Adhyaya 38: Jabali Bound by the Monkey: Nandayanti’s Ordeal and the Yamuna–Hiranyavati Sacred Corridor

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे सप्तत्रिंशो ऽध्यायः दण्ड उवाच चित्राङ्गदायास्त्वरजे तत्र सत्या यथासुखम् स्मरन्त्याः सुरथं वीरं महान् कालः समभ्यगात्

かくして『聖ヴァーマナ・プラーナ』第37章は終わる。ダンダは言った。「そのとき、チトラーンガダーの妹サティヤーは安楽に暮らし、勇士スラタを思い続けていたが、長い歳月が過ぎ去った。」

Verse 2

विश्वकर्मापि मुनिना शप्तो वानरतां गतः न्यपतन्मेरुशिखराद् भूपृष्ठं विधिचोदितः

ヴィシュヴァカルマンもまた、ある牟尼に呪詛されて猿の身となり、運命（ヴィディ）の促しにより、メール山の頂から地上へと落下した。

Verse 3

वनं घोरं सुगुल्माढ्यं नदीं शालूकिनीमनु शाक्वेयं पर्वतश्रेष्ठं समावसति सुन्दरि

麗しき女よ、彼はシャールーキニー川のほとり、灌木の茂る恐ろしき森の中、シャークヴェヤと名づけられた最上の山に住した。

Verse 4

तत्रासतो ऽस्त सुचिरं फलमूलान्यथाश्नतः कालो ऽत्यगाद् वरारोहे बहुवर्षगणो वने

そこで彼は久しく住み、果実と根をありのままに食していた。美しき腰の女よ、その森において彼には幾多の歳月が過ぎ去った。

Verse 5

एकदा दैत्यशार्दूलः कन्दराख्यः सुतां प्रियाम् प्रतिगृह्य समभ्यागात् ख्यातां देववतीमिति

ある時、ダイティヤ族の中の虎ともいうべきカンダラが、愛する娘を伴ってそこへ来た。娘はデーヴァヴァティーの名で知られていた。

Verse 6

तां च तद् वनमायान्तीं समं पित्रा वराननाम् ददर्श वानरश्रेष्ठः प्रजग्राह बालत् करे

そして彼女—麗しき面貌の乙女—が父とともにその森へ来たとき、猿族の最勝者は彼女を見て手を取り、少女のもとから奪い去った。

Verse 7

ततो गृहीतां कपिना स दैत्यः स्वसुतां शुबे कन्दरो वीक्ष्य संक्रुद्धः ख्ड्गमुद्यम्य चाद्रवत्

そのとき、猿にわが娘が捕らえられたのを見たダイティヤ、カンダラは憤怒し、剣を振り上げて突進した。

Verse 8

तमापतन्तं दैत्येन्द्रं दृष्ट्वा शाखामृगो बली तथैव सह चार्वङ्ग्या हिमाचलमुपागतः

ダイティヤの王が襲いかかるのを見て、力あるバリ—「枝に住む猿」と呼ばれる者—は、肢体麗しい伴侶の女とともに、同じくヒマーラヤへ赴いた。

Verse 9

ददर्श च महादेवं श्रीकण्ठं यमुनातटे तस्याविदूरे गहनमाश्रमं ऋषिवर्जितम्

そして彼は、ヤムナー河畔に大自在天マハーデーヴァ、シュリーカンṭハを見た。さらにその近くには、林深いアーシュラマがあり、そこにはリシたちの姿がなかった。

Verse 10

तस्मिन् महाश्रमे पुण्ये स्थाप्य देववतीं कपिः न्यमञ्जत स कालिन्द्यां पश्यतो दानवस्य हि

その聖なる大アーシュラマにデーヴァヴァティーを安置すると、猿はカ―リṇḍī（ヤムナー）に身を投じて沐浴した。まさにダーナヴァが見守る中であった。

Verse 11

सो ऽजानत् तां मृतां पुत्रीं समं शाखामृगेण हि जगाम च महातेजाः पातालं निलयं निजम्

娘がすでに亡くなっていることを知らぬまま、その大いなる威光を具えた者は、枝の猿とともにパーターラ（Pātāla）へと下り、自らの住処へ赴いた。

Verse 12

स चापि वानरो देव्या कालिन्द्या वेगते हृतः नीतः शिवीति विख्याते देशं शुभजनावृतम्

その猿もまた、女神カーリṇディー（Kāliṇdī）の激流にさらわれ、「シヴィーティ」（Śivīti）と名高い地へ運ばれた。そこは吉祥なる人々に満ちた場所であった。

Verse 13

ततस्तीर्त्वाथ वेगेन स कपिः पर्वतं प्रति गन्तुकामो महातेजा यत्र न्यस्ता सुलोचना

それから渡り終えると、その猿は速さに駆られて山へ向かおうとし、大いなる威力をもって、スローチャナー（Sulocanā）が安置された場所へ行かんとした。

Verse 14

अथापश्यत् समायान्तमञ्जनं गुह्यकोत्तमम् नन्दयन्त्या समं पुत्र्या गत्वा जिगमिषुः कपिः

そのとき、そこへ行こうとしていた猿は、グヒヤカ（Guhyaka）の中でも最も優れたアンジャナー（Anjanā）が、ナンダヤンティー（Nandayantī）とその娘を伴って近づくのを見た。

Verse 15

तां दृष्ट्वामन्यत श्रीमान् सेयं देववती ध्रुवम् तन्मे वृथा श्रमो जातो जलमज्जनसंभवः

彼女を見て、その誉れ高き者は思った。「これはまさしくデーヴァヴァティー（Devavatī）であろう。ならば、水に沈み入って沐浴したことから生じた我が労苦は徒労であった。」

Verse 16

इति संचिन्तयन्नेव समाद्रवत् सुन्गदरीम् सा तद् भयाच्च न्यपतन्नदीं चैव हिरण्वतीम्

かく思い定めて、彼はスンガダーリーのもとへ疾走した。だが彼女は彼を恐れ、ヒラṇヴァティー川へと落ちた。

Verse 17

गुह्यको वीक्ष्य तनयां पतितामापगाजले दुःखशोकसमाक्रान्तो जगामाञ्जनपर्वतम्

グヒヤカは、娘が川の水に落ちたのを見て、苦悩と悲嘆に打たれ、アñジャナ山へ赴いた。

Verse 18

तत्रासौ तप आस्थाय मोनव्रतधरः शुचिः समास्ते वै महातेजाः संवत्सरगणान् बहून्

そこで彼は苦行に入り、清浄にして黙誓（モーナ・ヴラタ）を守り、大いなる光輝を具えたその者は、多くの年の連なりのあいだ修行に住した。

Verse 19

नन्दयन्त्यपि वेगेन हिरण्यत्यापवाहिता नीता देशं महापुण्यं कोशलं साधुभुर्युतम्

ヒラṇヤー川の速き流れに下流へと運ばれ、彼女は至上の功徳を具え、聖者に満ちたコーサラの地へと至った。

Verse 20

गच्छन्ती सा च रुदती ददृशो वटपादपम् प्ररोहप्रावृततनुं जटाधरमिवेश्वरम्

進みゆきつつ涙を流す彼女は、バニヤンの主ヴァṭパーダパを見た。その身は新芽に覆われ、まるで結髪（ジャター）を戴く至上主のごとくであった。

Verse 21

तं दृष्ट्वा विपुलच्छायं विशश्राम वरानना उपविष्टा शिलवापट्टे ततो वाचं प्रशुश्रवे

広大な陰をもつ彼／それを見て、麗顔の女は休らいだ。石の板に座すると、やがて一つの声を聞いた。

Verse 22

न सो ऽस्ति पुरुषः कश्चिद् यस्तं ब्रूयात् तपोधनम् यथा स तनयस्तुभ्यमुद्बद्धो वटपादपे

「いかなる男も語り得ぬ、ああ苦行の宝よ。汝のその子が、ヴァタパーダパ（榕樹の足をもつもの）にいかに縛り付けられ（吊され／固く結ばれ）たかを。」

Verse 23

सा श्रुत्वा तां तदा वार्णीं विस्पष्टाक्षरसंयुताम् तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव समन्तादवलोकयत्

そのとき、明瞭な音節を備えたその言葉を聞くや、彼女は四方を見回した。横へ、上へ、下へと。

Verse 24

ददृशे वृक्षशिखरे शिशुं पञ्चाब्दिकं स्थितम् पिङ्गलाभिर्जटाभिस्तु उद्ब्द्धं यत्नतः शुभे

彼女は木の梢に、五歳の幼子が立っているのを見た――吉祥なる者よ、黄褐色の結髪（ジャター）によって、念入りに固く縛り上げられていた。

Verse 25

तं विब्रुवन्तं दृष्ट्वैव नन्दयन्ती सुदुःखिता प्राह केनासि बद्ध्स्तवं नन्दयन्ती सुदुःखिता प्राह केनासि बद्धस्त्वं पापिना वद बालक

彼が語るのを見て、ナンダヤンティーは深く悲しみ、言った。「誰に縛られたのですか。告げなさい、幼子よ――いかなる罪人（パーピー）があなたを縛ったのか。」

Verse 26

स तामाह महाभागे बद्धो ऽस्मि कपिना वटे जटास्वेवं सुदुष्टेन जीवामि तपसो बलात्

彼は彼女に言った。「おお、幸運に恵まれた高貴なる婦人よ。私はカピナー・ヴァタ（『カピナー』と呼ばれるバニヤン樹）のもとで縛られている。この甚だ邪悪な者によって、私は自らの結髪の行者髻（ジャター）に固く拘束されているが、それでもなお苦行（タパス）の力によって生き永らえている。」

Verse 27

पुरोन्मत्तपुरेत्येव तत्र देवो महेश्वरः तत्रास्ति तपसो राशिः पिता मम ऋतध्वजः

「その地はまさしくプーローンマッタプラ（Puronmattapura）と呼ばれる。そこには神マヘーシュヴァラ（シヴァ）が臨在する。そこには大いなる苦行の積聚がある――我が父、リタドヴァジャ（Ṛtadhvaja）である。」

Verse 28

तस्यास्मि जपमानस्य महायोगं महात्मनः जातो ऽलिवृन्दसंयुक्तः सर्वशास्त्रविशारदः

「その大いなる魂が大ヨーガのジャパ（聖音誦持）を行っていたとき、私は蜂の群れを伴って生じ、そして一切のシャーストラに通暁する者となった。」

Verse 29

ततो मामब्रवीत् तातो नाम कृत्वा शुभानने जाबालीति परिख्याय तच्छृणुष्व शुभानने

それから父は私に語った。『おお、美しき面貌の者よ。名を授け、それを「ジャーバリー（Jābāli）」として世に示した。ゆえにそれを聞きなさい、おお、美しき面貌の者よ。』

Verse 30

पञ्चवर्षसहस्राणि बाल एव भविष्यसि दशवर्षसहस्राणि सुमारत्वे चरिष्यसि

「五千年のあいだ、汝はただ幼子として在り続けるであろう。さらに一万年のあいだ、汝は最上の青春と充実した活力の境地において生きるであろう。」

Verse 31

विंशतिं यौवनस्थायी वीर्येण द्विगुणं ततः पञ्चवर्षशतान् बालो भोक्ष्यसे बन्धनं दृढम्

二万年のあいだ汝は若さに安住し、その後、精力の威勢は倍増する。さらに、なお童子のまま五百年にわたり、堅固な束縛を受けるであろう。

Verse 32

दशवर्षशतान्येव कौमारे कायपीडनम् यौवने पारमान् भोगान् द्विसहस्रसमास्तथा

[父は言った。]「幼年において千年のあいだ身の苦痛を受け、青年においては二千年のあいだ最上の享楽を味わうであろう。」

Verse 33

चत्वारिशच्छतान्येव वार्धके क्लेशमुत्तमम् लप्स्यसे भूमिशय्याढ्यं कदन्नाशनभोजनम्

「また老年において四百年のあいだ、甚だしい艱難を得るであろう――地に臥して眠ること多く、粗悪な食を糧として口にするのだ。」

Verse 34

इत्येवमुक्तः पित्राहं बालः पञ्चाब्ददेशिकः विचरामि महीपृष्ठं गच्छन् स्नातुं हिरण्वतीम्

かくして父にそのように告げられたのち、我は――なお五歳の童子として――大地の面をさまよい、ヒランヴァティー川（Hiraṇvatī）に沐浴せんと赴いた。

Verse 35

ततो ऽपश्यं कपिवरं सो ऽवदन्मां क्व यास्यसि इमां देववतीं गृह्यं मूढ न्यस्तां महाश्रमे

そのとき、すぐれた猿を見た。彼は我に言った。「どこへ行くのだ。愚か者よ。このデーヴァヴァティー（Devavatī）を奪い取ったゆえに、おまえはこの大いなるアーシュラマ（修行林）に置かれたのだ。」

Verse 36

ततो ऽसौ मां समादाय विस्फुरन्तं प्रयत्नतः वटाग्रे ऽस्मिन्नुद्ब्बन्ध जटाभिरपि सुन्दरि

それから彼は、私が力を尽くして激しくもがいていたにもかかわらず私を取り押さえ、このバニヤン（vaṭa）の梢／枝先に、彼の結髪（ジャター）さえ用いて私を縛りつけた、ああ美しき者よ。

Verse 37

तथा च रक्षा कपिना कृता भीरु निरन्तरैः लतापाशैर्महायन्त्रमधस्ताद् दुष्टबुद्धिना

かくして、臆病な者よ、猿によって守りが施された。下方では、邪悪な心の者が、蔓の連なる投げ縄によって大きな仕掛け（ヤントラ）を据えたのである。

Verse 38

अभेद्यो ऽयमनाक्रम्य उपरिष्टात् तथाप्यधः दिशां मुकेषु सर्वेषु कृतं यन्त्रं लतामयम्

「ここは破り難い—上からでも下からでも、力ずくで侵入することはできぬ。あらゆる方角の『面』（進入口）に、蔓で作られた防護の仕掛け（ヤントラ）が据えられている。」

Verse 39

संयम्य मां कपिवरः प3यतो ऽमरपर्वतम् यथेच्छया मया दृष्टमेतत् ते गदितं शुभे

「猿の中の最勝者が私を制し、私は不死者（アマラ）の山を眺めていた。そこで私が望むままに見たことを、すでに汝に語ったのだ、吉祥なる女よ。」

Verse 40

भवती का महारण्ये ललना परिवर्जिता समायाता सुचार्वङ्गी केन सार्थेन मां वद

「この大いなる森に、ほかの女たちを伴わずに来た汝は誰か。肢体うるわしき者よ、告げよ—いかなる隊商／同行の一団と共に来たのか。」

Verse 41

साब्रवीदढ्जनो नाम सुह्यकेन्द्रः पिता मम नन्दयन्तीति मे नाम प्रम्लोचागर्भसंभवा

彼女は言った。「わたしの父はアḍhジャナ（Aḍhjana）と名づけられ、スヒヤカ（Suhyaka）たちの主である。わたしの名はナンダヤンティー（Nandayantī）。わたしはプラムローチャー（Pramlocā）の胎より生まれた。」

Verse 42

तत्र मे जातके प्रोक्तमृषिणा मुद्गलेन हि इयं नरेन्द्रमहिषी भविष्यति न संशयः

わたしの誕生のとき、ムドガラ（Mudgala）仙はまことに宣言した。「この少女は王の正妃、第一の王妃となるであろう。疑いはない。」

Verse 43

तद्वाक्यसमकालं च व्यनदद् देवदुन्दुभिः शिवा चाशिवनिर्घोषा ततो भूयो ऽब्रवीनमुनिः

その言葉が語られたまさにその時、天の太鼓（デーヴァ・ドゥンドゥビ）が鳴り響き、吉祥の叫び（śivāḥ）と不吉の響き（aśiva-nirghoṣāḥ）とが起こった。そこで仙はさらに語った。

Verse 44

न संदेहो नरपतेर्महाराज्ञी भविष्यति महान्तं संशयं घोरं कन्याभावे गमिष्यति ततो जगाम स ऋषिरेवमुक्त्वा वचो ऽद्भुतम्

「疑いはない。王の第一王妃は（母と）なる。しかし娘という形が欠けるとき、巨大で恐るべき疑惑が生じるであろう。」仙はこの不思議なる言葉を語り、やがて去って行った。

Verse 45

पिता मामपि चादाय समागन्तुमथैच्छत तीर्थं ततो हिरण्वत्यास्तीरात् कपिरथोत्पतत्

「それから父はわたしをも伴い、そこへ赴こうとした。ヒラṇヴァティー（Hiraṇvatī）河の岸の聖なる渡し場（tīrtha）から、カピラタ（Kapiratha）が忽然と躍り出た。」

Verse 46

तद् भयाच्च मया ह्यात्मा क्षिप्तः सागरगाजले तयास्मि देशमानीता इमं मानुषवर्जितम्

それを恐れて、私は自ら海／川の水に投げ込まれた。彼女によって私はこの地――人のいない場所へと連れて来られた。

Verse 47

श्रुत्वा जाबालिरथ तद् वचनं वै तयोदितम् प्राह सुन्दरि गच्छस्व श्रीकण्ठं यमुनातटे

彼女の言葉を聞くと、ジャーバーリ・ラタは言った。「麗しき者よ、ヤムナー河畔のシュリーカンṭhaのもとへ行きなさい。」

Verse 48

तत्रागच्छति मध्याह्ने मत्पिता शर्वमर्चितुम् तस्मै निवेदयात्मानं तत्र श्रेयो ऽधिलप्स्यसे

そこでは正午に、父がシャルヴァ（Śarva）を礼拝するために来る。彼の前に身を現しなさい。そこであなたは、より高き善（真の安寧）を得るであろう。

Verse 49

ततस्तु त्वरिता काले नन्दयन्ती तपोनिधिम् परित्राणार्थमगमद्धिमाद्रेर्यमुनां नदीम्

それから時を違えず、ナンダヤンティー――苦行の宝蔵を喜ばせる者――は、庇護を求めてヒマードリのヤムナー河へと急ぎ赴いた。

Verse 50

सा त्वदीर्घेण कालेन कन्दमूलफलाशना संप्राप्ता शङ्करस्थानं यत्रागच्छति तापसः

長い時を経て――球根・根・果実を食として暮らしつつ――彼女はシャンカラ（Śaṅkara）の聖地、すなわち修行者たちが訪れる場所に到達した。

Verse 51

ततः सा देवदेवेशं श्रीकण्ठं लोकवन्दितम् प्रतिवन्द्य ततो ऽपश्यक्षरांस्तान्महामुने

それから彼女は、諸世界に礼拝される神々の主、シュリーカṇṭハ（Śrīkaṇṭha）に恭しく礼拝し、ついで、おお大牟尼よ、かの音節／文字を見た。

Verse 52

तेषामर्थं हि विज्ञाय सा तदा चारुहासिनी तज्जाबाल्युदितं श्लोकमलिखच्चान्यमात्मनः

それらの音節の意味を悟ると、彼女はやさしく微笑み、そのときジャーバリー（Jābāli）が説いた別のシュローカを自らのために書き留めた。

Verse 53

मुद्गलेनास्मि गदिता राजपत्नी भविष्यति सा चावस्थामिमां प्राप्ता कश्चिन्मां त्रातुमीश्वरः

「ムドガラ（Mudgala）は私についてこう告げた。『彼女は王の妻となるであろう』。しかし私はこの有様に陥ってしまった——いったい誰という主が私を救ってくださるのか。」

Verse 54

इत्युल्लिख्य शिलापट्टे गता स्नातुं यमस्वसाम् ददृसे चाश्रमवरं मत्तकोकिलनादितम्

「こうして石板にその言葉を書き刻むと、彼女はヤムナー（Yamunā）へ沐浴に赴いた。そこで彼女は、歓喜に酔うかのようなコーキラ鳥の鳴き声が響き渡る、すぐれたアーシュラマを目にした。」

Verse 55

ततो ऽमन्यत सात्रर्षिर्नूनं तिष्ठति सत्तमः इत्येवं चिन्तयन्ती सा संप्रविष्टा महाश्रमम्

「すると彼女は思った。『きっとここには、最上のリシ（ṛṣi）が住しておられるに違いない』。そう思いながら、彼女は大いなるアーシュラマへと入っていった。」

Verse 56

ततो ददर्श देवाभां स्थितां देववतीं शुभाम् संशुष्कास्यां चलन्नेत्रां परिम्लानामिवाब्जिनीम्

そのとき彼は、神々しい相を備えた光輝く女を見た。吉祥にしてそこに立つが、口は乾き、眼は定まらず、まるで萎れた蓮華のようであった。

Verse 57

सा चापतन्तीं ददृशे यक्षजां दैत्यनन्दिनी केयमित्येव संचिन्त्य समुत्थाय स्थिताभवत्

またその神々しい女は、夜叉より生まれたダイティヤの乙女が近づくのを見た。「これは誰であろう」と思い、起き上がって立った。

Verse 58

ततो ऽन्योन्यं समालिङ्ग्य गाढं गाढं सुहृत्त्या पप्रच्छतुस्तथान्यो ऽयं कथयामासतुस्तदा

それから二人は、友情ゆえに互いを固く—固く—抱きしめ、問い交わした。ついでその時、それぞれが自らの経緯を相手に語った。

Verse 59

ते परिज्ञाततत्त्वार्थे अन्योन्यं ललनोत्तमे समासीने कथाभिस्ते नानारूपाभिरादरात्

その二人は、実在の真義を悟り得て、優れた女よ、共に座し、敬意をもって、さまざまな形と趣の語らいを交わした。

Verse 60

एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तः श्रीकण्ठं स्नातुमादरात् स तत्त्वज्ञो मुनिश्रेष्ठो अक्षराण्यवलोकयन्

その間に、シュリーカṇṭha（Śrīkaṇṭha）で沐浴しようと熱心に、一人の最勝の牟尼、真理を知る者が到来した。彼は文字（文書または碑文）を注視しつつ歩んでいた。

Verse 61

स दृष्ट्वा वाचयित्वा च तमर्थमधिगम्य च मुहूर्तं ध्यानमास्थाय व्यजानाच्च तपोनिधिः

それを見て、さらに読誦させ、その義を会得すると、苦行の宝庫たる彼はしばし禅定に入り、やがて明晰に理解した。

Verse 62

ततः संपूज्य देवेशं त्वरया स ऋतध्वजः अयोध्यामगमत् क्षिप्रं द्रष्टुमिक्ष्वाकुमीश्वरम्

ついで彼は諸天の主をしかるべく供養し、リタドヴァジャは急ぎ、イクシュヴァーク王という至高の君主に拝謁するため、速やかにアヨーディヤーへ赴いた。

Verse 63

तं दृष्ट्वा नृपतिश्रेष्ठं तापसो वाक्यमब्रवीत् श्रूयतां नरसार्दूल विज्ञप्तिर्मम पार्थिव

その最上の王を見て、苦行者は言った。「聞き給え、人中の虎よ、王よ——これが我が願いである。」

Verse 64

मम पुत्रो गुणैर्युक्तः सर्वसास्त्रविशारदः उद्ब्द्धः कपिना राजन् विषयानते तवैव हि

「我が子は徳を備え、あらゆるシャーストラに通暁しているが、王よ、まさにそなたの国の辺境において、猿に捕らえられ縛られてしまった。」

Verse 65

तं हि मोचयितुं नान्यः शक्तस्त्वत्तदनयादृते शकुनिर्नाम राजेन्द्र स ह्यस्त्रविधिपारगः

「まことに、彼を解き放つことのできる者は他におらず、そなたがその者を連れて来るほかない。王の中の王よ、シャクニという名の者がいる。彼はアストラの作法（アストラヴィディ）に通暁している。」

Verse 66

तन्मुनेर्वाक्यमाकर्ण्य पिता मम कृशोदरि आदिदेश प्रियं पुत्रं शकुनिं तापसान्वये

その牟尼の言葉を聞いて、わが父は――おお、細腰の君よ――苦行者の系譜に属する愛児シャクニ（Śakuni）に命を下した。

Verse 67

ततः स प्रहितः पित्रा भ्राता मम महाभुजः संप्राप्तो बन्धनोद्देशं समं हि परमर्षिणा

ついで父に遣わされた我が兄――大いなる腕を持つ者――は、至上の聖仙とともに拘禁の地へ到着した。

Verse 68

दृष्ट्वा न्यग्रोधमत्युच्चं प्ररोहास्तृतदिङ्मुखम् ददर्श वृक्षशिखरे उद्बद्धमृषिपुत्रकम्

四方を覆うほど枝芽を広げた、きわめて高いニヤグローダ（バニヤン）樹を見て、彼はその梢に、聖仙の子が吊り下げられているのを目にした。

Verse 69

ताश्च सर्वाल्लतापाशान् दृष्ट्वान् स समन्ततः दृष्ट्वा स मुनिपुत्रं तं स्वजटासंयतं वटे

さらに周囲に蔓で作られた数々の縄輪を見て、彼はバニヤン樹上にいるその牟尼の子を見た。彼は自らのジャター（結髪）で縛られていた。

Verse 70

धनुरादाय बलवानधिज्यं स चकार ह लाघवादृषिपुत्रं तं रक्षंश्चिच्छेदमार्गणैः

力ある者は弓を取り、たちまち弦を張った。そして聖仙の子を守りつつ、矢をもって羅刹（ラークシャサ）を断ち倒した。

Verse 71

कपिना यत् कृतं सर्वं लतापाशं चतुर्दिशम् पञ्चवर्षशते काले गते शक्तस्तदा शरैः

猿が作り、四方に張り巡らされた蔓の投げ縄のすべては――五百年の時が過ぎてのち――彼はついに矢によってそれらを断ち払い、除き去る力を得た。

Verse 72

लताच्छन्नं ततस्तूर्णमारुरोह मुनिर्वटम् प्राप्तं स्वपितरं दृष्ट्वा जाबालिः संयतो ऽपि सन्

そのとき蔓に覆われたバニヤン樹を見て、聖仙は急ぎ登った。自らの父が到来したのを見て、ジャーバーリは—たとえ自制していても—内心は揺り動かされた。

Verse 73

आदरात् पितरं मूर्ध्ना ववन्दत विधानतः संपरिष्वज्य स मुनिर्मूर्ध्न्याघ्राय सुतं ततः

敬意をもって、定められた作法に従い頭を垂れて父に礼拝した。ついでその聖仙は子を抱きしめ、頭頂を嗅ぎ（口づけし）、慈しみをもって迎え入れた。

Verse 74

उन्मोचयितुमारब्धो न शशाक सुसंयतम् ततस्तूर्णं धनुर्न्यस्य बाणांश्च शकुनिर्बली

（シャクニ）は解き放とうとし始めたが、固く縛られたものを緩めることができなかった。そこで力あるシャクニは急いで弓と矢を置いた。

Verse 75

आरुरोह वटं तूर्णं जटा मोचयितुं तदा न च शक्नोति संच्छन्नं दृढं कपिवरेम हि

それから彼はその時、ジャター（結髪・もつれた髪）を解こうとして急ぎバニヤン樹に登った。だが解くことはできなかった。密に絡み、堅く結ばれていたからである――まことに、猿の中の最勝者のそれのように。

Verse 76

यदा न शकिता स्तेन संप्रमोचयितुं जटाः तदावतीर्णः शकुनिः सहितः परमर्षिणा

乱れ絡んだ結髪（ジャター）を解くことができなかったとき、その時シャクニは（木から）降り、至高のリシとともに現れた。

Verse 77

जग्राह च धनुर्बाणांश्चकार शरमण्डपम् लाघवादर्द्धचन्द्रैस्तां शाखां चिच्छेद स त्रिधा

彼は弓と矢を取り、矢による楼閣（矢の मंडप）を作った。ついで俊速の半月形の矢で、その枝を三つに断ち切った。

Verse 78

शाखया कृत्तया चासौ भारवाही तपोधनः शरसोपानमार्गेण अवतीर्णो ऽथ पादपात्

そしてその荷を担う者、苦行の力に富む者は、切り落とした枝を用い、矢で作られた階段の道を通って木から降り、木の根元に至った。

Verse 79

तस्मिंस्तदा स्वे तनये ऋतध्वजस्त्राते नरेन्द्रस्य सुतेन धन्विना जाबालिना भारवहेन संयुतः समाजगामाथ नदीं स सूर्यजाम्

その時、リタドヴァジャは自らの子を守り終えると、弓を携える王子ジャーバリーとともに、さらにバーラヴァハを伴って、スーリヤジャーと名づけられた河へ赴いた。