Adhyaya 124
Śāṇḍilī–Sumanā-saṃvāda: Sat-strī-samudācāra and Pati-dharma (Conduct of the Virtuous Wife)
Upa-parva: Strī-dharma / Pati-dharma Anuśāsana (Conduct of Virtuous Women)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to describe the established conduct (samudācāra) of virtuous women who uphold dharma. Bhīṣma recounts how Sumanā (identified as Kaikeyī in the framing) questioned the radiant Śāṇḍilī in the divine realm about the practices that enabled her to attain devaloka, noting her luminous appearance, purity of dress, and extraordinary vigor. Śāṇḍilī replies that her attainment did not depend on external ascetic markers (ochre robes, bark garments, shaved head, matted locks) but on disciplined relational ethics: she avoided harsh or harmful speech toward her husband; remained vigilant in honoring deities, ancestors, and Brahmins; served her parents-in-law; rejected slander, indiscreet standing at doorways, and excessive talk; avoided improper laughter and harmful acts; maintained discretion regarding secrets; welcomed her husband’s return with a seat and respectful attention; refrained from foods he did not approve; rose early to manage household tasks; observed auspicious restraint during his absence; did not indulge in adornment when he was away; did not disturb his sleep even amid urgent duties; ensured the household was orderly and clean; and maintained guarded privacy. Bhīṣma concludes that a woman who follows this dharma-path is honored in heaven like Arundhatī; the chapter ends with a phalaśruti promising devaloka and Nandana enjoyment to one who recites this narrative regularly.
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर से कहते हैं—दान और अहिंसा के विषय में एक प्राचीन इतिहास सुनो: मैत्रेय और कृष्णद्वैपायन व्यास का संवाद, जो छिपे आचरण में वाराणसी में घटित हुआ। → व्यास ‘अज्ञातचरित’ होकर मैत्रेय के पास/एक स्वैरिणी-कुल के निकट आते हैं; साधु-तेज और गृहस्थ-जीवन के बीच दूरी, तप-भाग्य और ‘पृथक् आचरण’ का प्रश्न उठता है—क्या श्रेष्ठता तप से है या करुणा-दान से? → व्यास के मुख से ‘उत्तम व्रत’ का सार उद्घोषित होता है—तीन पद: (1) किसी को पीड़ा न देना/द्रोह न करना, (2) यथाशक्ति दान देना, (3) परम सत्य बोलना; और भूखे-प्यासे को अन्न-जल देने को महायज्ञ-सदृश लोक-विजय कहा जाता है। → पुण्यकर्मियों की पहचान यज्ञ-दान-तप नहीं, बल्कि भूतों के प्रति अनभिद्रोह है; जो दूसरों का द्रव्य हरते हैं वे पतन को जाते हैं। साधक को उपदेश मिलता है—स्वधर्म में रम, यज, दे, और आनंदपूर्वक धर्माचरण कर; तब वैद्य या तपस्वी भी तुझे पराभूत नहीं कर सकते।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें कीड़ेका उपाख्यानविषयक एक सौ उतन्नीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ११९ ॥। ऑपन--र< बछ। ] अत्ऑकाड विशर्त्याधिकशततमो< ध्याय: व्यास और मैत्रेयका संवाद--दानकी प्रशंसा और कर्मका रहस्य युधिछिर उवाच विद्या तपश्च दानं च किमेतेषां विशिष्यते । पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह
យុធិષ્ઠិរ បានទូលសួរថា៖ «ឱ ពិតាមហា អ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមអ្នកមានគុណធម៌ទាំងឡាយ! ខ្ញុំសូមសួរព្រះអង្គ—រវាងវិជ្ជា (ចំណេះដឹង), តបៈ (ការអធិស្ឋាន/ការបង្ខំខ្លួន), និងទាន (ការបរិច្ចាគ)—មួយណាឧត្តមជាងគេ? សូមព្រះអង្គប្រាប់ខ្ញុំ»។
Verse 2
भीष्म उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । मैत्रेयस्य च संवाद कृष्णद्वैयायनस्थ च
ភីष្ម បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះរាជា! ក្នុងរឿងនេះផងដែរ គេយកគំរូពីប្រវត្តិនិទានបុរាណមួយ—ជាសន្ទនារវាង ម៉ៃត្រេយ និង ក្រឹෂ್ಣទ្វៃបាយន (វ្យាស)»។
Verse 3
कृष्णद्वैपायनो राजन्नज्ञातचरितं चरन् । वाराणस्यामुपातिष्ठ न्मैत्रेयं स्वैरिणीकुले
ភីṣ្មៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ក្រឹṣṇa ទ្វៃបាយន (វ្យាសៈ) ដើរធ្វើដំណើរដោយលាក់អត្តសញ្ញាណ ម្តងមួយបានមកដល់ក្រុងវារាណសី។ នៅទីនោះ ក្នុងលំនៅរបស់មុនី ម៉ៃត្រេយៈ—នៅតំបន់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងស្វៃរិណី—ព្រះអង្គបានចូលទៅបង្ហាញខ្លួន»។
Verse 4
तमुपस्थितमासीन ज्ञात्वा स मुनिसत्तम । अर्चित्वा भोजयामास मैत्रेयो5शनमुत्तमम्,पास आकर बैठे हुए मुनिवर व्यासजीको पहचानकर मैत्रेयजीने उनका पूजन किया और उन्हें उत्तम अन्न भोजन कराया
ពេលដឹងថាមុនីដ៏ប្រសើរបំផុត (វ្យាសៈ) បានមកដល់ហើយអង្គុយនៅទីនោះ ម៉ៃត្រេយៈបានទទួលស្គាល់ ព្រមទាំងគោរពបូជាតាមគួរ ហើយបម្រើអាហារដ៏ល្អឥតខ្ចោះជូន។
Verse 5
तदन्नमुत्तमं भुक्त्वा गुणवत् सार्वकामिकम् | प्रतिष्ठमानो5स्मयत प्रीत: कृष्णो महामना:
ព្រះក្រឹṣṇa (វ្យាសៈ) មហាមនៈ បានទទួលទានអាហារដ៏ប្រសើរនោះ ដែលមានគុណភាពល្អ និងសមស្របនឹងចំណង់ចំណូលចិត្តគ្រប់យ៉ាង ហើយពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ បន្ទាប់មក ពេលព្រះអង្គលើកខ្លួនចេញដំណើរ ព្រះអង្គបានញញឹម។
Verse 6
तमुत्स्मयन्तं सम्प्रेक्ष्य मैत्रेय: कृष्णमब्रवीत् । कारण ब्रूहि धर्मात्मन् व्यस्मयिष्ठा: कुतश्न ते
ម៉ៃត្រេយៈឃើញព្រះអង្គញញឹម ក៏និយាយទៅកាន់ក្រឹṣṇaថា៖ «ឱ ព្រះធម៌ជន! សូមប្រាប់ហេតុផលមក។ ដោយមូលហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គស្រាប់តែញញឹម និងភ្ញាក់ផ្អើលដូច្នេះ?»
Verse 7
तपस्विनो धृतिमत: प्रमोद: समुपागत: । एतत् पृच्छामि ते विद्वन्नभिवाद्य प्रणम्य च
«ព្រះអង្គជាតាបស និងមានសេចក្តីអត់ធ្មត់មាំមួន ប៉ុន្តែសេចក្តីរីករាយស្រាប់តែបានមកដល់ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះ ឱ ព្រះបណ្ឌិត! ខ្ញុំសូមគោរពអភិវាទ និងក្រាបបង្គំ ហើយសួរថា៖ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គទើបញញឹម? សំណើចនេះកើតឡើងដោយមូលហេតុអ្វី? សូមប្រាប់ខ្ញុំ»។
Verse 8
आत्मनश्ष् तपोभाग्यं महाभाग्यं तवेह च । पृथगाचरतस्तात पृथगात्मसुखात्मनो: । अल्पान्तरमहं मन्ये विशिष्टमपि चान्वयात्
ភីស្មៈ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំឃើញក្នុងខ្លួនខ្ញុំ នូវសំណាងល្អដែលកើតពីតបស្យា; ហើយក្នុងអ្នក នៅទីនេះ មានពរជ័យដ៏ធំ និងជាប់ជានិច្ច—ព្រោះអ្នកស្ថិតក្នុងវង្សបន្តនៃគ្រូរបស់ខ្ញុំ។ ប៉ុន្តែ កូនអើយ កិរិយារបស់អ្នកហាក់បីដូចជាបំបែកអ្វីដែលមិនគួរបំបែក៖ អាត្មាបុគ្គលដែលស្វែងរកសុខផ្ទាល់ខ្លួន និងអាត្មាធំ (បរមាត្មា)។ ខ្ញុំចាត់ថា ភាពខុសគ្នារវាងទាំងពីរនោះតិចតួចណាស់; ទោះយ៉ាងណា ព្រោះបរមាត្មា ពាក់ព័ន្ធជាមួយសព្វវត្ថុទាំងអស់ ដោយសារតែព្រះអង្គសព្វស្ថិត ខ្ញុំក៏ចាត់ទុកថាព្រះអង្គលើសជាង។ តែអ្នកវិញ ជាអ្នកដឹងថា អាត្មាបុគ្គលមិនខុសពីបរមាត្មា—ហេតុអ្វីបានជាកិរិយារបស់អ្នក បែរជាខុសពីចំណេះដឹងនោះ ដូចជាអ្នកធ្លាក់ក្នុងភាពអស្ចារ្យ ខណៈដែលខ្ញុំមិនបានធ្លាក់?»
Verse 9
व्यास उवाच अतिच्छन्दातिवादाभ्यां स्मयो5यं समुपागत: । असत्यं वेदवचनं कस्माद् वेदोडनृतं वदेत्
វ្យាសៈ បាននិយាយថា៖ «ដោយសារទាំងការគោរពលើសលប់ (អតិច្ឆន្ទ) និងពាក្យសរសើរដ៏លើសលប់ (អតិវាទ) អារម្មណ៍អស្ចារ្យដ៏រីករាយនេះបានកើតឡើងក្នុងខ្ញុំ។ ព្រះវចនៈនៃវេទ មិនអាចជាមិថ្យាបានទេ—ហេតុអ្វីបានជាវេទនឹងនិយាយអសత్య?»
Verse 10
त्रीण्येव तु पदान्याहु: पुरुषस्योत्तमं व्रतम् । न द्रह्मेच्चैव दद्याच्च सत्यं चैव परं वदेत्
វ្យាសៈ បាននិយាយថា៖ «វេទបានប្រកាសថា សម្រាប់មនុស្ស មានតែបីជំហានប៉ុណ្ណោះ ដែលជាវ្រតដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត៖ កុំធ្វើអំពើក្បត់ ឬបង្កអន្តរាយដល់នរណាម្នាក់; ចូរធ្វើទាន; ហើយចូរនិយាយសច្ចៈដ៏លើសគេជានិច្ច»។
Verse 11
इति वेदोक्तमृषिभि: पुरस्तात् परिकल्पितम् | इदानीं चैव न: कृत्यं पुरस्ताच्च परिश्रुतम्
«ដូច្នេះហើយ ព្រះវេទបានបញ្ជាក់ ហើយព្រះឥសីទាំងឡាយបានដាក់ចែង និងអនុវត្តតាំងពីបុរាណកាល។ យើងក៏បានឮវាមកតាំងពីយូរហើយ; ហើយសព្វថ្ងៃនេះផងដែរ កាតព្វកិច្ចរបស់យើងគឺត្រូវអនុវត្តតាមបទបញ្ជាវេទនេះ»។
Verse 12
अल्पो5पि तादृशो दायो भवत्युत महाफल: । तृषिताय च ते दत्त हृदयेनानसूयता
វ្យាសៈ បាននិយាយថា៖ «ទោះជាទានតិចតួចក៏ដោយ បើផ្តល់តាមវិធីដូច្នោះ វាក៏ក្លាយជាផលធំ។ អ្នកបានផ្តល់អាហារ និងទឹក ដល់ភ្ញៀវដែលស្រេកឃ្លាន ដោយចិត្តគ្មានការច嫉—ហេតុនេះ ទានតិចតួចនោះ បង្កើតបុណ្យធំមហាសាល។ ព្រះធម៌បង្រៀនថា ចិត្តខាងក្នុង—ការមិនច嫉 ក្តីសប្បុរស និងការគោរពធម៌—ធ្វើឲ្យផលវិបាកនៃការផ្តល់ ធំលើសបរិមាណវត្ថុដែលបានផ្តល់»។
Verse 13
तृषितस्तृषिताय त्वं दत्त्वैतद् दर्शन॑ं मम । अजैषीर्महतो लोकान् महायज्ञैरिव प्रभो
វ្យាសៈ «នៅពេលខ្ញុំត្រូវទុក្ខដោយឃ្លាន និងស្រេកទឹក អ្នកបានផ្តល់អាហារ និងទឹកឲ្យខ្ញុំ រហូតខ្ញុំបានសុខស្រួល; ខ្ញុំឃើញដោយភ្នែកខ្លួនឯង។ ដោយអានុភាពនៃបុណ្យនោះ ឱ ព្រះអម្ចាស់ អ្នកបានឈ្នះលោកសួគ៌ដ៏ធំៗ—លោកដែលជាទូទៅត្រូវបានទទួលដោយយញ្ញដ៏មហិមា»។
Verse 14
ततो दानपवित्रेण प्रीतो5स्मि तपसैव च । पुण्यस्यैव हि ते सत्त्वं पुण्यस्यैव च दर्शनम्
«ដូច្នេះ ខ្ញុំរីករាយយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះអ្នក—ទាំងដោយតបស្យា និងដោយតបស្យាដែលបានបរិសុទ្ធឡើងដោយទាន។ ពិតប្រាកដណាស់ កម្លាំងរបស់អ្នកគឺកម្លាំងដែលកើតពីបុណ្យ ហើយទស្សនៈរបស់អ្នកក៏ជាទស្សនៈដែលឈរលើបុណ្យដែរ»។
Verse 15
पुण्यस्यैवाभिगन्धस्ते मनन््ये कर्मविधानजम् । अधिकं मार्जनात् तात तथा चैवानुलेपनात्
វ្យាសៈ «ក្លិនក្រអូបនៃបុណ្យដែលសាយភាយចេញពីអ្នកជានិច្ច ខ្ញុំជឿថា កើតពីការអនុវត្តកិច្ចធម៌ដោយវិន័យ—ជាពិសេសបុណ្យនៃទាន។ កូនអើយ ការធ្វើទានលើសលប់ជាងការលាងសម្អាត និងការលាបប្រេង; វាធំជាងការបរិសុទ្ធខាងក្រៅ ព្រោះវាជាការបូជាខាងក្នុង ដែលបញ្ចេញក្លិនក្រអូបនៃគុណធម៌»។
Verse 16
शुभं सर्वपवित्रेभ्यो दानमेव परं द्विज । नो चेत् सर्वपवित्रेभ्यो दानमेव परं भवेत्
វ្យាសៈ «ឱ ព្រះទ្វិជៈ ក្នុងចំណោមអ្វីៗទាំងអស់ដែលគេរាប់ថាបរិសុទ្ធ និងជាកុសល ទាន (dāna) តែមួយគត់គឺខ្ពស់បំផុត។ ប្រសិនបើទានមិនមែនជាអំពើបរិសុទ្ធលើសគេ នោះវាមិនត្រូវបានសរសើរយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវេដ និងសាស្ត្រទេ»។
Verse 17
यानीमान्युत्तमानीह वेदोक्तानि प्रशंससि । तेषां श्रेष्ठतरं दानमिति मे नात्र संशय:,तुम जिन-जिन वेदोक्त उत्तम कर्मोंकी यहाँ प्रशंसा करते हो, उन सबयमें दान ही श्रेष्ठतर है, इस विषयमें मुझे संशय नहीं है
វ្យាសៈ «ក្នុងចំណោមកិច្ចធម៌ដ៏ល្អឥតខ្ចោះដែលវេដបានអនុម័ត ដែលអ្នកកំពុងសរសើរនៅទីនេះ ទាន (dāna) គឺលើសគេ; ក្នុងរឿងនេះ ខ្ញុំមិនមានសង្ស័យឡើយ»។
Verse 18
दानकृद्धि: कृत: पन्था येन यान्ति मनीषिण: । ते हि प्राणस्य दातारस्तेषु धर्म: प्रतिष्ठित:
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ ផ្លូវត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកដែលប្រព្រឹត្តទាន; តាមផ្លូវនោះហើយ បណ្ឌិតទាំងឡាយដើរតាម។ ព្រោះអ្នកឲ្យទាន ត្រូវបានគេរាប់ថាជាអ្នកប្រទានជីវិតផ្ទាល់ ហើយធម៌ក៏តាំងមូលដ្ឋានរឹងមាំនៅក្នុងពួកគេ។
Verse 19
यथा वेदा: स्वधीताश्ष यथा चेन्द्रियसंयम: । सर्वत्यागो यथा चेह तथा दानमनुत्तमम्
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ ដូចជាការសិក្សាវេទាដោយខិតខំ ការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងការលះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាល្អឥតខ្ចោះ ដូច្នេះដែរ ក្នុងលោកនេះ ទាន (dāna) ក៏ត្រូវបានគេចាត់ថាល្អឥតខ្ចោះយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 20
त्वं हि तात महाबुद्धे सुखमेष्यसि शोभनम् । सुखात् सुखतरप्राप्तिमाप्रुते मतिमान्नर:
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ ឱកូនអើយ ឱបុរសមានបញ្ញាធំ ដោយសារទាននេះ អ្នកនឹងទទួលបានសុខដ៏ប្រសើរ។ មនុស្សមានប្រាជ្ញា ដោយការឲ្យទាន ទទួលបានសុខកាន់តែខ្ពស់ឡើងៗ—ពីសុខទៅកាន់សុខដែលលើសសុខ។
Verse 21
तन्नः प्रत्यक्षमेवेदमुपलभ्यमसंशयम् । श्रीमन्तः प्राप्तुवन्त्यर्थान् दानं यज्ञं तथा सुखम्
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ នេះជារឿងដែលឃើញច្បាស់នៅមុខយើង ហើយអាចយល់បានដោយគ្មានសង្ស័យ៖ ពេលបុរសមានសម្បត្តិទទួលបានទ្រព្យ ពួកគេយកវាទៅប្រទានទាន ធ្វើយជ្ញ និងរីករាយនឹងសុខសមរម្យតាមធម៌។
Verse 22
सुखादेव परं दुःखं दुःखादप्यपरं सुखम् । दृश्यते हि महाप्राज्ञ नियतं वै स्वभावत:
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ ពីសុខផ្ទាល់ ក៏កើតទុក្ខធំ; ពីទុក្ខផ្ទាល់ ក៏កើតសុខបន្ថែមទៀត។ នេះឃើញជាក់ស្តែង ឱបណ្ឌិតដ៏មហាប្រាជ្ញា៖ តាមសភាពធម្មជាតិ ការប្រែប្រួលនេះត្រូវបានកំណត់។ អ្នកដែលជាប់ចិត្តនឹងសុខអារម្មណ៍ ធ្លាក់ពីសុខទៅទុក្ខខ្លាំង; ចំណែកអ្នកដែលអត់ធ្មត់ទុក្ខដោយតបស្យា និងវិន័យ ក៏ឃើញថាទទួលបានសុខពីទុក្ខនោះឯង។
Verse 23
त्रिविधानीह वृत्तानि नरस्याहुर्मनीषिण: । पुण्यमन्यत् पापमन्यन्न पुण्यं न च पापकम्,इस जगत्में मनीषी पुरुषोंने मनुष्यके तीन प्रकारके आचरण बतलाये हैं--पुण्यमय, पापमय तथा पुण्य-पाप दोनोंसे रहित
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ នៅក្នុងលោកនេះ បុរសប្រាជ្ញាបានប្រកាសថា អាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សមានបីប្រភេទ—មួយជាបុណ្យ មួយជាបាប និងមួយទៀតមិនមែនបុណ្យក៏មិនមែនបាប។ ដូច្នេះ លើសពីគូប្រឆាំងល្អ–អាក្រក់ នៅតែមានរបៀបប្រព្រឹត្តមួយដែលសេរីពីទាំងពីរ បង្ហាញទៅកាន់ការមិនជាប់ចិត្តខាងក្នុង និងការលើសផុតពីការគណនាបុណ្យបាប។
Verse 24
न वृत्तं मन्यते तस्य मन््यते न च पातकम् | तथा स्वकर्मनिर्वत्तं न पुण्यंन च पापकम्
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ សម្រាប់បុរសនោះ គ្មានអំពើណាមួយត្រូវបានចាត់ថា «បុណ្យ» ហើយក៏គ្មានអំពើណាមួយត្រូវបានចាត់ថា «បាប» ដែរ។ ដូចគ្នានេះ អំពើដែលកើតឡើងតាមកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ក៏មិនក្លាយជាបុណ្យឬបាបសម្រាប់គាត់ឡើយ។ ព្រោះគាត់ឈរជាប់ក្នុងព្រហ្ម (Brahman) ហើយសេរីពីអហങ്കារ «ខ្ញុំជាអ្នកធ្វើ» គាត់មិនសន្សំផលបុណ្យបាបដែលកើតពីកម្មទេ។
Verse 25
यज्ञदानतप:शीला नरा वै पुण्यकर्मिण: । येअभिद्रह्मन्ति भूतानि ते वै पापकृतो जना:
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ មនុស្សដែលឧស្សាហ៍ក្នុងយញ្ញ (ការបូជា), ទាន និងតបៈ (ការតមអធិស្ឋាន) គេហៅថា ជាអ្នកធ្វើបុណ្យពិតប្រាកដ។ តែអ្នកដែលមានចិត្តព្យាបាទចំពោះសត្វមានជីវិត ហើយបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ពួកវា គេត្រូវដឹងថា ជាមនុស្សបាប។ វចនានេះដាក់មាត្រដ្ឋានធម៌៖ វិន័យខាងក្នុង និងសប្បុរសធម៌លើកតម្កើង ខណៈការស្អប់ខ្ពើមចំពោះសត្វលោកជាសញ្ញានៃការធ្លាក់ចុះខាងសីលធម៌។
Verse 26
द्रव्याण्याददते चैव दुःखं यान्ति पतन्ति च । ततोअचन्यत् कर्म यक्किंचिन्न पुण्यं न च पातकम्
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ អ្នកដែលលួចយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃ នឹងជួបតែទុក្ខវេទនា ហើយធ្លាក់ចូលនរក។ ក្រៅពីអំពើបុណ្យ និងអំពើបាបដូចដែលបាននិយាយនេះ សកម្មភាពធម្មតាផ្សេងៗ—ការខិតខំប្រចាំថ្ងៃ—គេរាប់ថា មិនមែនបុណ្យក៏មិនមែនបាប។
Verse 27
रमस्वैधस्व मोदस्व देहि चैव यजस्व च । न त्वामभिभविष्यन्ति वैद्या न च तपस्विन:
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ «ចូររីករាយក្នុងជីវិត ខណៈដែលអ្នកនៅតែរឹងមាំក្នុងធម៌របស់ខ្លួន; សូមឲ្យអ្នករីកចម្រើនជានិច្ច។ ចូរមានចិត្តសប្បាយ; ចូរធ្វើទាន និងធ្វើយញ្ញ។ បុរសប្រាជ្ញា និងអ្នកតបៈ មិនអាចឈ្នះលើអ្នកបានឡើយ»។
Verse 120
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि मैत्रेयभिक्षायां विंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
ដូច្នេះ ក្នុង «មហាភារត» ដ៏បរិសុទ្ធ នៅក្នុង អនុសាសនបវ៌ (Anuśāsana Parva) ក្នុងផ្នែកអំពីធម៌នៃទាន និងក្នុងវគ្គពាក់ព័ន្ធនឹងការសុំទានរបស់ មૈត្រេយ (Maitreya) បានបញ្ចប់ជំពូកទីមួយរយម្ភៃ។
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira seeks a definitional account of sat-strī-samudācāra—what concrete behaviors constitute virtuous women’s dharma in household life.
The text prioritizes internalized discipline—non-harmful speech, respectful relational conduct, discretion, and orderly household governance—over external ascetic appearances as the basis of ethical merit.
Yes. The closing verses state that reciting this narrative regularly leads to attainment of devaloka and comfortable dwelling in Nandana, marking a formal recitation-benefit claim.