Adhyaya 53

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ *लोक मिलाकर कुल ५८ ३ “लोक हैं) >>: >> | अ>॥ की स्नॉसीिस्स त्रिपञज्चाशत्तमो<ड्ध्याय: मार्गमें श्रीकृष्णसे कौरवोंके विनाशकी बात सुनकर उत्तड़ मुनिका कुपित होना और श्रीकृष्णका उन्हें शान्त करना वैशम्पायन उवाच तथा प्रयान्तं वार्ष्णेयं द्वारकां भरतर्षभा: । परिष्वज्य न्यवर्तन्त सानुयात्रा: परंतपा:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! इस प्रकार द्वारका जाते हुए भगवान्‌ श्रीकृष्णको हृदयसे लगाकर भरतवंशके श्रेष्ठ वीर शत्रुसंतापी पाण्डव अपने सेवकों-सहित पीछे लौटे

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអង្គជាអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងវង្សភារតៈ! ខណៈព្រះវាសុទេវ ក្រឹෂ್ಣ (វារិಷ್ಣេយៈ) ចេញដំណើរទៅទ្វារកា វីរបុរសបណ្ឌវៈ អ្នកដុតបំផ្លាញសត្រូវ បានឱបព្រះអង្គដោយក្តីស្រឡាញ់ពីចិត្ត ហើយបន្ទាប់មកក៏ត្រឡប់ក្រោយវិញ ជាមួយអ្នកបម្រើរបស់ខ្លួន»។

Verse 2

पुन: पुनश्च वार्ष्णेयं पर्यष्वजत फाल्गुन: । आ चरक्षुविषयाच्चैनं स ददर्श पुन: पुन:,अर्जुनने वृष्णिवंशी प्यारे सखा श्रीकृष्णको बारंबार छातीसे लगाया और जबतक वे आँखोंसे ओझल नहीं हुए, तबतक उन्हींकी ओर वे बारंबार देखते रहे

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ផាល់គុន (អర్జុន) បានឱបវារិស្នេយៈ (ព្រះស្រីក្រឹષ્ણ) ម្តងហើយម្តងទៀត។ ហើយរហូតដល់ព្រះក្រឹષ્ણផុតពីចម្ងាយភ្នែក អర్జុនក៏នៅតែសម្លឹងទៅរកព្រះអង្គជាបន្តបន្ទាប់—ជាសញ្ញានៃសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏មាំមួន ការដឹងគុណ និងការគោរពចំពោះមិត្តដែលបានណែនាំគាត់ឆ្លងកាត់ភារកិច្ចនៃសង្គ្រាម និងធម៌។

Verse 3

कृच्छेणैव तु तां पार्थो गोविन्दे विनिवेशिताम्‌ । संजहार ततो दृष्टिं कृष्णश्वाप्पपराजित:,जब रथ दूर चला गया, तब पार्थने बड़े कष्टसे श्रीकृष्णकी ओर लगी हुई अपनी दृष्टिको पीछे लौटाया। किसीसे पराजित न होनेवाले श्रीकृष्णकी भी यही दशा थी

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ប៉ារថ (អర్జុន) ត្រូវប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងទើបអាចដកសាយភ្នែកដែលបានចាក់ជាប់លើគោវិន្ទ (ព្រះក្រឹષ્ણ) មកវិញ។ ហើយព្រះក្រឹષ્ણផងដែរ—អ្នកមិនដែលចាញ់អ្នកណា—ក៏ស្ថិតក្នុងសភាពដូចគ្នា ពិបាកបង្វែរចិត្តបង្វែរភ្នែកចេញ។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញពីសម្ពន្ធភាពដ៏ជ្រាលជ្រៅរបស់ពួកគេ៖ សូម្បីតែអ្នកខ្លាំងបំផុត ក៏ត្រូវឈ្នះមួយភ្លែត មិនមែនដោយសត្រូវទេ ប៉ុន្តែដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ កាតព្វកិច្ច និងការឈឺចាប់នៃការបែកចេញ។

Verse 4

तस्य प्रयाणे यान्यासन्‌ निमित्तानि महात्मन: । बहुन्यद्भुतरूपाणि तानि मे गदतः शृणु,महामना भगवान्‌की यात्राके समय जो बहुत-से अद्भुत शकुन प्रकट हुए, उन्हें बताता हूँ, सुनो

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ នៅពេលអ្នកមានព្រលឹងធំរូបនោះចេញដំណើរ មានលក្ខណៈសញ្ញាជាច្រើនបានលេចឡើង—ច្រើនយ៉ាង និងអស្ចារ្យក្នុងរូបរាង។ ចូរស្តាប់ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់វាឲ្យអ្នក។

Verse 5

वायुर्वेगेन महता रथस्य पुरतो ववौ । कुर्वन्नि:शर्करं मार्ग विरजस्कमकण्टकम्‌,उनके रथके आगे बड़े वेगसे हवा आती और रास्तेकी धूल, कंकण तथा काँटोंको उड़ाकर अलग कर देती थी

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ខ្យល់ដ៏ខ្លាំងបានផ្លុំយ៉ាងលឿននៅមុខរទេះ បោសសម្អាតផ្លូវ—បក់កម្ទេចក្រួស លើកធូលី និងបំបាត់បន្លា—ឲ្យផ្លូវក្លាយជាស្អាត រលូន និងគ្មានឧបសគ្គ។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញថា ដំណើរនោះទទួលបានការអនុគ្រោះដ៏អស្ចារ្យ ដូចជាធម្មជាតិផ្ទាល់ក៏សហការឲ្យការធ្វើដំណើររលូន។

Verse 6

ववर्ष वासवश्वैव तोयं शुचि सुगन्धि च । दिव्यानि चैव पुष्पाणि पुरत: शार्डधन्वचन:,इन्द्र श्रीकृष्णके सामने पवित्र एवं सुगन्धित जल तथा दिव्य पुष्पोंकी वर्षा करते थे

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ឥន្ទ្រ (វាសវ) បានបង្អួចភ្លៀងចុះ—ទឹកសុទ្ធ មានក្លិនក្រអូប និងផ្កាទេវតា—នៅមុខសារង្គធន្វន (ព្រះស្រីក្រឹષ્ણ)។ ទិដ្ឋភាពនេះជាសញ្ញានៃការអនុម័ត និងការគោរពពីស្ថានសួគ៌ បង្ហាញថាព្រះក្រឹષ્ણសមគួរទទួលការបូជា ហើយរំលឹកថាអំណាចដ៏សុចរិត តែងតែទទួលការអនុញ្ញាតពីលំដាប់សីលធម៌ខ្ពស់ជាង។

Verse 7

स प्रयातो महाबाहु: समेषु मरुधन्वसु । ददर्शाथ मुनिश्रेष्ठमुत्तडकममितौजसम्‌,इस प्रकार मरुभूमिके समतल प्रदेशमें पहुँचकर महाबाहु श्रीकृष्णने अमिततेजस्वी मुनिश्रेष्ठ उत्तंकका दर्शन किया

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ព្រះអង្គមានព្រះពាហុដ៏មហិមា បានធ្វើដំណើរទៅមុខ រហូតដល់ដីរាបស្មើនៃវាលខ្សាច់។ នៅទីនោះ ព្រះអង្គបានឃើញមុនីឧត្តម ឧត្តង្គៈ ជាអ្នកឃើញធម៌ មានតេជៈវិញ្ញាណមិនអាចវាស់បាន។ ការជួបប្រទះនេះបើកឆាកសន្ទនារវាងអំណាចរាជ្យ និងអំណាចទេវភាព ជាមួយអធិការកិច្ចនៃអ្នកបួស ប្រាប់ឲ្យដឹងថា ធម៌មិនត្រឹមតែបំភ្លឺលើសមរភូមិទេ ប៉ុន្តែបំភ្លឺផងដែរ តាមរយៈការជួបអ្នកប្រាប់សច្ចៈ។

Verse 8

स तं सम्पूज्य तेजस्वी मुनिं पृुथुललोचन: । पूजितस्तेन च तदा पर्यपृच्छदटनामयम्‌,विशाल नेत्रोंवाले तेजस्वी श्रीकृष्ण उत्तंक मुनिकी पूजा करके स्वयं भी उनके द्वारा पूजित हुए। तत्पश्चात्‌ उन्होंने मुनिका कुशल-समाचार पूछा

ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រធំទូលាយ និងតេជៈរុងរឿង (ព្រះក្រឹષ્ણ) បានគោរពបូជាមុនីដ៏ភ្លឺរលោងនោះតាមគួរ ហើយមុនីនោះក៏បានគោរពបូជាព្រះអង្គវិញនៅពេលនោះដែរ។ បន្ទាប់មក ដោយចិត្តសុភាពរាបសារ និងស្របធម៌ ព្រះអង្គបានសួរព័ត៌មានសុខទុក្ខនៃការធ្វើដំណើររបស់មុនី—ថាតើអ្វីៗសុវត្ថិភាព ឥតទុក្ខលំបាក និងឥតភាពច្របូកច្របល់ឬទេ។

Verse 9

स पृष्ट: कुशल तेन सम्पूज्य मधुसूदनम्‌ । उत्तड़को ब्राह्मणश्रेष्ठस्तत: पप्रच्छ माधवम्‌,उनके कुशल-मंगल पूछनेपर विप्रवर उत्तंकने भी मधुसूदन माधवकी पूजा करके उनसे इस प्रकार प्रश्न किया--

ពេលមុនីត្រូវបានសួរព័ត៌មានសុខទុក្ខដូច្នោះ មុនីឧត្តង្គៈ ជាប្រាហ្មណ៍ឧត្តម បានគោរពបូជាមធុសូទន (ព្រះក្រឹષ્ણ) ជាមុនសិន។ បន្ទាប់ពីបានថ្វាយការគោរពហើយ ទើបលោកបានសួរព្រះមាធវៈ ដោយបន្តសន្ទនានោះតាមរបៀបដែលពោរពេញដោយសុភាពរាបសារ ធម៌ និងការគោរពត្រឹមត្រូវចំពោះភ្ញៀវ និងមគ្គុទេសក៍ដ៏គួរគោរព។

Verse 10

कच्चिच्छौरे त्वया गत्वा कुरुपाण्डवसझ तत्‌ | कृतं॑ सौश्रात्रमचलं तन्मे व्याख्यातुमहसि,'शूरनन्दन! क्‍या तुम कौरवों और पाण्डवोंके घर जाकर उनमें अविचल भ्रातृभाव स्थापित कर आये? यह बात मुझे विस्तारके साथ बताओ

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ឱ សៅរិ! បន្ទាប់ពីទៅកាន់សភានៃកុរុ និងបណ្ឌវទាំងនោះហើយ តើអ្នកបានសម្រេចបង្កើតសម្ពន្ធភាពបងប្អូនដ៏មិនរអាក់រអួលរវាងពួកគេឬទេ? សូមពន្យល់ឲ្យខ្ញុំដឹងដោយលម្អិត»។

Verse 11

अपि संधाय तान्‌ वीरानुपावृत्तोडसि केशव । सम्बन्धिन: स्वदयितान्‌ सतत वृष्णिपुड्रव,केशव! क्या तुम उन वीरोंमें संधि कराकर ही लौट रहे हो? वृष्णिपुंगव! वे कौरव, पाण्डव तुम्हारे सम्बन्धी तथा तुम्हें सदा ही परम प्रिय रहे हैं

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ឱ កេសវ! តើអ្នកត្រឡប់មកវិញ ក្រោយពីបានធ្វើឲ្យវីរបុរសទាំងនោះសម្របសម្រួលគ្នា និងចងសន្ធិសញ្ញាហើយឬ? ឱ វೃಷ್ಣិពុង្គវ! កៅរវ និងបណ្ឌវទាំងនោះ ជាសាច់ញាតិរបស់អ្នក ហើយតែងតែជាទីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះអ្នក»។

Verse 12

कच्चित्‌ पाण्डुसुता: पञठ्च धृतराष्ट्रस्य चात्मजा: । लोकेषु विहरिष्यन्ति त्वयवा सह परंतप

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «តើកូនប្រុសទាំងប្រាំរបស់បណ្ឌុ និងកូនប្រុសរបស់ធൃതរाष्ट्रផងដែរ នៅតែដើរទៅមកក្នុងលោកនេះឬទេ—ជាមួយអ្នក ឬក្រោមការការពាររបស់អ្នក ឱ អ្នកដុតសត្រូវ?»

Verse 13

“परंतप! क्या पाण्डुके पाँचों पुत्र और धृतराष्ट्रके भी सभी आत्मज संसारमें तुम्हारे साथ सुखपूर्वक विचर सकेंगे? ।। स्वराष्ट्रे ते च राजान: कच्चित्‌ प्राप्स्यन्ति वै सुखम्‌ । कौरवेषु प्रशान्तेषु त्वया नाथेन केशव,“केशव! तुम-जैसे रक्षक एवं स्वामीके द्वारा कौरवोंके शान्त कर दिये जानेपर अब पाण्डवनरेशोंको अपने राज्यमें सुख तो मिलेगा न?

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ អ្នកដុតសត្រូវ! តើកូនប្រុសទាំងប្រាំរបស់បណ្ឌុ និងកូនប្រុសទាំងអស់របស់ធೃತរાષ્ટ્રផងដែរ នឹងអាចដើរទៅមកក្នុងលោកនេះជាមួយអ្នក ដោយសុខសាន្ត និងសុខសប្បាយបានឬ? ហើយ ឱ កេសវៈ—ឥឡូវនេះ កាលណាកោរវៈត្រូវបានអ្នក ដែលជាអ្នកការពារ និងម្ចាស់របស់ពួកគេ ធ្វើឲ្យស្ងប់ស្ងាត់ហើយ—តើព្រះរាជបណ្ឌវៈទាំងនោះ នឹងទទួលបានសុខក្នុងនគររបស់ខ្លួនពិតប្រាកដឬ?»

Verse 14

या मे सम्भावना तात त्वयि नित्यमवर्तत । अपि सा सफला तात कृता ते भरतान्‌ प्रति,“तात! मैं सदा तुमसे इस बातकी सम्भावना करता था कि तुम्हारे प्रयत्नसे कौरव- पाण्डवोंमें मेल हो जायगा। मेरी जो वह सम्भावना थी, भरतवंशियोंके सम्बन्धमें तुमने वह सफल तो किया है न?”

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «កូនអើយ ខ្ញុំបានរក្សាទុកសេចក្តីសង្ឃឹមនេះចំពោះអ្នកជានិច្ចថា ដោយការខិតខំរបស់អ្នក នឹងមានការផ្សះផ្សារវាងកោរវៈ និងបណ្ឌវៈ។ កូនអើយ ចូរប្រាប់ខ្ញុំថា សេចក្តីសង្ឃឹមនោះរបស់ខ្ញុំ ស្តីពីពូជពង្សភរតៈ តើអ្នកបានធ្វើឲ្យសម្រេចហើយឬ?»

Verse 15

श्रीभगवानुवाच कृतो यत्नो मया पूर्व सौशाम्ये कौरवान्‌ प्रति । नाशक्यन्त यदा साम्ये ते स्थापयितुमज्जसा

ព្រះមានព្រះភាគបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «កាលពីមុន ខ្ញុំបានខិតខំប្រឹងប្រែង ដើម្បីនាំកោរវៈឲ្យឈានទៅរកការផ្សះផ្សា និងសន្តិភាព។ ប៉ុន្តែ ពេលដែលពួកគេមិនអាចត្រូវបានដាក់ឲ្យឈរជាប់ក្នុងសមភាព និងសាមគ្គីដោយងាយស្រួលបាន ទីផ្លូវនៃសម្របសម្រួលក៏មិនអាចចាក់ឫសបានឡើយ»

Verse 16

न दिष्टमप्यतिक्रान्तुं शक्‍्यं बुद्धया बलेन वा,महर्षे! प्रारब्धके विधानको कोई बुद्धि अथवा बलसे नहीं मिटा सकता। अनघ! आपको तो ये सब बातें मालूम ही होंगी कि कौरवोंने मेरी, भीष्मजीकी तथा विदुरजीकी सम्मतिको भी ठुकरा दिया

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ មហាឥសី! អ្វីដែលវាសនាបានកំណត់ហើយ មិនអាចលើសលប់បានទេ—មិនដោយប្រាជ្ញា ក៏មិនដោយកម្លាំង។ គ្មាននរណាអាចលុបបំបាត់អ្វីដែលបានចាប់ផ្តើមឲ្យផ្លែផល តាមបទបញ្ជារបស់វាសនាបានឡើយ។ ឱ អ្នកបរិសុទ្ធឥតមាលិន្យ! អ្នកប្រាកដជាដឹងរឿងទាំងនេះហើយថា កោរវៈបានបដិសេធសេចក្តីណែនាំរបស់ខ្ញុំ ព្រមទាំងរបស់ភីស្ម និងវិទុរ»

Verse 17

महर्षे विदितं भूय: सर्वमेतत्‌ तवानघ । तेडत्यक्रामन्‌ मतिं महां भीष्मस्य विदुरस्यथ च,महर्षे! प्रारब्धके विधानको कोई बुद्धि अथवा बलसे नहीं मिटा सकता। अनघ! आपको तो ये सब बातें मालूम ही होंगी कि कौरवोंने मेरी, भीष्मजीकी तथा विदुरजीकी सम्मतिको भी ठुकरा दिया

ឱ មហាឥសី អនាឃ! អ្វីៗទាំងនេះទាំងអស់ ព្រះអង្គបានជ្រាបរួចហើយ។ កោរវបានបដិសេធយោបល់ដ៏ធំរបស់ខ្ញុំ របស់ព្រះបិតាមហាវីរ ភីស្ម និងរបស់វិទុរ ដែរ។ ឱ មហាឥសី! អ្វីដែលវាសនាបានកំណត់រួច មិនអាចលុបបំបាត់បានដោយប្រាជ្ញា ឬកម្លាំងណាមួយឡើយ។

Verse 18

ततो यमक्षयं जग्मु: समासाद्येतरेतरम्‌ । पज्चैव पाण्डवा: शिष्टा हतामित्रा हतात्मजा: । धार्रराष्ट्रश्न निहता: सर्वे ससुतबान्धवा:,इसीलिये वे आपसमें लड़-भिड़कर यमलोक जा पहुँचे। इस युद्धमें केवल पाँच पाण्डव ही अपने शत्रुओंको मारकर जीवित बच गये हैं। उनके पुत्र भी मार डाले गये हैं। धृतराष्ट्रके सभी पुत्र, जो गान्धारीके पेटसे पैदा हुए थे, अपने पुत्र और बान्धवोंसहित नष्ट हो गये

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក ពួកគេបានប្រយុទ្ធប្រទះគ្នា ហើយទៅដល់ទីស្ថានរបស់យម—ស្លាប់ដោយការប្រយុទ្ធគ្នាទៅវិញទៅមក។ ក្នុងសង្គ្រាមនោះ មានតែបណ្ឌវទាំងប្រាំប៉ុណ្ណោះដែលនៅរស់ ដោយបានសម្លាប់សត្រូវរបស់ខ្លួន; ប៉ុន្តែកូនប្រុសរបស់ពួកគេក៏ត្រូវបានសម្លាប់ដែរ។ កូនប្រុសទាំងអស់របស់ធ្រិតរាស្ត្រ ដែលកើតពីគន្ធារី ត្រូវបានបំផ្លាញអស់ រួមទាំងកូនចៅ និងញាតិមិត្តរបស់ពួកគេ។

Verse 19

इत्युक्तवचने कृष्णे भूशं क्रोधसमन्वित: । उत्तड़क इत्युवाचैनं रोषादुत्फुल्ललोचन:,भगवान्‌ श्रीकृष्णके इतना कहते ही उत्तंक मुनि अत्यन्त क्रोधसे जल उठे और रोषसे आँखें फाड़-फाड़कर देखने लगे। उन्होंने श्रीकृष्णसे इस प्रकार कहा

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ព្រះក្រឹષ્ણបាននិយាយដូច្នោះហើយ ឧត្តង្គមុនីក៏ឆេះឡើងដោយកំហឹងយ៉ាងខ្លាំង។ ភ្នែករបស់គាត់ពង្រីកដោយសេចក្តីរោស ហើយគាត់បាននិយាយទៅកាន់ព្រះស្រីក្រឹષ્ણ ដោយពាក្យដ៏ក្រហាយដូច្នេះ។

Verse 20

उत्तडुक उवाच यस्माच्छक्तेन ते कृष्ण न त्राता: कुरुपुड्रवा: । सम्बन्धिन: प्रियास्तस्माच्छप्स्ये5हं त्वामसंशयम्‌,उत्तंक बोले--श्रीकृष्ण! कौरव तुम्हारे प्रिय सम्बन्धी थे, तथापि शक्ति रखते हुए भी तुमने उनकी रक्षा न की। इसलिये मैं तुम्हें अवश्य शाप दूँगा

ឧត្តង្គបាននិយាយថា៖ «ឱ ក្រឹષ્ણ! ទោះមានអំណាចក៏ដោយ អ្នកមិនបានការពារកោរវ—បុត្រកុលកុរុដ៏ប្រសើរ—ឡើយ។ ព្រោះពួកគេជាញាតិជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នក ដូច្នេះខ្ញុំនឹងដាក់បណ្តាសាអ្នកដោយមិនសង្ស័យ»។

Verse 21

नच ते प्रसभं यस्मात्‌ ते निगृह निवारिता: । तस्मान्मन्युपरीतस्त्वां शप्स्यामि मधुसूदन,मधुसूदन! तुम उन्हें जबर्दस्ती पकड़कर रोक सकते थे, पर ऐसा नहीं किया। इसलिये मैं क्रोधमें भरकर तुम्हें शाप दूँगा

«មធុសូទន! អ្នកអាចចាប់ពួកគេដោយបង្ខំ ហើយទប់ស្កាត់បាន ប៉ុន្តែអ្នកមិនបានធ្វើ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងដាក់បណ្តាសាអ្នក ដោយត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយកំហឹង»។

Verse 22

त्वया शक्तेन हि सता मिथ्याचारेण माधव । ते परीताः कुरुश्रेष्ठा नश्यन्तः सम ह्ुपेक्षिता:,माधव! कितने खेदकी बात है, तुमने समर्थ होते हुए भी मिथ्याचारका आश्रय लिया। युद्धमें सब ओरसे आये हुए वे श्रेष्ठ कुरुवंशी नष्ट हो गये और तुमने उनकी उपेक्षा कर दी

ឱ មាធវៈ ទោះបីជាអ្នកមានអំណាចពេញលេញក៏ដោយ ក៏អ្នកបានជ្រើសយកវិធីប្រព្រឹត្តក្លែងក្លាយ។ អ្នកកុរុជាន់ខ្ពស់ទាំងនោះ ដែលត្រូវបានវាយព័ទ្ធពីគ្រប់ទិសក្នុងសមរភូមិ បានវិនាសទៅ—ខណៈដែលអ្នកឈរមើលដោយមិនអើពើ។ អាលាស! នេះជារឿងគួរឲ្យសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 23

वायुदेव उवाच शृणु मे विस्तरेणेदं यद्‌ वक्ष्ये भुगुनन्दन । गृहाणानुनयं चापि तपस्वी हासि भार्गव,श्रीकृष्णने कहा--भृगुनन्दन! मैं जो कुछ कहता हूँ, उसे विस्तारपूर्वक सुनिये। भार्गव! आप तपस्वी हैं, इसलिये मेरी अनुनय-विनय स्वीकार कीजिये

វាយុទេវៈបាននិយាយថា៖ «ឱ កូនចៅរបស់ភ្រឹគុ សូមស្តាប់ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន និងដោយលម្អិត នូវអ្វីដែលខ្ញុំនឹងនិយាយ។ ឱ ភារគវៈ ព្រោះអ្នកជាតាបស្វី សូមទទួលការអង្វរ​ដោយក្តីគោរពរបស់ខ្ញុំផង»។

Verse 24

श्रुत्वा च मे तदध्यात्मं मुज्चेथा: शापमद्य वै । न च मां तपसाल्पेन शक्तोडभिभवितुं पुमान्‌

វាយុបាននិយាយថា៖ «ពេលអ្នកបានស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីធម៌អធ្យាត្មៈនោះហើយ ថ្ងៃនេះអ្នកនឹងបានរួចផុតពីបណ្តាសានោះជាក់ជាមិនខាន។ ហើយមនុស្សណាម្នាក់ក៏មិនអាចយកតាបៈតិចតួចមកឈ្នះខ្ញុំបានឡើយ»។

Verse 25

तपस्ते सुमहद्दीप्तं गुरवश्ञापि तोषिता:,आपका तप और तेज बहुत बढ़ा हुआ है। आपने गुरुजनोंको भी सेवासे संतुष्ट किया है। द्विजश्रेष्ठट आपने बाल्यावस्थासे ही ब्रह्मचर्यका पालन किया है। ये सारी बातें मुझे अच्छी तरह ज्ञात हैं। इसलिये अत्यन्त कष्ट सहकर संचित किये हुए आपके तपका मैं नाश कराना नहीं चाहता हूँ

វាយុបាននិយាយថា៖ «តាបៈរបស់អ្នកធំធេង និងភ្លឺរលោងយ៉ាងខ្លាំង ហើយអ្នកក៏បានធ្វើឲ្យគ្រូអាចារ្យទាំងឡាយពេញចិត្តដោយការបម្រើយ៉ាងស្មោះត្រង់។ ឱ ព្រះទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ តាំងពីកុមារភាព អ្នកបានរក្សាព្រហ្មចរិយៈ។ រឿងទាំងនេះខ្ញុំដឹងច្បាស់លាស់ ដូច្នេះខ្ញុំមិនចង់បំផ្លាញតាបៈដែលអ្នកបានសន្សំដោយការអត់ធ្មត់ទុក្ខលំបាកយ៉ាងខ្លាំងនោះឡើយ»។

Verse 26

कौमारं ब्रह्मचर्य ते जानामि द्विजसत्तम | दुःखार्जितस्य तपसस्तस्मान्नेच्छामि ते व्ययम्‌,आपका तप और तेज बहुत बढ़ा हुआ है। आपने गुरुजनोंको भी सेवासे संतुष्ट किया है। द्विजश्रेष्ठट आपने बाल्यावस्थासे ही ब्रह्मचर्यका पालन किया है। ये सारी बातें मुझे अच्छी तरह ज्ञात हैं। इसलिये अत्यन्त कष्ट सहकर संचित किये हुए आपके तपका मैं नाश कराना नहीं चाहता हूँ

វាយុបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ ខ្ញុំដឹងច្បាស់អំពីព្រហ្មចរិយៈដែលអ្នកបានរក្សាតាំងពីកុមារភាព។ ដូច្នេះ ខ្ញុំមិនចង់ឲ្យតាបៈរបស់អ្នកខាតបង់ឡើយ—តាបៈដែលអ្នកបានសន្សំដោយការអត់ធ្មត់ទុក្ខលំបាក»។

Verse 52

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपरववके अन्तर्गत अनुगीतापर्वमें श्रीकृष्णका द्वारकाकी प्रस्थानविषयक बावनवाँ अध्याय पूरा हुआ

ដូច្នេះ ក្នុង «មហាភារត» ដ៏បរិសុទ្ធ នៅក្នុង អាស្វមេធិកបរវៈ ហើយជាពិសេសក្នុងផ្នែក អនុគីតា ជំពូកទី៥២ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការចេញដំណើររបស់ ព្រះក្រឹស្ណ ទៅកាន់ ទ្វារកា បានបញ្ចប់ដោយសព្វគ្រប់។ កថាបញ្ចប់នេះបង្ហាញការផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រៀន និងការពិចារណា ត្រឡប់ទៅចលនានៃព្រឹត្តិការណ៍ ដោយរំលេចការបញ្ចប់យ៉ាងមានរបៀបនៃវាចនៈ និងការបន្តសកម្មភាពដែលដឹកនាំដោយធម៌។

Verse 53

इति श्रीमहाभारते आश्वमेधिके पर्वणि अनुगीतापर्वणि उत्तड़कोपाख्याने कृष्णोत्तड़कसमागमे त्रिपड्चाशत्तमो5ध्याय:

ដូច្នេះ ក្នុង «មហាភារត» ដ៏បរិសុទ្ធ នៅក្នុង អាស្វមេធិកបរវៈ ក្នុងផ្នែក អនុគីតា ក្នុងរឿងរងដែលហៅថា «ឧត្តដកោបាខ្យាន» នៅពេលជួបប្រជុំរវាង ក្រឹស្ណ និង ឧត្តដកៈ ជំពូកទី៥៣ បានបញ្ចប់។ បន្ទាត់នេះជាកថាបញ្ចប់ផ្លូវការ ដាក់ទីតាំងនៃវាចនៈក្នុងស៊ុមរឿងធំ និងសម្គាល់ការបញ្ចប់ជំពូក។

Verse 153

ततस्ते निधन प्राप्ता: सर्वे ससुतबान्धवा: । श्रीभगवानने कहा--महर्षे! मैंने पहले कौरवोंके पास जाकर उन्हें शान्त करनेके लिये बड़ा प्रयत्न किया, परंतु वे किसी तरह संधिके लिये तैयार न किये जा सके। जब उन्हें समतापूर्ण मार्गमें स्थापित करना असम्भव हो गया, तब वे सब-के-सब अपने पुत्र और बन्धु-बान्धवोंसहित युद्धमें मारे गये

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់បានជួបនូវវិនាស—ជាមួយកូនប្រុស និងញាតិមិត្តទាំងឡាយ។ អត្ថន័យគឺថា ទោះបីមានការខិតខំយ៉ាងស្មោះត្រង់ដើម្បីទៅរកសន្តិភាព និងដាក់កៅរវៈឲ្យឈរលើផ្លូវសមធម៌ក៏ដោយ ការផ្សះផ្សាមិនអាចធ្វើបានឡើយ; ដូច្នេះ ពួកគេជាមួយអ្នកគាំទ្រជាសាច់ញាតិ ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងសង្គ្រាម—ជាការព្រមានធម៌អំពីវិនាសដែលកើតពីការរឹងរូសបដិសេធសន្តិភាព និងធម៌។

Verse 243

न च ते तपसो नाशमिच्छामि तपतां वर । मैं आपको अध्यात्मतत्त्व सुना रहा हूँ। उसे सुननेके पश्चात्‌ यदि आपकी इच्छा हो तो आज मुझे शाप दीजियेगा। तपस्वी पुरुषोंमें श्रेष्ठ महर्ष!ी आप यह याद रखिये कि कोई भी पुरुष थोड़ी-सी तपस्याके बलपर मेरा तिरस्कार नहीं कर सकता। मैं नहीं चाहता कि आपकी तपस्या नष्ट हो जाय

វាយុ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនចង់ឲ្យតបស្យារបស់អ្នកត្រូវបាត់បង់ទេ ឱ អ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមអ្នកធ្វើតបស្យា។ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ដល់អ្នកអំពីសច្ចៈនៃអាត្មា; បន្ទាប់ពីស្តាប់ហើយ ប្រសិនបើអ្នកនៅតែចង់ នោះថ្ងៃនេះអ្នកអាចដាក់បណ្តាសាខ្ញុំបាន។ តែសូមចងចាំ ឱ មហាឥសី អ្នកឧត្តមក្នុងចំណោមអ្នកមានតបស្យា៖ មនុស្សណាម្នាក់ មិនអាចដោយអំណាចតបស្យាតិចតួច មកមើលងាយខ្ញុំបានឡើយ។ ខ្ញុំមិនចង់ឲ្យតបស្យាដែលអ្នកបានខិតខំសន្សំសំចៃ ត្រូវវិនាសទេ»។