
អធ្យាយនេះបង្ហាញជាសន្ទនាដែលស្ត្រីគន្ធರ್ವៈជាច្រើន ដែលរងបណ្តាសា បានមកសុំជំនួយពីព្រះនាង អោទុម្បរី (Audumbarī) ដោយយំសោក និងសុំផ្លូវសុខមង្គល។ ពួកនាងពន្យល់ថាជីវិតពឹងផ្អែកលើការរាំច្រៀងពេលយប់ ហើយត្រូវសង្គមមើលងាយ។ ព្រះនាងទទួលស្គាល់ថាបណ្តាសារបស់សាវិត្រីមិនអាចបំបែកបាន ប៉ុន្តែបកស្រាយថាវាជាព្រះគុណការពារ ដោយកំណត់តួនាទីពួកនាងក្នុងវង្សត្រកូលជាក់លាក់ (៦៨ គោត្រ) និងសន្យាថានឹងទទួលការគោរពតាមការបូជាតាមទីកន្លែង។ បន្ទាប់មក អធ្យាយពិពណ៌នាប្រពៃណីបូជានៅទីក្រុង៖ គ្រួសារណាដែលទទួលបានការកើនឡើងនៃសម្បត្តិពិសេស (ពាក់ព័ន្ធនឹងមណ្ឌប) ត្រូវធ្វើការថ្វាយ និងវិន័យបូជាតាមក្បួន រួមទាំងពិធីស្ត្រីនៅច្រកទ្វារទីក្រុង ដោយសំណើច កាយវិការ និងការថ្វាយបាលី។ អ្នកគោរពតាមទទួលផលដូចបានចូលរួមយជ្ញៈ ខណៈអ្នកមិនអនុវត្តត្រូវប្រឈមអភ័ព្វ ដូចបាត់បង់កូន ឬជំងឺ។ ចុងក្រោយ រឿងបត់ទៅកាន់ទេវសර්មា និងភរិយា ដើម្បីភ្ជាប់ទៅនឹងបណ្តាសារបស់នារទ និងការចុះមកកើតជាមនុស្សរបស់អោទុម្បរី បង្កើតជារឿងដើមកំណើតនៃវត្តមាន និងអំណាចពិធីរបស់ព្រះនាង។ អធ្យាយបញ្ចប់ដោយពិធីបុណ្យ និងអវភ្រឹថ (ងូតក្រោយយជ្ញៈ) ប្រកាសថាទីកន្លែងនេះមានសភាពជាទីរថទាំងអស់ និងលើកសរសើរផលពិសេសនៃការអនុវត្តនៅថ្ងៃពេញបូណ៌មី ជាពិសេសសម្រាប់ស្ត្រី។
Verse 1
सूत उवाच । अथ यावच्च ताः शप्ता मातरो द्विजसत्तमाः । सावित्र्या तास्तु गंधर्व्यः प्राप्ताः सा यत्र तिष्ठति
សូត្រាបានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់មក ឱ ព្រះទ្វិជសត្តមៈ ពេលដែលមាតាទាំងនោះត្រូវសាវិត្រីដាក់បណ្តាសា ភរិយាគន្ធರ್ವទាំងនោះក៏ទៅដល់កន្លែងដែលនាងស្ថិតនៅ។
Verse 2
ततः प्रणम्य ता ऊचुः सर्वा दीनतरं वचः । वयं समागता देवि सर्वास्तव मखे यतः
បន្ទាប់មក ពួកនាងទាំងអស់បានក្រាបបង្គំ ហើយនិយាយពាក្យដោយភាពទាបទន់ជាងមុនថា៖ «ឱ ទេវី ពួកយើងទាំងអស់បានមកដល់នេះ ព្រោះពួកយើងស្ថិតក្នុងពិធីយជ្ញារបស់ព្រះនាង»។
Verse 3
यज्ञभागं लभिष्याम औदुंबर्याः प्रसादतः । न चास्माभिः परिज्ञाता सावित्री चात्र तिष्ठति
«ដោយព្រះគុណរបស់ អោទុម្បរី យើងនឹងទទួលបានភាគរបស់យជ្ញា; ប៉ុន្តែយើងមិនបានស្គាល់ថា សាវិត្រី ព្រះនាងឯង កំពុងស្នាក់នៅទីនេះទេ»។
Verse 4
दौर्भाग्यदोषसंपन्ना नागरीभिः समावृता । अस्माकं सुखमार्गोऽयं नृत्यगीतसमुद्भवः
ព័ទ្ធជុំវិញដោយស្ត្រីនគរ ហើយមានស្នាមកំហុសនៃអភ័ព្វសំណាង នាងបាននិយាយថា៖ «នេះជាមាគ៌ាសុខសាន្តរបស់ពួកយើង—កើតចេញពីរបាំ និងបទចម្រៀង»។
Verse 5
तत्कुर्वाणास्ततो रात्रौ शप्ता गांधर्वसत्तमे । स्त्रीणां दुःखेन दुःखार्ता जायंते सर्वयोषितः
ពេលធ្វើដូច្នោះ នៅយប់នោះ ពួកនាងត្រូវបានដាក់បណ្តាសា ឱ អ្នកកន្ធರ್ವដ៏ប្រសើរ; ហើយស្ត្រីទាំងអស់នោះកើតមកទទួលទុក្ខ ដោយទុក្ខរបស់ស្ត្រីផ្ទាល់។
Verse 6
यूयमानंदिताः सर्वाः सपत्न्या मम चोत्सवे । तां प्रणम्य प्रपूज्याद्य नाहं संभाषितापि च
«ពួកនាងទាំងអស់បានរីករាយ—ជាមួយនឹងស្ត្រីរួមប្តីរបស់ខ្ញុំ—នៅពេលបុណ្យរបស់ខ្ញុំ។ តែថ្ងៃនេះ ទោះបានក្រាបនាង និងគោរពបូជានាងហើយ ក៏មិនបាននិយាយជាមួយខ្ញុំសូម្បីតែពាក្យមួយ»។
Verse 7
विशेषान्नृत्यगीतं च प्रारब्धं मम चाग्रतः । तस्माद्व्योमगति र्नैव भवतीनां भविष्यति
ហើយដោយចេតនា ការរាំនិងបទចម្រៀងបានចាប់ផ្តើមនៅមុខខ្ញុំផ្ទាល់។ ដូច្នេះ សម្រាប់ពួកអ្នក មិនមានផ្លូវឆ្លងតាមមេឃ ឬសេរីភាពសេឡេស្ទ្យលឡើយ។
Verse 8
अस्मिन्स्थाने सदा दीनास्तथाऽश्रयविवर्जिताः । संतिष्ठध्वं न वः पूजां करिष्यंति च मानवाः
នៅទីនេះឯង ចូរឈរនៅជានិច្ច ដោយក្រីក្រ និងគ្មានទីពឹង។ ហើយមនុស្សទាំងឡាយនឹងមិនធ្វើបូជាដល់ពួកអ្នកឡើយ។
Verse 9
दीनानामसमर्थानां यात्राकृत्येषु सर्वदा । तस्यास्तद्वचनं देवि नान्यथा संभविष्यति
សម្រាប់អ្នកក្រីក្រ និងអ្នកអសមត្ថ ក្នុងកិច្ចធម្មយាត្រានានា គ្រប់ពេលវេលា—ឱ ទេវី—ពាក្យរបស់នាងនោះ នឹងមិនក្លាយជាផ្សេងទៀតឡើយ; វានឹងកើតមានពិតប្រាកដ។
Verse 10
औदुम्बर्याः पूजनाय गत्वा तस्यै निवेद्यताम् । सा हि व्यपनयेद्दुःखं ध्रुवं सा हि प्रकामदा
ចូរទៅបូជាព្រះនាង អោឌុមបរី (Audumbarī) ហើយថ្វាយបង្គំនូវគ្រឿងបូជាដល់នាង។ ព្រះនាងពិតជាបំបាត់ទុក្ខ; ព្រះនាងជាអ្នកប្រទានពរ តាមបំណងយ៉ាងប្រាកដ។
Verse 11
तेनाऽत्र सहसा प्राप्ता यावन्नष्टमनोरथाः
ដោយសេចក្តីណែនាំនោះ ពួកគេបានមកដល់ទីនេះយ៉ាងរហ័ស—នៅពេលដែលបំណងប្រាថ្នារបស់ពួកគេបានរលាយបាត់ ហើយចិត្តធ្លាក់សង្ឃឹម។
Verse 12
तस्मात्कुरुष्व कल्याणि यथास्माकं गतिर्भवेत् । माहात्म्यं तव वर्द्धेत त्रैलोक्येऽपि चराचरे
ដូច្នេះហើយ នាងអ្នកមានមង្គល ចូរធ្វើតាមដែលគួរធ្វើ ដើម្បីឲ្យផ្លូវល្អក្លាយជារបស់យើង; ហើយសូមឲ្យមហិមារបស់អ្នកកើនឡើងទូទាំងត្រៃលោក ទាំងសត្វចល និងអចល។
Verse 13
औदुम्बर्युवाच । का शक्तिर्विद्यतेऽस्माकं कृतं सावित्रिसंभवम् । अन्यथा कर्तुमेवाद्य सर्वैरपि सुरासुरैः
អោឌុមបរីបាននិយាយថា៖ «តើយើងមានអំណាចអ្វី ដើម្បីបម្លែងអ្វីដែលកើតឡើងដោយបទបញ្ជារបស់សាវិត្រី? សូម្បីទេវ និងអសុរ ទាំងអស់រួមគ្នា ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យវាផ្សេងទៅបាននៅថ្ងៃនេះឡើយ»។
Verse 14
तथापि शक्तितो देव्यो यतिष्यामि हिताय वः । अष्टषष्टिषु गोत्रेषु भवत्यः संनियोजिताः
ទោះជាយ៉ាងណា ឱ ទេវីទាំងឡាយ ខ្ញុំនឹងខិតខំតាមអំណាចដែលមាន ដើម្បីប្រយោជន៍របស់អ្នកទាំងអស់។ អ្នកទាំងឡាយនឹងត្រូវបានចាត់តាំងយ៉ាងសមរម្យ ក្នុងគោត្រ៦៨។
Verse 15
पितामहेन तुष्टेन तत्र पूजामवाप्स्यथ । यूयं रात्रौ च संज्ञाभिर्हास्यपूर्वाभिरेव च
នៅទីនោះ ពេលពិតាមហៈ (ព្រះព្រហ្មា) ពេញព្រះហឫទ័យ អ្នកទាំងឡាយនឹងទទួលបានការបូជា។ ហើយនៅពេលរាត្រីផងដែរ អ្នកទាំងឡាយនឹងត្រូវបានចូលទៅជិត តាមសញ្ញាដែលបានព្រមព្រៀង និងដោយសំណើចជាមុន។
Verse 16
अद्यप्रभृति यस्यात्र नागरस्य तु मंदिरे । वृद्धिः संपत्स्यते काचिद्वि शेषान्मंडपोद्भवा
ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ ក្នុងផ្ទះរបស់ប្រជានគរណាមួយនៅទីនេះ បើមានការកើនឡើងណាមួយកើតមាន—ជាពិសេសការកើនឡើងដែលកើតពីការសង់ ឬការប្រតិស្ឋានមណ្ឌប—
Verse 17
तथा या योषितः काश्चित्पुरद्वारं समेत्य च । अदृष्टहास्यमाध्याय क्षपिष्यंति बलिं ततः
ដូចគ្នានេះដែរ ស្ត្រីមួយចំនួន មកដល់ទ្វារក្រុង ហើយយកសំណើចលាក់លៀមជារូបបាំង បន្ទាប់មកនឹងថ្វាយបលិ (គ្រឿងបូជាពិធី)។
Verse 18
तेन वो भविता तृप्तिर्देवानां च यथा मखैः । याः पुनर्न करिष्यंति पूजामेतां मयोदिताम्
ដោយហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយនឹងបានពេញចិត្ត ដូចព្រះទេវតាពេញចិត្តដោយយញ្ញៈ។ តែអ្នកណាដែលមិនធ្វើពិធីបូជានេះ ដែលខ្ញុំបាននិយាយ—
Verse 19
युष्माकं नगरे तासां सुपुत्रो नाशमाप्स्यति । युष्माकमपमाने न सदा रोगी भविष्यति
នៅក្នុងក្រុងរបស់អ្នកទាំងឡាយ កូនប្រុសល្អរបស់ពួកនាង (អ្នកដែលធ្វើពិធី) នឹងមិនជួបវិនាសឡើយ។ ហើយនៅពេលអ្នកទាំងឡាយត្រូវបានមើលងាយ ពួកនាងនឹងមិនក្លាយជាអ្នកឈឺជានិច្ចទេ។
Verse 20
तस्मात्तिष्ठध्वमत्रैव रक्षार्थं नगरस्य च । शापव्याजेन युष्माकं वरोऽयं समुपस्थितः
ដូច្នេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ថិតនៅទីនេះឯង ដើម្បីការពារក្រុង។ ក្រោមលេសនៃបណ្តាសា ពរនេះបានមកដល់អ្នកទាំងឡាយ។
Verse 21
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो देवशर्मा द्विजोत्तमाः । गंधर्वः पर्वतो जातः स्वपत्न्या सहितस्तदा
ក្នុងអំឡុងនោះ ទេវសර්មា ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកកើតពីរដង បានមកដល់។ នៅពេលនោះផងដែរ គន្ធರ್ವឈ្មោះ បរវត (Parvata) ក៏មានវត្តមាន ជាមួយភរិយារបស់គាត់។
Verse 22
यदा चौदुम्बरी शप्ता नारदेन सुरर्षिणा । मानुषी भव क्रुद्धेन तदा संप्रार्थितस्तया
កាលណា ចៅទុម្បរី ត្រូវព្រះនារទៈ មហាឥសីទេវៈ ដាក់បណ្តាសា ដោយកំហឹងថា «ចូរអ្នកក្លាយជាមនុស្ស!» នោះ នាងបានអង្វរសូមទោសចំពោះព្រះអង្គ។
Verse 23
मदर्थं मानुषो भूत्वा तता त्वं चानया सह । सृज मां मानुषीं चेव येन गच्छामि नो भुवि
នាងបាននិយាយថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំ សូមព្រះបិតាក្លាយជាមនុស្ស ហើយព្រះអង្គក៏ជាមួយនាងនេះផង។ សូមបង្កើតខ្ញុំឲ្យកើតជាស្ត្រីមនុស្ស ដើម្បីឲ្យខ្ញុំអាចទៅរស់នៅលើផែនដីបាន»។
Verse 24
विण्मूत्रसंयुते गर्भे सर्वदोषसमन्विते । ततः सा कृपया तस्याः सत्पत्न्या देवशर्मणः
ក្នុងគភ៌ដែលពោរពេញដោយអសុចិ និងទឹកនោម មានគ្រប់កំហុសទាំងឡាយ នាងបានបង្វែរចិត្តដោយករុណា ទៅរកភរិយាសុចរិតរបស់ទេវសರ್ಮន៍។
Verse 25
अवतीर्णा धरापृष्ठे वानप्रस्थाश्रमे ततः । एवं सा पञ्चमी रात्रिस्तस्य यज्ञस्य सत्तमाः
បន្ទាប់មក នាងបានចុះមកលើផ្ទៃផែនដី ទៅកាន់អាស្រមរបស់អ្នកស្នាក់នៅព្រៃ (វានប្រស្ថ)។ ដូច្នេះ រាត្រីទីប្រាំនៃយញ្ញដ៏ប្រសើរនោះបានកន្លងផុត។
Verse 26
उत्सवेन मनोज्ञेन चौदुम्बर्या व्यतिक्रमात् । प्रत्यूषे च ततो जाते यदा तेन विसर्जिता
ក្រោយពេលពិធីបុណ្យដ៏រីករាយរបស់ អោទុម្បរី បានបញ្ចប់ ហើយពេលអរុណោទ័យមកដល់ នាងត្រូវបានព្រះអង្គបញ្ជាឲ្យចាកចេញ។
Verse 27
औदुम्बरी तदा प्राह पर्वतं जनकं निजम् । कल्येऽत्रावभृथो भावी विधियज्ञसमुद्भवः
បន្ទាប់មក អោទុម្បរី បានមានព្រះវាចាទៅកាន់ភ្នំ ដែលជាព្រះបិតារបស់នាងថា៖ «ថ្ងៃស្អែក នៅទីនេះ នឹងមានពិធីអវភ្រឹថៈ (ស្នានបញ្ចប់) កើតពីយជ្ញាដែលបានប្រព្រឹត្តតាមវិធីត្រឹមត្រូវ»។
Verse 28
सर्वतीर्थमयस्तस्मिन्स्नानं न स्यात्ततः परम् । यास्यामः स्वगृहान्भूयः सर्वैर्देवैः समन्विताः
នៅទីនោះ ដែលជាសារសម្បត្តិនៃទីរថទាំងអស់ ការស្នាននៅទីនោះ គ្មានអ្វីលើសលប់ទៀតឡើយ។ បន្ទាប់មក យើងទាំងអស់គ្នា ដោយមានទេវតាទាំងអស់អមដំណើរ នឹងត្រឡប់ទៅលំនៅរបស់ខ្លួនវិញ។
Verse 30
अनेनैव विमानेन त्रयो वापि यथासुखम् । ममापि च वरो जातो यः शापान्नारदोद्भवात् । यज्ञभागो मया प्राप्तो देवानामपि दुर्लभः । पौर्णमासीदिने प्राप्ते विशेषात्स्त्रीजनैः कृतः
«ដោយយានវិមាននេះឯង យើងបីនាក់អាចធ្វើដំណើរតាមចិត្តសប្បាយ។ ហើយសម្រាប់ខ្ញុំផងដែរ ពរជ័យមួយបានកើតឡើង ដោយសារពាក្យសាបដែលកើតពីនារទៈ៖ ខ្ញុំបានទទួលភាគយជ្ញា ដែលសូម្បីទេវតាក៏ពិបាកទទួលបាន—ជាពិសេស នៅថ្ងៃពេញបូណ៌មី ពេលដែលស្ត្រីទាំងឡាយបានប្រព្រឹត្ត»។
Verse 189
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य औदुंबर्युत्पत्तिपूर्वकतत्प्राग्जन्मवृत्तांतवर्णनंनामैकोननवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីស្កន្ទ មហាបុរាណ» ក្នុង «ឯកាសីតិសាហស្រី សំហិតា» ក្នុងខណ្ឌទី៦ «នាគរខណ្ឌ» នៅក្នុង «មាហាត្ម្យ នៃហាដកេឝ្វរ-ក្សេត្រ» បានបញ្ចប់ជំពូកមានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាពីរឿងជីវិតមុន ដែលនាំមុខការបង្ហាញរូបរបស់អោទុម្បរី» ជាជំពូកទី១៨៩។