
ជំពូក ១០៤ នៃ Nāgara Khaṇḍa បង្ហាញរឿងរ៉ាវអំពីការគ្រប់គ្រង និងធម្មយាត្រា ក្នុងបរិបទ tīrtha។ ព្រះឥសីសួរ សូតា អំពីអធិមហិមា និងផលវិបាកនៃលិង្គដែលរាក្សសបានដំឡើងដោយសទ្ធា។ សូតាប្រាប់ពីវិបត្តិ៖ រាក្សសខ្លាំងៗពីលង្កាមកលុកលុយតំបន់ខាងលិចនៃវាល Hāṭakeśvaraja ជាញឹកញាប់ ស៊ីអ្នកដំណើរ និងប្រជាជន បង្កភ័យខ្លាច។ ជនភៀសខ្លួនទៅរាយការណ៍ដល់ព្រះបាទ Kuśa នៅអយោធ្យា ថាលិង្គមុខបួនដែលដំឡើងដោយមន្តរាក្សស បានក្លាយជាចំណុចទាក់ទាញការលុកលុយ ហើយសូម្បីតែការថ្វាយបង្គំដោយចៃដន្យក៏នាំឲ្យវិនាសភ្លាម។ Kuśa ប្រមូលកងទ័ព ត្រូវព្រាហ្មណ៍ស្តីបន្ទោសពីការធ្វេសប្រហែស ទទួលខុសត្រូវ ហើយផ្ញើសារដាច់ខាតទៅកាន់ Vibhīṣaṇa។ អ្នកនាំសារទៅដល់តំបន់ Setu ហើយដឹងថាផ្លូវបន្តត្រូវបានរារាំងព្រោះស្ពានខូច។ សក្ខីកម្មមូលដ្ឋានវិញលើកឡើងពីវិន័យសទ្ធារឹងមាំរបស់ Vibhīṣaṇa៖ គាត់ថ្វាយបង្គំរূপ Rāmeśvara បីពេលក្នុងមួយថ្ងៃ—ព្រឹកនៅស្ថានបូជាច្រកចូល ថ្ងៃត្រង់នៅផ្នែក Setu កណ្ដាលទឹក និងយប់—បង្ហាញថាគាត់ជាអ្នកបូជាដែលមានវិន័យ។ Vibhīṣaṇa មកដល់ សរសើរ Śiva ដោយស្តូត្រដ៏ជ្រាលជ្រៅ (Śiva ជាទេវទាំងអស់ និងស្ថិតក្នុងសត្វទាំងឡាយ ដូចភ្លើងក្នុងឈើ និងខ្លាញ់ក្នុងទឹកដោះគោជូរ) ហើយធ្វើ pūjā ដោយផ្កា គ្រឿងអលង្ការ និងតន្ត្រី។ បន្ទាប់មកគាត់ស្តាប់ការចោទប្រកាន់របស់ Kuśa ទទួលស្គាល់ថាការខូចខាតកើតឡើងដោយមិនដឹង សួរនិងដាក់ទោសរាក្សសកំហុសឲ្យធ្លាក់ក្នុងសភាពអត់ឃ្លានទាបថោក ហើយសន្យាឲ្យមានការគ្រប់គ្រង។ បញ្ហាបច្ចេកទេសកើតឡើង៖ អ្នកនាំសារជំរុញឲ្យដកលិង្គគ្រោះថ្នាក់ចេញ ប៉ុន្តែ Vibhīṣaṇa យោងពាក្យសច្ចៈមុនព្រះរាម និងច្បាប់ថា លិង្គ—ល្អឬខូច—មិនគួរផ្លាស់ទី។ ដំណោះស្រាយគឺព្រះបាទ Kuśa បញ្ជាឲ្យមិន “ផ្លាស់ទី” ទេ តែបំពេញដីគ្របលើទីតាំង ដើម្បីបំបាត់អំណាចបង្កគ្រោះ ខណៈគោរពវិន័យមិនឲ្យផ្លាស់ទី។ Kuśa ក៏កំណត់ប្រព័ន្ធផលវិបាកសីលធម៌សម្រាប់សត្វដែលត្រូវបណ្តាសា (ពាក់ព័ន្ធនឹងការខកខាន śrāddha និងការផ្តល់/បរិភោគមិនត្រឹមត្រូវ) ហើយផ្ញើពាក្យសុំទោសទៅ Vibhīṣaṇa ចំពោះពាក្យរឹងមាំ បញ្ជាក់ការជឿទុកចិត្តឡើងវិញ។ រឿងបញ្ចប់ដោយអំណោយ ការផ្សះផ្សា និងការស្ថាបនាភាពស្ងប់ស្ងាត់នៃទីសក្ការៈតាមរយៈការបូជាដែលមានវិន័យ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។
Verse 1
ऋषय ऊचुः । राक्षसैस्तत्र लिंगानि यानि भक्त्या समन्वितैः । स्थापितानि च माहात्म्यं तेषां सूत प्रकीर्तय
ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយ៖ ឱ សូតៈ សូមប្រកាសមហិមារបស់លិង្គទាំងនោះ ដែលនៅទីនោះ ត្រូវបានរាក្សសៈដែលមានភក្តីភាព បង្កើត និងដំឡើងដោយសេចក្តីស្រឡាញ់បូជា។
Verse 2
सूत उवाच । तेषां पूजाकृते रौद्रा राक्षसा बलवत्तराः । लंकापुर्याः समायांति सदैव शतशः पुरा
សូត្រាបានមានពាក្យថា៖ ដើម្បីបូជាលិង្គទាំងនោះ ពួករាក្សសដ៏កាចសាហាវ និងមានអំណាចខ្លាំងលើសលប់ បានមកជារយៗជានិច្ច តាំងពីបុរាណ ពីទីក្រុងលង្កា។
Verse 3
आगच्छन्तो व्रजन्तस्ते मार्गे क्षेत्रे च तत्र च । भक्षयन्ति जनौघांश्च बालवृद्धाञ्जनानपि
ពួកវាមកហើយទៅវិញ តាមផ្លូវ និងសូម្បីតែក្នុងដែនបរិសុទ្ធនោះផងដែរ ហើយវាស៊ីបំផ្លាញហ្វូងមនុស្ស រួមទាំងកុមារ និងមនុស្សចាស់ផង។
Verse 4
ततस्ते मानवाः सर्वे प्रद्रवंतः समंततः । इतश्चेतश्च धावन्ति प्राणरक्षणतत्पराः
បន្ទាប់មក មនុស្សទាំងអស់នោះភ័យរត់គេចខ្លួនទៅគ្រប់ទិស ដើររត់ទៅនេះទៅនោះ ដោយផ្តោតតែការរក្សាជីវិតរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។
Verse 5
तथान्ये बहवो गत्वा ह्ययोध्याख्यां महापुरीम् । रामपुत्रं नृपश्रेष्ठं कुशं प्रोचुः सुदुःखिताः
ដូច្នេះដែរ មនុស្សជាច្រើនបានទៅដល់ទីក្រុងធំឈ្មោះអយោធ្យា ហើយដោយទុក្ខព្រួយយ៉ាងខ្លាំង បានប្រាប់ព្រះកុសៈ ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ ជាព្រះបុត្ររបស់ព្រះរាម។
Verse 6
तव पित्रा समं प्राप्ताः पूर्वं ये राक्षसा नृप । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विभीषणपुरःसराः
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ពួករាក្សសដែលមុននេះបានមកជាមួយព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ ដោយវិភីෂណៈជាមេដឹកនាំ បានមកដល់ដែនបរិសុទ្ធនៃហាតកេឝ្វរ។
Verse 7
संस्थापितानि लिंगानि चतुर्वक्त्राणि तत्र वै । राक्षसेंद्रैः स्वमन्त्रैस्तैस्तस्य क्षेत्रस्य पश्चिमे
នៅទីនោះ ក្នុងផ្នែកខាងលិចនៃដែនបរិសុទ្ធនោះ ព្រះអធិរាជរាក្សសបានដំឡើងលិង្គមានមុខបួន ដោយប្រើមន្តផ្ទាល់របស់ពួកគេ។
Verse 8
तेनैव चानुषंगेण समागच्छंति नित्यशः । तस्मिन्क्षेत्रे प्रकुर्वंति तथा लोकस्य भक्षणम्
ហើយដោយសារតែការភ្ជាប់នោះឯង ពួកគេមកដល់រៀងរាល់ថ្ងៃ; នៅក្នុងដែនបរិសុទ្ធនោះ ពួកគេប្រព្រឹត្តការលេបលាន់ប្រជាជន។
Verse 9
यदि वा तानि लिंगानि कश्चित्संपूजयेन्नरः । सद्यो विनाशमायाति सोऽप्यनर्थो महानभूत्
ហើយបើមានមនុស្សណាម្នាក់បូជាលិង្គទាំងនោះ គាត់នឹងជួបវិនាសភ្លាមៗ; ដូច្នេះវាក៏ក្លាយជាគ្រោះមហន្តរាយដ៏ធំ។
Verse 10
तस्माद्यदि न रक्षा नः करिष्यसि महीपते । तच्छनैर्यास्यते लोकः सर्वोऽयं संक्षयं ध्रुवम्
ដូច្នេះ សូមព្រះអម្ចាស់នៃផែនដី បើព្រះអង្គមិនការពារយើងទេ នោះបន្តិចម្តងៗ ប្រជាជនទាំងមូលនេះ នឹងទៅដល់ការបាត់បង់ជាក់ជាមិនខាន។
Verse 11
तच्च क्षेत्रं विशेषेण यत्रागच्छंति ते सदा । राक्षसाः क्रूरकर्माणो महामांसस्य लोलुपाः
ហើយដែនបរិសុទ្ធនោះជាពិសេស—កន្លែងដែលពួកគេមកជានិច្ច—ត្រូវរងការរំខានដោយរាក្សសមានកិច្ចការឃោរឃៅ លោភលន់ចំពោះសាច់ជាច្រើន។
Verse 12
तच्छ्रुत्वा स नृपस्तूर्णं स्वामात्यानां न्यवेदयत् । राज्यभारं ततस्तत्र बलेन सहितो ययौ
ព្រះរាជាបានស្តាប់ដូច្នោះ ហើយប្រញាប់ប្រាប់មន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ ដាក់ភារៈរាជការឲ្យពួកគេ រួចព្រះអង្គចេញទៅកន្លែងនោះ ដោយមានកងទ័ពអមតាម។
Verse 13
अथ प्राप्तं कुशं दृष्ट्वा हतशेषा द्विजोत्तमाः । प्रोचुस्तं भर्त्सयित्वा तु वचनैः परुषाक्षरैः
បន្ទាប់មក ពេលឃើញកុសៈមកដល់ ព្រះព្រាហ្មណ៍ឧត្តមទាំងឡាយ ដែលនៅសល់តែបន្តិចក្រោយការសម្លាប់ បាននិយាយទៅកាន់គាត់ ដោយស្តីបន្ទោសជាពាក្យរឹងរ៉ឹង។
Verse 14
किमेवं क्रियते राज्यं यथा त्वं क्षत्रियाधमः । करोषि यत्र विध्वंसं राक्षसै र्नीयते जनः
រាជ្យបែបណានេះ ដែលអ្នក—ជាខ្សត្រិយទាបបំផុត—ធ្វើឲ្យមានការបំផ្លាញដូច្នេះ ហើយនៅទីនោះ ប្រជាជនត្រូវរាក្សសលួចយកទៅ?
Verse 15
नूनं जातो न रामेण भवान्रावणसंभवः । येनोपेक्षसि सर्वान्नो राक्षसैः परिपीडितान्
ប្រាកដណាស់ អ្នកមិនមែនកើតពីព្រះរាមទេ តែជាពូជពង្សរាវណៈ ព្រោះអ្នកមើលរំលងពួកយើងទាំងអស់ ដែលកំពុងត្រូវរាក្សសបង្កទុក្ខ។
Verse 16
सत्यमेतत्पुरा प्रोक्तं नीतिशास्त्रविचक्षणैः । यस्य वर्णस्य यो राजा स वर्णः सुखमेधते
នេះពិតប្រាកដ ដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញក្នុងនីតិសាស្ត្រ បានបង្រៀនតាំងពីបុរាណ៖ វណ្ណណាដែលមានព្រះរាជាអនុគ្រោះ និងឧទ្ទិសចំពោះវណ្ណនោះ វណ្ណនោះរីកចម្រើនដោយសុខសាន្ត។
Verse 17
तस्मात्त्वं राक्षसोद्भूतो राक्षसैर्द्विजसत्तमान् । उपेक्षसे ततः सर्वान्भक्ष्यमाणांस्तथापरान्
ដូច្នេះ អ្នកប្រាកដជាកើតពីរាក្សសា ព្រោះអ្នកមើលរំលងព្រះទ្វិជសត្តមា (អ្នកកើតពីរដងដ៏ប្រសើរ) ដែលកំពុងត្រូវរាក្សសាប្រហារជាអាហារ ហើយដូចគ្នានោះទៀត ចំពោះអ្នកដទៃទាំងអស់ដែលកំពុងត្រូវលេបបំផ្លាញ។
Verse 18
आर्तानां यत्र लोकानां दोषैः पार्थिवसंभवैः । पतंत्यश्रूणि भूपृष्ठे तत्र राजा स दोषभाक्
ទីណាដែលទឹកភ្នែករបស់ប្រជាជនទុក្ខលំបាក ធ្លាក់លើផ្ទៃដី ដោយសារកំហុសដែលកើតពីព្រះរាជា នៅទីនោះ ព្រះរាជានោះក្លាយជាអ្នកទទួលបាបនោះ។
Verse 19
कुश उवाच । प्रसादः क्रियतां विप्रा न मया ज्ञातमीदृशम् । राक्षसेभ्यः समुत्पन्नो ब्राह्मणानां पराभवः
កុសៈបាននិយាយថា៖ «សូមមេត្តាប្រោស ឱ វិប្រៈទាំងឡាយ; ខ្ញុំមិនបានដឹងអំពីរឿងបែបនេះទេ—ថាពីរាក្សសា បានកើតមានការបង្អាប់អាម៉ាស់ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍»។
Verse 20
अद्यप्रभृति यः कश्चिद्विनाशं नीयते क्वचित् । ब्राह्मणो वाऽथवाऽन्योऽपि तद्भवेन्मम पातकम्
ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ បើមាននរណាម្នាក់នៅទីណាក៏ដោយ ត្រូវនាំទៅកាន់ការបំផ្លាញ—មិនថាជាព្រះព្រាហ្មណ៍ ឬអ្នកដទៃ—សូមឲ្យបាបនោះក្លាយជាបាបរបស់ខ្ញុំ។
Verse 21
एवमुक्त्वा ततस्तूर्णं प्रेषयामास राघवः । विभीषणाय संक्रुद्धो दूतं भयविवर्जितम्
និយាយដូច្នេះហើយ រាឃវៈបានប្រញាប់ប្រញាល់បញ្ជូនទូតម្នាក់—មិនមានភ័យ និងមិនរង្គោះរង្គើ—ដោយកំហឹង ទៅកាន់វិភីෂណៈ។
Verse 22
गच्छ दूत द्रुतं गत्वा त्वया वाच्यो विभीषणः । रामोचितस्त्वया स्नेहो मया सह कृतो महान्
ចូរទៅ អ្នកនាំសារ ចូរទៅយ៉ាងរហ័ស។ អ្នកត្រូវប្រាប់ វិភីសណៈ ថា៖ 'មិត្តភាពដ៏អស្ចារ្យ សក្តិសមនឹង ព្រះរាម ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកជាមួយខ្ញុំ'។
Verse 23
यद्राक्षसगणैः सार्धं मम भूमिं समंततः । त्वं क्लेशयसि दुर्बुद्धे मां विश्वास्य सुभाषितैः
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ជាមួយនឹងពួក ರಾក្សស អ្នកបានធ្វើឱ្យដែនដីខ្ញុំរងទុក្ខគ្រប់ទិសទី ឱ អ្នកមានចិត្តអាក្រក់អើយ ដោយបានឈ្នះទំនុកចិត្តខ្ញុំដោយពាក្យសម្តីពិរោះ។
Verse 24
मम पित्रा कृतेयं ते प्रतिष्ठा राक्षसाधम । तेन नो हन्मि ते भ्राता यथा तातेन शातितः
ឱ ពួក ರಾក្សស ដ៏ថោកទាបបំផុត! ឋានៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់អ្នកនេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយបិតារបស់ខ្ញុំ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងសម្លាប់បងប្រុសរបស់អ្នក ដូចដែលបិតារបស់ខ្ញុំធ្លាប់បានបង្ក្រាបឪពុករបស់អ្នកដែរ។
Verse 25
विषवृक्षोऽपि यो वृद्धिं स्वयमेव प्रणीयते । कथं संछिद्यते सोऽत्र स्वयमेव मनीषिभिः
សូម្បីតែដើមឈើពុលដែលលូតលាស់ដោយកម្លាំងរបស់វាផ្ទាល់ តើអ្នកប្រាជ្ញអាចកាប់វាចោលនៅទីនេះបានយ៉ាងដូចម្តេច ប្រសិនបើវានៅតែបន្តលូតលាស់ដោយខ្លួនឯង?
Verse 26
तस्मादद्य दिनादूर्ध्वं यदि कश्चिन्निशाचरः । समुद्रस्योत्तरं पारं कथंचिदागमिष्यति
ហេតុដូច្នេះហើយ ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ ប្រសិនបើអ្នកដើរពេលយប់ (ពួក ರಾក្សស) ណាម្នាក់ អាចទៅដល់ច្រាំងខាងជើងហួសមហាសមុទ្រដោយវិធីណាក៏ដោយ...
Verse 27
तदहं सत्वरं प्राप्य लंकां तव पुरीमिमाम् । ससैन्यो ध्वंसयिष्यामि तथा सर्वान्निशाचरान्
ពេលនោះ យើងនឹងទៅដល់ក្រុងលង្ការបស់អ្នកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយយើងនឹងបំផ្លាញវាព្រមទាំងពួកយក្សទាំងអស់ដោយកងទ័ពរបស់យើង។
Verse 28
त्वां च बद्ध्वा दृढैः पाशैर्निगडैश्च सुसंयतम् । कारासंस्थं करिष्यामि सद्य एव न संशयः
ហើយចំពោះអ្នកវិញ យើងនឹងចងអ្នកដោយចំណងនិងខ្នោះយ៉ាងរឹងមាំ ហើយបោះអ្នកចូលក្នុងគុកនៅថ្ងៃនេះតែម្តង គ្មានអ្វីគួរឱ្យសង្ស័យឡើយ។
Verse 29
एवमुक्तस्ततो दूतो गत्वा सेतुं द्रुतं ततः । दृष्ट्वा रामेश्वरं देवं यावदग्रे व्यव स्थितः
បន្ទាប់ពីបានទទួលបញ្ជាបែបនេះ អ្នកនាំសារក៏ប្រញាប់ទៅកាន់សេតុ។ លុះឃើញព្រះរាមេស្វរៈដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិ គាត់ក៏ឈរនៅទីនោះចំពោះមុខព្រះអង្គ។
Verse 30
तावत्पृष्टो जनैः कैश्चित्कस्त्वं वत्स इहागतः । केन कार्येण नो ब्रूहि नात्र गच्छंति मानवाः
ពេលនោះ ជនមួយចំនួនបានសួរគាត់ថា៖ «តើអ្នកជានរណា ចៅប្រុស ដែលបានមកទីនេះ? ចូរប្រាប់យើងមក តើមានការអ្វី? ព្រោះមនុស្សលោកមិនដែលទៅហួសពីទីនេះឡើយ»។
Verse 31
दूत उवाच । अहं कुशेन भूपेन विभीषणगृहं प्रति । प्रेषितः कार्यमुद्दिश्य तत्र यास्याम्यहं कथम्
អ្នកនាំសារបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំត្រូវបានបញ្ជូនដោយព្រះបាទកុសៈ ដើម្បីបំពេញភារកិច្ចមួយនៅឯវិមានរបស់វិភីសនៈ។ តើខ្ញុំត្រូវទៅទីនោះដោយរបៀបណា?»
Verse 32
जना ऊचुः । नातः परं नरः कश्चिद्गन्तुं शक्तः कथंचन । भग्नः सेतुर्यतो मध्ये रामेणाक्लिष्टकर्मणा
ប្រជាជនបាននិយាយថា៖ «មនុស្សណាម្នាក់ក៏មិនអាចឆ្លងទៅលើសពីទីនេះបានដោយវិធីណាមួយទេ ព្រោះសេតុ (ស្ពាន) ត្រូវបានបាក់កណ្ដាលដោយព្រះរាម អ្នកមានកិច្ចការមិននឿយហត់»។
Verse 33
तस्मादत्रैव ते कार्यं सिद्धिं दूत प्रयास्यति । विभीषणकृतं सर्वं दर्शनात्तस्य रक्षसः
«ដូច្នេះ នៅទីនេះផ្ទាល់ កិច្ចបេសកកម្មរបស់អ្នកនឹងបានសម្រេចជោគជ័យ ឱ បេសកជន។ អ្វីៗទាំងអស់ដែលវិភីṣណៈបានរៀបចំ នឹងសម្រេចបានត្រឹមតែបានឃើញរាក្សសនោះ (វិភីṣណៈ) ប៉ុណ្ណោះ»។
Verse 34
सर्वदा राक्षसेन्द्रोऽसौ शुभं रामेश्वरत्रयम् । त्रिकालं पूजयत्येव नियमं समुपाश्रितः
រាក្សសេន្រៈនោះ តែងតែគោរពបូជាត្រីមូរតិដ៏មង្គលនៃលិង្គរាមេស្វរៈ; ដោយពឹងផ្អែកលើវិន័យសក្ការៈ គាត់បូជាមិនខាននៅបីពេលក្នុងមួយថ្ងៃ។
Verse 35
लंकाद्वारे स्थितो यो वै सेतुखण्डे महेश्वरः । प्रभाते कुरुते तस्य स्वयं पूजां विभीषणः
មហេស្វរៈដែលឈរនៅច្រកទ្វារនៃលង្កា ក្នុងតំបន់សេតុ—វិភីṣណៈផ្ទាល់ បូជាព្រះអង្គនោះនៅពេលព្រឹកព្រលឹម។
Verse 36
जलमध्यगतं यच्च सेतुखंडं द्वितीयकम् । तत्र रामेश्वरो यश्च मध्याह्ने तं प्रपूजयेत्
ហើយសេតុខណ្ឌទីពីរ ដែលស្ថិតនៅកណ្ដាលទឹក—នៅទីនោះមានព្រះរាមេស្វរៈ; គួរបូជាព្រះអង្គនោះនៅពេលថ្ងៃត្រង់ ដោយការគោរពយ៉ាងពិសេស។
Verse 37
एनं देव निशीथे च सर्वदागत्य भक्तितः । संपूजयेन्न सन्देहः सत्यमेतत्प्रकीर्तितम्
សូមចូលទៅជិតព្រះអម្ចាស់នេះជានិច្ច ទោះនៅពេលអធ្រាត្រក៏ដោយ ដោយសទ្ធា ហើយបូជាឲ្យពេញលេញ—មិនមានសង្ស័យទេ; នេះត្រូវបានប្រកាសថាជាសច្ចៈ។
Verse 38
तस्मात्तिष्ठ त्वमव्यग्रः स्थानेऽत्रैव समाहितः । यावदागमनं तस्य राक्षसस्य महात्मनः
ដូច្នេះ អ្នកចូរឈរនៅទីនេះដោយមិនរវល់ចិត្ត ស្ងប់ស្ងាត់ និងផ្តោតចិត្តនៅកន្លែងនេះឯង រហូតដល់ការមកដល់របស់រាក្សសាអ្នកមានចិត្តធំ។
Verse 39
तेनैव सहितः पश्चात्स्वेच्छया तस्य मन्दिरम् । प्रयास्यसि गृहं वापि स्वकीयं तद्विसर्जितः
បន្ទាប់មក ដោយទៅជាមួយគាត់ អ្នកអាចទៅតាមចិត្តប្រាថ្នា—ទៅកាន់វិហាររបស់គាត់ ឬបើគាត់អនុញ្ញាតឲ្យចាកចេញ នោះទៅផ្ទះរបស់អ្នកឯង។
Verse 40
अथ तेषां तदाकर्ण्य स दूतो हर्षसंयुतः । बाढमित्येव चोक्त्वाथ तत्र चैव व्यवस्थितः
ពេលស្តាប់ពាក្យរបស់ពួកគេ អ្នកនាំសារ មានសេចក្តីរីករាយពេញចិត្ត បានឆ្លើយថា «បានហើយ» ហើយបន្ទាប់មកក៏ឈររង់ចាំនៅទីនោះឯង។
Verse 41
अथ प्राप्ते निशार्धे स राक्षसैः परिवारितः । विभीषणः समायातस्तस्मिन्नायतने शुभे
បន្ទាប់មក ពេលដល់ពាក់កណ្តាលយប់ វិភីෂណៈ បានមកដល់ស្ថានបរិសុទ្ធដ៏មង្គលនោះ ដោយមានរាក្សសាជាច្រើនព័ទ្ធជុំវិញ។
Verse 42
विमानवरमारूढः स्तूयमानः समन्ततः । राक्षसैर्बंदिरूपैस्तैर्गीयमानस्तथा परैः
ទ្រង់ជិះលើវិមានដ៏ប្រសើរ ហើយត្រូវបានសរសើរពីគ្រប់ទិស—ត្រូវបានច្រៀងសរសើរដោយរាក្សសដែលធ្វើជាកវីបណ្ឌិត និងដោយអ្នកដទៃផងដែរ។
Verse 43
उत्तीर्य च विमानाग्र्यात्कृत्वाऽथ त्रिः प्रदक्षिणाम् । रामेश्वरं प्रणम्योच्चैः स्तोत्रमेतच्चकार सः
ចុះពីវិមានដ៏ប្រសើរ បន្ទាប់មកទ្រង់បានធ្វើប្រទក្សិណា៣ជុំ; ក្រាបបង្គំរាមេស្វរៈ ហើយអានស្តូត្រនេះដោយសំឡេងខ្ពស់។
Verse 44
नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । सर्वतः पाणिपादं ते सर्वतोक्षिशिरोमुखम्
សូមនមស្ការដល់ព្រះអម្ចាស់នៃព្រះទាំងឡាយ អ្នកប្រទានអភ័យដល់អ្នកស្រឡាញ់ភក្តិ។ ដៃនិងជើងរបស់ទ្រង់មាននៅគ្រប់ទី; ភ្នែក ក្បាល និងមុខរបស់ទ្រង់ក៏មាននៅគ្រប់ទីដែរ។
Verse 45
त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं चंद्रस्त्वं प्रभाकरः । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रः शक्रस्त्वं परमेश्वरः
ទ្រង់ជាយញ្ញ; ទ្រង់ជាសូរស័ព្ទ «វសត់»។ ទ្រង់ជាព្រះចន្ទ; ទ្រង់ជាព្រះអាទិត្យ។ ទ្រង់ជាវិષ્ણុ; ទ្រង់ជាព្រហ្មមានមុខបួន; ទ្រង់ជាសក្រក (ឥន្ទ្រ); ទ្រង់ជាព្រះអម្ចាស់ដ៏អតិបរមា។
Verse 47
यथा काष्ठगतो वह्निः संस्थितोऽपि न लक्ष्यते । मूढैः सर्वत्रसंस्थोपि तथा त्वं नैव लक्ष्यसे
ដូចភ្លើងលាក់នៅក្នុងឈើ ទោះមានក៏មិនត្រូវបានឃើញដោយមនុស្ស—ដូច្នេះដែរ ទោះទ្រង់ស្ថិតនៅគ្រប់ទី ក៏មនុស្សល្ងង់មិនអាចស្គាល់ទ្រង់បាន។
Verse 48
यथा दधिगतं सर्पिर्निगूढत्वेन संस्थितम् । चराचरेषु भूतेषु तथा त्वं देव संस्थितः
ដូចជាឃី (ghee) ស្ថិតលាក់ខ្លួននៅក្នុងទឹកដោះគោជូរ ដោយសភាពលាក់លៀម ដូច្នោះដែរ ព្រះដ៏ទេវៈ អ្នកស្ថិតលាក់នៅក្នុងសត្វទាំងអស់ ទាំងចល និងអចល។
Verse 49
यथा जलं धरापृष्ठात्खनन्नाप्नोति मानवः । तथा त्वां पूजयन्नित्यं मोक्षमाप्नोत्यसंशयम्
ដូចជាមនុស្សជីកដីហើយបានទឹក ដូច្នោះដែរ អ្នកណាដែលគោរពបូជាព្រះអង្គរៀងរាល់ថ្ងៃ នឹងបានដល់មោក្សៈ (ការលោះបង់) ដោយគ្មានសង្ស័យ។
Verse 50
तावच्च दुर्लभः स्वर्गस्तावच्छूराश्च शत्रवः । यावदेव न सन्तोषं त्वं करोषि शरीरिणाम्
សួគ៌ក៏ពិបាកបានដល់ ហើយសត្រូវក្លាហានក៏នៅតែមាន ដរាបណា ព្រះអង្គមិនប្រទានសន្តោស (ភាពពេញចិត្ត) ដល់សត្វមានរាងកាយទេ។
Verse 51
तावल्लक्ष्मीश्चला नॄणां तावद्रोगाः पृथग्विधाः । न यावद्देवदेव त्वं सन्तोषं संप्रयास्यसि
សំណាង (លក្ខ្មី) របស់មនុស្សក៏រអិលរអួល មិនថេរ ហើយជំងឺជាច្រើនប្រភេទក៏នៅតែមាន ដរាបណា ព្រះទេវទេវៈ អ្នកមិនប្រទានសន្តោសទេ។
Verse 52
तावत्पुत्रोद्भवं दुःखं तथा प्रियसमु द्भवम् । यावत्त्वं देव नायासि सन्तोषं देहिनामिह
ទុក្ខដែលកើតពីកូន ក៏ដូចជាទុក្ខដែលកើតពីអ្វីដែលស្រឡាញ់ នឹងមានដរាបណា ព្រះអង្គមិនមកប្រទានសន្តោសដល់អ្នកមានរាងកាយនៅទីនេះទេ។
Verse 53
एवं स्तुत्वा ततो लिंगं स्नापयित्वा यथाविधि । गन्धानुलेपनैदिव्यैर्मर्दयामास वै ततः
ដូច្នេះបានសរសើរព្រះអង្គហើយ គាត់បានងូតលិង្គតាមវិធីបូជាដែលត្រឹមត្រូវ; បន្ទាប់មកបានលាបអប់ដោយក្លិនក្រអូបទិវ្យ និងប្រេងលាបដ៏វិសុទ្ធ។
Verse 54
पारिजातकपुष्पैश्च तथा सन्तानसम्भवैः । कल्पपादपसंभूतैस्तथा मन्दारजैरपि
ដោយផ្កាបារិជាត និងផ្កាដែលកើតពីដើមសន្តាន; ដោយផ្កាដែលកើតពីដើមឈើបំពេញបំណង និងដោយផ្កាមន្ទារាផងដែរ គាត់បានបូជា។
Verse 55
पूजां चक्रे सुविस्तीर्णा श्रद्धया परया युतः । दिव्यैराभरणैर्भूष्य दिव्यवस्त्रैस्ततः परम्
ដោយមានសទ្ធាខ្ពង់ខ្ពស់ គាត់បានធ្វើបូជាដ៏ទូលំទូលាយ និងលម្អិតយ៉ាងខ្លាំង; ហើយបានតុបតែងព្រះអង្គដោយគ្រឿងអលង្ការទិវ្យ និងបន្ទាប់មកដោយសម្លៀកបំពាក់ទិវ្យផងដែរ។
Verse 56
स च गीतं स्वयं चक्रे तालमादाय पाणिना । मूर्छातालकृतं रम्यं सप्तस्वरविराजितम्
បន្ទាប់មក គាត់បានតែង និងច្រៀងបទភ្លេងដោយខ្លួនឯង ដោយកាន់ចង្វាក់ដោយដៃ; បទនោះពិរោះ តម្រៀបតាមមូឆ្ឆា និងតាលា ហើយរុងរឿងដោយសូរសព្ទប្រាំពីរ។
Verse 57
तानयुक्त्या समोपेतं ग्रामै रागैः स्वलंकृतम् । एवं कृत्वा स शुश्रूषा तस्य देवस्य भक्तितः
បទនោះពោរពេញដោយការបត់បែនសូរសព្ទដ៏សមរម្យ ហើយតុបតែងដោយក្រាម និងរាគា; ដូច្នេះដោយសេចក្តីភក្តី គាត់បានបម្រើព្រះទេវតានោះ។
Verse 58
यावत्संप्रस्थितो भूयो लंकां प्रति विभीषणः । तावद्दूतोऽग्रतः स्थित्वा कुशवाक्यमुवाच ह
នៅពេលដែលវិភីṣណៈចេញដំណើរឡើងវិញទៅកាន់លង្កា អ្នកនាំសារម្នាក់ឈរនៅមុខគាត់ ហើយបញ្ជូនពាក្យរបស់គុសៈ។
Verse 59
विशेषतस्तु तेनोक्तं यत्तस्य पुरतः पुरा । अतिकोपाभिभूतेन प्ररक्तनयनेन च
ជាពិសេស គាត់បានរាយការណ៍អំពីអ្វីដែលបាននិយាយមុននេះនៅចំពោះមុខគាត់ផ្ទាល់ ដោយអ្នកម្នាក់ដែលត្រូវកំហឹងខ្លាំងគ្របដណ្តប់ ហើយភ្នែកក្រហមដោយកំហឹង។
Verse 60
तच्छ्रुत्वाथ प्रणम्योच्चैर्दूतं प्राह विभीषणः । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः
វាឮដូច្នោះហើយ វិភីṣណៈបានកោតគោរពក្បាលចុះ ហើយនិយាយទៅកាន់អ្នកនាំសារដោយគោរព; ដោយដៃបូកជាអញ្ជលិ គាត់ឈរដោយភាពទាបទន់។
Verse 61
यद्येवं विहितं राज्ये रामपुत्रस्य राक्षसैः । तन्नूनं तन्मया सर्वं विहितं दूतसत्तम
«បើសកម្មភាពបែបនេះត្រូវបានធ្វើក្នុងរាជ្យរបស់កូនព្រះរាម ដោយពួករាក្សសៈ នោះប្រាកដជាអ្វីទាំងអស់នោះ ខ្ញុំបានធ្វើហើយ ឱ អ្នកនាំសារល្អបំផុត»។
Verse 62
तस्मान्महाप्रसादो मे कृतस्तेन महात्मना । कुशेन प्रेषितो यस्त्वं मम मूर्खस्य संनिधौ
«ដូច្នេះ គុសៈអ្នកមានចិត្តធំបានប្រទានព្រះគុណដ៏មហិមាដល់ខ្ញុំ—ព្រោះអ្នកត្រូវបានគុសៈផ្ញើមកជួបខ្ញុំ អ្នកល្ងង់នេះ»។
Verse 63
एवमुक्त्वा स तान्सर्वाञ्छोधयामास राक्षसान् । ये गत्वा भूतले मर्त्यान्ध्वंसयंति सदैव हि
ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះហើយ ក៏ចាប់ផ្តើមសម្អាត និងដាក់វិន័យដល់រាក្សសទាំងអស់ ដែលចុះទៅលើផែនដី ហើយតែងតែបង្កទុក្ខវេទនា និងបំផ្លាញមនុស្សស្លាប់ជានិច្ច។
Verse 64
ततस्तत्रैव चानीय तस्य दूतस्य संनिधौ । प्रत्येकं तानुवाचेदं कोपादश्रूणि चोत्सृजन्
បន្ទាប់មក ព្រះអង្គនាំពួកគេមកនៅទីនោះឯង ចូលទៅមុខទូតនោះ ហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ពួកគេម្នាក់មួយម្នាក់ ដោយកំហឹង ហើយទឹកភ្នែកក៏ហូរចេញផងដែរ។
Verse 65
यैः कृतो जनविध्वंसो राक्षसैः सुदुरात्मभिः । राज्ये कुशस्य संप्राप्तैः प्रभोर्मम महात्मनः
«ដោយរាក្សសដ៏អាក្រក់ខ្លាំងទាំងនោះ ដែលបានចូលមកក្នុងនគររបស់កុសៈ នគរនៃព្រះអម្ចាស់ដ៏មហានុភាពរបស់ខ្ញុំ ហើយបានបង្កការបំផ្លាញប្រជាជន…»
Verse 66
ते सर्वे व्यंतरा रौद्राः प्रभवंतु सुदुःखिताः । लंकाद्वारगता नित्यं क्षुत्पिपासानिपीडिताः
«សូមឲ្យពួកគេទាំងអស់ក្លាយជា វ្យន្តរៈ ដ៏កាចសាហាវ និងវេទនាខ្លាំង—ឈរនៅច្រកទ្វារលង្កាជានិច្ច ត្រូវទុក្ខដោយឃ្លាន និងស្រេកជានិរន្តរ៍។»
Verse 67
सर्वभोगपरित्यक्ताः शीतातपसहि ष्णवः । श्लेष्ममूत्रकृताहारा निन्द्याः सर्वजनस्य च
«សូមឲ្យពួកគេលះបង់សុខសប្បាយទាំងអស់ អត់ធ្មត់ត្រជាក់ និងក្តៅ បរិភោគស្លេស្ម និងទឹកនោម—ឲ្យមនុស្សទាំងអស់ស្អប់ខ្ពើម និងមើលងាយពួកគេ។»
Verse 68
एवं दत्त्वाथ तेषां स शापं राक्षससत्तमः । ततः प्राह च तं दूतं पुनरेव कृतां जलिः
ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីប្រកាសបណ្តាសានោះលើពួកគេ រក្សសដ៏ប្រសើរបំផុត បាននិយាយទៅកាន់ទូតនោះម្តងទៀត ដោយបូកដៃគោរព។
Verse 69
अद्यप्रभृति नो कश्चिद्राक्षसः संप्रयास्यति । तस्माद्वाच्यो रघुश्रेष्ठो मद्वाक्यात्स कुशस्त्वया । क्षम्यतामपराधो मे यदज्ञाना दयंकृतः
ចាប់ពីថ្ងៃនេះទៅ មិនមានរក្សសណាមកវាយប្រហារទៀតឡើយ។ ដូច្នេះ តាមពាក្យខ្ញុំ អ្នកត្រូវប្រាប់កុសៈ អ្នកល្អបំផុតក្នុងវង្សរាឃុថា៖ «សូមអភ័យទោសកំហុសខ្ញុំ ព្រោះដោយអវិជ្ជា ខ្ញុំបានបង្កគ្រោះថ្នាក់»។
Verse 70
राक्षसैर्दुष्टजातीयैर्महामांसस्यलोलुपैः । कृतश्च निग्रहस्तेषां प्रत्यक्षं तव दूत यः
រក្សសទាំងនោះ ដែលមានចរិតអាក្រក់ និងលោភលន់ចំពោះសាច់ច្រើន បានត្រូវទប់ស្កាត់ហើយ; ហើយការទប់ស្កាត់នោះ ឱ ទូត អ្នកបានឃើញដោយផ្ទាល់។
Verse 71
यदन्यदपि कृत्यं स्याद्दैवं वा मानुषं च वा । मम भृत्यस्य तत्सर्वं कथनीयमशंकितम्
ហើយបើមានកិច្ចការផ្សេងទៀតត្រូវធ្វើ ទោះជាកិច្ចការព្រះឬកិច្ចការមនុស្សក៏ដោយ ចូរប្រាប់អស់ទាំងអស់ទៅកាន់អ្នកបម្រើរបស់ខ្ញុំ ដោយមិនស្ទាក់ស្ទើរ។
Verse 72
दूत उवाच । यानि तत्र च लिंगानि राक्षसैर्निर्मितानि च । तानि गत्वा स्वयं शीघ्रं त्वमुत्पाटय राक्षस
ទូតបាននិយាយថា៖ «លិង្គទាំងឡាយដែលរក្សសបានសាងនៅទីនោះ អ្នកចូរទៅដោយខ្លួនឯងឲ្យរហ័ស ហើយដកបំផ្លាញវាចេញ ឱ រក្សស»។
Verse 73
एतदेव परं कृत्यं सर्वलोकसुखावहम् । स्थापितानि च यान्येव मंत्रै राक्षससंभवैः
នេះតែប៉ុណ្ណោះជាកិច្ចធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ បង្កើតសុខសាន្តដល់លោកទាំងអស់៖ គឺការដោះស្រាយលិង្គទាំងឡាយដែលបានដំឡើងដោយមន្តមានប្រភពពីរាក្សស។
Verse 74
संपूजितानि रक्षोभिश्चतुर्वक्त्राणि राक्षस । अजानन्मानवः कश्चिद्यदि पूजां समाचरेत्
ឱ រាក្សសា លិង្គ/រូបទាំងបួនមុខនោះ ត្រូវបានក្រុមអារក្សបូជាដោយពេញលេញហើយ; ប្រសិនបើមនុស្សណាម្នាក់ មិនដឹងពីសភាពរបស់វា ហើយធ្វើពិធីបូជា…
Verse 75
तत्क्षणान्नाशमायाति एतद्दृष्टं मया स्वयम् । एतस्मात्कारणाद्वच्मि त्वामहं राक्षसाधिप । तैः स्थितैर्भूतले लिंगैः स्थिताः सर्वे निशाचराः
ភ្លាមនោះឯង គេនឹងជួបវិនាស—នេះខ្ញុំបានឃើញដោយខ្លួនឯង។ ដោយហេតុនេះ ខ្ញុំសូមនិយាយទៅកាន់អ្នក ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃរាក្សសៈ ដោយលិង្គទាំងនោះដែលបានដំឡើងលើផែនដី សត្វរាត្រីទាំងអស់ត្រូវបានចងទុកឲ្យស្ថិតនៅទីនេះ។
Verse 76
विभीषण उवाच । मया पूर्वं प्रतिज्ञातं रामस्य पुरतः किल । रामेश्वरमतिक्रम्य न गतव्यं धरातले
វិភីෂណៈបាននិយាយថា៖ កាលពីមុន ខ្ញុំបានស្បថពិតប្រាកដនៅចំពោះមុខព្រះរាមៈថា «បានទៅដល់រាមេស្វរៈហើយ មិនគួរឆ្លងលើសពីទីនោះលើផែនដីទេ»។
Verse 77
अन्यच्च कारणं दूत प्रोक्तमत्र मनीषिभिः । दुःस्थितं सुस्थितं वापि शिवलिंगं न चालयेत्
ហើយមានហេតុមួយទៀត ឱ ទូត ដែលបណ្ឌិតទាំងឡាយបានពោលនៅទីនេះ៖ លិង្គព្រះសិវៈ ទោះដាក់មិនត្រឹមត្រូវ ឬដាក់ត្រឹមត្រូវក៏ដោយ មិនគួរផ្លាស់ទីវាទេ។
Verse 78
तत्कथं तत्र गत्वाऽथ लिंगभेदं करोम्यहम् । स्वयं माहेश्वरो भूत्वा प्रतिज्ञाय च वै स्वयम्
ដូច្នេះ បើខ្ញុំទៅដល់ទីនោះហើយ តើខ្ញុំអាចធ្វើបាបបំបែកលិង្គបានដូចម្តេច? ខ្ញុំបានក្លាយជាអ្នកបម្រើព្រះមហេស្វរ ដោយខ្លួនឯង ហើយបានប្រកាសពាក្យសច្ចាដោយខ្លួនឯង។
Verse 79
तस्मात्प्रसादनीयस्ते मद्वाक्यात्स नराधिपः । यद्युक्तं मया प्रोक्तं तत्त्वं कुरु विनिग्रहम्
ដូច្នេះ តាមពាក្យរបស់ខ្ញុំ អ្នកគួរធ្វើឲ្យព្រះមហាក្សត្រនោះស្ងប់សុខ និងពេញព្រះហឫទ័យ។ ហើយបើអ្វីដែលខ្ញុំបាននិយាយគឺត្រឹមត្រូវ ចូរធ្វើតាមសច្ចធម៌នោះ—ចូរអត់ធ្មត់ និងទប់ចិត្ត។
Verse 80
एवमुक्त्वाथ तं दूतं रत्नैः सागरसंभवैः । प्रभूतैर्भूषयित्वाऽथ विससर्ज नृपं प्रति
និយាយដូច្នេះហើយ គាត់បានតុបតែងទូតនោះដោយរតនៈជាច្រើន ដែលកើតពីសមុទ្រ ហើយបញ្ជូនគាត់ឲ្យទៅរកព្រះមហាក្សត្រ។
Verse 81
अथ ते राक्षसास्तेन शप्ताः प्रोचुः सुदुःखिताः । कुरु शापस्य मोक्षं नः सर्वेषां राक्षसेश्वर
បន្ទាប់មក ពួករាក្សសទាំងនោះ ដែលត្រូវគាត់ដាក់បណ្តាសា ហើយទុក្ខព្រួយយ៉ាងខ្លាំង បាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃរាក្សសទាំងឡាយ សូមដោះលែងពួកយើងពីបណ្តាសានេះ—ពួកយើងទាំងអស់គ្នា»។
Verse 82
विभीषण उवाच । नाहं करोमि भूयोऽपि युष्माकं राक्षसाधमाः अनुग्रहं प्रशप्तानां वंचकानां विशेषतः
វិភីષណៈបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនធ្វើអនុគ្រោះឲ្យអ្នកទៀតទេ ឱរាក្សសអាក្រក់បំផុត! ជាពិសេសចំពោះអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា ហើយលើសពីអ្វីទាំងអស់ ចំពោះអ្នកបោកបញ្ឆោត»។
Verse 83
तस्मात्सोऽपि रघुश्रेष्ठः प्रसादं वः करिष्यति । मम वाक्याद संदिग्धं कालः कश्चित्प्रतीक्ष्यताम्
ដូច្នេះ ព្រះរាម អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងវង្សរាឃុ នឹងប្រទានព្រះគុណដល់អ្នកទាំងឡាយផងដែរ។ តាមពាក្យខ្ញុំ នេះជាការពិតមិនសង្ស័យទេ—សូមរង់ចាំមួយរយៈ។
Verse 84
एवमुक्त्वाऽथ रक्षेन्द्रः प्रेषयामास सत्वरम् । दूतं कुशमहीपस्य मानुषं देवपूजकम्
ពោលដូច្នេះហើយ ព្រះអធិរាជរាក្សស បានបញ្ជូនទូតម្នាក់ដោយរហ័ស ទៅកាន់ព្រះបាទកុសៈ—ជាមនុស្សអ្នកសក្ការៈទេវតា និងអ្នកបូជាព្រះ។
Verse 85
गत्वा ब्रूहि कुशं भूपं सत्वरं वचनान्मम । एतेषां मत्प्रशप्तानां राक्षसानां दुरात्मनाम् । अनुग्रहं कुरु विभो दीनानां भोजनाय वै
«ចូរទៅដោយរហ័ស ហើយប្រាប់ព្រះបាទកុសៈ តាមពាក្យខ្ញុំ។ រាក្សសអាក្រក់ទាំងនេះ ដែលត្រូវខ្ញុំដាក់បណ្តាសា សូមអង្វរឲ្យបានការលើកលែង—ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាច សូមមេត្តាករុណាពួកគេ ដ្បិតពួកគេក្រីក្រ ហើយស្វែងរកអាហារ»។
Verse 86
एवमुक्तस्ततस्तेन इतो दूतेन संयुतः । कुशस्तेन विनिर्यातः सत्वरं द्विजसत्तमाः
ព្រះបាទកុសៈ ត្រូវបានទូតនោះនិយាយដូច្នេះហើយ ក៏ចេញដំណើរភ្លាមៗ ជាមួយទូតនោះ—ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរបំផុត។
Verse 87
ततो गत्वा द्रुतं दूतः कुशं प्रोवाच सादरम् । प्रणिपत्य यथा न्यायं विनयावनतः स्थितः
បន្ទាប់មក ទូតបានទៅដល់ដោយរហ័ស ហើយនិយាយទៅកាន់កុសៈដោយគោរព។ គាត់បានក្រាបបង្គំតាមគួរគត់ ហើយឈរដោយសុភាពរាបសារ និងការគោរព។
Verse 88
विभीषणो मया दृष्टो देवे रामेश्वरे विभो । पूजार्थं तत्र चायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः
ឱ ព្រះអង្គដ៏មហិទ្ធិឫទ្ធិ! ខ្ញុំបានឃើញវិភីṣណ នៅទីសក្ការៈព្រះរាមេស្វរ ដ៏ទេវភាព។ គាត់បានមកទីនោះដើម្បីបូជា ហើយមានរាក្សសជាច្រើនព័ទ្ធជុំវិញ។
Verse 89
प्रोक्तो मया भवद्वाक्यमशेषं रघुनन्दन । श्रुतं तेनापि तत्सर्वं विनयावनतेन च
ឱ រាឃុនន្ទនៈ ជាទីរីករាយនៃវង្សរាឃុ! ខ្ញុំបានប្រាប់ព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គទាំងស្រុង; ហើយគាត់ក៏បានស្តាប់ទាំងអស់ ដោយក្បាលទាបក្នុងសេចក្តីគោរព។
Verse 90
अजानतः प्रभो तस्य राक्षसैः सुदुरात्मभिः । प्रजैवं पीडिता भूमौ महामांसस्य लोलुपैः
ឱ ព្រះអម្ចាស់! ដោយគាត់មិនដឹងទេ ប្រជាជនលើផែនដីត្រូវបានរាក្សសអាក្រក់បំផុតទាំងនោះបៀតបៀនយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះពួកវាលោភលន់ចំពោះសាច់ជាច្រើន។
Verse 91
तच्छ्रुत्वा मन्मुखात्तेन सर्वेषां निग्रहः कृतः । यैः कृतं कदनं भूमौ तव पार्थिव सत्तम । कृतास्ते व्यन्तरा सर्वे पापाहारविहारिणः
ពេលគាត់បានឮពីមាត់ខ្ញុំ គាត់បានទប់ស្កាត់ពួកវាទាំងអស់។ អ្នកដែលបានបង្កការសម្លាប់រង្គាលលើផែនដី—ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏ប្រសើរ—ត្រូវបានបម្លែងទាំងអស់ទៅជាវ្យន្តរៈ ជាសត្វវិញ្ញាណដែលដើរល្បាតដោយរស់លើអាហារបាប។
Verse 92
भविष्यथ तथा यूयं क्षुत्पिपासानिपीडिताः । तैः सर्वैः प्रार्थितः सोऽपि भूयोभूयः प्रणम्य तम्
«អ្នកទាំងឡាយនឹងក្លាយទៅដូច្នេះ—រងទុក្ខដោយឃ្លាន និងស្រេក»។ ដូច្នេះពួកវាទាំងអស់បានអង្វរគាត់; ហើយគាត់ក៏បានក្បាលទាបគោរពចំពោះព្រះអង្គនោះម្តងហើយម្តងទៀត ហើយធ្វើសំណូមពរ។
Verse 93
शप्ताः सर्वे वयं तावत्प्रसादं कुरु तद्विभो । ते तेनाथ ततः प्रोक्ता नाहं वो राक्षसाधमाः
«យើងទាំងអស់គ្នាត្រូវបានដាក់បណ្តាសា ដូច្នេះ សូមព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាច ប្រទានព្រះគុណដល់យើង!» បន្ទាប់មក គាត់បាននិយាយថា៖ «មិនមែនខ្ញុំទេ ដែលនឹងប្រទានដល់អ្នកទាំងឡាយ ឱ ពួករាក្សសដ៏ទាបថោក!»
Verse 94
अनुग्रहं करिष्यामि न दास्यामि च भोजनम् । कुशादेशान्मया सर्वे यूयं पापसमन्विताः
«ខ្ញុំនឹងបង្ហាញព្រះគុណមួយផ្នែក ប៉ុន្តែខ្ញុំនឹងមិនផ្តល់អាហារទេ។ តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះមហាក្សត្រ គុសា អ្នកទាំងអស់គ្នា—ពោរពេញដោយបាប—ត្រូវស្ថិតដូច្នោះ»
Verse 95
निगृहीताः स युष्माकं प्रसादं प्रकरिष्यति । तदर्थं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशं महीपते
«ពេលត្រូវបានទប់ស្កាត់ គាត់នឹងស្វែងរកព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ។ ដើម្បីហេតុនោះឯង ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ទូតម្នាក់ត្រូវបានផ្ញើមកកាន់ព្រះអង្គ»
Verse 96
रक्षसा तेन यद्युक्तमखिलं तत्त्वमाचर । किं वा ते बहुनोक्तेन नास्ति भक्तस्तथा विधः । भक्तिशक्तिसमोपेतो यथा ते स विभीषणः
«បើអ្វីដែលរាក្សសនោះបានបង្គាប់ គួរត្រឹមត្រូវ នោះចូរអនុវត្តតាមសេចក្តីពិតទាំងមូល។ តើត្រូវនិយាយច្រើនអ្វីទៀត? មិនមានអ្នកសក្ការៈបូជាបែបនោះទេ—មានអំណាចនៃភក្តី—ដូចវិភីសណៈរបស់ព្រះអង្គឡើយ»
Verse 97
अद्यप्रभृति नो भूमौ विचरिष्यंति राक्षसाः । तस्य वाक्यादसंदेहं त्वं राजन्सुख भाग्भव
«ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ រាក្សសនឹងមិនដើរល្បាតលើដីរបស់យើងទៀតទេ។ ដោយពាក្យរបស់គាត់ ដោយគ្មានសង្ស័យ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ សូមក្លាយជាអ្នកចែករំលែកសុខ (រស់នៅដោយសន្តិភាព)»
Verse 98
लिंगानां च कृते राजन्विज्ञप्तं तेन रक्षसा । न मया चात्र राजेंद्र आगन्तव्यं कथंचन । रामदेवस्य वाक्येन जंबुद्वीपे न मे गतिः
«អំពីលិង្គទាំងឡាយ ព្រះរាជា អារក្សនោះបានទូលសំណូមពរ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអម្ចាស់នៃព្រះរាជទាំងឡាយ ខ្ញុំមិនអាចមកទីនេះដោយវិធីណាមួយឡើយ; ដោយព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះរាមទេវ ខ្ញុំគ្មានដំណើរនៅក្នុងជំបូទ្វីបឡើយ»។
Verse 99
अत्र स्थितस्य यत्कृत्यं दैवं वा मानुषं च वा । तवादेशं करिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्
«កិច្ចការណាដែលត្រូវធ្វើ ខណៈស្ថិតនៅទីនេះ—ទោះជាកិច្ចទេវតា ឬកិច្ចមនុស្ស—ខ្ញុំនឹងអនុវត្តតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ ទោះបីវាលំបាកយ៉ាងខ្លាំងក៏ដោយ»។
Verse 100
तस्मात्तेन महाराज रामेश्वरप्रपूजकः । मनुष्यः प्रेषितो दूतो यस्तं पश्य महीपते
«ដូច្នេះ ព្រះមហារាជា មនុស្សម្នាក់ជាទូត—អ្នកស្មោះស្រឡាញ់ការបូជាព្រះរាមេស្វរ—ត្រូវបានគាត់ផ្ញើមក។ សូមទតឃើញគាត់ ព្រះអម្ចាស់នៃផែនដី»។
Verse 101
अथ तस्य समादेशाड्ढौकनीयैः पृथग्विधैः । सहितः स समायातो दूतो रक्षेंद्रनोदितः
«បន្ទាប់មក តាមព្រះបញ្ជារបស់គាត់ ទូតនោះបានមកដល់ ដោយមានអំណោយផ្សេងៗ ដែលសមស្របសម្រាប់ថ្វាយជូន រួមដំណើរមក—ជាអ្នកត្រូវបានស្តេចអារក្សបញ្ជូន»។
Verse 102
धात्रीफलप्रमाणानां तेन प्रस्थास्त्रयोदश । मौक्तिकानां समानीताः कृते तस्य महीपतेः
«គាត់បាននាំមកនូវមុត្ដិកា (គុជខ្យង) ចំនួនដប់បីប្រស្ថា ដែលគុជខ្យងនីមួយៗមានទំហំដូចផ្លែធាត្រី (អាមលក) ដើម្បីថ្វាយសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រនោះ»។
Verse 103
वैडूर्याणां मरकतानां मणीनां च द्विजोत्तमाः । जात्यानां षोडश द्रोणाः समानीताः सुनिर्मलाः
ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ! គេបាននាំមកនូវត្បូងពិតសុទ្ធឥតខ្ចោះ ចំនួនដ្រូណា ១៦ រួមមាន វៃឌូរ្យ (ត្បូងភ្នែកឆ្មា), មរកត (ត្បូងមរកត) និងត្បូងផ្សេងៗទៀត។
Verse 104
अग्निशौचानि वस्त्राणि तथा देवमयानि च । असंख्यातानि वै हेम जात्यं संख्याविवर्जितम्
មានសម្លៀកបំពាក់ដែលបានសម្អាតដោយភ្លើង និងសម្លៀកបំពាក់មានសភាពដ៏ទេវភាពផងដែរ ត្រូវបានផ្តល់ជាច្រើនមិនអាចរាប់បាន; ហើយមាសសុទ្ធជាតិ ក៏មានច្រើនលើសការគណនា។
Verse 105
तत्सर्वं दर्शयित्वाथ कुशाय सुमहात्मने । कृत्वा प्रदक्षिणं पश्चात्प्रणाममकरोद्द्विजाः
បន្ទាប់ពីបង្ហាញអស់ទាំងនោះដល់គុសៈ មហាត្មា ព្រាហ្មណ៍ (ទ្វិជៈ) បានធ្វើប្រទក្សិណា ជុំវិញគាត់ ហើយបន្ទាប់មកក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំដោយគោរព។
Verse 106
एष पार्थिवशार्दूल राक्षसेन्द्रो विभीषणः । प्रणामं कुरुते भक्त्या मन्मुखेनेदमब्रवीत्
«ឱ ស្តេចដ៏ក្លាហានដូចខ្លា! នេះគឺ វិភីෂណៈ ម្ចាស់នៃរាក្សស។ ដោយភក្តី គាត់ថ្វាយប្រណាម»។ ដោយនិយាយតាមមាត់របស់ខ្ញុំដូច្នេះ គាត់បាននិយាយបន្តដូចតទៅ។
Verse 107
प्रसादात्ते पितुः क्षेमं मम राज्ये मही पते । एष तिष्ठाम्यहं नित्यं पूजयंस्ते पितुर्हरम्
«ឱ ម្ចាស់ផែនដី, ដោយព្រះគុណនៃព្រះបិតារបស់អ្នក សុខសាន្តមាននៅក្នុងរាជ្យរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំនៅទីនេះជានិច្ច បូជាព្រះបិតារបស់អ្នក—ហរៈ (ព្រះសិវៈ)—ដោយមិនឈប់ឈរ»។
Verse 108
मम राजन्नविज्ञातैर्यदि तैः सुदुरात्मभिः । महीतले कृतं किंचिद्विरुद्धं क्षम्यतां मम
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ប្រសិនបើដោយពួកអាក្រក់ទាំងនោះ ដែលបានធ្វើដោយខ្ញុំមិនដឹង មានអ្វីមិនសមរម្យកើតឡើងលើផែនដី សូមអភ័យទោសដោយគិតជាកំហុសរបស់ខ្ញុំ។
Verse 109
एते ये राक्षसाः शप्तास्तवार्थाय मया प्रभो । एतेषां प्रेतरूपाणां त्वमाहारं प्रकीर्तय
ឱ ព្រះអម្ចាស់! រក្សសទាំងនេះ ខ្ញុំបានដាក់បណ្តាសាសម្រាប់ប្រយោជន៍របស់ព្រះអង្គ។ ចំពោះពួកដែលឥឡូវមានរូបភាពដូចព្រេតទាំងនេះ សូមព្រះអង្គប្រកាសថា តើអាហារបូជារបស់ពួកគេគួរជាអ្វី។
Verse 110
कुश उवाच । ममादेशात्समागत्य तेऽत्र लिंगानि कृत्स्नशः । पूरयंतु प्रयत्नेन पांसुभिः सर्वतोदिशम्
កុសៈបាននិយាយ៖ តាមព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ សូមឲ្យពួកគេមកទីនេះ ហើយដោយការខិតខំ បំពេញលិង្គទាំងអស់នៅទីនេះឲ្យពេញ ដោយខ្សាច់ពីគ្រប់ទិស។
Verse 111
ततस्तु भोजनं तेषां यद्भविष्यति भूतले । तद्वक्ष्यामि स्थिरो भूत्वा शृणु देवप्रपूजक
បន្ទាប់មក អំពីអាហារដែលពួកគេនឹងទទួលបានលើផែនដី ខ្ញុំនឹងប្រកាសឲ្យដឹង។ ចូរមានចិត្តមាំមួន ហើយស្តាប់ ឱ អ្នកបូជាទេវតាដោយស្មោះ។
Verse 112
तुलागते सदादित्ये तैरागत्य धरातले । विहर्तव्यं प्रयत्नेन यावद्वृश्चिकदर्शनम्
នៅពេលព្រះអាទិត្យចូលទៅក្នុងតុលា (រាសីតុលា) ពួកគេត្រូវចុះមកលើផែនដី ហើយខិតខំដើរលេងរហូតដល់ឃើញវૃឝ្ចិក (រាសីព្រហ្មចារី/ពិស្សិក)។
Verse 113
तत्र यैर्न कृतं श्राद्धं प्रेतपक्षे नराधमैः । कन्यास्थे वा रवौ यावन्न तुलांतगतिर्भवेत्
ក្នុងកាលនោះ មនុស្សទាបទាំងឡាយ ដែលមិនធ្វើ «ស្រាទ្ធ» ក្នុងពាក់កណ្តាលខែព្រេត (Pretapakṣa) ឬនៅពេលព្រះអាទិត្យស្ថិតក្នុងកញ្ញា (Virgo) នឹងនៅដូច្នោះ រហូតដល់ព្រះអាទិត្យទៅដល់ចុងតុលា (Libra)។
Verse 114
ज्वररूपैस्तदंगस्थैर्भक्ष्यमन्नं पृथग्विधम् । ममादेशादसंदिग्धं मासमेकं निशाचरैः
ដោយយករូបជាជំងឺក្តៅ ហើយស្នាក់នៅក្នុងអវយវៈរបស់ពួកគេ សត្វរាត្រីទាំងឡាយ នឹងតាមព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ ដោយមិនសង្ស័យ ញ៉ាំអាហារផ្សេងៗជាច្រើនប្រភេទ អស់មួយខែ។
Verse 115
विधिहीनं च यैर्दत्तं भुक्तं च विधिवर्जितम् । श्राद्धं वा मानुषैः सेव्या ज्वररूपैश्च ते सदा
អ្នកណាដែលបរិច្ចាគដោយគ្មានពិធីត្រឹមត្រូវ ហើយអ្នកណាដែលបរិភោគដោយគ្មានវិន័យ ឬអ្នកណាដែលចូលរួម «ស្រាទ្ធ» ដោយខុសរបៀប—មនុស្សដូច្នោះ តែងតែត្រូវទុក្ខវេទនាដែលមានរូបជាជំងឺក្តៅ តាមជាប់ជានិច្ច។
Verse 116
एवं वाच्यास्त्वया सर्वे प्रेतास्ते मद्वचोऽखिलम् । तस्मादागत्य कुर्वंतु कार्तिके मासि मद्वचः
ដូច្នេះ អ្នកត្រូវនិយាយទៅកាន់ព្រេតទាំងអស់នោះ ដោយបញ្ជូនព្រះបន្ទូលរបស់ខ្ញុំទាំងស្រុង។ ហេតុនេះ សូមឲ្យពួកគេមក ហើយនៅខែកាតិក (Kārtika) ចូរធ្វើតាមព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ។
Verse 117
तथा दूत त्वया वाच्यो मम वाक्याद्विभीषणः । प्रमादाद्यन्मया प्रोक्तं परुषं वचनं तव
ហើយ អូ ទូតអើយ អ្នកត្រូវប្រាប់វិភីෂណ (Vibhīṣaṇa) ផងដែរ តាមព្រះបន្ទូលរបស់ខ្ញុំថា៖ ពាក្យរឹងមាំដែលខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់អ្នក គ្រាន់តែដោយការមិនប្រុងប្រយ័ត្នប៉ុណ្ណោះ។
Verse 118
जानाम्यहं महाभाग न तेऽस्ति विकृतिः क्वचित् । परिक्लिष्टं जनं दृष्ट्वा मयैतद्व्याहृतं वचः
ខ្ញុំដឹងហើយ ឱ មហាបុណ្យជន ថា អ្នកមិនមានកំហុសអ្វីឡើយ។ ដោយឃើញប្រជាជនកំពុងទុក្ខលំបាក ខ្ញុំបាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។
Verse 119
राक्षसेन्द्रे स्थिते भूमौ त्वयि जानाम्यहं सदा । तिष्ठते जनको मह्यं रामः शस्त्रभृतां वरः
ដរាបណា អ្នក—ព្រះអម្ចាស់នៃរាក្សស—ឈរមាំមួនលើផែនដី ខ្ញុំតែងដឹងថា ព្រះរាមា អ្នកកាន់អាវុធល្អឥតខ្ចោះ នៅជាអ្នកការពារដូចឪពុកសម្រាប់ខ្ញុំ។
Verse 120
एवमुक्त्वा ततो दूतं पूजया मास राघवः । वस्त्रैर्बहुविधै रत्नैर्नद्युत्थैश्च पृथग्विधैः
ព្រះរាឃវៈនិយាយដូច្នោះហើយ ក៏គោរពបូជាទូតនោះ ប្រោសប្រទានសម្លៀកបំពាក់ជាច្រើនប្រភេទ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមនីនានា រួមទាំងអ្វីដែលបានមកពីទន្លេផងដែរ។
Verse 121
विभीषणकृते पश्चात्प्रेषयामास राघवः । ढौकनीयान्यनेकानि यानि संति च तत्र वै
បន្ទាប់មក ដើម្បីវិភីષណៈ ព្រះរាឃវៈបានផ្ញើអំណោយសមគួរជាច្រើន—អ្វីៗដែលមាននៅទីនោះ សុទ្ធតែបានរៀបចំជាអំណោយ។
Verse 122
सूत उवाच । एवं स सुखसंयुक्तान्कृत्वा सर्वान्द्विजोत्तमान् । एतत्सर्वं ददौ पश्चात्तेभ्यो मुक्तादिकं नृपः
សូត្រាបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ ព្រះមហាក្សត្រ បានធ្វើឲ្យព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរទាំងអស់មានសេចក្តីរីករាយ ហើយបន្ទាប់មកបានប្រទានអ្វីៗទាំងនេះដល់ពួកគេ—គុជខ្យង និងទ្រព្យមានតម្លៃផ្សេងៗ។
Verse 123
ढौकनीयं तथाऽयातं तल्लंकायाः पृथग्विधम् । शासनानि तथान्यानि गजाश्वसहितानि च
ហើយអំណោយនានាដ៏ចម្រុះក៏បានមកដល់ពីលង្កា ដោយឡែកៗគ្នា; ហើយព្រះរាជបញ្ជា និងការផ្តល់អនុគ្រោះផ្សេងៗទៀតក៏មកដែរ ព្រមទាំងដំរី និងសេះ។
Verse 124
पत्तनानि विचित्राणि ग्रामाणि नगराणि च । यच्चान्यद्वांछितं येन तद्दत्तं तेन तस्य वै
ព្រះអង្គបានប្រទានកំពង់ផែដ៏វិចិត្រស្រស់ស្អាត ភូមិ និងទីក្រុង; ហើយអ្វីណាដែលអ្នកណាម្នាក់ប្រាថ្នា នោះព្រះអង្គបានប្រទានឲ្យគាត់តាមប្រាថ្នានោះ។
Verse 125
ततः कुशेश्वरं देवं विधाय च लवेश्वरम् । स्वां तनुं च महाभागौ भ्रातरौ तौ रघूत्तमौ
បន្ទាប់មក បងប្អូនទាំងពីរដ៏មានសំណាង—ជាពូជពង្សដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃរាឃុ—បានស្ថាបនាព្រះទេវតាគុសេឝ្វរ និងលវេឝ្វរ ហាក់ដូចជាបានអភិសេកស្ថិតិរូបកាយរបស់ខ្លួនឯងនៅទីនោះ។
Verse 126
निवेद्य ब्राह्मणेन्द्राणां कृत्वा वृत्तिं यथोचिताम् । अयोध्यां नगरीं तूर्णं कृतकृत्यौ विनिर्गतौ
ក្រោយពីបានថ្វាយបង្គំ និងប្រគេនអំណោយតាមគួរដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តម ហើយរៀបចំការរស់នៅរបស់ពួកគេឲ្យសមរម្យរួច បងប្អូនទាំងពីរ—បានបំពេញកិច្ចរួចរាល់—បានចេញដំណើរយ៉ាងរហ័សទៅកាន់ទីក្រុងអយោធ្យា។
Verse 495
यथा तिलगतं तैलं गूढं तिष्ठति सर्वदा । तथा त्वं सर्व लोकेषु गूढस्तिष्ठसि शंकर
ដូចជាប្រេងស្ថិតលាក់ខ្លួនជានិច្ចនៅក្នុងគ្រាប់ល្ង ដូច្នោះដែរ ឱ ព្រះសង្ករ អ្នកស្ថិតនៅគ្រប់លោកទាំងអស់ ដោយលាក់ខ្លួនតែមានវត្តមាន។