Adhyaya 7: Prahlada’s Defeat by Nara-Narayana and Victory through Bhakti

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे षष्ठो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच ततो ऽनङ्गं विभुर्द्दष्ट्वा ब्रह्मन् नारायणो मुनिः प्रहस्यैवं वचः प्राह कन्दर्व इह आस्यताम्

かくして『シュリー・ヴァーマナ・プラーナ』第六章は終わる。プラスタヤは語った。ついで大いなる聖仙ナーラーヤナは、アナンガ（カーマ）を見て微笑み、次のように言った。「おお、カンダルパよ、ここに座れ。」

Verse 2

तदक्षुब्धत्वमीक्ष्यास्य कामो विस्मयमागतः वसन्तो ऽपि महाचिन्तां जगामाशु महामुने

その揺るがぬ泰然を見て、カーマは驚嘆した。さらにヴァサンタ（春）さえも、たちまち大いなる憂いに沈んだ、ああ大聖よ。

Verse 3

ततश्चाप्सरसो दृष्ट्वा स्वागतेनाभिपूज्य च वसन्तमाह भगवानेह्येहि स्थीयतामिति

ついで世尊はアプサラスたちを見て、歓迎して礼を尽くし、ヴァサンタに言った。「来たれ、来たれ—ここに留まれ。」

Verse 4

ततो विहस्य भगवान् मञ्जरीं कुसुमावृताम् आदाय प्राक्सुवर्णाङ्गीमूर्वोर्बालां विनिर्ममे

ついで世尊は微笑み、花々に覆われたマンジャリー（花房）を取り、みずからの両腿より、身体が黄金の光彩を帯びる若き乙女を造り出した。

Verse 5

ऊरूद्भवां स कन्दर्पो दृष्ट्वा सर्वाङ्गसुन्दरीम् अमन्यत तदानङ्गः किमियं सा प्रिया रतिः

腿より生まれ、全身の肢体ことごとく麗しいその乙女を見て、カンダルパ—無身なるアナンガ—はその時思った。「この女は誰か。わが愛しきラティであろうか。」

Verse 6

तदेव वदनं चारु स्वक्षिभ्रूकुटिलालकम् सुनासावंशाधरोष्ठमालोकनपरायणम्

その面貌はまことに麗しく、美しい眼と眉、ゆるく巻く髪を備え、鼻梁は整い、唇は優美であった—見る者をしてただ凝視へと誘うほどに。

Verse 7

तावेवाहार्य विरलौ पीवरौ मग्नचूचुकौ राजेते ऽस्यः कुचौ पीनौ सज्जनावि संहतौ

その両乳房は—美において比類まれ—ふくよかで、乳首はわずかに沈み、輝きを放った。堅く豊かで、よく組み合わされた一対の飾りのように寄り添っていた。

Verse 8

तदेव तनु चार्वङ्ग्या वलित्रयविभूषितम् उदरं राजते श्लक्ष्णं रोमावलिविभूषितम्

また、四肢の麗しいその女の細き腹は輝き、三つのかすかな襞に飾られ、滑らかで、腹の毛筋（ローマーヴァリー）によってさらに美を添えていた。

Verse 9

रोमावलीच जघनाद् यान्ती स्तनतटं त्वियम् राजते भृङ्गमालेव पुलिनात् कमलाकरम्

そしてその毛筋は、腰より起こり乳房の斜面へと上り、砂洲から蓮華満つる池へ向かう蜂の花環のごとく、ひときわ輝いて見えた。

Verse 10

जघनं त्वतिविस्तीर्ण भात्यस्या रशनावृतम् श्रीरोदमथने नद्धूं भूजङ्गेनेव मन्दरम्

彼女の腰はきわめて豊かに広がり、帯にめぐらされて輝く。まるで乳海攪拌のとき、蛇に縛られたマンダラ山のようである。

Verse 11

कदलीस्तम्भसदृशैरूर्ध्वमूलैरथोरुभिः विभाति सा सुचार्वङ्गी पद्मकिढ्जल्कसन्निभा

芭蕉の幹のような腿をもち、根が上にあるかのごとく（上へ向かって優美に細まって）彼女は輝く。肢体は麗しく、蓮華より生ずるものに宿る繊細な光沢に似ている。

Verse 12

जानुनी गूढगुल्फे च शुभे जङ्घे त्वरोमशे विभातो ऽस्यास्तथा पादावलक्तकसमत्विषौ

彼女の膝とよく整った足首、そして毛のない瑞相の脛は輝き、さらにその足は紅いラック染めに等しい光沢を放つ。

Verse 13

इति संचिन्तयन् कामस्तामनिन्दितलोचनाम् कामातुरो ऽसौ संजातः किमुतान्यो जनो मुने

このように、咎めなき眼をもつ彼女を思い続けたカーマは、欲に悩まされる者となった。まして他の人々はどれほどであろうか、牟尼よ。

Verse 14

माधवो ऽप्युर्वशीं दृष्ट्वा संचिन्तयत नारद किंस्वित् कामनरेन्द्रस्य राजधानी स्वयं स्थिता

マーダヴァ（ヴィシュヌ）でさえ、ウルヴァシーを見て思案し始めた、ナーラダよ。「これは、カーマ王の都城そのものが自らここに立ち現れたのだろうか。」

Verse 15

आयाता शशिनो नूनमियं कान्तिर्निशाक्षये रविरश्मिप्रतापार्तिभीता शरणमागता

まことに、この月の光輝は夜の終わりにここへ来た。太陽の光線の灼けつく痛みに怯え、避難の庇護を求めて来たのである。

Verse 16

इत्थं संचितयन्नेव अवष्टभाप्सरोगणम् तस्थौ मुनिरिव ध्यानमास्थितः स तु माधवः

かく思惟しつつ、アプサラスの群れを抑え、マーダヴァは堅く立った――まるで禅定に安住する牟尼のごとく。

Verse 17

ततः स विस्मितान् सर्वान् कन्दर्पादीन् महामुने दृष्ट्वा प्रोवाच वचनं स्मितं कृत्वा शुभव्रतः

ついで、大牟尼よ、カンダルパら一同が驚愕しているのを見て、吉祥なる誓戒を守るその者は、まず微笑み、彼らに一言を告げた。

Verse 18

इयं ममोरुसंभृता कामाप्सरस माधव नीयतां सुरलोकाय दीयतां वासवाय च

「このカーマ・アプサラスは、まるで我が腿の上で育まれたかのようだ。おおマーダヴァよ、彼女を神々の世界へ連れて行き、さらにヴァーサヴァ（インドラ）に授けよ。」

Verse 19

इत्युक्ताः कम्पमानास्ते जग्मुर्गृह्योर्वशीं दिवम् सहस्राक्षाय तां प्रादाद् रूपयौवनशालिनीम्

かく告げられると、彼ら二人は震えつつ赴き、天よりアプサラスのウルヴァシーを連れて来た。そして容姿と若さに満ちたその乙女を、千眼者サハスラークシャ（インドラ）に献上した。

Verse 20

आचक्षुश्चरितं ताभ्यां धर्मजाभ्यां महामुने देवाराजाय कामाद्यास्ततो ऽभृद् विस्मयः परः

おお大聖仙よ、ダルマより生まれたその二者は、神々の王に起こった次第を報告した。すると、カーマ（欲望）をはじめとして、至上の驚嘆が起こった。

Verse 21

एताद्शं हि चरितं ख्यातिमग्र्यां जगाम ह पातालेषु तथा मर्त्यै दिक्ष्वष्टासु जगाम च

まことに、そのような行いは最上の名声に達し、パーターラ（地下界）にも、人間界にも、さらに八方のすべてにも広まった。

Verse 22

एकदा निहते रौद्रो हिरण्यकशिपौ मुने अभिषिक्तस्तदा राज्ये प्रह्लादौ नाम दानवः

おお牟尼よ、ある時、猛きヒラニヤカシプが討たれると、プラフラーダという名のダーナヴァが灌頂（アビシェーカ）を受けて王位に就いた。

Verse 23

तस्मिञ्शासति दैत्येन्द्रे देवब्राह्मणपूजके मखानि भुवि राजानो यजन्ते विधिवत्तदा

そのダイティヤの主が統治し—神々とブラーフマナを敬い供養する者であったので—地上の諸王は当時、規定の作法に従ってマカ（祭祀）を執り行った。

Verse 24

ब्राह्मणाश्च तपो धर्मं तीर्थयात्राश्च कुर्वते वैश्याश्च पशुवृत्तिस्थाः शूद्राः शुश्रूषणे रताः

ブラーフマナたちはタパス（苦行）とダルマを修し、ティールタ（聖地）への巡礼を行った。ヴァイシャは牛を中心とする生業に従事し、シュードラは奉仕に専心した。

Verse 25

चातुर्वर्ण्यं ततः स्वे स्वे आश्रमे धर्मकर्मणि आवर्त्तत ततो देवा वृत्त्या युक्ताभवान् मुने

その後、四ヴァルナはそれぞれ自らのアーシュラマにおいて、法（ダルマ）にかなう務めと行為へと立ち返った。かくして、聖仙よ、神々は各自の正当な生計・維持のあり方において正しく安立した。

Verse 26

ततस्तु च्यवनो नाम भार्गवेन्द्रो महातपाः जगाम नर्मदां स्नातुं तीर्थं चैवाकुलीश्वरम्

ついで、大苦行者チヤヴァナは、バールガヴァ族の中でも最勝として、ナルマダー河に沐浴し、またアークリーシュヴァラと名づけられるティールタをも参詣した。

Verse 27

तत्र दृष्ट्वा महादेवं नदीं स्नातुमवातरत् अवतीर्णं प्रजग्राह नागः केकरलोहितः

そこでマハーデーヴァを拝し、彼は沐浴のため河へと降りた。降り立つや、ケーカラ・ローヒタという名の蛇が彼を捕らえた。

Verse 28

गृहीतस्तेन नागेन सस्मार मनसा हरिम् संस्मृते पुण्डरीकाक्षे निर्विषो ऽभून्महोरगः

その蛇に捕らえられると、彼は心中にハリを念じた。蓮華眼の主プンダリーカークシャがかく想起されるや、大蛇は毒を失った。

Verse 29

नीतस्तेनातिरौद्रेण पन्नगेन रसातलम् निर्विषश्चापि तत्याज च्यवनं भुजगोत्तमः

彼はその甚だ猛き蛇によりラサータラへと連れ去られた。だが、すでに無毒となった蛇の王は、そのときチヤヴァナを解き放った。

Verse 30

संत्यक्तमात्रो नागेन च्यवनो भार्गवोत्तमः चचार नागकन्याभिः पूज्यचमानः समन्ततः

蛇に解き放たれるや、バーグァヴァ族の最勝者チヤヴァナは歩み巡り、ナーガの乙女たちに四方から敬い奉られた。

Verse 31

विचारन् प्रविवेशाथ दानवानां महत् पुरम् संपूज्यमानो दैत्येन्द्रः प्रह्लादो ऽथ ददर्श तम्

ついで思索しつつ歩み、彼はダーナヴァたちの大いなる都に入った。そこでは、礼敬を受けていたダイティヤの主プラフラーダが彼を見た。

Verse 32

भृगुपुत्रे महातेजाः पूजां चक्रे यथार्हतः संपूजितोपविष्टश्च पृष्टश्चागमनं प्रति

ブリグの子に対し、その大いなる光輝ある者は相応の供養を行った。礼遇されて座に就いたのち、来訪の目的を問われた。

Verse 33

स चोवाच महाराज महातीर्थं महाफलम् स्नातुमेवागतो ऽस्म्यद्य द्रष्टुञ्चैवाकुलीश्वरम्

彼は言った。「大王よ、ここは大いなるティールタであり、大いなる果報をもたらす。私は今日まさにそこで沐浴し、またアークリーシュヴァラを拝観するために来た。」

Verse 34

नद्यामेवावतीर्णो ऽस्मि गृहीतश्चाहिना बलान् समानीतो ऽस्मि पाताले दृष्टश्चात्र भवानपि

「私は川そのものに降り立ったが、蛇に力ずくで捕らえられた。パーターラへ連れ下ろされ、そしてここであなたにもお目にかかった。」

Verse 35

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं च्यवनस्य दितीश्वरः प्रोवाच धर्मसंयुक्तं स वाक्यं वाक्यकोविदः

チャヤヴァナのこの言葉を聞くと、ダイティヤ族の主は、弁舌に巧みな者として、ダルマ（正法）にかなう言葉を述べた。

Verse 36

प्रह्लाद उवाच भगवन् कानि तीर्थानि पृथिव्यां कानि चाम्बरे रसातले च कानि स्युरेतद् वक्तुं ममार्हसि

プラフラーダは言った。「バガヴァンよ、地上にはいかなるティールタ（聖地）があり、天空にはいかなるものがあり、またラサータラにはいかなるものがあり得るのですか。どうか私にお説きください。」

Verse 37

च्यवन उवाच पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमन्तरिक्षे च पुष्करम् चक्रतीर्थं महाबाहो रसातलतले विदुः

チャヤヴァナは言った。「地上にはナイミシャというティールタがあり、中界（アンタリクシャ）にはプシュカラがある。さらに、チャクラティールタと呼ばれる聖地は、勇臂よ、ラサータラの界にあると知られている。」

Verse 38

पुलस्त्य उवाच श्रुत्वा तद्भार्गववचो दैत्यराजो महामुने नेमिषै गन्तुकामस्तु दानवानितदब्रवीत्

プラスタヤは言った。「バールガヴァ（チャヤヴァナ）の言葉を聞くと、ダイティヤの王は、大聖者よ、ナイミシャへ赴こうと望み、そのときダーナヴァたちに次のように告げた。」

Verse 39

प्रह्लाद उवाच उत्तिष्ठध्वं गमिष्यामः स्नातुं तीर्थं हि नैमिषम् द्रक्ष्यामः पुण्डरीकाक्षं पीतवाससमच्युतम्

プラフラーダは言った。「立ち上がれ。われらはナイミシャのティールタへ沐浴に行く。われらはプンダリーカークシャ—蓮華の眼をもち黄衣をまとう—アチュタ（不失の主）を拝するであろう。」

Verse 40

पुलस्त्य उवाच इत्युक्ता दानवेन्द्रेण सर्वे ते दैत्यदानवाः चक्रुरुद्योगमतुलं निर्जग्मुश्च रसातलात्

プラースティヤは言った。「ダーナヴァの主にそのように告げられると、かのダイティヤとダーナヴァの一同は比類なき準備を整え、ラサータラより出立した。」

Verse 41

ते समभ्येत्य दैतेया दानवाश्च महाबलाः नेमिषारण्यमागत्य स्नानं चक्रुर्मुदान्विताः

その大いなる力を備えたダイティヤとダーナヴァたちは集い、ナイミシャーラニヤに到って、歓喜に満ちて儀礼の沐浴を行った。

Verse 42

ततो दितीश्वरः श्रीमान् मृगव्यां स चचार ह चरन् सरस्वतीं पुण्यां ददर्श विमलोदकाम्

その後、ディティの系譜に属する輝かしき主は狩猟の地を逍遥した。歩み巡るうちに、清らかで澄みわたる水をたたえた聖なるサラスヴァティー川を目にした。

Verse 43

तस्यादूरे महाशाखं शलवृक्षं शरैश्चितम् ददर्श बाणानपरान् मुखे लग्नान् परस्परम्

彼の近くで、大枝を張るシャラ樹が矢で満ちているのを見た。さらに、ほかの矢も見え、その鏃が互いに食い込み合っていた。

Verse 44

ततस्तानद्भुताकारान् बाणान् नागोपवीतकान् दृष्ट्वातुलं तदा चक्रे क्रोधं दैत्येश्वरः किल

そのとき、蛇を聖紐（ウパヴィータ）のごとく帯びたかのような、驚異の形をした矢を見て、ダイティヤの主は、伝えられるところによれば、比類なき怒りを燃え上がらせた。

Verse 45

स ददर्श ततो ऽदूरात्कृष्णाजिनधरौ मुनी समुन्नतजटाभारौ तपस्यासक्तमानसौ

そのとき、ほど近いところに、黒羚羊の皮をまとった二人の牟尼を見た。高く結い上げた重い結髪を戴き、心は苦行（タパス）に没入していた。

Verse 46

तयोश्च पार्श्वयोर्दिव्ये धनुषी लक्षणान्विते शार्ङ्गमागवं चैव अक्ष्य्यौ च महेषुधी

その両脇には、吉祥の徴を備えた二張の天弓—シャールンガとアーガヴァ—があり、さらに尽きることのない大いなる矢筒が二つあった。

Verse 47

तौ दृष्ट्वामन्यत तदा दामिबिकाविति दानवः ततः प्रोवाच वचनं तावुभौ पुरुषोत्तमौ

彼らを見て、ダーナヴァはそのとき「ただの偽りの者どもだ」と思った。ついで彼は、その二人の優れた人々に向かって言葉を発した。

Verse 48

किं भवद्भ्यां समारःधं दम्भं धर्मविनाशनम् क्व तपः क्व जटाभारः क्व चेमौ प्रवरायुधौ

なぜ汝らは、ダルマを滅ぼすこの偽りの行いに及ぶのか。苦行はどこにあり、重い結髪はどこにあり、そしてこの二つの優れた武器は何のためか。

Verse 49

अथोवाच नरो दैत्यं का ते चिन्ता दितीश्वर सामर्थ्ये सति यः कुर्यात् तत्संपद्येत तस्य हि

そのときナラはダイティヤに言った。「おお、ディティの裔の主よ、何を憂うのか。能力が備わるときに行ずる者には、意図した果は必ず成就するのだ。」

Verse 50

अथोवाच दितीशस्तौ का शक्तिर्युवयोरिह मयि तिष्ठति दैत्येन्द्रे धर्मसेतुप्रवर्तके

そのときディティの系統の主は二人に言った。「この場で汝らにいかなる力があるというのか。われは汝らの前に立つ—ダイティヤの王、ダルマの堤橋（せと）を स्थापितする者である。」

Verse 51

नरस्तं प्रत्युवाचाथ आवाभ्यां शक्तिरूर्जिता न कश्चिच्छक्नुयाद् योद्धुं नरनारायणौ युधि

ナラは彼に答えた。「我らの力は強大である。戦場において、ナラとナーラーヤナに挑み得る者は誰もいない。」

Verse 52

दैत्येश्वरस्तस्तः क्रुद्धः प्रतिज्ञामारुरोह च यथा कथञ्चिज्जेष्यामि नरनारायणौ रणे

するとダイティヤの主は憤怒し、誓願を立てた。「いかなる手段をもってしても、戦いにおいてナラとナーラーヤナを打ち破ってみせよう。」

Verse 53

इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा दितीश्वरः स्थाप्य बलं वनान्ते वितत्य चापं गुणमाविकृष्य तलध्वनिं घोरतरं चकार

かく語り終えると、大いなる魂をもつディティの系統の主は軍勢を森の端に布陣させた。ついで弓を張り、弦を引きしぼって、いよいよ凄絶な弦音を轟かせた。

Verse 54

ततो नरस्त्वाजगवं हि चापमानम्य बाणान् सुबहुञ्शिताग्रान् मुमोच तानप्रतिमैः पृषत्कैश्चिच्छेद दैत्यस्तपनीयपुङ्खैः

ついでナラはアージャガヴァの弓をしならせ、鋭い鏃の矢を数多く放った。だがダイティヤは、金の羽を備えた比類なき矢（投射）によって、それらをことごとく断ち落とした。

Verse 55

छिन्नान् समीक्ष्याथ नरः पृषत्कान् दैत्येश्वरेणाप्रतिमेव संख्ये क्रुद्धः समानम्य महाधनुस्ततो मुमोच चान्यान् विविधान् पृषत्कान्

そのときナラは、比類なき戦いにおいてダイティヤの主が自らの矢を断ち落としたのを見て憤怒し、大弓をしならせて、さまざまな種類の矢をさらに放った。

Verse 56

एकं नरो द्वौ दितिजेश्वरश्च त्रीन् धर्मसूनुश्चतुरो दितीशः नरस्तु बाणान् प्रमुमोच पञ्च षड् द्रत्यनाथो निशितान् पृषत्कान्

ナラは一矢を放ち、ディティの裔の主は二矢を放ち、ダルマの子は三矢を放ち、ディティの主は四矢を放った。ついでナラは五矢を放ち、ダイティヤの将は鋭い六矢を放った。

Verse 57

सप्तर्षिमुख्यो द्विचतुश्च दैत्यो नरस्तु षट् त्रीणि च दैत्यमुख्ये षट्त्रीणि चैकं च दितीश्वरेण मुक्तानि बाणानि नराय विप्र

婆羅門よ、七仙のうち最勝の者も矢を放ち、ダイティヤは二矢と四矢を放ち、ナラはダイティヤの首領に六矢と三矢を放った。さらにディティの裔の主は、ナラに向けて六・三・一の矢を放った。

Verse 58

एकं च षट् पञ्च नरेण मुक्तास्त्वष्टौ शराः सप्त च दानवेन षट् सप्त चाष्टौ नव षण्नरेण द्विसप्ततिं दैत्यपतिः ससर्ज्ज

人（ナラ）は一矢、六矢、五矢を放ち、ダーナヴァは八矢と七矢を放った。さらに人は六・七・八・九・六の矢を放ち、ダイティヤの主は七十二矢を放った。

Verse 59

शतं नरस्त्रीणि शतानि दैत्यः षड् धर्मपुत्रो दश दैत्यराजः ततो ऽप्यसंख्येयतरान् हि बाणान् मुमोचतुस्तौ सुभृशं हि कोपात्

人（ナラ）は百三矢を放ち、ダイティヤは幾百もの矢を放った。ダルマの子は六矢、ダイティヤ王は十矢を放つ。ついに激しい憤怒により、両者はさらに数え切れぬほどの矢を放った。

Verse 60

ततो नरो बाणगणैरसख्यैरवास्तरद्भूमिमथो दिशः खम् स चापि दैत्यप्रवरः पृषत्कैश्चिच्छेद वेगात् तपनीयपुङ्खैः

そのときナラは、数えきれぬ矢の群れを放ち、地と方角と天空を覆い尽くした。だがダイティヤの最勝者は、金の羽をもつ疾き矢で、それらをたちまち切り落とした。

Verse 61

ततः पतत्त्रिभिर्वीरौ सुभृशं नरदानवौ युद्धे वरास्त्रैर्युध्येतां घोररूपैः परस्परम्

ついで二人の勇士――ナラとダーナヴァ――は、矢の飛び交う戦場で、恐るべき相をもつ優れた飛び道具をもって互いに激しく撃ち合った。

Verse 62

ततस्तु दैत्येन वरास्त्रपाणिना चापे नियुक्तं तु पितामहास्त्रम् महेश्वरास्त्रं पुरुषोत्तमेव समं समाहत्य निपेततुस्तौ

ついで、勝れた飛び道具を手にするダイティヤは、弓にピターマハの武器（ブラフマー・アストラ）をつがえた。だがプルショーत्तマは、マヘーシュヴァラの武器をもって同等に打ち当て、二つの武器はともに落下して相殺された。

Verse 63

ब्रह्मस्त्रे तु प्रशमिते प्रह्लादः क्रोधमूर्छितः गदां प्रगृह्य तरसा प्रचस्कन्द रथोत्तमात्

ブラフマー・アストラが鎮められるや、プラフラーダは怒りにくらみ、棍棒（ガダー）を取り、勢いよく優れた戦車から跳び降りた。

Verse 64

गदापाणिं समायान्तं दैत्यं नारायणस्तदा दृष्ट्वाथ पृष्ठतश्चक्रे नरं योद्धूमनाः स्वयम्

そのときナーラーヤナは、棍棒を手に迫り来るダイティヤを見て、ナラを背後に置き、自ら戦う意志をもって迎撃の備えを整えた。

Verse 65

ततो दीतीशः सगदः समाद्रवत् सशार्ङ्गपाणिं तपसां निधानम् ख्यातं पुराणर्षिमुदारविक्रमं नारायणं नारद लोकपालम्

そのとき、ディティの系統の主（ダイティヤ）は棍棒を手に、シャールンガを携える御方（ヴィシュヌ）—苦行の宝蔵たるナーラーヤナ—へと突進した。彼は古のリシとして名高く、気高き武勇を備え、ああナーラダよ、諸世界の守護者である。