Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

Devanagari script

अविलंबितमाचक्ष्व कृतं विद्धि कलावति । भवद्विधानां साध्वीनामन्येऽप्राप्यं न किंचन

Transliteration

avilaṃbitamācakṣva kṛtaṃ viddhi kalāvati | bhavadvidhānāṃ sādhvīnāmanye'prāpyaṃ na kiṃcana

Translation

«កលាវតី អើយ ចូរប្រាប់ដោយមិនពន្យាពេល; ចូរដឹងថា វាបានសម្រេចរួចហើយ។ សម្រាប់ស្ត្រីសាធ្វីមានសីលធម៌ដូចនាង អ្វីដែលអ្នកដទៃមិនអាចឈានដល់ ក៏មិនមែនជារឿងមិនអាចទទួលបានឡើយ»។

Word by Word

• अविलम्बितम्: without delay
• अविलम्बितम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अविलम्बित (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative): ‘without delay’

• आचक्ष्व: tell; declare
• आचक्ष्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-चक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• कृतम्: done; accomplished
• कृतम्: कर्म/विधेय (object-complement with विद्धि)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done’

• विद्धि: know; understand
• विद्धि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कलावति: O accomplished lady
• कलावति: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: कलावती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• भवद्विधानाम्: of those like you
• भवद्विधानाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: भवत् + विधान (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: भवतः (त्वदादृश) + विधान (kind/type)

• साध्वीनाम्: of virtuous women
• साध्वीनाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• अन्ये: for others
• अन्ये: कर्ता (of implied ‘is/are’)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अप्राप्यम्: unattainable
• अप्राप्यम्: विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: आ-प्राप् (धातु)
• Form: अ-उपसर्गेण निषेध + यत्/ण्यत्-भाव (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘not attainable’

• न: not
• न: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• किञ्चन: anything at all
• किञ्चन: कर्म/विधेय (with न)
• Type: Noun
• Root: किञ्चन (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite pronoun)

Speaker

King

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical)

Visual Art Cues

Scene: The king urges Kalāvatī to speak quickly, assuring her request is already fulfilled; the scene conveys decisive protection and reverence toward a virtuous woman.

Characters & Entities

• King
• Kalāvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Virtue (sādhutva) is portrayed as a power that makes righteous aims attainable and inspires confident dharmic action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it is embedded in the Kāśī Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.