្សាបានដង្ហើមជីវិតយ៉ាងដូចម្តេច?
Verse 68
तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् ॥ तस्याधिकं भवेत्पुण्यं मथुरायां निवासिनः
ទោះបីបុរសណាម្នាក់ឈរលើជើងតែមួយអស់ពាន់យុគក៏ដោយ ក៏បុណ្យរបស់គាត់នៅតិចជាងបុណ្យរបស់អ្នកដែលស្នាក់នៅមធុរា។
Frequently Asked Questions
The text frames ethical instruction through consequence: sustained neglect of snāna, dāna, and devotion (including respect for brāhmaṇas and devas) leads to preta-bhāva, while even small acts of giving and properly directed rites (notably piṇḍadāna at a recognized tīrtha) are presented as capable of restoring moral order and relieving post-mortem distress.
No explicit tithi, pakṣa, māsa, or seasonal marker is specified in the provided passage. The narrative uses general temporal cues such as prabhāta-samaya (morning time) for temple gathering and recitation, and “kālena mahatā” (after a long time) to indicate moral causality unfolding over extended duration.
Within the Varāha–Pṛthivī pedagogical frame, the chapter links moral conduct to landscape: the preta’s suffering is described through ecologies of deprivation (nirudaka-deśa, maru-deśa, vichchhāya-vana), while Mathurā is depicted as a regulated sacred environment where harmful residues (pāpa) are said to be neutralized. This contrast can be read as an early ethical geography in which human practice (dāna, tīrtha-snāna, piṇḍadāna) is mapped onto sustainable social-ritual order and the health of inhabited places.
No royal dynasties or named sage lineages are cited in the excerpt. The narrative references social and institutional actors—vaiśya householders, merchants (vaṇij), brāhmaṇas and other varṇas assembled at a Viṣṇu-āyatana, and a vācaka (public reciter) of paurāṇikī kathā—indicating an urban civic-religious setting rather than a genealogical history.