
Yuga-Dharma: The Four Ages, Decline of Dharma, and the Rise of Social Order
បន្ទាប់ពីព្រះក្រឹṣṇa ទៅកាន់លំនៅដ៏អធិឋាន, អរជុនា បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ពិធីចុងក្រោយ ក៏សោកស្តាយខ្លាំង ហើយជួបព្រះវ្យាសលើផ្លូវ ដើម្បីសុំអធិប្បាយ។ វ្យាសប្រកាសថា កាលិយុគដ៏គួរភ័យកំពុងមកដល់ ហើយគាត់នឹងទៅវារាណសី ដែលត្រូវពិពណ៌នាថាជាជម្រក និងការប្រាយសេចក្តីបាបល្អបំផុតក្នុងកាលិ។ តាមសំណើ អរជុនា វ្យាសសង្ខេបយុគធម៌៖ យុគទាំងបួន និងវិន័យសំខាន់ៗ (ធ្យានក្នុងក្រឹត, ជ្ញានក្នុងត្រេតា, យជ្ញក្នុងទ្វាបរ, និងទានក្នុងកាលិ) ព្រមទាំងទេវតាអធិបតីតាមយុគ ខណៈដែលបញ្ជាក់ថាការគោរពរុទ្រ មានសុពលភាពគ្រប់យុគ។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាការធ្លាក់ចុះនៃធម៌ពីជើងបួនទៅជើងមួយ និងការប្រែប្រួលជីវភាពមនុស្ស៖ សុខសាន្តធម្មជាតិក្នុងក្រឹត; ក្នុងត្រេតា មានដើមឈើផ្តល់បំណង ហើយបាត់បង់ បង្កើតលោភលន់ ក្តៅត្រជាក់ខ្លាំង ត្រូវការការគ្របដណ្តប់ ពាណិជ្ជកម្ម និងកសិកម្ម។ ជម្លោះសង្គមកើនឡើង ដូច្នេះព្រះប្រាមហា បង្កើតក្សត្រីយៈ វណ្ណាស្រាម និងយជ្ញមិនហិង្សា។ ក្នុងទ្វាបរ មានការបែកបាក់គោលលទ្ធិ និងការបែងចែកវេដៈ; ការខកចិត្តនាំទៅវៃរាគ្យ និងជ្ញានវិនិច្ឆ័យក្រោមរាជស-តមស។ ចុងក្រោយ រំលឹកថាធម៌រងការរញ្ជួយក្នុងទ្វាបរ ហើយជិតរលាយក្នុងកាលិ ដើម្បីបើកផ្លូវទៅការណែនាំបន្តអំពីការរក្សាធម៌។
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षड्विंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् / एषां स्वभावं सूताद्य कथयस्व समासतः
ដូច្នេះ ក្នុង «គូರ್ಮបុរាណ» ព្រះស្រីគូರ್ಮបុរាណ ក្នុង សំហិតា «ឥតសាហស្រី» ផ្នែកបុរ្វ—(ចាប់ផ្តើម) ជំពូក។ ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ «ក្រឹត, ត្រេតា, ទ្វាបរ និង កលិ—ជាយុគទាំងបួន (ចតុរយុគ)។ ឱ សូតា សូមប្រាប់យើងដោយសង្ខេបអំពីលក្ខណៈធម្មជាតិនៃយុគនីមួយៗ»។
Verse 2
सूत उवाच गते नारायणे कृष्णे स्वमेव परमं पदम् / पार्थः परमधर्मात्मा पाण्डवः शत्रुतापनः
សូតាបាននិយាយថា៖ នៅពេលដែល នារាយណៈ—គ្រឹෂ್ಣ—បានចាកចេញទៅកាន់ទីស្ថានដ៏អធិឋានខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ នោះ បារថៈ (អរជុន) បណ្ឌវៈអ្នកមានធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ អ្នកដុតបំផ្លាញសត្រូវ (ក៏បាន… )។
Verse 3
कृत्वा चेवोत्तरविधिं शोकेन महतावृतः / अपश्यत् पथि गच्छन्तं कृष्णद्वैपायनं मुनिम्
បន្ទាប់ពីបានអនុវត្តពិធីបញ្ចប់តាមរបៀបត្រឹមត្រូវ ហើយត្រូវគ្របដណ្ដប់ដោយទុក្ខសោកដ៏ធំធេង គាត់បានឃើញតាមផ្លូវ ព្រះមុនី ក្រឹෂ್ಣទ្វៃបាយន (វ្យាស) កំពុងដើរឆ្ពោះទៅមុខ។
Verse 4
शिष्यैः प्रशिष्यैरभितः संवृतं ब्रह्मवादिनम् / पपात दण्डवद् भूमौ त्यक्त्वा शोकं तदार्ऽजुनः
ពេលនោះ អរជុន—បោះចោលទុក្ខសោក—បានដួលគោរពដូចដំបងលើដី ចំពោះអ្នកបកស្រាយព្រះព្រហ្មនោះ ដែលត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសិស្ស និងសិស្សសិស្សគ្រប់ទិស។
Verse 5
उवाच परमप्रीतः कस्माद् देशान्महामुने / इदानीं गच्छसि क्षिप्रं कं वा देशं प्रति प्रभो
ដោយចិត្តរីករាយយ៉ាងខ្លាំង គាត់បាននិយាយថា៖ «ឱ មហាមុនី ព្រះអង្គមកពីដែនណា? ហើយឥឡូវនេះ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គចាកចេញយ៉ាងរហ័ស—ទៅកាន់ប្រទេសណា ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏គួរគោរព?»
Verse 6
संदर्शनाद् वै भवतः शोको मे विपुलो गतः / इदानीं मम यत् कार्यं ब्रूहि पद्मदलेक्षण
ពិតប្រាកដណាស់ ដោយបានឃើញព្រះអង្គ ទុក្ខសោកដ៏ធំធេងរបស់ខ្ញុំបានរលាយបាត់។ ឥឡូវនេះ សូមប្រាប់ខ្ញុំថា ខ្ញុំគួរធ្វើអ្វីទៅ ឱ ព្រះនេត្រដូចស្លឹកផ្កាឈូក។
Verse 7
तमुवाच महायोगी कृष्णद्वैपायनः स्वयम् / उपविश्य नदीतिरे शिष्यैः परिवृतो मुनिः
បន្ទាប់មក មហាយោគី ក្រឹෂ្ណទ្វៃបាយនៈ (វ្យាស) ដោយខ្លួនឯង បានមានព្រះវាចាទៅកាន់គាត់។ ព្រះមុនីអង្គនោះអង្គុយលើច្រាំងទន្លេ ហើយមានសិស្សជុំវិញ។
Verse 8
इदं कलियुगं घोरं संप्राप्तं पाण्डुनन्दन / ततो गच्छामि देवस्य वाराणसीं महापुरीम्
«កលិយុគដ៏សាហាវនេះ បានមកដល់ហើយ ឱ កូនបណ្ឌុ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងចាកទៅកាន់ វារាណសី មហាបុរីដ៏បរិសុទ្ធ របស់ព្រះអម្ចាស់»។
Verse 9
अस्मिन् कलियुगे घोरे लोकाः पापानुवर्तिनः / भविष्यन्ति महापापा वर्णाश्रमविवर्जिताः
ក្នុងកលិយុគដ៏សាហាវនេះ មនុស្សលោកនឹងដើរតាមផ្លូវបាប; ពួកគេនឹងក្លាយជាមហាបាបី ដោយបោះបង់វិន័យវណ្ណា និងអាស្រាម (របៀបបំពេញកាតព្វកិច្ចបរិសុទ្ធ)។
Verse 10
नान्यत् पश्यामि जन्तूनांमुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् / सर्वपापप्रशमनं प्रायश्चित्तं कलौ युगे
សម្រាប់សត្វមានជីវិតទាំងឡាយ ខ្ញុំមិនឃើញការប្រាយស្ចិត្តផ្សេងទៀតឡើយ លើកលែងតែទីក្រុងវារាណសី ដែលអាចបន្ធូរបាបទាំងអស់ ក្នុងកលិយុគ។
Verse 11
कृतं त्रेता द्वापरं च सर्वेष्वेतेषु वै नराः / भविष्यन्ति महात्मानो धार्मिकाः सत्यवादिनः
នៅក្នុងយុគក្រឹត ត្រេតា និងទ្វាបរ ក្នុងយុគទាំងនេះទាំងអស់ នឹងមានមនុស្សមហាត្មា ពោរពេញដោយធម៌ និងនិយាយតែសច្ចៈ។
Verse 12
त्वं हि लोकेषु विख्यातो धृतिमाञ् जनवत्सलः / पालयाद्य परं धर्मं स्वकीयं मुच्यसे भयात्
អ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីលើលោកទាំងឡាយ មានសេចក្តីអត់ធ្មត់ និងស្រឡាញ់ប្រជាជន។ ដូច្នេះ សូមការពារធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលជាកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នក; ដោយធ្វើដូច្នេះ អ្នកនឹងរួចផុតពីភ័យ។
Verse 13
एवमुक्तो भगवता पार्थः परपुरञ्जयः / पृष्टवान् प्रणिपत्यासौ युगधर्मान् द्विजोत्तमाः
ព្រះអម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលដូច្នេះហើយ បារថៈ អ្នកឈ្នះទីក្រុងសត្រូវ បានក្រាបបង្គំ ហើយសួរអំពីធម៌តាមយុគទាំងឡាយ ឱ ព្រះទ្វិជោត្តម។
Verse 14
तस्मै प्रोवाच सकलं मुनिः सत्यवतीसुतः / प्रणम्य देवमीशानं युगधर्मान् सनातनान्
បន្ទាប់មក មុនី សុតសត្យវតី (វ្យាស) បានក្រាបបង្គំដល់ព្រះអម្ចាស់ឥសាន ហើយបកស្រាយយ៉ាងពេញលេញអំពីធម៌សនាតនៈ តាមយុគនានា។
Verse 15
वक्ष्यामि ते समासेन युगधर्मान् नरेश्वर / न शक्यते मया पार्थ विस्तरेणाभिभाषितुम्
ឱ ព្រះមហាក្សត្រនៃមនុស្សទាំងឡាយ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកដោយសង្ខេបអំពីធម៌តាមយុគ។ ឱ កូនព្រឹថា ខ្ញុំមិនអាចពន្យល់លម្អិតបានទេ។
Verse 16
आद्यं कृतयुगं प्रोक्तं ततस्त्रेतायुगं बुधैः / तृतीयं द्वापरं पार्थ चतुर्थं कलिरुच्यते
យុគដំបូងត្រូវបានប្រកាសថា ក្រឹតយុគ; បន្ទាប់មក បណ្ឌិតទាំងឡាយពណ៌នាថា ត្រេតាយុគ។ យុគទីបីគឺ ទ្វាបរា ឱ បារថ; និងយុគទីបួនត្រូវហៅថា កលិយុគ។
Verse 17
ध्यानं परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते / द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेव कलौ युगे
នៅក្រឹតយុគ ការអនុវត្តដ៏ឧត្តមគឺ សមាធិ/ធ្យាន; នៅត្រេតា គេនិយាយថា ជ្ញាន (ចំណេះដឹងវិញ្ញាណ)។ នៅទ្វាបរា គេប្រកាសថា យជ្ញ (ពិធីបូជា) ជាសំខាន់បំផុត; ហើយនៅកលិយុគ ការធ្វើទាន (ដាន) តែមួយគត់ត្រូវបង្រៀនថា ជាវិន័យចម្បង។
Verse 18
ब्रह्मा कृतयुगे देवस्त्रेतायां भगवान् रविः / द्वापरे दैवतं विष्णुः कलौ रुद्रो महेश्वरः
នៅក្រឹតយុគ ព្រះព្រហ្មា ជាទេវតាអធិបតី; នៅត្រេតាយុគ ព្រះអាទិត្យដ៏ព្រះគុណ (រាវិ) ជាព្រះអម្ចាស់។ នៅទ្វាបរាយុគ ព្រះវិષ્ણុ ជាទេវតាដែលគួរបូជា; ហើយនៅកលិយុគ ព្រះរុទ្រ—មហេស្វរៈ—ជាព្រះអម្ចាស់អធិបតី។
Verse 19
ब्रह्मा विष्णुस्तथा सूर्यः सर्व एव कलिष्वपि / पूज्यते भगवान् रुद्रश्चतुर्ष्वपि पिनाकधृक्
ព្រះព្រហ្មា ព្រះវិષ્ણុ និងព្រះសូរ្យ—ពិតប្រាកដថា ទេវតាទាំងអស់—ត្រូវបានបូជានៅក្នុងយុគទាំងបួន; ហើយក្នុងយុគទាំងបួនដែរ ព្រះរុទ្រដ៏ព្រះគុណ អ្នកកាន់ធ្នូពិនាក (Pināka) ក៏ត្រូវបានបូជាផងដែរ។
Verse 20
आद्ये कृतयुगे धर्मश्चतुष्पादः सनातनः / त्रेतायुगे त्रिपादः स्याद् द्विपादो द्वापरे स्थितः / त्रिपादहीनस्तिष्ये तु सत्तामात्रेण तिष्ठति
នៅយុគដំបូង ក្រឹតយុគ ធម៌ដ៏សនាតនៈឈរលើជើងទាំងបួន។ នៅត្រេតាយុគ វាមានតែបីជើង; នៅទ្វាបរា វាស្ថិតលើពីរជើង។ តែក្នុងយុគទីស្យ (កលិ) វាខ្វះបីជើង ហើយនៅសល់តែការរស់នៅដោយសភាពមានតែប៉ុណ្ណោះ។
Verse 21
कृते तु मिथुनोत्पत्तिर्वृत्तिः साक्षाद् रसोल्लसा / प्रजास्तृप्ताः सदा सर्वाः सदानन्दाश्च भोगिनः
នៅក្នុងយុគក្រឹត ការរួមគ្នារវាងបុរសនិងស្ត្រីកើតឡើងដោយធម្មជាតិ ហើយរបៀបរស់នៅពោរពេញដោយ «រស» ដោយផ្ទាល់។ សត្វលោកទាំងអស់តែងតែពេញចិត្ត ហើយជាអ្នករីករាយ ក៏ស្ថិតក្នុងអានន្ទជានិច្ច។
Verse 22
अधमोत्तमत्वं नास्त्यासां निर्विशेषाः पुरञ्जय / तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन् कृते युगे
ឱ ពុរञ्जយ ក្នុងចំណោមពួកគេ មិនមានការគិតថា «ទាប» ឬ «ខ្ពស់» ទេ; ពួកគេគ្មានភាពខុសគ្នា។ នៅក្នុងយុគក្រឹតនោះ អាយុកាល សុខ និងរូបកាយរបស់ពួកគេស្មើគ្នាទាំងអស់។
Verse 23
विशोकाः सत्त्वबहुला एकान्तबहुलास्तथा / ध्याननिष्ठास्तपोनिष्ठा महादेवपरायणाः
គ្មានទុក្ខសោក ពោរពេញដោយសត្តវៈ ស្រឡាញ់ភាពឯកោ មាំមួនក្នុងសមាធិ និងតបៈ—មនុស្សដូច្នេះសុទ្ធតែឧទ្ទិសខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះមហាទេវ។
Verse 24
ता वै निष्कामचारिण्यो नित्यं मुदितमानसाः / पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनिकेतः परन्तप
ពួកនាងពិតជាដើរទៅមកដោយគ្មានបំណងប្រាថ្នាផ្ទាល់ខ្លួន ចិត្តតែងរីករាយជានិច្ច។ រស់នៅលើភ្នំ និងជិតសមុទ្រ ពួកនាងគ្មានផ្ទះថេរ—ឱ អ្នកដុតបំផ្លាញសត្រូវ។
Verse 25
रसोल्लासा कालयोगात् त्रेताख्ये नश्यते ततः / तस्यां सिद्धौ प्रणष्टायामन्या सिद्धिरवर्तत
ដោយការប្រសព្វគ្នានៃឥទ្ធិពលកាលៈ «រសោល្លាសា» ដែលជាសិទ្ធិមួយ នោះបាត់បង់ទៅក្នុងយុគត្រេតា។ ពេលសិទ្ធិនោះរលាយបាត់ សិទ្ធិមួយផ្សេងទៀតក៏កើតឡើងដើម្បីគ្រប់គ្រងជំនួស។
Verse 26
अपां सौक्ष्म्ये प्रतिहते तदा मेघात्मना तु वै / मेघेभ्यः स्तनयित्नुभ्यः प्रवृत्तं वृष्टिसर्जनम्
នៅពេលសភាពល្អិតដូចអ័ព្ទនៃទឹកត្រូវបានរារាំង នោះទឹកបានក្លាយជារូបមេឃ ហើយការបញ្ចេញភ្លៀងចាប់ផ្តើមពីមេឃដែលមានផ្គរលាន់។
Verse 27
सकृदेव तया वृष्ट्या संयुक्ते पृथिवीतले / प्रादुरासंस्तदा तासां वृक्षा वै गृहसंज्ञिताः
ពេលភ្លៀងនោះប៉ះដល់ផ្ទៃផែនដីភ្លាមៗ នោះបានលេចឡើងដើមឈើជាច្រើន ដែលគេហៅថា «ផ្ទះ» ជាទីស្នាក់នៅធម្មជាតិ។
Verse 28
सर्वप्रत्युपयोगस्तु तासां तेभ्यः प्रजायते / वर्तयन्ति स्म तेभ्यस्तास्त्रेतायुगमुखे प्रजाः
ពីដើមឈើទាំងនោះ និងដោយអាស្រ័យលើវា កើតមានការប្រើប្រាស់គ្រប់យ៉ាង និងការជួយគ្នាទៅវិញទៅមក; នៅដើមយុគត្រេតា ប្រជាជនបានដឹកនាំជីវិត និងរបៀបសង្គមតាមវិន័យនោះ។
Verse 29
ततः कालेन महता तासामेव विपर्यतात् / रागलोभात्मको भावस्तदा ह्याकस्मिको ऽभवत्
បន្ទាប់ពីកាលយូរច្រើន ដោយសារការប្រែប្រួលធ្លាក់ចុះនៃសភាពរបស់ពួកគេ នោះអារម្មណ៍ដែលពោរពេញដោយការចងចិត្ត និងលោភលន់ បានកើតឡើងភ្លាមៗ។
Verse 30
विपर्ययेण तासां तु तेन तत्कालभाविना / प्रणश्यन्ति ततः सर्वे वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः
ប៉ុន្តែពេលសភាពរបស់ពួកគេប្រែទៅផ្ទុយ ដោយការប្រែប្រួលនៃកាលនោះ ដើមឈើទាំងអស់ដែលគេហៅថា «ផ្ទះ-ដើមឈើ» នោះបានវិនាសអស់ទាំងស្រុង។
Verse 31
ततस्तेषु प्रनष्टेषु विभ्रान्ता मैथुनोद्भवाः / अभिध्यायन्ति तां सिद्धिं सत्याभिध्यायिनस्तदा
បន្ទាប់មក ពេលអាស្រ័យទាំងនោះបានរលាយបាត់ សត្វដែលកើតពីការរួមភេទ ក៏វង្វេងច្រឡំ ហើយចាប់ផ្តើមសមាធិលើសិទ្ធិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នោះ; នៅពេលនោះ ពួកគេក្លាយជាអ្នកសមាធិលើសច្ចៈ។
Verse 32
प्रादुर्बभूवुस्तासां तु वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः / वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलान्याभरणानि च
បន្ទាប់មក សម្រាប់ពួកគេ មានដើមឈើបានលេចឡើង ដែលគេហៅថា «ដើមឈើផ្ទះ»; ពីវា កើតមានសម្លៀកបំពាក់ ហើយផ្លែរបស់វាក៏ក្លាយជាគ្រឿងអលង្ការផងដែរ។
Verse 33
तेष्वेव जायते तासां गन्धवर्णरसान्वितम् / अमाक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु
ពីវត្ថុសារធាតុនៃផ្កា និងរុក្ខជាតិនោះឯង ក៏កើតមានទឹកឃ្មុំ មានក្លិនក្រអូប ពណ៌ និងរសជាតិ—ទឹកឃ្មុំគ្មានឃ្មុំ មានអានុភាពខ្លាំង—លេចឡើងក្នុងរន្ធតូចៗគ្រប់កន្លែងនៃរុក្ខា។
Verse 34
तेन ता वर्तयन्ति स्म त्रेतायुगमुखे प्रिजाः / हृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या सर्वा वै विगतज्वराः
ដោយធម៌/វិន័យនោះ ប្រជាជនបានរស់នៅ និងប្រព្រឹត្តខ្លួន នៅពេលព្រឹកដំបូងនៃត្រេតាយុគ; ហើយដោយសិទ្ធិដ៏សម្រេចនោះ ពួកគេទាំងអស់ក្លាយជាសប្បាយរីករាយ សម្បូរបែប និងពិតប្រាកដថា គ្មានក្តៅក្រហាយ ឬទុក្ខវេទនា។
Verse 35
ततः कालान्तरेणैव पुनर्लोभावृतास्तदा / वृक्षांस्तान् पर्यगृह्णन्त मधु चामाक्षिकं बलात्
បន្ទាប់មក កាលកន្លងទៅមួយរយៈ ពួកគេត្រូវលោភលន់គ្របដណ្តប់ម្ដងទៀត; ពួកគេបានព័ទ្ធជុំវិញដើមឈើទាំងនោះ ហើយដោយកម្លាំងបានយកទឹកឃ្មុំ និងឃ្លាំងទឹកឃ្មុំទៅ។
Verse 36
तासां तेनापचारेण पुनर्लोभकृतेन वै / प्रणष्टामधुना सार्धं कल्पवृक्षाः क्वचित् क्वचित्
ដោយអំពើល្មើសចំពោះពួកនាង ហើយម្តងទៀតដោយលោភលន់ ដើមកាល់បវೃក្ស (ដើមប្រាថ្នាសម្រេច) ព្រមទាំងទឹកឃ្មុំរបស់វា បានបាត់បង់ទៅទីនេះទីនោះ។
Verse 37
शीतवर्षातपैस्तीव्रै स्ततस्ता दुः खिता भृशम् / द्वन्द्वैः संपीड्यमानास्तु चक्रुरावरणानि च
ត្រូវទារុណដោយត្រជាក់ខ្លាំង ភ្លៀង និងកម្តៅថ្ងៃដុតឆេះ ពួកនាងទុក្ខព្រួយយ៉ាងខ្លាំង; ហើយត្រូវសង្កត់ដោយគូប្រឆាំងទាំងឡាយពីគ្រប់ទិស ពួកនាងក៏បានធ្វើគម្របការពារផងដែរ។
Verse 38
कृत्वा द्वन्द्वप्रतीघातान् वार्तोपायमचिन्तयन् / नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा
ក្រោយពេលទប់ទល់នឹងគូប្រឆាំងទាំងឡាយ ហើយពិចារណាវិធីរកជីវិត និងការជួញដូរ នៅពេលដើមកាល់បវೃក្សព្រមទាំងទឹកឃ្មុំបានវិនាសទៅ នោះគាត់បានដាក់ចិត្តលើផ្លូវអនុវត្តជាក់ស្តែង។
Verse 39
ततः प्रादुर्बभौ तासां सिद्धिस्त्रेतायुगे पुनः / वार्तायाः साधिका ह्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः
បន្ទាប់មក ក្នុងត្រេតាយុគ សិទ្ធិ (វិធីសម្រេច) របស់ពួកនាងបានលេចឡើងវិញ។ ជំនួយមួយទៀតសម្រាប់ជីវិតគឺ វារតា—ការជួញដូរ និងកសិកម្ម—ហើយភ្លៀងក៏ធ្លាក់មកតាមបំណងរបស់ពួកនាង។
Verse 40
तासां वृष्ट्यूदकानीह यानि निम्नैर्गतानि तु / अवहन् वृष्टिसंतत्या स्त्रोतः स्थानानि निम्नगाः
នៅទីនេះ ទឹកភ្លៀងនៃដែនទាំងនោះ ដែលហូរចុះទៅតំបន់ទាបៗ ត្រូវបាននាំបន្តទៅមុខដោយការធ្លាក់ភ្លៀងជាប់ជានិច្ច; ដូច្នេះ តំបន់ទាបៗបានក្លាយជាផ្លូវទន្លេ និងប្រឡាយហូរទឹក។
Verse 41
ये पुनस्तदपां स्तोका आपन्नाः पृथिवीतले / अपां भूणेश्च संयोगादोषध्यस्तास्तदाभवन्
ប៉ុន្តែដំណក់ទឹកនោះ ដែលធ្លាក់លើផ្ទៃផែនដី—ដោយការរួមបញ្ចូលរវាងទឹក និងសារធាតុសម្បូរបែបនៃដី—បានក្លាយជាឱសថស្មៅព្យាបាល នៅកាលនោះ។
Verse 42
अफालकृष्टाश्चानुप्ता ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश / ऋतुपुष्पफलैश्चैव वृक्षगुल्माश्च जज्ञिरे
ដោយមិនបានភ្ជួរ មិនបានសាបព្រោះឡើយ រុក្ខជាតិដប់បួនប្រភេទ—ទាំងក្នុងស្រុក និងក្នុងព្រៃ—បានកើតមាន; ហើយដើមឈើនិងព្រៃព្រឹក្សាក៏កើតឡើង ដោយមានផ្កា និងផ្លែតាមរដូវ។
Verse 43
ततः प्रादुरभूत् तासां रागो लोभश्च सर्वशः / अवश्यं भाविनार्ऽथे न त्रेतायुगवशेन वै
បន្ទាប់មក ការចងចិត្ត និងលោភលន់ បានកើតឡើងក្នុងពួកគេគ្រប់ទិសទាំងអស់; ព្រោះអ្វីដែលវាសនាកំណត់ មិនអាចក្លាយជាផ្សេងទេ—វាបានកើតឡើងដោយឥទ្ធិពលនៃយុគត្រេតា។
Verse 44
ततस्ताः पर्यगृह्णन्त नदीक्षेत्राणि पर्वतान् / वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्
បន្ទាប់មក ពួកគេបានចាប់យក—ដោយកម្លាំង តាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន—ទន្លេ ដីស្រែចម្ការ ភ្នំ និងដើមឈើ ព្រៃព្រឹក្សា ព្រមទាំងឱសថស្មៅផងដែរ។
Verse 45
विपर्ययेण तासां ता ओषध्यो विविशुर्महीम् / पितामहनियोगेन दुदोह पृथिवीं पृथुः
បន្ទាប់មក ឱសថស្មៅទាំងនោះ បានចូលត្រឡប់ទៅក្នុងដីវិញតាមលំដាប់បញ្ច្រាស; ហើយតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះបិតាមហា (ព្រះព្រហ្មា) ព្រះបាទព្រឹថុ បានបូមទឹកដោះពីផែនដី (ព្រឹថិវី) ដើម្បីទាញយកផលផលិតរបស់នាង។
Verse 46
ततस्ता जगृहुः सर्वा अन्योन्यं क्रोधमूर्छिताः / वसुदारधनाद्यांस्तु बलात् कालबलेन तु
បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់—ស្រវឹងដោយកំហឹង—បានវាយប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយដោយអំណាចបានដណ្តើមយកដីធ្លី ភរិយា ទ្រព្យសម្បត្តិ និងអ្វីៗដទៃទៀត ដោយត្រូវបានជំរុញដោយពលកម្លាំងដ៏លើសលប់នៃកាលៈ (កាល)។
Verse 47
मर्यादायाः प्रतिष्ठार्थं ज्ञात्वैतद् भगवानजः / ससर्ज क्षत्रियान् ब्रह्मा ब्राह्मणानां हिताय च
ព្រះអជៈ ព្រះអម្ចាស់ដែលកើតដោយខ្លួនឯង (ព្រះព្រហ្មា) បានដឹងអំពីការនេះ ហើយបានបង្កើតវណ្ណៈក្សត្រិយៈ ដើម្បីបង្កើតសីមាធម៌ និងដើម្បីសុខុមាលភាព និងការការពាររបស់ព្រះព្រាហ្មណៈផងដែរ។
Verse 48
वर्णाश्रमव्यवस्थां च त्रेतायां कृतवान् प्रभुः / यज्ञप्रवर्तनं चैव पशुहिंसाविवर्जितम्
នៅសម័យត្រេតា ព្រះអម្ចាស់បានបង្កើតរបបរៀបចំវណ្ណៈ និងអាស្រាមឲ្យមានលំដាប់; ហើយបានចាប់ផ្តើមប្រពៃណីយញ្ញៈផងដែរ ដែលបរិសុទ្ធដោយមិនមានអំពើហិង្សាសម្លាប់សត្វ។
Verse 49
द्वापरेष्वथ विद्यन्ते मतिभेदाः सदा नृणाम् / रागो लोभस्तथा युद्धं तत्त्वानामविनिश्चयः
តែក្នុងសម័យទ្វាបរ មនុស្សមានការខុសគ្នានៃមតិជានិច្ច; ក្តីប្រាថ្នា និងលោភលន់កើតឡើង ព្រមទាំងសង្គ្រាម និងការមិនអាចសម្រេចច្បាស់លាស់អំពីតត្តវៈ (សច្ចធម៌)។
Verse 50
एको वेदश्चतुष्पादस्त्रेतास्विह विधीयते / वेदव्यासैश्चतुर्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु
នៅក្នុងលោកនេះ ក្នុងសម័យត្រេតា វេដៈត្រូវបានបង្កើតឲ្យជាវេដៈតែមួយ ប៉ុន្តែមានបួនជើង (បួនផ្នែក); តែក្នុងសម័យទ្វាបរ និងសម័យបន្ទាប់ៗ វេដៈត្រូវបានអ្នករៀបចំវេដៈ (វ្យាសៈ) ចែករៀបចំជាបួនភាគ។
Verse 51
ऋषिपुत्रैः पुनर्भेदाद् भिद्यन्ते दृष्टिविभ्रमैः / मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः
ម្តងទៀត ដោយការបែងចែកបន្ថែមដោយកូនប្រុសនៃឥសីៗ ប្រពៃណីទាំងឡាយត្រូវបានបែកបាក់ ដោយការយល់ច្រឡំ ដោយការរៀបចំផ្នែកមន្ត្រ និងប្រាហ្មណៈត្រូវបានបម្លែង និងដោយការប្រែប្រួលខុសឆ្គងនៃសូរ និងអក្សរសំឡេង។
Verse 52
संहिता ऋग्यजुः साम्नां संहन्यन्ते श्रुतर्षिभिः / सामान्याद् वैकृताच्चैवदृष्टिभेदैः क्वचित् क्वचित्
សំហិតា នៃឫគ យជុះ និងសាមន ត្រូវបានរៀបចំដោយឥសីបណ្ឌិតនៃស្រុតិ; ហើយនៅទីកន្លែងផ្សេងៗ វាប្រែប្រួលទៅតាមភាពខុសគ្នានៃទស្សនៈ ទាំងពីរពីអ្វីដែលទូទៅ និងពីអ្វីដែលត្រូវបានកែប្រែឲ្យពិសេស។
Verse 53
ब्राह्मणं कल्पसूत्राणि मन्त्रप्रवचनानि च / इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि सुव्रत
ឱ អ្នកមានវ្រតល្អប្រសើរ! ប្រាហ្មណៈ កល្បសូត្រ ការបកស្រាយមន្ត្រ អិតិហាស និងបុរាណ និងធម្មសាស្ត្រ—ទាំងនេះជាសាស្ត្រអធិការ ដែលគាំទ្រធម្មៈ។
Verse 54
अवृष्टिर्मरणं चैव तथैव वायाध्युपद्रवाः / वाङ्मनः कायजैर्दुः सैर्निर्वेदो जायते नृणाम्
ពីគ្រោះរាំងស្ងួត ពីមរណភាព ហើយដូចគ្នានេះពីគ្រោះមហន្តរាយដោយខ្យល់កាច និងពីទុក្ខវេទនាដែលកើតពីពាក្យ ស្មារតី និងកាយ—និរវេទ (ការធុញទ្រាន់ចំពោះលោក) កើតឡើងក្នុងមនុស្ស។
Verse 55
निर्वेदाज्जायते तेषां दुः खमोक्षविचारणा / विचारणाच्च वैराग्यं वैराग्याद् दोषदर्शनम्
ពីនិរវេទ កើតមានការពិចារណាអំពីទុក្ខ និងមោក្ស (ការរំដោះ) ក្នុងពួកគេ; ពីការពិចារណានោះ កើតវៃរាគ្យ (ការមិនជាប់ចិត្ត); ហើយពីវៃរាគ្យ កើតការមើលឃើញច្បាស់នៃទោស (ដោសទស្សន) ក្នុងជីវិតលោកិយ។
Verse 56
दोषाणां दर्शनाच्चैव द्वापरे ज्ञानसंभवः / एषा रजस्तमोयुक्ता वृत्तिर्वै द्वापरे स्मृता
ដោយសារការមើលឃើញកំហុសទាំងឡាយ ក្នុងយុគទ្វាបរ កើតមានប្រាជ្ញាចែកចាយ (វិវេក)។ របៀបរស់នេះ ដែលលាយបញ្ចូលដោយរាជស និងតមស ត្រូវបានចងចាំថាជាលក្ខណៈនៃទ្វាបរ។
Verse 57
आद्ये कृते तु धर्मो ऽस्ति स त्रेतायां प्रवर्तते / द्वापरे व्याकुलीभूत्वा प्रणश्यति कलौ युगे
នៅយុគដំបូង គឺក្រឹត ធម្មៈឈរមាំមួនពិតប្រាកដ; នៅត្រេតា វានៅបន្តដំណើរការ។ នៅទ្វាបរ វារអាក់រអួល មិនស្ថិតស្ថេរ ហើយនៅយុគកលិ វាស្ទើរតែវិនាសបាត់។
Kṛta: meditation (dhyāna); Tretā: spiritual knowledge (jñāna); Dvāpara: sacrifice (yajña); Kali: giving/charity (dāna) as the chief discipline.
Dharma is said to stand fully in Kṛta (four-footed), decline to three in Tretā, two in Dvāpara, and in Kali remain only minimally—deprived of three supports—indicating near-collapse of stable righteousness.
Vyāsa states he sees no other expiation in Kali comparable to Vārāṇasī for quelling sins, presenting it as a uniquely potent tīrtha when ordinary disciplines weaken due to yuga conditions.
It assigns yuga-wise presiding deities (Brahmā in Kṛta, Sūrya in Tretā, Viṣṇu in Dvāpara, Rudra in Kali) while also affirming that multiple deities are worshipped in all yugas and that Rudra is worshipped in all four.
As greed and attachment arise, beings seize resources and fight over land, wives, and wealth; in response Brahmā institutes kṣatriyas to protect order and establishes varṇāśrama and regulated sacrifice to stabilize dharma.